▶ 00:00 Terugblik op de Eerdere Cycli van 500 Jaar ↑ hoofdstukken

We gaan ons deze morgen opnieuw, voor de vierde keer, bezighouden met de Bijbelse tijdlijn. En dat pakken we nogal grootschalig aan, want we zijn begonnen bij de eerste mens: Adam. Dat is een tijdje geleden en we willen de hele Bijbelse chronologie bekijken. Chronologie is een mooi duur woord voor tijdrekenkunde. Aan de hand van de Bijbel alleen hebben we de tijden zo bezien.

En wat dat alles blootlegt, dat zijn geweldige structuren. De vorige keren hebben we ons beziggehouden met die geschiedenis vanaf Adam. De eerste 2000 jaar hebben we met precisie in kaart gebracht, want die gegevens hebben we ook allemaal. Het is een kwestie van optellen en aftrekken en dan zie je het. Het kan niet misgaan als je de Bijbelse gegevens bij elkaar voegt. Dat doet de Schrift soms zelf niet eens, maar ze levert als het ware de data aan en jij vult dat in.

Dan kom je bij zulke totalen en wat blijkt dan? Dat Abram geboren werd in het jaar 2000 sinds Adam. We rekenen gewoon vanaf Adam; Anno Hominis heet dat, AH. En als u vanaf Abram begint te rekenen, dan zie je vervolgens iedere keer perioden van precies 500 jaar verschijnen. Dat wil zeggen: tien cycli van jubeljaren. Een jubeljaar is elk vijftigste jaar en dat betekent dus tien jubeljaren; dat beslaat een periode van vijfhonderd jaar, tien keer vijftig jaar.

Daar hebben we het al eerder over gehad, maar wat je dan ziet is dat vanaf de geboorte van Abram — want zo heette hij toen nog — tot aan de uittocht een periode is geweest van precies op het jaar nauwkeurig 500 jaar. Dus in het jaar 2500, het vijftigste jubeljaar vanaf Adam gerekend, werd Israël bevrijd uit Egypte en ging het volk op weg naar het beloofde land. Hoe we daaraan gekomen zijn, ga ik nu niet allemaal vertellen, want ik heb vanmorgen nog een heleboel andere dingen te vertellen. Als u dat precies wilt weten, dan kunt u dat allemaal nabeluisteren; de "bonnetjes" zitten erbij.

Wat we ook gezien hebben is dat vanaf de geboorte van Izaak — dat was toen Abraham 100 jaar oud was, dus in het jaar 2100 — er opnieuw een periode start. Als je vanaf daar 450 jaar verder rekent, kom je bij het moment dat het land verdeeld werd. Dat wil zeggen dat 400 jaar na de geboorte van Izaak de uittocht plaatsvond in het jaar 2500. Veertig jaar later vond de intocht in het land Kanaän plaats, na veertig jaren in de woestijn gezworven te hebben. En nog eens tien jaar later was het land veroverd en vervolgens ook verdeeld. Dat was trouwens opnieuw een jubeljaar, een cyclus van vijftig jaar. Dat is een periode van, zo hebben we vorige keer gezien... was dat de vorige keer? Of die keer daarvoor? Dat weet ik niet meer. Maar in ieder geval was dat, zoals dat in Handelingen 13 staat, een periode van vierhonderdvijftig jaar.

Ja, zeker. Ik zit even te kijken of ik de goede dia’s wel voor me heb nu. Maar dan: vanaf de uittocht uit Egypte. Dat was de periode waar we ons de vorige keer mee hebben beziggehouden. Vanaf de uittocht uit Egypte, in het jaar 2500, krijg je een periode van 480 jaar tot de bouw van de tempel gestart wordt. De Bijbel benoemt dat expliciet zo. Het is dus een kwestie van optellen: 2500 plus 480 jaar later. Dan begint Salomo de tempel te bouwen.

Hij begint de tempel te bouwen in zijn vierde regeringsjaar, zo staat erbij. Dat was dus in het jaar 2980. Over die tempel en zijn paleis heeft hij in totaal twintig jaar gedaan; dat lezen wij op diverse plaatsen. Dus bij die 480 jaar kun je twintig jaar toevoegen en dan kom je weer op een cyclus van 500 jaar. Dat wil zeggen dat vanaf de uittocht uit Egypte tot aan de voltooiing van de tempel en het paleis — Jeruzalem eigenlijk als koninklijk en priesterlijk centrum — er exact 500 jaar verloopt. Dat wordt voltooid in het jaar 3000 sinds Adam. Dat was dus 500 jaar na de uittocht, of je zou ook kunnen zeggen: het was 1000 jaar na de geboorte van Abraham. Allemaal op het jaar nauwkeurig.

▶ 05:28 Gods Waarschuwing aan Salomo Na de Tempelbouw ↑ hoofdstukken

Waar we ons vanmorgen mee gaan bezighouden, zijn de daaropvolgende vijfhonderd jaar. Want ook dat is weer met precisie zo beschreven. Het is namelijk zo dat in het jaar dat de tempel en het paleis voltooid werden – precies vijfhonderd jaar na de uittocht uit Egypte – de Heer verschijnt aan Salomo. Dan doet God een aantal hele markante uitspraken en ook voorzeggingen over wat er zou gaan gebeuren. Laten we daar eens aandacht aan geven.

Jahweh, de Heer, verschijnt. Het was voor de tweede keer aan Salomo. U weet, Hij was ooit eerder aan hem verschenen. Toen was hem ook de vraag voorgelegd wat hij verkoos. Prefereerde hij rijkdom? Nee, Salomo wilde wijsheid. En dat was op zich al een heel wijze vraag natuurlijk. In het jaar dat de tempel en alles voltooid was, in dat vijfhonderdste jaar, verschijnt de Heer opnieuw aan hem.

Dan staat er namelijk in 2 Kronieken 7 – we gaan vanmorgen snel, ik waarschuw u, dus ik hoop dat u nog goed wakker bent; het is nog vroeg, per slot van rekening, al hangt dat er een beetje vanaf hoe je rekent: "Toen Salomo het huis des Heren en het huis van de koning voltooid had" – dus in dat vijfhonderdste jaar – "en alles wat Salomo in de zin gekomen was in het huis van Jahweh en in zijn eigen huis te maken, voorspoedig tot stand gebracht had" – dus twintig jaar na de start van de bouw, oftewel het vijfhonderdste jaar na de uittocht – "verscheen Jahweh aan Salomo des nachts en zei tot hem: Ik heb je gebed verhoord en deze plaats voor Mij tot een huis van de offeranden verkoren."

Deze plaats hier in Jeruzalem. Een geweldig bouwwerk is dat geworden. In die dagen was het een absoluut wereldwonder waar enorm veel aandacht aan was gegeven. Alle koningen der aarde kwamen Salomo ook bezoeken om dat alles te aanschouwen en ook om al zijn wijsheid te vernemen, want die was fenomenaal.

En dan staat er, ik lees even verder: "Wat jou aangaat," zegt God tegen Salomo, "indien" – dat is voorwaardelijk – "indien jij voor mijn aangezicht wandelt zoals jouw vader David gewandeld heeft, en doet naar alles wat Ik jou geboden heb, mijn inzettingen en mijn verordeningen in acht neemt, dan zal Ik jouw koningstroon bevestigen." Met andere woorden: het lot van die koningstroon, van de dynastie, ligt in handen van Salomo. Daarom is dit ook een heel markante verschijning. Wat de Heer tegen hem zegt, is van grote betekenis. Wat Salomo in dit jaar zou gaan doen, zou beslissend zijn voor het lot van zijn hele dynastie. Dat is ook wel gebleken.

"Dan zal Ik jouw koningstroon bevestigen, zoals Ik Mij jegens jouw vader David verbonden heb met de woorden: nimmer zal jou een man ontbreken die over Israël heerst. Maar" – en nu komt het – "indien jullie" – jij, Salomo, en het volk – "je afkeren en mijn inzettingen en verordeningen die Ik jullie voorgehouden heb, verlaat, andere goden gaat dienen en jullie voor hen neerbuigt, dan zal Ik hen uitrukken uit mijn land." Dat wil zeggen: dan gaan jullie het land verlaten waar Ik jullie ooit heb binnengebracht. "Ik zal jullie uitrukken uit mijn land." Dat wil zeggen: jullie gaan gedeporteerd worden en jullie komen op een andere plaats.

Er staat niet bij wanneer dat zal zijn, maar er wordt tegen Salomo gezegd: als je niet blijft in mijn woorden, jij en je volk, dan ga Ik dat doen. "Dan zal Ik jullie uitrukken uit mijn land. En dat niet alleen: dit huis" – dat wereldwonder dat zojuist voltooid was in het jaar dat de Heer nu aan hem verscheen – "dit huis dat Ik aan mijn naam geheiligd heb, zal Ik dan van mijn aangezicht wegwerpen en Ik zal het tot een spreekwoord en een spotrede onder alle volken maken." Met andere woorden: deze tempel die nu zojuist gebouwd is, die gaat dan verwoest worden. Mensen zullen de spot drijven met wat daar met dat geweldige bouwwerk is gebeurd.

"Dit huis dat hoog verheven was" – waaruit trouwens wel blijkt wat een geweldig bouwwerk dat geweest moet zijn – "ieder die eraan voorbijgaat, zal zich ontzetten en zeggen: Waarom heeft Jahweh alzo aan dit land en aan dit huis gedaan?" En dan zal men zeggen: "Omdat zij de God van hun vaderen, die hen uit het land Egypte had geleid" – precies vijfhonderd jaar eerder, tien cycli van sabbatjaren – "hebben verlaten en zich aan andere goden hebben gehecht, zich voor hen hebben neergebogen en hen gediend hebben. Daarom heeft Hij al dit onheil over hen gebracht."

Dus wat Salomo uitgerekend in dat jaar waarin hij de bouw in Jeruzalem voltooid heeft – dat vijfhonderdste jaar – te horen krijgt, is eigenlijk een geweldige belofte, maar ook een enorme waarschuwing. Feitelijk wordt daar al voorzegd: als je hierin niet blijft, zo zal het gaan. Dan zal er van het land niks overblijven. Het volk wordt gedeporteerd en de stad wordt verwoest. Van de tempel blijft niks meer over. En dat is dus om die reden. En hoe is het gegaan met Salomo?

▶ 12:41 De Afval van Salomo en de Scheuring van het Rijk ↑ hoofdstukken

Ik zei al, we gaan daar snel doorheen, want we moeten weer een hap van 500 jaar doen vandaag. Ja, want we doen het in vogelvlucht. Hoe is het gegaan met Salomo? Nou, we weten het allemaal. Deze man, die zo geweldig wijs was, heeft aan het einde van zijn leven inderdaad... en de reden van die misleiding en waarom hij in afgoderij terecht is gekomen, dat zegt de Bijbel ook. Hij had net even te veel vrouwen. Ja, hoe moet ik dat nou netjes zeggen? Maar die hebben hem misleid. Ja, nou, daarover wordt nogal wat in de Bijbel gezegd.

Salomo had in al zijn rijkdom en in al zijn wijsheid uiteindelijk... en dan zie je trouwens dat de Bijbel dat niet verbloemt. Het is niet zo dat Salomo, of dat geldt trouwens ook voor zijn vader David, opgehemeld worden omdat dat zulke geweldige mannen waren, en dat daarom alle negatieve dingen niet genoemd zouden worden of verbloemd. Nee, de Bijbel is daar messcherp, maar ook heel eerlijk in. Bij Salomo is het hem naar het hoofd gestegen en uiteindelijk is hij ook misleid. Je leest ook dat hij de vele andere goden is gaan navolgen en die is gaan dienen. Onvoorstelbaar, maar zo is het gegaan.

Afijn, toen zei Yahweh — we zijn nu in 1 Koningen 11 — toen zei Yahweh tot Salomo: "Omdat het zo met u gesteld is..." En nou ja, u begrijpt, daar is natuurlijk al een beschrijving aan voorafgegaan van wat hij heeft gedaan en wat hij met Israël heeft gedaan. "Omdat het zo met u gesteld is, dat je mijn verbond en mijn inzettingen die ik jou geboden had niet in acht genomen hebt, zal ik voorzeker het koninkrijk van u afscheuren en het uw knecht geven. Maar," wordt er dan gezegd, "bij je leven zal ik dat niet doen, ter wille van je vader David. Uit de hand van je zoon zal ik het afscheuren. Evenwel zal ik niet het hele koninkrijk afscheuren; één stam zal ik aan je zoon geven, ter wille van mijn knecht David en ter wille van Jeruzalem dat ik verkoren heb."

Wat er gebeurd is, is dat het koninkrijk toen gescheurd is. Dat wil zeggen dat koninkrijk — Jeruzalem hier was de hoofdstad van de twaalf stammen — en tegen Salomo wordt gezegd dat het koninkrijk van Israël van hem afgescheurd gaat worden. En inderdaad, na de dood van Salomo zijn de tien stammen, en dat wordt het koninkrijk van Israël genoemd, onafhankelijk en zelfstandig verder gegaan, ook met hun eigen koningen. Wat aan Jeruzalem overbleef, dat was alleen Juda en Benjamin. Ja, Juda en de stam van Benjamin. De tien stammen en de twee stammen. En zo werd dat rijk dus gescheurd na de dagen van Salomo.

De eerste koning naast Salomo was Rechabeam. Rechabeam was de zoon van Salomo en die bleef dus regeren in Jeruzalem, maar slechts over twee stammen. Het grootste gedeelte van Israël, de tien stammen, was van hem afgescheurd. Dus na Salomo's dood wordt het koninkrijk, vanwege wat hij had gedaan, van hem afgescheurd. En het zou nog veel dramatischer worden, want eigenlijk was het al zo aangekondigd aan Salomo: "Het lot van de hele dynastie ligt in jouw handen. Als jij je niet zal houden aan mijn woord en je van mij afwendt en mijn woorden verwerpt, dan zal uiteindelijk het land worden verwoest, het volk worden gedeporteerd en de tempel inderdaad een puinhoop worden." Uiteindelijk is dat ook inderdaad gebeurd, alleen dat is een hele tijd later geweest.

Hoe die termijn is geweest, daar gaan we het nu dus over hebben. Je hebt dus twee koninkrijken na de dood van Salomo: de tien stammen en de twee stammen. Kortweg genoemd: Juda en Efraïm, of soms ook Israël — ze hebben verschillende namen. Beide koninkrijken, dat van Israël of Efraïm en dat van Juda, krijgen beide twintig opeenvolgende koningen. Dat is makkelijk te onthouden. Dus na de dood van Salomo krijgt Juda twintig koningen, maar ook dat koninkrijk van Israël krijgt twintig koningen.

Het is trouwens zo — en we gaan ons nu alleen maar richten op dat koninkrijk van Juda waar Jeruzalem nog steeds de hoofdstad van was — dat het noordelijke rijk van Israël niet één godvrezende koning heeft opgeleverd. Geen één. Het rijk van Israël is trouwens al veel eerder gestopt door de deportatie naar Assur. Ik laat dat koninkrijk van Israël nu even voor wat het is en we gaan ons gewoon focussen op de dynastie van Salomo. Die bleef in Jeruzalem met slechts twee stammen. Het zuidelijke rijk, dat van de twee stammen dus onder leiding van het huis van David, het koningshuis van David in Jeruzalem, eindigt in de verwoesting van Jeruzalem door Nebukadnezar. Een hele tijd later. Dat noemen ze dan de Babylonische ballingschap. Dat wil zeggen dat men in ballingschap ging; men werd gedeporteerd naar Babel, daar komt het eigenlijk op neer.

Laten we dat eens gaan bekijken, want we gaan nu eens even tellen. Van Salomo weten we — dat staat in 2 Kronieken 9, u ziet het hier geprojecteerd — dat hij 40 jaar regeerde, net als zijn vader David. 40 jaar regeerde Salomo te Jeruzalem over heel Israël nog, dat wil zeggen over alle twaalf stammen. Laten we even tellen. Het was in het vierde regeringsjaar van Salomo dat de bouw van de tempel startte. Dat was in het jaar 2980. Dat betekent dus dat Salomo's regering drie jaar eerder begon, in 2977, en als je 40 jaar verder rekent, kom je in het jaar 3017. We gaan even snel. Dat betekent dus dat we nu ook weten vanaf wanneer Salomo geregeerd heeft en tot wanneer, namelijk tot het jaar 3017. Nou ja, dan lees je: daarna ging Salomo bij zijn vaderen te ruste en men begroef hem in de stad van zijn vader David, Jeruzalem dus. En zijn zoon Rechabeam werd koning in zijn plaats.

▶ 20:22 De Regeerperiodes van de Twintig Koningen van Juda ↑ hoofdstukken

We laten nu de twintig koningen op rij kort de revue passeren. Daarbij moet u goed weten hoe er precies gerekend wordt, want bij deze koningsperiodes worden alleen de volle regeringsjaren geteld. Dat wil zeggen: kalenderjaren. Regeringsjaren worden vermeld zonder cijfers achter de komma; gewoon alleen de volle jaren worden gerekend. Daarbij moet ik zeggen dat de jaren van troonwisseling niet worden meegekregen in dat specifieke getal. Waarom is dat? Stel, dit was het laatste volle regeringsjaar van Salomo. Ergens in dat jaar wordt zijn zoon Rechabeam koning. Dat jaar wordt deels door Salomo geregeerd en deels door zijn zoon, waardoor het voor geen van beiden een vol kalenderjaar is. Het eerste volle regeringsjaar van Rechabeam begint pas het jaar daarna. Dat betekent dat je het jaar van die troonwisseling er extra bij moet rekenen als je de totale lengte van de hele periode wilt weten.

We gaan dit in een tabel zetten. Salomo heeft na de voltooiing van de tempel en het paleis nog 17 volle jaren geregeerd. We noteren die 17 volle jaren, maar daarop volgt nog het jaar van de troonwisseling met zijn zoon. We gaan nu een lijstje van twintig koningen geven en ik reken er iedere keer één jaar bij in verband met die troonwisseling. Dan krijg je Rechabeam, die 17 volle jaren heeft geregeerd, maar we rekenen dus 18 jaar om de troonwisseling mee te tellen. Daarna volgen Abia en Asa.

Vervolgens krijgen we koning Josafat. Ik was nog vergeten te vertellen dat Juda in totaal twintig koningen heeft gehad, maar van die twintig zijn er slechts zeven geweest waarvan we lezen dat ze in de weg van God hebben gewandeld. Ik moet er trouwens bij zeggen dat van al die zeven ook wordt vermeld hoe het aan het einde van hun leven vaak toch weer misging, of hoe ze een gigantische misstap of blunder begingen. Maar van zeven koningen wordt gezegd dat ze inderdaad geluisterd hebben naar God, en Josafat was daar één van. Het merendeel, dertien stuks, wandelde niet in de weg van God; er staat dan uitdrukkelijk bij dat het fout was.

Na Josafat krijgen we koning Joram en koning Ahazia. In de teksten die ik hier vermeld — de bonnetjes, zeg maar — vind je deze jaren terug. Maar om de hele periode te kennen, moet je dus die troonwisseling erbij rekenen; iedere keer plus één jaar. Dan krijgen we Athalia. Dat was een heks, zo noem ik haar graag, want dat was ze ook echt. Daarna komt koning Joas, het ventje dat al op zevenjarige leeftijd koning werd. Een prachtverhaal, maar ik kom nu niet in de verleiding om dat uitgebreid te gaan vertellen. Joas was trouwens een geweldige koning, in tegenstelling tot zijn grootmoeder Athalia.

Dan krijgen we Amazia, Uzzia, Jotham en Achaz. Daarna volgt koning Hizkia, ook een geweldige koning in de dagen van de profeet Jesaja. Dan krijgen we koning Manasse, wat weer een dieptepunt was, en koning Amon evenzo. Die koning Manasse is trouwens de topper in de hele serie; hij heeft maar liefst 55 jaar geregeerd. Dan volgen koning Josia en koning Joahaz, die overigens slechts drie maanden regeerde. Ik kan nu niet op alle details ingaan, want dat wordt te complex en dan kom ik niet binnen het uur aan het einde. Na Joahaz krijgen we koning Jojakim, die elf jaar regeerde, gevolgd door Jojachin, die ook weer slechts drie maanden regeerde.

Ten slotte komen we bij nummer twintig na Salomo: koning Sedekia. Zijn naam betekent 'Jahweh is rechtvaardig', en dat is ook bewezen door wat God in die dagen heeft gedaan. In zijn elfde regeringsjaar wordt Jeruzalem verwoest. Bij hem rekenen we overigens geen extra jaar voor een troonwisseling, want hij is de laatste. In dat elfde jaar worden de stad en de tempel verwoest door Nebukadnezar, de koning van Babel. Hij deporteert het hele rijk van Juda, de twee stammen, naar het gebied van Babel in de streek van de Eufraat en de Tigris.

Als je al deze volle jaren bij elkaar optelt, kom je op 410 jaar. Tel je daar de twintig jaren van troonwisseling bij op, dan kom je aan een totaal van 430 jaar. Deze periode loopt vanaf het jaar dat de tempel en het paleis zijn voltooid en de Heer aan Salomo verscheen met een waarschuwing en een voorzegging. Vanaf dat moment volgen er precies 430 regeringsjaren tot aan de verwoesting van Jeruzalem. Dat is een vaststaand gegeven.

▶ 27:46 Ezechiël Beeldt de 430 Jaar Ongerechtigheid uit ↑ hoofdstukken

We komen op een andere manier ook nog bij die 430 jaren en ik neem u nu mee naar de profeet Ezechiël. Van Ezechiël lees je dat hij iets wonderlijks moest doen. Want profeten zijn niet alleen mensen die Gods woorden uitspreken, maar zij moesten dat ook demonstreren op soms de malste en bizarste manieren. Jesaja moest in zijn blootje rondlopen of Hosea moest met een hoer trouwen; noem maar op. Maar wat dacht je van Ezechiël? Wat hij moest doen om iets te demonstreren... wij zouden vaak zeggen dat het satire was. Maar het was echt bedoeld om duidelijk te maken wat er aan de hand is.

Er wordt tegen Ezechiël gezegd: "Jij, mensenkind, neem een tichelsteen — gewoon een baksteen — leg die voor je en teken daarop een stad." Een baksteen waarin hij waarschijnlijk moest graveren; hij moest daarop een stad tekenen, namelijk Jeruzalem, en haar in staat van belegering brengen. Dat moest hij dus allemaal uitbeelden en tekenen. Niet alleen tekenen, maar hij moest ook een schans tegen haar bouwen, een wal tegen haar opwerpen en legerkampen tegen haar opslaan. Dat moest hij allemaal uitbeelden aan de hand van die tichelsteen. Hij moest het op die manier tonen: "Sla legerkampen tegen haar op en breng aan alle kanten stormrammen tegen haar in stelling. En jij, neem een ijzeren bakplaat en zet die als een ijzeren muur tussen jou en de stad."

Dit is zichtbaar onderwijs wat hij moest doen. Hij had hier nog niets gezegd, maar hij moest dit gewoon uitbeelden. En dan staat er: "Richt je blikken vast op haar, zodat zij in staat van belegering komt, en beleger haar. Dit zal voor het huis van Israël een teken zijn." Het was dus iets wat zij zagen, wat hij deed. "En jij, ga op je linkerzijde liggen en leg daarop de ongerechtigheid van het huis van Israël. Naar het getal van de dagen dat je daarop liggen zult, zul je hun ongerechtigheid dragen."

Ik lees eerst nog even verder: "En Ik leg je de jaren van hun ongerechtigheid op, naar het getal van de dagen: 390 dagen. Zo zul je de ongerechtigheid van het huis van Israël dragen." Waar het op neerkomt, is dat hij op zijn ene zij moest gaan liggen, op zijn linkerzijde. Hij moest 390 dagen op zijn linkerzijde liggen! Dat is een heel eind, hoor. U kunt zich voorstellen dat Ezechiël een prominent man was; hij was al bekend, dus als hij dat deed, zo demonstratief met die tichelsteen en alles zo uitbeeldde... Hoe hij dat precies gedaan heeft, weet ik niet, maar er gaat in ieder geval wel degelijk een spreken van uit als een profeet dat moet doen en uitbeelden.

390 dagen. "Als je dit hebt volbracht, die 390 dagen, dan zul je opnieuw gaan liggen" — nou mocht hij eindelijk omkeren — "op je rechterzijde, en dan zul je de ongerechtigheid dragen van het huis van Juda: 40 dagen." En dan staat erbij: "Voor elk jaar leg Ik je een dag op." Aha. Dus hij moest eerst 390 dagen op zijn linkerzijde en vervolgens 40 dagen op zijn rechterzijde. Dat is in totaal dus 430 dagen. En elke dag was een uitbeelding van een jaar. Die 430 dagen zijn dus een uitbeelding van 430 jaren.

Trouwens, ik moet erbij zeggen dat die laatste 40 dagen ook alles te maken hebben met de periode waarin Jeremia geprofeteerd heeft. Misschien dat ik daar straks nog even op terugkom, maar eerst nog even dit. Die 430 jaar ongerechtigheid van Israël en Juda eindigt in de verwoesting van Jeruzalem, want dat is wat hij uitbeeldde. Hij moest tonen dat Jeruzalem belegerd werd, ingenomen zou worden en verwoest zou worden. Dat was wat hij moest uitbeelden aan het einde van die periode. En de laatste 40 dagen staan voor de 40 jaren die Jeremia profeteerde over Juda tot aan de verwoesting van Jeruzalem. Dat staat allemaal in het boek Jeremia beschreven. We gaan daar nu niet naartoe, maar voor wie het wil nazoeken en checken: ik beveel dat alleen maar aan, want het staat er allemaal keurig vermeld.

Nu krijg je dit: vanaf het jaar dat de Heer verscheen aan Salomo, bij de voltooiing van de tempel en het paleis — dat was in het jaar 3000 — tot aan de verwoesting van de stad en de tempel, zijn dat in totaal 430 jaren geweest. We zijn daar nu op twee manieren op uitgekomen. We hebben gewoon al die twintig koningen en hun regeerperiodes bij elkaar opgeteld en toen kwamen we op 430 jaar. Maar nu zijn we er via een andere lijn — namelijk wat er tegen Ezechiël gezegd wordt — ook op uitgekomen: het was dus ook 430 jaar. Dit is deze periode. Dus 390 plus 40 is 430 jaar.

▶ 34:07 De Verwoesting van Jeruzalem en de 70 Sabbatsjaren ↑ hoofdstukken

In dat elfde jaar van Sedekia, dat tevens het 430e jaar na de voltooiing van de tempel en het paleis was, wordt Jeruzalem verwoest. Een dramatisch jaar. Laten we eens naar 2 Kronieken 36 gaan; daar lees je hierover. Sedekia was de laatste koning van het huis van David, van de hele dynastie. Hij was eenentwintig jaar oud toen hij koning werd en hij regeerde elf jaar in Jeruzalem. Hij deed wat kwaad is in de ogen van JAHWEH, zijn God. Hij verootmoedigde zich niet voor de profeet Jeremia, de profeet die vooral die laatste periode heeft geprofeteerd en die ook de verwoesting van Jeruzalem heeft meegemaakt en daarover heeft geweend. Je zou kunnen zeggen: hij heeft 'gejeremieerd'. Jeremia is de tranenprofeet, omdat hij dat rampjaar niet alleen had aangekondigd, maar ook heeft meegemaakt. Er is zelfs een heel Bijbelboek over de verwoesting van de stad en de tempel geschreven, namelijk het boek Klaagliederen.

Sedekia verootmoedigde zich dus niet voor de profeet Jeremia, die in opdracht van JAHWEH sprak. Ook kwam hij in opstand tegen koning Nebukadnessar. Dat is linkersoep, want dat was de toenmalige wereldmacht en bovendien bevond hij zich in een conditie waarin hij dat nooit kon winnen. Hij kwam in opstand tegen koning Nebukadnessar, die hem bij God een eed had doen afleggen, maar hij verhardde zijn nek en verstokte zijn hart, zodat hij zich niet bekeerde tot JAHWEH, de God van Israël. Het is geen leuke beschrijving, allerminst, maar wel feitelijk. Eveneens maakten al de oversten van de priesters en het volk zich voortdurend aan ontrouw schuldig, naar al de gruwelen van de volkeren. 'Gruwelen' betekent in de Bijbel doorgaans afgoderij. Ze deden precies wat de hele wereld deed, terwijl juist het volk Israël beter had moeten weten. Ze maakten zelfs het huis van JAHWEH onrein, dat Hij in Jeruzalem geheiligd had.

JAHWEH, de God van hun vaderen, zond wel Zijn boden tot hen — boodschappers en profeten — en deed dat vroeg en laat. Een groot gedeelte van de Bijbelse inhoud gaat over deze periode, want vele profeten hebben in die dagen en jaren geprofeteerd. Hij zond Zijn boden tot hen, want Hij ontfermde Zich over Zijn volk en Zijn woning. Maar zij bespotten de boden van God; standaard eigenlijk, zo gaat dat met profeten. Ze verachtten Zijn woorden en hoonden Zijn profeten, totdat de gramschap van JAHWEH zich zozeer tegen Zijn volk verhief dat geen herstel meer mogelijk was. Hij deed de koning van de Chaldeeën tegen hen optrekken en deze doodde hun jongelingen, de jonge mannen. Dat is heel effectief om die dan inderdaad eerst, als ik het zo mag zeggen, om te leggen. Hij doodde hen met het zwaard in hun heiligdom notabene, in de tempel van Jeruzalem. Hij spaarde jongeling noch maagd, oude noch grijsaard; alles gaf God in zijn macht. Dat wil zeggen: wat die koning deed in zijn wreedheid, heeft God hem allemaal laten doen.

Al het gerei — dat wil zeggen al het gereedschap en alle attributen van goud — werd meegenomen. Ik zei al dat de tempel een geweldig bouwwerk was, maar er zat ook zo enorm veel goud en zilver opgeslagen, dat is ongekend. Dat was dus erg attractief om mee te nemen. Al het gerei van het huis van God, het grote en het kleine, de schatten van het huis van JAHWEH en de schatten van de koning en van zijn vorsten; alles bracht Nebukadnessar naar Babel. De legermachten van Nebukadnessar verbrandden het huis van God. Precies 430 jaar na de voltooiing van de tempel en het paleis verbrandden zij het huis van God. Ze braken de muur van Jeruzalem af, al zijn paleizen verbrandden zij met vuur en alle kostbaarheden vernietigden zij. Ook voerde hij hen die aan het zwaard ontkomen waren naar Babel; zij werden gedeporteerd en werden hem en zijn zonen tot slaven totdat het koninkrijk van Perzië de heerschappij kreeg. Je had eerst het koninkrijk van Babel onder Nebukadnessar, maar precies zeventig jaar later kreeg je Kores en toen werden de Perzen het wereldrijk. In die tijd is wat nog overgebleven was naar Babel gedeporteerd, waar ze feitelijk een slavenvolk waren.

Dit gebeurde om het woord van JAHWEH, door Jeremia verkondigd, in vervulling te doen gaan. Jeremia had het namelijk al bij meerdere gelegenheden gezegd. Ik lees één citaat uit Jeremia 29 vers 10: "Want zo zegt JAHWEH: Neen, als voor Babel zeventig jaren voorbij zullen zijn, dan zal Ik naar u omzien en mijn heilrijk woord aan u in vervulling doen gaan door u naar deze plaats terug te brengen." Moet u nagaan hoe bijzonder dit is: Jeremia, die veertig jaar geprofeteerd heeft en ook de val van Jeruzalem heeft meegemaakt, had al van tevoren gezegd dat de koning van Babel zou komen. Hij had ook gezegd hoe lang het zou duren dat het volk gedeporteerd zou worden en wanneer ze weer zouden terugkeren. Voordat het volk in ballingschap gaat, wordt al gezegd dat ze weer zullen terugkeren uit de ballingschap en er wordt zelfs bijgezegd hoe lang die periode zou zijn: zeventig jaar.

Kijk, ik zeg wel eens: de Bijbel en profeten voorspellen niet. Dat doen astrologen die in een glazen bol kijken. De Bijbel voorzegt: zo zal het gaan. Zelfs de termijnen worden genoemd. We zijn dat in deze serie over die tijdlijnen nu al diverse keren tegengekomen en hier ook weer: zeventig jaar zou dat duren. En nu wordt het boeiend. Want het was in het jaar 3000 dat de tempel en het paleis voltooid waren. 430 jaar later werd Jeruzalem verwoest en nog weer 70 jaar later zou men weer terugkeren naar het land om Jeruzalem en de tempel te herstellen, zodat wij opnieuw een periode hebben van 500 jaren. Is dat opmerkelijk of niet? Dit is trouwens het spiegelbeeld van wat we al eerder tegenkwamen in de periode van Abraham tot de uittocht. Toen had je ook een verdeling van 70 jaar en 430 jaar. Ga het maar na: weer exact diezelfde verdeling van die 500. Het gaat er nu om dat er vanaf het jaar dat de tempel en het paleis voltooid zijn, totdat de tempel weer herbouwd zou worden, weer precies vijfhonderd jaar zit, verdeeld in vierhonderddertig jaren en zeventig jaren.

Ik ga u nog wat vertellen, want ik lees even verder in 2 Kronieken 36. Daar staat dat dit gebeurde om het woord van JAHWEH door Jeremia in vervulling te doen gaan over die zeventig jaren, "totdat het land zijn sabbatsjaren vergoed gekregen heeft." Die 70 jaar was niet zomaar uit de lucht gegrepen. Dat was inderdaad voorzegd, maar het was niet voor niks. In die 70 jaar verrekent God de sabbatsjaren. Jullie houden de sabbatsjaren niet? Nou, dan eis Ik ze gewoon op. Jullie houden ze niet? Dan neem Ik ze. Door jullie uit het land te sturen, krijgt het land gewoon zijn rust, totdat het zijn sabbatsjaren vergoed gekregen heeft. We weten dat elk zevende jaar er rust was voor het land. Elk zevende jaar was er rust voor het land, en al de dagen dat het woest lag, heeft het gerust om die zeventig jaar vol te maken.

Al de dagen dat het land woest lag, heeft het gerust. Dat wil zeggen: het land kreeg rust om zeventig jaar vol te maken. Die zeventig sabbatsjaren representeren een periode van vijfhonderd jaar. In vijftig jaren zitten namelijk zeven sabbatsjaren. Toch? Dat betekent dus dat zeventig sabbatsjaren vijfhonderd jaar representeren. Bent u er nog? Ja. Dus in die zeventig jaar ballingschap worden de sabbatsjaren vergoed en verrekend. Zeventig sabbatsjaren representeren een periode van vijfhonderd jaar; in vijfhonderd jaar zou Israël precies zeventig sabbatsjaren hebben.

Nou, die worden nu verrekend. Die zeventig jaren vormen van Godswege een verrekening van de gemiste sabbatsjaren. Als we kijken naar het overzicht, dan zien we dat vanaf het moment dat Jeruzalem de koninklijke, priesterlijke hoofdstad is, totdat het volk weer terug zou keren uit de ballingschap om Jeruzalem te herstellen en de tempel te herbouwen, er een periode van exact vijfhonderd jaren is verstreken. De laatste zeventig jaren daarvan zijn een verrekening van de sabbatsjaren over die gehele periode van vijfhonderd jaar. Precies zoals God al tegen Salomo had voorzegd: zo zal het gaan als je niet luistert. God zegt als het ware: "Ik eis die rustjaren gewoon terug."

Zo zien we dat we nu via drie verschillende lijnen op hetzelfde uitkomen. Eerst door het optellen van de regeringsjaren, weet u nog? Vervolgens door dat bij Ezechiël na te gaan, die 430 jaren waarvoor hij op zijn linker- en rechterzijde moest liggen – demonstratief met die maquette of met dat teken van de tichelsteen. En tenslotte via die zeventig jaren als vergoeding van de sabbatsjaren. Deze drie verschillende lijnen brengen ons allemaal bij deze periode van vijfhonderd jaar. Het is weer die cyclus van tien cycli van jubeljaren: vijfhonderd jaar.

En God vervult wat Hij belooft. Hier in de dagen van Jeremia had Hij al gezegd: "Jullie gaan in ballingschap, vreselijk wat jullie gedaan hebben." Maar God laat nooit los wat Zijn hand begon. Zeventig jaar later gaan jullie weer terug, op het jaar nauwkeurig. En dat zeventigste jaar is trouwens weer een jubeljaar, hè? Dat is logisch. Weer een jubeljaar. In dat jaar 3500 gaan jullie weer terugkeren naar het land.

▶ 48:09 Vertrouwen op de Grote Regisseur van de Tijden ↑ hoofdstukken

En hoe zou men daartoe komen? En via welke route? Dat is een bijzonder verhaal, want dat heeft alles te maken met koning Kores en met de profeet Daniël. In het zeventigste jaar leest hij in de profeet Jeremia over die zeventig jaren. En toen het eenmaal het zeventigste jaar was, wist hij: het gaat nu gebeuren.

Als u wilt weten hoe dat precies zit, dan raad ik u aan om de volgende keer, als we hier weer een bijeenkomst hebben over dit thema, er weer bij te zijn. Dan gaan we dat behandelen, want dat is een boeiend verhaal over koning Kores en Daniël. Het lijkt allemaal zo toevallig, maar er is een grote Regisseur.

Daarmee wil ik ook afsluiten. Het is zo machtig om te zien dat God Zijn hand heeft in alle tijden. In mooie tijden, in slechte tijden; goede tijden, slechte tijden, ja. Hij is de Regisseur. En als Hij nou de Regisseur is van de wereldtijden en met precisie en perfectie de dingen doet, maar ze ook vervult en voorzegt, zou Hij dan niet mijn tijden in Zijn hand hebben? Juist omdat Hij zo groot en zo precies is, kan ik met vertrouwen mijn hele lot aan Hem uitleveren. Hij maakt geen fouten. Het is allemaal perfect in Zijn hand en daar ben ik nou zo verschrikkelijk blij mee.

Dit is een heel goed bericht hoor, lijkt mij. Door alles heen is dit een geweldig bericht. Zullen we het daarbij laten? Ik ben er trots op dat ik een stuk of zeventig dia's — ook een mooi getal natuurlijk — vanmorgen in vijftig minuten aan u heb mogen tonen.