▶ 00:00 Introductie: het Nut van een Bijbelse Tijdlijn ↑ hoofdstukken

In de beperkte tijd die mij vanmorgen is gegeven, pakweg drie kwartier, wil ik u eens bepalen bij Bijbelse geschiedenissen, beste vrienden. Ik heb het als titel meegegeven: 'Bijbelse tijdlijn in vogelvlucht'. Ik heb er een '1' bij gezet, want ik kan u vertellen dat er meer bijeenkomsten onder deze overkoepelende titel gaan volgen.

Want vanmorgen beperken we ons tot een zekere periode die we in de Bijbel feitelijk maar in elf hoofdstukken beschreven vinden. Eigenlijk is het zo dat de helft van de Bijbelse geschiedenis in totaal uit een periode van 4000 jaar bestaat, maar die eerste helft, de eerste 2000 jaar, wordt slechts in elf hoofdstukken beschreven. De andere helft beslaat de rest van de Bijbel; dat is in die zin, chronologisch gezien, wat oneerlijk verdeeld. Maar wij gaan vanmorgen dus de helft van die Bijbelse geschiedenis – van de Oudtestamentische geschiedenis, als ik het wat beter zeg – behandelen.

In vogelvlucht dus. Het is niet een specifieke geschiedenis; we gaan een lijn volgen. Zoals je een rivier volgt en vanzelf wel ziet waar die uitkomt. 'Van Adam tot Abram', dat is de ondertitel.

Wat we gaan doen, is een tijdlijn volgen. Dat is van belang om de geschiedenis ook te verstaan. Ik heb al heel vaak van allerlei mensen gehoord: "Ik ken allerlei Bijbelse geschiedenissen en verhalen wel, maar de samenhang ontbreekt. Ik weet niet precies waar ik de dingen nou precies moet plaatsen en dus ontgaat mij het hele verband. Wat volgt nou op wat?"

Ik heb expres even een plaatje laten zien van een ruggengraat. Dat is feitelijk ook de functie die een tijdlijn heeft in de geschiedenis en in de historische kennis in het algemeen. Het is een graat, een lijn, met daarin allemaal wervels: scharnierpunten waarin je de feiten kunt plaatsen. Het is van belang dat het een op het ander aansluit; alleen zo is het te verstaan. Dus om de geschiedenissen een plekje te geven en ook het geheel en het verband te overzien, is die tijdlijn heel erg belangrijk.

Dat wil ik vanmorgen en de eerstkomende bijeenkomsten – misschien met een onderbreking, dat weet ik nog niet – graag eens met u doen. Ik heb ooit, een paar jaar geleden, een serie studies echt over dit onderwerp gegeven, maar mij is gevraagd om dat ook eens een keer wat simpeler en eenvoudiger, ook in een samenkomst als deze, uiteen te zetten. Er bestaat gewoon behoefte aan om de dingen in die zin ook te gaan zien, waarbij ik als het ware deze disclaimer ook nog even geef.

▶ 03:33 Uitgangspunt: Rekenen Vanuit Adam (anno Hominis) ↑ hoofdstukken

In deze serie ga ik alleen maar uit van de gegevens die de Schrift ons aandraagt. En dat betekent dat ik ook geen linken ga geven naar de gangbare jaartellingen. Ik ga dus niet spreken over voor en na Christus. Dat lijkt wel heel Bijbels hoor, om te spreken over voor en na Christus, en ik zeg ook niet dat het tegen de Schrift is, maar ik wil rekenen vanuit Adam.

Ik wil trouwens ook nog – en dat is ook een belangrijk punt als ik zeg dat ik alleen de Schrift daarbij als uitgangspunt neem – alleen de Bijbel dus. Puur de Bijbel en that's it. En dat betekent dus ook dat ik allerlei andere chronologieën, bijvoorbeeld de heel beroemde Egyptische chronologie, helemaal compleet buiten beschouwing laat. Is dat niet interessant? Ja, buitengewoon boeiend, maar daar hebben we het nu niet over.

Trouwens, dit lijkt mij ook een heel betrouwbaar uitgangspunt. Als je eenmaal weet wat de Bijbelse lijn is, dan kun je vervolgens ook allerlei andere lijnen, en daarvan afwijkende lijnen, ook beter beoordelen en in het juiste perspectief plaatsen. We rekenen, om het eventjes heel deftig te zeggen in het Latijn: Anno Hominis. Oftewel afgekort: AH. En zulke belevenissen zult u ongetwijfeld ook in deze serie wel opdoen, van die aha-erlebnissen. Maar dat is een Nederlands woordgrapje dan.

Het AH of Anno Hominis betekent 'het jaar van de mens'. Dat wil zeggen dat we rekenen vanaf de komst van de eerste mens. Oftewel, we rekenen gewoon vanaf Adam. En de Bijbel doet het ook. Nou, laten we gewoon maar de koe bij de horens vatten. En dan...

▶ 05:31 De Eerste Mens en de Aion voor de Zondvloed ↑ hoofdstukken

Ja, de eerste mens. Ik bedoel, al weet je maar heel weinig van de Bijbelse geschiedenis, dan weet je toch in elk geval wel te vertellen dat Adam de eerste mens was. We gaan dat eens bekijken in Genesis 5. Ik moet er overigens nog even bij zeggen dat dit natuurlijk een totaal andere tijd was. Het was een andere – om het Bijbels te formuleren – een andere aion. Een heel ander wereldtijdperk met totaal andere leefomstandigheden, ook klimatologisch. Denk alleen al aan het feit dat de mensen zo stok- en stokoud werden. Nu noemen we iemand van honderd jaar al stokoud, maar in de aion, de wereldperiode voorafgaand aan de zondvloed, was je dan nog echt een jonkie hoor.

Dat zijn trouwens dingen die zich straks ook in de Messiaanse tijd zullen herhalen. Weliswaar is er dan op aarde nog geen sprake van onvergankelijkheid, maar mensen zullen dan, zo lees je in de Bijbel, leeftijden hebben als de bomen. Er staat dat een honderdjarige als een jongeling zal sterven; als hij op die leeftijd zou omkomen, dan is hij nog maar honderd jaar. Het is een totaal andere orde. Weliswaar hebben de mensen nooit het millennium overschreden – ze zijn nooit ouder geworden dan duizend jaar – maar de oudste, Methusalach, is met zijn 969 jaar zelfs spreekwoordelijk geworden. Een respectabele leeftijd, maar altijd binnen die grens van duizend jaar. Dat is trouwens heel opmerkelijk, even terzijde. Je leest in Genesis 2 dat God tegen Adam zegt: "Ten dage dat je van de boom eet, zul je stervende sterven." Je kunt daaronder verstaan dat hij vanaf dat moment langzaam doodging, maar je kunt het ook zo lezen dat hij inderdaad op die dag zou sterven. "Ten dage", in die dag zelf. Maar dan moet je eerst ook andere dingen gaan verstaan, namelijk dat God in de Bijbelse perceptie van tijd een dag rekent als duizend jaar. Als hij dus stierf binnen het millennium waarin hij van die boom at, dan betekent het dat hij binnen die 'dag' is omgekomen. Dat is trouwens een gedachte waar we het op deze plaats veel vaker over hebben gehad, maar waar we het in de vervolgserie ongetwijfeld nog wel over zullen hebben.

Want we gaan zulke bijzondere structuren ontdekken, dat is echt fenomenaal. Vanmorgen valt het nog mee wat die onderliggende structuren betreft, maar wat u straks in de loop van de serie gaat zien... dan zeg ik: dit verzint geen mens. Ik zeg het nu alvast bij voorbaat – een aantal van u kan dat al hardgrondig beseffen, onderkennen en beamen – maar het is echt geweldig zoals die lijnen zich dan gaan ontpoppen.

Afijn, Adam, de eerste mens. Overigens moet ik er nog even bij zeggen dat dit verslagen zijn van de vaderen zelf. Je leest in Genesis 5 ook: "Dit is het boek van Adam." Adam heeft dit allemaal zelf te boek gesteld. We hebben ooit jaren geleden een aantal bijeenkomsten gewijd aan de Toledot, aan die registers, aan de boeken die de vaderen zelf hebben opgetekend en die zo door de generaties zijn doorgegeven. Uiteindelijk is het Mozes geweest die de verslagen van Adam, Seth, Noach en de zonen van Noach heeft gecompileerd en geredigeerd in één boek. Samengebracht in het boek Genesis en vervolgens aangevuld met nog weer andere boeken. Maar dat betekent dus dat het boek Genesis – dat is heel bijzonder – uit ooggetuigenverslagen bestaat. Het is niet zo dat dit pas duizend jaar later alsnog op papier is gezet en dat het eerst mondeling is overgeleverd omdat de eerste mensen nog zo primitief waren en niet konden schrijven.

Forget it, dat is niet zo. Het is niet zo dat ze toen heel primitief waren en zich later pas ontwikkelden. Misschien hebben ze zich wel ontwikkeld, maar dan is het toch vooral verder van huis. De vaardigheden, de wetenschap en ook de kennis die men in eerste instantie had, is men juist gaandeweg kwijtgeraakt. Dat geldt ook voor het religieuze besef. Men wist in de aanvang allemaal van één God en later is die kennis, zoals dat met een mooi woord heet, geperverteerd. Dat wil zeggen: het is pervers geworden en het werd meergodendom. Dat is geen evolutie, dat is een devolutie; dat is een neergang.

Oké, Genesis 5. Dan lees je: "En Adam leefde 130 jaar en gewon een zoon naar zijn gelijkenis, naar zijn evenbeeld." Precies zoals hij ooit zelf gemaakt was, naar Gods beeld en gelijkenis. Hier lees je dat Adam een zoon verwekte naar zijn gelijkenis, naar zijn evenbeeld, en hem de naam Seth gaf, wat trouwens zoiets betekent als 'plaatsvervanger'. Dit was ook na het overlijden van Abel. Ik zei al: het is een vogelvlucht, dus ik kan niet te diep op al dat soort details ingaan. Adams dagen nadat hij Seth gewonnen had, zijn geweest achthonderd jaren en hij gewon zonen en dochteren. En zo waren al de dagen van Adam die hij leefde negenhonderd jaren en dertig jaren. Ik meen dat dit overigens de versie van de Statenvertaling is; die is wat preciezer daarin, vandaar deze keuze.

Het is heel boeiend zoals de Bijbel dat vermeldt. Ik noem dat hier even een double check van tijdvermeldingen. Eerst wordt er gezegd: hij leefde 130 jaar. Vervolgens wordt er gezegd dat hij, toen hij 130 was, een zoon gewon met de naam Seth. Daarna wordt er gezegd dat hij daarna nog eens 800 jaren leefde en vervolgens wordt het totaal nog even vermeld, namelijk dat dat 930 jaar is. Daarmee is ook echt gezegd dat er gerekend wordt. Het noemen van het totaal had in feite achterwege gelaten kunnen worden, maar dit wordt er juist bij gezegd om te laten zien dat de leeftijden keurig en als zodanig bij elkaar worden opgeteld.

Het is eigenaardig, want hoewel die geslachtsregisters om aan tafel voor te lezen buitengewoon droge en saaie kost lijken – dat geldt voor meer geschiedenissen – zijn ze er eigenlijk niet zozeer om alleen maar gelezen of voorgelezen te worden. Ze zijn er om onderzocht te worden; dat geldt trouwens voor de Schrift in het algemeen. Maar die registers die de Messiaanse lijn volgen, dat wil zeggen waarbij de lijn uiteindelijk bij de Messias uitkomt, alleen die registers vermelden en rekenen met de jaren. Want dit is dan Genesis 5, maar als je in Genesis 4 leest, daar wordt de lijn niet van Seth genoemd maar de lijn van Kaïn. Daar worden weliswaar de diverse opeenvolgende generaties genoemd, maar zonder vermelding van hoe oud ze werden enzovoorts. Die worden daarbij niet genoemd; dat is kennelijk niet interessant. De jaren worden slechts gerekend voor zover ze de Messiaanse lijn volgen en daarin van belang zijn. Hetzelfde heb je na de zondvloed in Genesis 11: daar wordt de lijn van Sem gevolgd en ook daar worden de leeftijden vermeld. Terwijl je in Genesis 10 ook een heel uitgebreid geslachtregister vindt met de nakomelingen, de zonen van Jafeth en Cham, die andere twee zonen van Noach. Daar worden die jaren niet genoemd. Waarom? Wel, uiteindelijk spitst God de lijn toe op Sem. Via Sem komen we bij Abraham en dat is de lijn die uiteindelijk... iedere keer wordt het meer specifiek en uitgekristalliseerd, totdat we bij de Messias uitkomen. In die Messiaanse lijn worden de jaren vermeld en gerekend.

▶ 15:01 De Bijbelse Rekenmethode: Inclusief Tellen en Marges ↑ hoofdstukken

Voordat we nu verder gaan, moet ik er nog iets bij zeggen. En dat is dat de Bijbelse tijdrekening – ik wil het niet onnodig ingewikkeld maken, maar dit is wel cruciaal – inclusief is. Het is van groot belang om dit te begrijpen om de rest van het verhaal te kunnen volgen. Dit staat in tegenstelling tot onze manier van rekenen; wij rekenen namelijk exclusief. Wat bedoel ik daarmee? Wel, het eerste jaar in de Bijbel is gewoon jaar één. Wij doen dat niet; wij rekenen het eerste jaar als jaar nul. Je wordt geboren en dan ben je nog nul. Pas als je je eerste verjaardag hebt gehad, ben je één. In de Bijbel is dat niet zo. Daar ben je vanaf de geboorte gewoon in je eerste jaar; dan ben je dus één. Zodra je voor de eerste keer jarig wordt, begint het tweede jaar en ben je dus in je tweede jaar.

Wij kunnen het in ons taalgebruik ook wel zo zeggen, maar meestal doen we dat niet. Ik zeg bijvoorbeeld dat ik 56 jaar oud ben. Ja... over een maand? Toen werd het even stil. Zo zeg. Ik hoor sommige mensen denken: die jongen mocht willen dat hij zo oud werd als dat hij eruitziet, hè? Nee. Maar goed, ik ben 56. Over een maand hoop ik 57 te worden. Als men aan mij vraagt hoe oud ik ben, dan zeg ik 56, maar eigenlijk ben ik in mijn 57ste jaar. Dus als er bijvoorbeeld staat: "Adam verwekte Seth" en er wordt gesproken over 130 jaar, dan was hij op dat moment nog geen 130 jaar oud. Hij was in zijn 130ste jaar. Wij zouden zeggen: hij was 129 jaar oud, nog wat. Ik ben nu 56,9.

Maar dan moet je er trouwens nog iets bij zeggen, want dat geeft nogal een verschil, zeker als je vervolgens een heleboel leeftijden bij elkaar gaat optellen. Dan krijg je namelijk te maken met marges. Kijk, als ik zeg dat ik 56 ben, dan zit ik er nu dichter bij de 57 dan bij de 56. Ik zit er dichterbij. Dus, was Adam hier in zijn 130ste jaar toen Seth werd geboren, maar was dat aan het begin of aan het einde van dat jaar? In de gangbare genealogieën over de Bijbel worden al die jaartallen meestal gewoon domweg bij elkaar opgeteld. Maar dat veronderstelt alsof al die oudvaders, die patriarchen, geboren zijn op de verjaardag van hun vader. Nou, dat kan, maar de kans is één op de 365.

Daar zit dus een marge. Het kan het begin van zijn 130ste jaar geweest zijn en het kan het einde zijn geweest. Hoe reken je dan als je het goed wilt doen? Dan zeggen we: we nemen gewoon het halve jaar om die marge te middelen. We rekenen dus, om te middelen, dat Adam in zijn 130ste jaar was door als getal 129,5 op te schrijven. Zo reken je dan. En zo gaan we nu ook vervolgens daarmee verder.

▶ 18:25 De Generaties voor de Zondvloed (adam tot Noach) ↑ hoofdstukken

Dan gaan we eventjes de generaties door. We hebben nogal wat te gaan. We lezen in Genesis 5 vers 6 dat Seth honderdvijf jaar leefde en Enos verwekte. Seth leefde nadat hij Enos verwekt had achthonderdzeven jaar en hij verwekte zonen en dochteren. Zo waren al de dagen van Seth negenhonderdtwaalf jaar en hij stierf. Ook hier zien we dus weer hetzelfde patroon: hij leefde nadat hij die zoon had verkregen nog zoveel jaar, en dat wordt dan keurig bij elkaar opgeteld. That’s it.

Eerst krijgen we dus Adam, die in zijn honderddertigste jaar Seth verwekte. We rekenen dan met 129,5 jaar. Vervolgens kreeg Seth Enos in zijn honderdvijfde jaar, wat wij rekenen als 104,5 jaar. Het is niet zo moeilijk, maar je moet het eventjes doorhebben. Ik heb hier meteen even bij vermeld dat dit in het jaar 234 sinds Adam was.

We weten trouwens niet zo bar veel over deze mensen. Over Seth weten we feitelijk nauwelijks meer dan deze geslachtslijn: namelijk wie hij verwekte. Er wordt telkens maar één figuur genoemd, vermoedelijk de eerstgeborene. Gezien het feit dat er staat dat hij daarnaast nog zonen en dochteren verwekte, is de populatie mensen in die dagen waarschijnlijk gigantisch en explosief toegenomen. Ik heb zelfs berekeningen gezien – het is een slag in de lucht, dat geef ik direct toe – dat in de dagen van de zondvloed, ruim zestien eeuwen na Adam, de mensheid een groter aantal kende en de populatie groter was dan de huidige mensheid. Ik zeg niet dat het zo is, maar als de omstandigheden toentertijd zo ideaal waren, mensen bovendien zo oud werden en de vruchtbare leeftijd veel langer was, dan zou dat zomaar kunnen. Het is zomaar een gedachte waar je meestal niet zo over nadenkt.

Seth was dus in zijn honderdvijfde jaar en verwekte Enos. Enos leefde negentig jaren en hij verwekte Kenan. Weet u wat er gebeurde in de dagen van Enos? Dat staat ook in Genesis. Er gebeurde iets bijzonders; de eerste 'kerk' was bij wijze van spreken bereikt. Er staat dat men in die dagen begon de naam van Yahweh aan te roepen. Dat is op zich tamelijk mysterieus, maar we doen een vogelvlucht en vervolgen de tijdlijn. Daar gaat het eventjes om. We plaatsen deze mensen keurig in volgorde en noteren dat dit was ergens halverwege het jaar 323.

En Kenan leefde zeventig jaren en verwekte Mahalal-el. Het wordt misschien een beetje saai omdat ik verder niet zoveel details vermeld, maar let op de namen. "Kom eens hier, Mahalal-el! We gaan eten, Mahalal-el!" Ik ken hier een jongen in de zaal die niet zo tevreden is met zijn naam, en ik zou mijn kind met mijn gezonde verstand ook niet zo gauw Mahalal-el noemen. Maar het heeft wel een prachtige betekenis, want het betekent 'tot prijs van God'. Mahalal heeft niets te maken met het Arabische 'halal', maar het betekent 'prijzen' – denk aan Halleluja – en El is God. Mahalal-el is dus 'tot lof of tot prijs van God'.

In die hele lijn, in de naamgeving, de betekenis van de namen en zelfs de volgorde van de betekenissen van die namen, zit zoveel besloten. Ik wil daar ooit nog eens een keertje over spreken. Ik beloof bij dezen dat als je al die namen op een rijtje gaat zetten van Adam tot Noach en je vertaalt ze, je zelfs een zin krijgt. In die ene zin staat gewoon het hele evangelie. Ik ga het nu niet vertellen, dat bewaren we, maar het is wel boeiend. Ik wil maar zeggen dat er ook in die zin zoveel samenhang is en er zoveel verborgen ligt.

Wat wij nu doen, is keurig optellen. Dat doen we iedere keer: we noteren het jaar en we rekenen en tellen daarmee. Feitelijk nodigt de Bijbel daartoe uit, gewoon omdat ze zelf ook daarmee rekent. Ze laat ons als het ware die optelsom maken en dat doen we dan ook. Sommige mensen denken dat de Bijbel vage verhalen zijn, maar de Bijbel rekent. Het is historie. Deze mensen hebben geleefd en zijn geboren in een bepaald jaar, en dat wordt niet zomaar met reden vermeld. Wij rekenen met de Schrift. Dat is mooi gezegd: wij rekenen met de Schrift, vanuit de Schrift en op de Schrift. Dat bedoel ik dubbelzinnig, maar dat is precies wat het is.

Mahalal-el leefde vijfenzestig jaar – toen kreeg hij natuurlijk AOW – en hij verwekte Jered. We vermelden zijn naam en leeftijd er even bij. Jered leefde honderdtweeënzestig jaar en hij verwekte Henoch. Die kennen we natuurlijk ook. Zijn naam en leeftijd noteren we ook; het was in het jaar 619 dat Henoch werd geboren. Henoch leefde vijfenzestig jaar en hij verwekte Methusalach. Het valt mij nu ter plekke op dat zowel Mahalal-el als Henoch vijfenzestig jaar waren toen ze hun zoon verwekten.

Henoch is vooral bekend omdat hij met God wandelde. We lezen over hem dat hij profeteerde in een kennelijk zeer vijandige omgeving. In de brief van Judas staat dat hij de zevende van Adam was. Dat staat niet zo in Genesis vermeld, maar als je rekent, zie je dat de Bijbel zelf ook rekent. Hij was inderdaad de nummer zeven, de zevende generatie, de zevende erfgenaam of de kroonprins zo u wilt. Henoch wandelde met God nadat hij Methusalach verwekt had, driehonderd jaren lang, en hij verwekte zonen en dochteren. Hij wandelde met God en hij was niet meer, want God nam hem weg. Werd hij gewoon ergens anders op aarde overgeplaatst? Dat is weer een verhaal apart.

Wij noteren ook hier de leeftijden en we tellen op. Methusalach leefde honderdzevenentachtig jaar en verwekte Lamech. Lamech leefde honderdtweeëntachtig jaar en verwekte een zoon die hij Noach noemde. Noach werd geboren in het jaar 1051. Hou dat jaartal nog even vast, daar kom ik straks op terug.

Wat weten we van Noach? In het zeshonderdste jaar van zijn leven, in de tweede maand op de zeventiende dag, zijn alle fonteinen van de grote afgrond opengebroken en de sluizen van de hemel geopend. Daar is Noach vooral bekend om: hij was die man die dat gigantische schip bouwde. Als de wereldbevolking inderdaad zo gigantisch is geweest, maakt dat het des te sterker hoe minimaal het aantal mensen was dat die vloed heeft overleefd. De Bijbel zegt: acht zielen. De rest is omgekomen. Dat had ook nog een heel andere reden. Je leest namelijk dat in de tijd die daaraan voorafging, de zonen Gods zagen dat de dochters van Adam schoon waren. Zij gingen tot hen in en hadden gemeenschap, en toen ontstonden de giganten, de Nefiliem. Daar moeten we ook nog eens een keer over spreken. Er liggen nog zoveel onderwerpen op ons te wachten.

Want wat is dat voor een merkwaardig verloop van het verhaal. Wat gebeurde er toen? Wie zijn die zonen Gods trouwens? En waar komen al die mythologieën vandaan? Dan zeggen ze: "Ja, dat is allemaal uit de duim gezogen." Maar die komen natuurlijk niet zomaar uit de lucht vallen. Dat heeft alles te maken met die gebeurtenis in Genesis 6, waarbij de hele mensheid werd verdorven. Ook genetisch, doordat er erfelijk materiaal van de zonen Gods vermengd werd met dat van de mensen. Een intrigerend thema, absoluut.

In het zeshonderdste jaar van Noach begon die grote vloed waarbij Noach met acht zielen — tezamen acht zielen — gered werd. En dat was dus in het jaar 1651, keurig zo bij elkaar opgeteld. En dan lees je: die vloed heeft één jaar geduurd. Want er staat in Genesis 8: "En het geschiedde in het zeshonderd en eerste jaar, in de eerste maand, op de eerste derzelve maand..." U ziet, dat is de taal van de Statenvertaling. Een paar eeuwen geleden formuleerde men dat zo: dat de wateren droogden van boven de aarde. Aha, toen begon het dus weer droger te worden.

Het duurde nog even voordat ze de ark verlieten, maar in totaal heeft die vloed... Die geweldige grote vloed — 'zondvloed' betekent trouwens ook... het heeft niets met zonde te maken, maar het is Oudnederlands voor een grote vloed. In het zeshonderd en eerste jaar hield dat dus op. Dus die vloed duurde één jaar. Ik begin vanwege de ruimte even met een nieuwe rij, met een nieuwe kolom. In 1651 begon de vloed en een jaar later eindigde hij; dat was dus in 1652.

▶ 30:58 De Generaties Na de Zondvloed (sem tot Terach) ↑ hoofdstukken

En dan lees je in Genesis 11: "deze zijn de geboorten van Sem". Sem was honderd jaar oud en hij gewon Arfachsad twee jaar na de vloed. En Sem leefde nadat hij Arfachsad gewonnen had nog vijfhonderd jaren en hij gewon zonen en dochteren. Aha, dat betekent dus twee jaar later; dit was het einde van de vloed en twee jaar later werd Arfachsad verwekt. En dat was dus in het jaar 1654.

En Arfachsad – we gaan gewoon verder, want we komen vanzelf bij Abraham uit – hij leefde 35 jaar. Dat zijn genadige leeftijden; ineens kom je heel andere getallen tegen. Ik moet erbij zeggen dat men nog respectabel oud werd hoor, onvergelijkelijk met onze leeftijden, maar als je dat even in de statistiek zou vatten, dan zie je na de zondvloed een dramatische terugval in de leeftijden. En dat geldt trouwens ook voor de verwekkingsleeftijden; die zijn ineens vele malen jonger.

Hoe kwam het dat die leeftijd ineens zo afnam? Had dat te maken inderdaad met het klimaat of dat door de zondvloed de beschermende laag in het luchtruim zodanig was aangetast dat de mens niet meer zo oud werd? Je ziet ook na de zondvloed dat die leeftijden nog steeds verder afnemen. Het zijn eigenaardige dingen. Zoals ik al zei, praten we over een wereldtijd, over een aeon... Nou ja, inmiddels bij de zondvloed is de huidige aeon begonnen. Maar we praten over tijden van duizenden jaren geleden, met totaal andere omstandigheden en het is lastig om je daar een goed beeld bij te vormen. Nou ja, we moeten het doen met deze informatie.

Arfachsad leefde 35 jaar en hij gewon Selah. Dat is voor de Bijbelkenners onder u een wat lastig verhaal, want je leest in Lukas 3, waar we ook een geslachtsregister vinden dat helemaal van Adam tot Christus doorloopt, een andere naam vermeld. Daar is niet Arfachsad de vader van Selah, maar Kainan. Hoe kan dat? Had hij twee vaders? Er zijn verschillende verklaringen voor te geven, maar het meest voor de hand liggende is natuurlijk dat Kainan een stiefvader is geweest of dat het ging via het zwagerhuwelijk, zoals dat in de Bijbel dan heet. Ik weet het niet en daar gaan we ons ook niet mee bezighouden. Genoeg is het om te weten dat Arfachsad 35 jaar leefde en Selah gewon; dat was dus in zijn 35ste jaar.

Selah leefde 30 jaar en hij gewon Heber. Dat is een bekende, dus we noteren zijn naam. Dat is dus in het jaar 1718 na Adam. En deze Heber kennen we; in feite speelt die naam in de rest van de Bijbelse geschiedenis een enorm grote rol. Want Heber, dat is de oorsprong van de naam Hebreeën. Hebreeën zijn feitelijk de afstammelingen van Heber. En Heber betekent trouwens een 'doortrekker', de gedachte van een pelgrim. Eigenlijk 'van de overzijde'. Het woord Hebraeus betekent letterlijk: het komt van de andere kant. Daarmee is ook heel veel gezegd over de kwaliteit van die taal; dat is de oorspronkelijke taal. Het is de taal van de overkant, dat is eigenlijk wat Hebraeus letterlijk betekent. Dat heeft te maken met die naam Heber; hij was dus een van de voorvaderen van Abram.

Heber leefde 34 jaar en hij gewon Peleg. Dat noteren wij ook, dat was dus in het jaar 1751. Bij die Peleg heeft een heel belangrijke gebeurtenis in zijn dagen plaatsgevonden, want je leest in Genesis 10: "Peleg, in zijn dagen werd de aarde verdeeld." Ik weet niet of u zich ooit wel eens hebt beziggehouden met deze registers, maar er is nogal wat meningsverschil over de vraag wat dat dan precies betekent. Betekent het dat toen de continenten op drift raakten en dat de grote oceaanbekkens zijn ontstaan? Dat wordt gezegd, maar de meest voor de hand liggende verklaring lijkt mij dat Peleg leefde in de periode van de torenbouw van Babel. Toen werd de aarde inderdaad verdeeld in volkeren; toen pas gingen de volkeren uiteen. Tot die tijd waren ze gewoon samengeklonterd.

Overigens moet u zich realiseren dat de wereldbevolking nog hartstikke klein was. Dat kan niet anders, ook al mag je aannemen dat die bevolkingsgroei explosief ging. Maar dan nog is het piepklein geweest. Dit was precies honderd jaar na de vloed. Aangenomen dat dit inderdaad de tijd was van de torenbouw van Babel, waren er na de vloed acht zielen. Honderd jaar later kan dat enorm snel gaan, dat weet ik, maar dan denk je nog in ieder geval niet in termen van miljoenen mensen. Dus de wereldbevolking is gewoon nog hartstikke klein geweest. Volkeren waren van origine gewoon families. Als ze vervolgens uit elkaar groeien en al die families settelen zich – dat was ook een spraakprobleem natuurlijk, men verstond elkaar niet – dan was dat een natuurlijke dwang om gescheiden verder op te trekken. Al die populaties gingen zich onafhankelijk opstellen en dat waren dus 'uit de kluiten gewassen families', zouden wij zeggen. En als er dan ook nog eens oorlog en ruzie ontstond, was er de noodzaak om hun nederzetting te ommuren en dan kreeg je een stad. Maar groot is dat allemaal niet geweest als je deze tijdlijn volgt.

En we gaan verder. Peleg leefde 30 jaar en hij gewon Rehu. Rehu leefde 32 jaar en hij gewon Serug. Ook dat noteren we meteen. Serug leefde 30 jaar en gewon Nahor. Die naam kennen we, want dat was de vader van Terah. Goed opgelet met de zondagsschool! Serug leefde 30 jaar en hij gewon Nahor; ook dat noteren we, dat was dus in het jaar 1840 sinds Adam. En Nahor leefde 29 jaar en hij gewon Terah.

▶ 39:10 Het Jaar 2000: de Geboorte van Abram en het Sterven van Noach ↑ hoofdstukken

Nu komen we heel erg dicht bij de figuur waar we moeten arriveren, namelijk Abram. Nahor leefde 29 jaar en daarna krijgen we Terah. Hier wordt het misschien nog een beetje complex. Terah leefde 70 jaar en hij verwekte Abram, Nahor en Haran. Ook weer een Nahor; dat wordt wat verwarrend natuurlijk, maar we kennen allemaal het fenomeen dat namen door de generaties heen overgenomen worden en zo ontstaan ook bijnamen. Terah leefde dus 70 jaar en hij verwekte Abram, Nahor en Haran. Nu zou je denken dat Abram de eerstgeborene was, omdat zijn naam het eerst vermeld wordt. Het blijkt echter dat dit niet zo is. Abram wordt weliswaar als eerste genoemd, maar we weten uit vergelijking met andere Bijbelse gegevens dat hij onmogelijk de eerstgeboren zoon geweest kan zijn.

Dat is eigenlijk ook al karakteristiek voor de rest van het Bijbelse verhaal. Een eerstgeborene is nooit een eerstgeborene. Ik bedoel: een eerstgeboren zoon is vaak niet als eerste geboren, maar hij krijgt wel het eerstgeboorterecht. Dat is misschien wel dé clou van het boek Genesis. Het is zo'n belangrijk gegeven in dit hele boek; het begint hier al dat de eerstgeborene nooit als eerste geboren is. De eerstgeboorteweg gaat altijd naar de tweede. Het was niet Ismaël, maar Isaak. En het was niet Ezau, maar Jakob. Ga maar na: het was niet Ruben, maar uiteindelijk werd het Jozef. En het was niet Manasse, maar Efraïm. Eigenlijk kwam de hele Bijbelse lijn zo door: het eerstgeboorterecht ging naar de tweede. Daar zit een geweldige Bijbelse waarheid achter. Maar goed, daar gaan we het nu niet over hebben, al moet u daar maar eens over nadenken: waarom zou het eerstgeboorterecht niet naar de eerste, maar naar de tweede gaan?

Afijn, Terah leefde 70 jaar. Nu weten we – lees even mee in Handelingen 7 – dat Stefanus daar ook een kort verslag geeft van de Bijbelse geschiedenis. Stefanus zegt daar dat Abram uit het land van de Chaldeeën ging en in Haran woonde. En vandaar, nadat zijn vader gestorven was, bracht God hem over naar dit land. We weten van Terah dat hij 205 jaar geworden is; Terah stierf te Haran. Stefanus zegt erover dat Abram vandaar vertrok nadat zijn vader gestorven was. Nu weten we ook nog eens uit Genesis 12 – kijk, dat is nou bijbelstudie: Schrift met Schrift vergelijken, want dan passen de stukjes keurig in elkaar – dat Abram 75 jaar oud was toen hij uit Haran ging.

Nu kunnen we een sommetje maken. Want dat betekent dat toen Terah stierf op 205-jarige leeftijd, Abram 75 jaar oud was. Met andere woorden: Terah was bij de geboorte van Abram 205 min 75, oftewel 130 jaar oud. Wij noteren dit in het 130e jaar, wat rekenkundig neerkomt op 129,5. Ik weet dat er accountants in de zaal zitten en dat ik nageteld word, maar je kunt het allemaal keurig optellen. Nu wordt het frappant, want nu gaan we rekenen: de geboorte van Abram vond plaats in het 130e jaar van Terah, en dat was – tel het maar op – precies in het jaar 2000 Anno Hominis. Is dat niet opmerkelijk? Hier worden twee millennia afgesloten, of zo u wilt: een nieuw millennium vangt hier aan. In het jaar 2000. Het opmerkelijke is dat de Bijbelse geschiedenis tot aan het Messiaanse Rijk onder te verdelen is in drie keer 2000 jaar. We gaan dat de komende bijeenkomsten over dit thema tot in detail zien. Dat is echt zo buitengewoon. Nu hebben we alleen nog maar de eerste 2000 jaar even in vogelvlucht bezien. We zijn met zevenmijlslaarzen door die generaties gegaan en we zien dat het eindigt bij Abram; althans, wij eindigen nu hier bij zijn geboorte in een nieuw millennium, het jaar 2000.

Nu is er nog iets eigenaardigs. Je leest in Genesis 9 dat Noach na de vloed nog 350 jaar leefde. Zo waren al de dagen van Noach 950 jaar, en hij stierf. Met andere woorden: hij stierf in zijn 950e jaar, hij was dus 949 jaar oud. Hij was geboren – ik had u al gezegd: onthoud dat jaartal even – in het jaar 1051. Hij was dus 949 jaar oud en dat betekent dat hij precies in het jaar 2000 stierf. Met andere woorden: Noach stierf in het jaar dat Abram werd geboren. Ja, ik zou zeggen, lieve mensen, wij hebben nu niet de tijd om eventjes vijf minuten stil te houden en daarover te gaan brainstormen, maar het is toch een heel opmerkelijk gegeven dat terwijl Noach stierf, Abram werd geboren in datzelfde jaar.

Kijk, Noach representeert in het algemeen de wereld van de voortijd; zo wordt dat in de Petrusbrief ook genoemd. Noach markeert die tijd; hij was al 600 jaar oud voor de vloed en daarna heeft hij ook nog 350 jaar geleefd. Noach staat voor die hele tijd tot aan Abram. Abram representeert een heel nieuwe fase; dat lijkt me volstrekt helder. Een nieuwe fase in Gods plan: de uitroeping van een volk. Hier bij de geboorte van Abram, die later geroepen zou worden, ontstaat vanuit hem een volk. In Abram en zijn zaad zouden alle geslachten van de aardbodem gezegend worden, maar allemaal via Abram. En via Abram komen we bij Isaak, Jakob en uiteindelijk via Juda en David uit bij Jezus Christus. Dat is de Messiaanse lijn, maar die begint bij Abram. En hier vangt een heel nieuw millennium aan.

Het is trouwens ook – ik herinner er alleen al even aan, later in deze serie zal ik daar veel uitgebreider op doorgaan – zo dat Abraham werd geboren in het 40e jubeljaar. Het is een beetje een anachronisme, zoals dat netjes heet; dat wil zeggen dat het fenomeen jubeljaar in die dagen nog niet bestond, maar als je met terugwerkende kracht met die bril op kijkt, dan was het jaar 2000 dus het 40e jubeljaar. Daar zullen we nog heel veel meer over horen; dit is niet zomaar voor niks.

Daarmee hebben we eigenlijk de inleiding tot de Bijbelse chronologie voltooid. Je zou het ook in een lijn kunnen laten zien: ik heb het vanaf het jaar 1 tot aan het jaar 2000 laten zien. Al die namen kun je keurig als een ruggengraat markeren. De leeftijden waarop zij hun zonen verwekten kun je gewoon allemaal aanstippen; je kunt hun totale leeftijd daar ook nog bij tekenen. Dat heb ik nu niet gedaan, maar je kunt er een prachtige tabel van maken. Wat voor nu van groot belang is, is dat de Bijbel de jaren rekent. Wij rekenen mee en we zijn nu uitgekomen bij Abram, en dat is een hele markante mijlpaal. Het jaar waarin Noach sterft is het jaar waarin een heel nieuwe fase van de heilsgeschiedenis aanvangt, namelijk dat Abram wordt geboren.

Ja, en dan is er natuurlijk nog heel veel meer te vertellen. De volgende keer, als de Heer wil op 11 februari, gaan we verder met deze Bijbelse tijdlijn in vogelvlucht. Ik zal u vertellen: de structuren stapelen zich op onder de oppervlakte. Wij moeten hetzelfde rekenwerk doen; de Bijbel geeft de data en wij rekenen daarop. Wat je dan ziet is fenomenaal. Dan gaan wij ons bezighouden met de tijd van Abram tot de uittocht, en dat is slechts 500 jaar. Maar ik geef u de verzekering: daar is een heleboel over te melden en dat gaan we dan doen.