▶ 00:00 Terugblik op de Eerdere Studies over Jefta ↑ hoofdstukken

Het is inmiddels voor de vierde keer, vrienden, dat wij ons gaan bezighouden met de geschiedenis van Jefta. U weet wel, die richter wiens geschiedenis wordt beschreven in het boek Richteren. Dat ligt nogal voor de hand. U vindt in Richteren 11 en in Richteren 12 zijn naam. Misschien is het goed, voor als u hier de voorgaande keren niet was of iets daarin gemist hebt, en sowieso omdat het inmiddels alweer een paar weken geleden is dat we ons bezighielden met die voorgaande geschiedenis, om eventjes op een rijtje te zetten wat we tot dusver hebben gezien over deze Jefta. Wiens naam betekent: "JAHWEH opent" of "Hij opent". En dat blijkt nogal wat te zijn, wat hij allemaal opent.

De eerste studie, de eerste toespraak, de eerste predicatie of hoe je het ook maar wil noemen – maar goed, we gaan vrij diep in op de dingen die er staan, dus ik noem het met een gerust hart een studie. De eerste keer ging het over Jefta als type. Over Jefta als type van de verworpen Christus. U moet zich realiseren, en dat is altijd wel onze benadering, dat die Hebreeuwse Bijbel vol met geschiedenissen feitelijk niets anders is dan één groot prentenboek. Het zijn allemaal plaatjes en illustraties in geschiedenissen van wie Hij is, die in die tijd nog zou komen. En zoals ik zojuist in mijn gebed ook aangaf: Hij is het centrum, het middelpunt waarover heel de Schrift spreekt. Dat heeft de Heer Jezus trouwens zelf ook gezegd. Ooit gaf Hij een Bijbelstudie op de weg naar Emmaüs aan twee mensen die Hem toen helemaal nog niet herkenden. Maar Hij ging de Schriften openen en hun hart was toen brandende in hen. Hij ging de Schrift openen, want Hij ópent natuurlijk. Het graf was nog net opengegaan en toen werd hun verstand ook geopend. Alles ging open en ook de Schriften gingen open. En dan lees je dat Hij vanuit Mozes en de geschriften en de profeten aanwees dat alles spreekt van de Christus. Van Hem die zou sterven, maar wat meer is: door God opgewekt zou worden uit de doden, en alles wat daarmee samenhangt. Hij is het middelpunt waar heel de Schrift op wijst.

Nou, van die Jefta lezen wij dat hij was verworpen door zijn broeders, door zijn familie. Dat had te maken met het feit dat hij de zoon was van een hoer. Dan lees je dat hij weggaat uit hun zicht en in het land Tow terechtkomt. Daar verblijft hij, en dan staat er zoiets als dat hij omringd werd door nietswaardige lieden. Hij was dus verworpen door zijn broeders, maar hij verblijft in het land Tow – of "Tof", als je het op z'n Amsterdams zegt. En dat is precies ook wat de Hebreeuwse betekenis is, namelijk "goed". Waar is de Heer Jezus Christus nu? Wel, in het land Tow, als u begrijpt wat ik bedoel. En daar verzamelt Hij Zich een groep van mensen die eigenlijk helemaal geen enkele aanspraak kan maken op prestaties. Nietswaardige lieden: aangenaam kennis te maken. Zo zijn wij hier bij elkaar. Wij hebben het allemaal van Hem te verwachten en Hij is daarboven. Wij die Hem mogen erkennen en beamen en Zijn woorden hebben ontvangen, zijn nietswaardig van onszelf, maar met Hem bezitten we alles. Want Hij is ons leven en daar zijn wij ook, in het land Tow.

Ik moet er wel bij zeggen: die verworpen positie door zijn broeders en ook door die hele landstreek die hem kennelijk niet pruimde, dat verandert. Ze komen weer terug. Want je leest ook dat op het moment dat de Ammonieten in het land komen en hen onder de voet lopen, ze in grote benauwdheid komen. Dan gaan ze naar Jefta toe en wordt hij alsnog hun leider, hun aanvoerder en hun hoofd. Hoe staat het er? Hun verlosser. Een prachtig plaatje! Eigenlijk wordt de hele heilshistorie hier eventjes samengebald. Verworpen door zijn broeders, wat eigenlijk ook een beetje vergelijkbaar is met wat Jozef ooit overkwam. Verworpen door zijn broeders, elders verblijvend, en uiteindelijk komen zijn broeders toch bij hem terug. Dat patroon zie je dus iedere keer weer terug in allerlei andere geschiedenissen. Of je het nou hebt over Mozes of over David, dan zie je ditzelfde patroon. Maar er zijn er nog heel wat meer hoor. Afijn, dat was de eerste keer.

De tweede studie week er een beetje van af, dat wil zeggen: dat was met name een geschiedenisles van Jefta. Want Jefta, die dan inderdaad de rol van verlosser op zich neemt, gaat onderhandelen met de Ammonieten. Dat is de hoofdmoot van het einde van Richteren 11, vanaf vers 12 tot en met vers 29. Daar geeft Jefta geschiedenisles. Hij vertelt hoe het gegaan is vanaf de intocht in het land en al die driehonderd jaren die inmiddels gepasseerd waren. Dan laat hij ook zien dat de aanspraken die Ammon maakte op dat land, volstrekt ten onrechte waren. Hij geeft onderwijs over hoe God handelend had opgetreden in de historie, en dat konden de Ammonieten niet ontkennen. Overigens deden ze dat wel, of in ieder geval sloegen ze het in de wind, maar zijn argumenten konden ze niet weerleggen. Afijn, dat was de tweede studie.

De derde studie, dat was dus de vorige keer dat we hier bij elkaar waren. Toen hebben we het gehad over Jefta's dochter. Dat was eigenlijk de eerste aanleiding, daar zouden we het over gaan hebben, maar goed, het is allemaal wat uitgebreid. Dat is eigenlijk vooral waar Jefta ook bekend om is. Het feit dat Jefta een uitspraak had gedaan: als hij de overwinning behaald zou hebben, dan zou het eerste wat uit zijn huis hem tegemoet zou komen, aan JAHWEH worden opgedragen en opstijgen tot Hem. Nou, daar is een heleboel om te doen. Vanmorgen keek ik nog eventjes in de internet-encyclopedie Wikipedia, en dan wordt er gezegd dat de gangbare uitleg is dat Jefta zijn dochter heeft geofferd. Dat wil zeggen: op het altaar heeft gelegd en dat zij door hem gedood is. De vorige keer hebben we het er tamelijk uitgebreid over gehad: dat is absoluut niet de gedachte. Dat zou voor JAHWEH ook een gruwel zijn. Ik heb dat ook laten zien, dat is totaal niet het idee. Zijn dochter is opgedragen aan God. Zij is haar hele leven maagd gebleven, ze werd niet de bruid.

En ik heb u laten zien – ik hoop tenminste dat het overtuigend is geweest, dat is natuurlijk aan u om te beoordelen – dat zij een type is van de gemeente in onze dagen. Eigenlijk zijn die nietswaardige lieden, vanuit een andere invalshoek bekeken, ook een type van die ekklesia vandaag. En dit is weer vanuit een ander venster bekeken. De eersten die Jefta's overwinning vieren, die zijn bestemd voor JAHWEH, en die hebben de hoogste positie. Zoals dat in de Bijbel in het algemeen is: wat geldt voor eerstelingen, voor de eerstgeborenen, dat is voor Hem en krijgt de hoogste plaats. Wel, dat is feitelijk wat de ekklesia, de gemeente in onze dagen is. Dat zijn degenen die Hem tegemoet gaan, ook behorend bij Zijn huis. En wij mogen Hem kennen. Daar zit nog veel meer aan vast. We hebben het gehad over die twee maanden die zij nog krijgt om haar maagdom te bewenen, zoals dat dan heet. Enfin, daar hebben we het uitgebreid over gehad.

Maar de clou was toch vooral dat Jefta's dochter een type is van de ekklesia. Ik gebruik meestal dat woord even voor de goede orde. Ekklesia betekent eigenlijk uitroepsel. Ekklesia heeft te maken met roependen, een uitroepsel. Wat roept God vandaag Zich uit? Een volk, met de hoogste bestemming.

▶ 09:33 Aankomst in Richteren 12: het Begrip Shibboleth ↑ hoofdstukken

Nou, en dat betekent dat we nu in Richteren 12 arriveren. En dat is dus het laatste deel van de geschiedenis van Jefta. Vandaag gaan wij dus ook een slot breien aan de geschiedenis en ook aan de spreekbeurten over Jefta. Nog een hele eigenaardige geschiedenis; ik heb het maar als titel meegegeven: dat van de shiboleth.

Eigenlijk is de geschiedenis misschien niet eens zo bekend. Maar zelfs in de wereld, kijk maar eens gewoon in het woordenboek hoe dat gebruikt wordt. Het woord shiboleth is een algemene term geworden die een veel bredere, wijdere betekenis heeft gekregen dan alleen maar refererend aan die geschiedenis waar we het vanmorgen over hebben. Iets wat een shiboleth is, dat wil zeggen dat is een... ja, zeg het nou eens goed. Een? Nee, nee, nee, het is geen mengsel, dat is een lakmoesproef. Dat is een punt van leven en dood, en dat moet precies correct zijn. Je hebt dat ook bijvoorbeeld in de politiek, dat wordt een shiboleth: ben je voor of tegen? Dat luistert dan buitengewoon.

Nou, dat is dan de gedachte van een shiboleth. Ik had eigenlijk eventjes in het woordenboek moeten kijken wat de precieze definitie van het woord is, maar goed, zo gebruiken we dat dan. Ik kom daar uiteraard nog op terug, maar ik moet eerst eventjes weten wat eraan voorafgaat, want dit is een merkwaardige geschiedenis die we nu onder ogen hebben.

Het zijn maar een stuk of zes, zeven verzen die we zullen zien. En je zou je dan de vraag kunnen stellen – maar dat geldt heel vaak voor Bijbelse geschiedenissen, als je het alleen maar oppervlakkig bekijkt – dan kun je zeggen: nou ja, dat is een aardige geschiedenis, soms zelfs gruwelijk, maar heel dikwijls gewoon merkwaardig. En dat je je dan de vraag stelt: hoezo staat dat nu in de Bijbel? Maar ook vandaag zullen we opnieuw weer zien dat de diepere laag, dat wat dus onder de oppervlakte ligt, of laat ik het nog anders zeggen: dat wat verborgen is, dáár gaat het om.

En u weet wat in de Schrift verborgen is: dat is Christus. Al de schatten van wijsheid en kennis zijn in Hem verborgen. Wat je leest in het Nieuwe Testament... feitelijk wordt in het Nieuwe Testament de bedekking over de Hebreeuwse Bijbel, of de bedekking over ons Oude Testament, weggenomen. En wat gebeurt er als er een bedekking wordt weggenomen? Dan wordt dat wat onder de oppervlakte ligt, wat verborgen lag dus, openbaar.

Nou, dat is precies wat er gebeurt en ik wil dat vanmorgen ook doen. Ik wil de bedekking wegnemen, zodat we ons niet alleen maar bezighouden met die oppervlakte. Gewoon de geschiedenis die iedereen kan lezen, en dan even de ins en outs: hoe zit dat precies, waar bevond die bewuste plaats zich, enzovoorts. Kijk, dat zijn gewoon de letterlijke, feitelijk oppervlakkige vragen. Maar de echte betekenis, wat erin verborgen ligt, waar het werkelijk op wijst, de diepte, ja daar gaat het om. Nou, ik wil dat vanmorgen ook graag in het licht stellen.

▶ 13:15 De Na-ijver en Opmars van de Efraïmieten ↑ hoofdstukken

We beginnen in Richteren 12 vers 1: "Toen werd het manschap van Efraïm opgeroepen en stak over naar Safon." Ik heb hier een wat letterlijke vertaling, dus het wijkt wat af van de NBG of Statenvertaling. "Toen", dat wil zeggen na Jefta's wraakneming, na Jefta's overwinning. Ik heb er de vorige keer al even op gewezen: die geschiedenis van de overwinning wordt een wraakneming genoemd, en ik stip dat ook nu even aan en onderstreep waarom. Omdat dat woordje 'wraakneming' in het Hebreeuws gewoon het woord voor opstanding is. Exact hetzelfde woord. Feitelijk betekent wraakneming in het Bijbelse gedachtegoed: je bent verslagen, onder de voet gelopen, maar God doet jou daaruit opstaan. Je bent vernederd, maar daarna is er opstanding. Dat is wat het is, en daarmee is het ook rechtsherstel. Dat is wat wraakneming is. Mooi dat het dus letterlijk de opstanding is: na Jefta's opstanding over zijn vijanden.

En we hebben het er de vorige keer ook over gehad, feitelijk: waar spreekt dat van? Uiteraard van het feit dat Jefta de vijand heeft overwonnen. Hij is opgestaan uit de doden. Dat betekent dus feitelijk dat deze geschiedenis, waar we het vanmorgen over hebben, chronologisch parallel loopt met dat wat we de vorige keer hebben gezien. Want dat was namelijk ook na Jefta's overwinning. Er zijn twee geschiedenissen die parallel lopen. Aan de ene kant in hoofdstuk 11 dat Jefta's dochter geofferd wordt, en dan hier wat we vanmorgen bezien, dat de stam van Efraïm jaloers is. Nou ja, dan krijg je die geschiedenis van de shibboleth. Maar het is in beide gevallen ná de overwinning. Zo wordt dat in de tijd geplaatst, in beide gevallen. Dus die geschiedenissen staan weliswaar achter elkaar – ja, hoe moet je het anders doen? – maar het zijn twee verhalen die parallel lopen.

Ik wijs er ook even op omdat dat qua typen, qua heenwijzingen, ook precies het geval is. Deze geschiedenis loopt parallel met de eerdere geschiedenis. Dat het offer van de eerstgeborene – het volk dat de hoogste bestemming krijgt, degenen die hem als eerste herkennen – dat loopt parallel met het volk dat jaloers is.

We gaan even verder: "Toen werd het manschap van Efraïm opgeroepen." Kennelijk gaat het hier in eerste instantie al over een delegatie die naar Jefta gestuurd wordt. Hoe staat het in de NBG-vertaling? "De Efraïmieten werden opgeroepen en trokken naar Safon." Kennelijk werd het leger, de manschappen, al helemaal in gereedheid gebracht om te gaan strijden tegen Jefta. Dat wil zeggen, om het eventjes te plaatsen: ze gingen naar de overzijde. Dit is van groot belang, want hier had je dus het gebied van Gilead, waar Mispa ook lag en waar Jefta woonde. Hier had die strijd plaatsgevonden, hier had de overwinning plaatsgevonden, hier woonde Jefta. Maar eigenlijk was dit het, zo wordt dat genoemd, het Over-Jordaanse. Dit is de Jordaan, dit is het beloofde land en je had ook nog hier tweeënhalve stam die hier in het Over-Jordaanse woonde. Maar daar had je Efraïm. Dus als er staat: "en stak over naar Safon", dan wil dat zeggen dat zij zich daar bevonden, die delegatie, en ze staken over en gingen naar Safon. En ja, Safon, we weten het niet precies aan te wijzen, maar het lag in ieder geval aan de andere kant van de Jordaan. En je mag aannemen dat dat ook dicht bij Mispa lag, waar Jefta dus woonde.

Safon betekent verborgen. Exact hetzelfde woord wordt ook gebezigd in Exodus 2, als je leest dat Mozes' ouders, Amram en Jochebed, hun zoontje – die toen nog geen Mozes heette – verborgen. Nou, dat woord wordt hier gebruikt.

Waarvan akte. "En zij zeiden tot Jefta..." Goed, ze waren dus overgestoken, die delegatie. Ze zeiden tot Jefta: "Waarom ben jij doorgetrokken – of opgetrokken, maar letterlijk staat er eigenlijk doorgetrokken – om te vechten te midden van de zonen van Ammon? En heb je ons niet opgeroepen om met jou te gaan?" Ze zijn gestoken, feitelijk. Jefta heeft de overwinning behaald, en nou vragen zij: "Waar zijn wij in dit verhaal dan? Waarom heb je ons niet opgeroepen?" Dit was echt pure jaloezie. De kift of de na-ijver: "Waarom heb je ons niet opgeroepen?" Feitelijk moet je erbij vermelden en bedenken dat de Efraïmieten eigenlijk ook de rol van de eerstgeborene in Israël speelden. Weet u het nog? Efraïm, dat was de zoon van Jozef. De lievelingszoon, de eerstgeborene ook van Jakob. Het eerstgeboorterecht ging van Jozef naar Efraïm.

Dus Efraïm heeft in de geschiedenis van Israël altijd de rol gespeeld van de voortrekker, een leidersrol. Dat zie je ook bij de splitsing van het rijk, dan komt de macht vervolgens inderdaad te liggen bij Efraïm. Een heel verhaal apart, maar dat moet je ook eventjes in gedachten nemen. Zij waren de leiders en zij voelen zich nu gepasseerd. "Waarom heb je ons niet opgeroepen?" Ze zijn jaloers. En er is hier ook weer een apart fenomeen: dit is een herhaling van een geschiedenis. Want als je de geschiedenis van Gideon leest, die ook een overwinning behaalt, dan lees je ook dat de Efraïmieten naar Gideon komen en exact hetzelfde zeggen: "Waarom heb je ons er niet bij betrokken?" Het is dus gewoon een herhaling. Zulke patronen kom je iedere keer weer tegen. "Waarom heb jij ons niet opgeroepen om met jou te gaan? Wij zullen jouw huis boven jou verbranden." Zo. U moet zich voorstellen, het is een broedervolk, maar de kift was dus buitengewoon groot. Men was jaloers.

Zal ik het nog even anders zeggen, om het ook in wat typologisch perspectief te plaatsen? Het volk van Jefta is jaloers op hem. En nu hebben ze het gemunt op het huis van Jefta. Ze gaan dat huis met de grond gelijkmaken, althans, dat zijn ze van plan, ze willen dat huis vernietigen. Die Efraïmieten, dat bedoel ik te zeggen, zijn gewoon een type van het volk van Israël, waarvan we lezen bij Paulus. In een paar pennenstreken zou je in wezen de hele geschiedenis van Paulus, zijn hele leven en bediening, kunnen plaatsen in dat perspectief. De jaloezie van de Joden. De jaloezie ook van het volk, van zijn broeders naar het vlees. Na-ijveren. En hoe was het ook alweer? Omdat zij na-ijverig waren, jaloers, is het heil naar de natiën gegaan. In ieder geval zie je die na-ijver, die jaloezie van dat volk. Terwijl – maar dat hebben we de vorige keer ook al gezien – Jefta's huis en dat wat daaruit voortkomt, natuurlijk een type is van de ekklesia, die de hoogste bestemming heeft. Hier zie je dus de strijd van het volk dat niet deelt in de overwinning en jaloers is. En het nu gemunt heeft op Jefta en zijn huis, zijn hele toebehoren.

▶ 22:22 Jefta's Verweer Tegen de Onterechte Verwijten ↑ hoofdstukken

Nu gaat Jefta daarop antwoorden. Ik weet, hij staat anders te boek. Meestal zeggen ze: Jefta was eigenlijk een struikrover. Nou, ammehoela, dat is helemaal niet zo. Jefta was een buitengewoon wijs man. Hij was goed op de hoogte. En alles wat hij zegt is feitelijk gewoon volstrekt correct. Ik kan in de hele geschiedenis geen onwaarachtig woord – en hij is nogal eens aan het woord – uit zijn mond optekenen. Ja, ik weet het, daar wordt heel anders over gedacht. Bijvoorbeeld over wat hij had gezegd, die gelofte, dat hij dat nooit had mogen doen en zo, wordt dan gezegd. In de Schrift vind ik dat niet terug.

Maar Jefta zei tot hen: "Ik was de man, ik en mijn volk hadden een hevige twist met de zonen van Ammon." Dat vond allemaal nog plaats in dat Over-Jordaanse. Ik liet u net een plaatje zien. Die Ammonieten, die trouwens ook van het Over-Jordaanse Ammon komen – Amman – wel, die hadden dat gebied van Gilead onder de voet gelopen. En Jefta was daar de man. "Ik was de man. En ik en mijn volk hadden een hevige twist met de zonen van Ammon." We vinden dat niet in de geschiedenis van Richteren 11 terug, maar Jefta zegt dit als een aanvulling op de geschiedenis van het voorgaande hoofdstuk. Hij zei: "Ik schreeuwde naar jullie." Zo staat er letterlijk. "Ik riep, ik schreeuwde naar jullie, maar jullie hebben mij niet gered uit hun hand."

Dus het is gewoon niet waar wat ze hem van beschuldigen. Hij zegt: "Toen de nood aan de man kwam, toen heb ik geroepen, maar jullie hebben mij niet gehoord en jullie hebben daar geen aandacht aan gegeven. Ja, nu de overwinning behaald is, nou zijn jullie jaloers. Maar toen de nood aan de man was, toen heb ik geroepen. Maar jullie hebben mijn stem niet vernomen."

Ik hoop dat u dit trouwens ook weer eventjes met typologische oortjes beluistert. Hij zei: "Ik was toen het er werkelijk om spande, toen heb ik geroepen, maar jullie hebben niet verstaan. Jullie hebben mij niet gered uit hun hand." Ik schreeuwde naar jullie, wat trouwens ook heel logisch is. Als die Efraïmieten dan toch bemerken dat hun broeders aan de andere kant van de Jordaan onder de voet gelopen worden, dan was het ook hun morele plicht om hen daarin ter zijde te staan. Maar ze hebben dat niet gedaan. "Jullie hebben mij niet gered uit hun hand."

Jefta vervolgt dan: "Toen ik zag dat jullie, de Efraïmieten, niet kwamen om te redden, toen stelde ik mijn ziel in mijn hand." En in de NBG51 staat dan: "Toen heb ik mijn leven op het spel gezet." Ik heb geroepen, jullie hebben niet geluisterd. Hij zei: "Toen heb ik mijn leven op het spel gezet." Hoort u het? Toen heb ik mijn leven op het spel gezet. Natuurlijk kun je van Jefta zeggen van: ja, maar hij is niet gestorven. Nee, maar hij is wel opgestaan. Oké, goed.

"Toen stelde ik mijn ziel in mijn hand." Zo staat het. Dat is een typische manier van zeggen in het Hebreeuws: ik heb mijn leven op het spel gezet. Dat was het idee. Hij zei: "Ik ben doorgetrokken tot de zonen van Ammon." Dat wil zeggen: ik moet het zelf doen. Jullie zijn niet gekomen en hij zegt: "De roep ging naar jullie uit, maar jullie hebben niet geluisterd, jullie hebben niet opgetreden en toen ben ik doorgetrokken. Ik heb mijn leven in de waagschaal gesteld en ben doorgetrokken tot de zonen van Ammon, en JAHWEH heeft hen in mijn hand gegeven."

"En waarom zijn jullie deze dag nou tot mij opgegaan?" Dat is leuk. Er staat 'opgegaan'. Vlak voordat ik hier naartoe ging, viel ik daar nog even over, wat dat dus betekent. Ik zei u de vorige keer toch dat Mizpa, waar Jefta woonde, letterlijk een uitkijktoren was? Dat betekent het eigenlijk ook. Het was een hooggelegen plaats. Dus ze zijn gewoon naar hem ópgegaan, dus op een hoger gelegen plek. Ja, jullie zijn niet tot mij gekomen. Nee, jullie zijn opgegaan. Enfin, dat is eventjes een klein detail.

Hij zegt: "JAHWEH heeft hen in mijn hand gegeven." Hij geeft dus alle credits aan God. Hij zegt dat dat ik overwonnen heb, dat ik ben opgestaan tegenover mijn vijanden, dat is allemaal aan JAHWEH te danken. En Hij heeft hen in mijn hand gegeven.

Nou is de vraag, de vraag keert zich dus om. Want zij kwamen ten strijde en ze wilden meteen zijn huis platbranden, omdat zij zeggen: "Jij hebt ons niet daarin gekend." Maar als een boemerang keert het zich tegen hen. Want Jefta zegt: het is precies omgekeerd. Hij zegt: "Waarom zijn jullie deze dag tot mij opgegaan? Om tegen mij te vechten?" Jullie hebben notabene van mijn overwinning geprofiteerd!

Want ja, stel je voor dat de Ammonieten inderdaad niet verslagen zouden zijn. Dan waren ze heel dicht bij Efraïm terechtgekomen. En dan hadden zij vervolgens onder de voet gelopen kunnen worden. Met andere woorden: jullie profiteren van mijn overwinning en nou komen jullie naar mij? Gewoon puur om de jaloezie, omdat jullie niet de eer van de overwinning op kunnen strijken, komen jullie naar mij toe? Dat is eigenlijk wat Jefta dus antwoordt: "Om tegen mij te vechten."

Ja, nou, als de zaak dan zo is... Zij hadden hun legers eigenlijk al, hun manschappen al georganiseerd. Ze zouden Jefta's huis gaan platbranden. Nu was Jefta ook inderdaad genoodzaakt om op te treden.

▶ 29:19 De Overwinning van Gilead en de Jordaanvoorden ↑ hoofdstukken

En Jefta riep alle mannen van Gilead bijeen en hij vocht met Efraïm. En de mannen van Gilead die versloegen Efraïm, omdat zij zeiden... en nou wordt het een beetje ingewikkeld. Dit is een beetje het ingewikkelde verhaal, vooral als je het gewoon én in de Statenvertaling én in de NBG-vertaling leest, omdat zij dat woordje 'zij' dan laten slaan op Efraïm. Wat ik nu dus ga zeggen is omstreden, maar men zegt ervan: 'Ja, we komen er niet uit.' Maar volgens mij, en het is aan u, zoals ik dat altijd zeg, om dat te beoordelen: volgens mij is het simpel en geeft dit toch een hele goede zin. En de mannen van Gilead die versloegen Efraïm omdat zíj, namelijk de mannen van Gilead, zeiden — niet de mannen van Efraïm, nee, omdat zíj zeiden: 'Jullie zijn weggelopenen van Efraïm.'

Ik begrijp waarom men het anders opvat, maar kijk: 'Jullie zijn weggelopenen van Efraïm.' Die 'jullie', dat zijn namelijk jullie van Efraïm. Jullie zijn weggelopen, hoezo? Nou, zojuist had Jefta gezegd: 'Ik heb geroepen, maar waar waren jullie?' Jullie hebben je onttrokken, jullie zijn gewoon weggegaan, of in ieder geval weggelopen daarvan. Dus het verwijt wat hier gemaakt wordt, is dat van de mannen van Gilead die strijden tegen Efraïm, met als motief: 'Jullie zijn weggelopen, namelijk jullie van Efraïm.' En dan staat er als verklaring nog bij: Gilead ligt midden tussen Efraïm en Manasse. Gilead behoorde trouwens ook bij de stam van Manasse.

Ja, ik kan me voorstellen dat als u niet zo heel erg op de hoogte bent van Bijbelse geschiedenissen, dat het u een klein beetje gaat duizelen, en dan excuseer ik mij bij dezen. Maar kijk, ik vertelde dus: Jozef, dat was Jakobs eerstgeborene. Dat was een van zijn jongsten. Dat is een leuke in de Bijbelse geschiedenis. Wij denken: de eerstgeborene, oh, dat is degene die als eerste geboren is. Nou, meestal niet, hoor! Kijk het maar na in het boek Genesis. De eerstgeborene, dat is echt een positie. Een eerstgeboorterecht gaat altijd naar de jongste. In ieder geval, Jozef was de eerstgeboren zoon van Jakob. En Jozef kreeg weer twee kinderen: Manasse was de eerste, en Efraïm de tweede. En u weet, dan lees je over Jozefs sterfbed. Dan moet hij de zegen gaan geven en dan zou hij dus de eerstgeboortezegen geven aan Manasse, want dat was de eerstgeborene. Maar wat doet hij? Hij kruist zijn armen, staat erbij. En het wordt zodanig gepositioneerd dat Manasse rechts aan het sterfbed van Jozef zat, en Efraïm links. Dus je zegt: nou ja, Jozef zou zijn rechterhand leggen op Manasse. Maar hij doet het niet. Hij kruist zijn armen, hij geeft de eerstgeboortezegen niet aan de eerstgeborene, maar aan de tweede, aan Efraïm.

Maar Efraïm en Manasse zijn dus feitelijk allebei van de stam van Jozef. En Gilead behoorde aan de stam van Manasse. Dus Gilead ligt er nu precies tussenin. Nou, dit wordt als verklaring nog even erbij gezegd. Maar nogmaals, het zijn dus de mannen van Gilead die strijden tegen Efraïm. Waarom? Hij zegt: 'Jullie zijn weggelopen. Jullie zijn weggelopen en nu komen jullie vervolgens ons bestrijden, terwijl jullie wél profiteren van de overwinning.' Dat is de omgekeerde wereld! Dus ja, als zij het zo hoog spelen, wel, dan is dit hun antwoord. Zij vochten en ze versloegen Efraïm. En dan wordt er als verklaring dus nog bij gezegd: Gilead ligt tussen Efraïm en Manasse in. Laten we het eventjes daarbij houden over Efraïm en Manasse en over het eerstgeboorterecht. Want als ik daar nog meer over zou zeggen, dan voert dat weer net even te ver. We gaan verder.

Dan staat er: 'En Gilead', en nou krijg je de geschiedenis van die shiboleth, 'Gilead, die veroverde dat gebied dus aan het Overjordaanse, veroverde ook de doorwaadbare plaatsen van de Jordaan naar Efraïm.' Heb ik het kaartje nog even voor me? Die doorwaadbare plaatsen, 'passeren' is dat eigenlijk. Dat is wat hier letterlijk staat, en dat heeft ook weer te maken met het Hebreeuwse woord 'Eber', met Hebreeën. Dat heeft te maken met passeren, met doorgaan. In de Statenvertaling wordt hier niet over doorwaadbare plaatsen gesproken, maar over 'de veren'. Zo noemen wij dat; als je de rivier overtrekt dan pak je het veer. In de NBG-vertaling wordt het woord meestal vertaald met 'voorden'. Een voorde is eigenlijk ook gewoon een plaats waarbij je kunt passeren. Dat is leuk trouwens, want wij hebben dat in het Nederlands, maar in andere talen zie je dat ook: een voorde is vaak een plaatsnaam geworden. Ik heb dat nog eens nagekeken, maar neem bijvoorbeeld Coevorden. Dat was een plaats waarbij men het vee, de koeien dus, liet doorgaan. En vandaar dat het Coevorden ging heten. In Drenthe ligt dat, hè? Toch? Ja. En dan heb je ook nog Amersfoort. Dat is dus een voorde. In andere talen zie je dat ook. Ik zei het al: Frankfurt. We hadden het er eerder vanmorgen nog over. En je hebt Oxford. Eigenlijk is dat hetzelfde als Coevorden, want een ox is een os. Dus een voorde van een os. Nee, dit is geen grap hoor wat ik zeg. Bertus, jij kan dan wel lachen, maar dat is heel serieus wat ik nu zeg. Of zit jij te lachen van: waarom moet je nou Coevorden en Oxford erbij halen, terwijl je het over shiboleth hebt?

Oké, maar goed, het ging eventjes over die doorwaadbare plaatsen dus. Gilead veroverde de doorwaadbare plaatsen van de Jordaan naar Efraïm. Zojuist was Efraïm verslagen en er waren er nog die ontkomen waren in de strijd, en die dus weer wilden terugkeren naar Efraïm. En dan moesten ze dus door de Jordaan. Nou, en dan moet je een plek hebben waar je erdoorheen kan, waar je kunt passeren. En Gilead veroverde de doorwaadbare plaatsen van de Jordaan naar Efraïm. Ja, van de Jordaan. De doorwaadbare plaatsen van de Jordaan.

▶ 37:28 De Typologische Betekenis van de Jordaan ↑ hoofdstukken

Het is een bijbelstudie an sich, om te kijken waar in de Bijbel de Jordaan gepasseerd wordt. Of waar men door de Jordaan trekt. Van Jakob lees je dat hij door de Jordaan trok, maar dé geschiedenis is natuurlijk de doortocht door de Jordaan onder leiding van Jozua. U weet het hè, Israël kwam in het beloofde land terecht na een heel lang oponthoud. Dat gebeurde onder leiding van Jozua. Dat was die man die ze eerst niet hadden erkend, waardoor ze nog veertig jaar in de woestijn moesten bivakkeren. En vervolgens trekt Israël onder leiding van Jozua inderdaad het beloofde land binnen. Dan gaan ze door de Jordaan en dan moeten ze de ark navolgen.

Nou ja, er moest trouwens wel een afstand zijn tussen die ark en dat volk: van 2000 el. Dat betekent verder niks, maar dat staat er dan. Er moest een afstand zijn. Dus eerst gaat die ark door de Jordaan en Israël volgt wel, maar op een afstand van ongeveer — zo staat het dan in de verschillende vertalingen die het ons makkelijk maken — van ongeveer een kilometer. Dan begrijp je het helemaal niet meer natuurlijk. Maar goed, op een afstand van 2000 el dus. U begrijpt wat ik bedoel.

Die doortocht door de Jordaan in het algemeen, dat is mooi. Want ik had het over shiboleth, wat een bekende uitdrukking is. Maar de Jordaan is in het algemeen spraakgebruik ook gewoon een term geworden die staat voor de doortocht door de dood. Men spreekt dan ook van de doodsjordaan. In heel veel liederen, vooral in die spirituals, vind je dat terug: the Jordan, hè? Roll, Jordan, roll.

Die doortocht door de Jordaan... u weet trouwens, we zijn vanmorgen heel typologisch bezig hoor. U weet dat Israël door de Jordaan ging, en in welke tijd was dat? Dat staat er ook bij in Jozua 4: het was inderdaad in de tijd van het begin van de gersteoogst. Weet u wanneer dat was? De dag dat de gersteoogst officieel begon, dat is de dag dat de Heer Jezus opstond uit de doden. Ik zou zeggen: connect the dots. Trek de lijntjes maar.

Het was bij het begin van de gersteoogst. En wat ik er eigenlijk mee wil zeggen is: kijk, als de Jordaan nou een beeld is van de dood, dan is de doortocht door de Jordaan dus een beeld van: je passeert de dood en je komt vervolgens in het beloofde land terecht. Dat is een beeld van de opstanding. Het is géén beeld van het sterven. Zo wordt het vaak wel opgevat. Nee, het is een beeld van opstanding. Je gaat dóór de dood. Je gaat de dood in, maar je komt er vervolgens in het beloofde land uit. Door opstanding namelijk.

De Jordaan spreekt van de dood. En als je er doorheen gaat, dan passeer je dat. Zodat de doortocht door de Jordaan een beeld is van: je gaat de dood in, maar je komt er levend uit. En zo arriveer je in het beloofde land. En dat vind je in zóveel geschiedenissen dan weer terug. Een Naäman, die moest zich wassen, die moest ondergedompeld worden in de Jordaan. Dat vond Naäman helemaal niks. Ja, maar Elisa had gezegd... Elisa? Ja. In de Jordaan moet je wezen, dáár moet je kopje onder. En hij kwam er als herboren uit, als opgestaan. 'Als een nieuwgeborene' staat er geloof ik. Als een pasgeborene kwam hij eruit. Gewoon nieuw leven!

En waarom denkt u dat Johannes zoveel jaren later de Doper werd, juist dáár in de Jordaan? Oké, de oppervlakkige redenering is te zeggen: ja goh, er is niet zoveel water daar in die contreien, dus als je wilt dopen moet je dat juist daar doen. Nee, dat is juist omdat die Jordaan dáárvan spreekt. Het spreekt ervan: je gaat onder in de Jordaan en je staat er vervolgens weer uit op. Dat is wat het eigenlijk ook uitbeeldt. Dood en opstanding dus. Nieuw leven.

En dan gaan we weer even terug. Als we het hebben over de doorwaadbare plaatsen van de Jordaan, dan gaat het inderdaad over de grens met het beloofde land. Met de beloofde zegeningen. Hoe kom je daar terecht? Wel, door de dood te passeren. Het spreekt van de opstanding uit de doden. Gilead veroverde ook de doorwaadbare plaatsen van de Jordaan naar Efraïm. Waarom? Wel, om de Efraïmieten die nog niet omgekomen waren in de strijd, de pas af te snijden. Letterlijk de pas af te snijden. Zodat ze niet konden passeren dus.

▶ 43:01 De Lakmoesproef voor de Ontkomenden van Efraïm ↑ hoofdstukken

En het geschiedde, wanneer ontkomenen van Efraïm zeiden: "Laat me oversteken." Schipper mag ik overvaren, ja of nee? Nee is het antwoord. En moet ik dan geen geld betalen? Nee. Leuk, of eigenlijk, er zit nog meer in dan je zou zeggen. Afijn, het geschiedde wanneer ontkomenen van Efraïm zeiden: "Laat me oversteken", dus naar de andere kant van de Jordaan wilden gaan. Dan zeiden de mannen van Gilead tot hem: "Ben jij een Efraïmiet?" Dan zei hij: "Nee."

Natuurlijk, dat moet je ontkennen, want die strijd en dat conflict ligt niet lekker. Als u dan zegt van: "Ja, ik ben Efraïmiet", oké, dan maken we jou een kopje kleiner. Het is oorlog, mensen. Dan zeiden zij: "Nee, geen Efraïmiet."

Dan zeiden zij tot hem: "Zeg alsjeblieft 'shiboleth'." In de oorlog... ik heb het verhaal gelezen dat in het begin van de oorlog, toen de Duitsers hier net gearriveerd waren, toen had je Duitse infiltranten die zich voordeden als Nederlanders. Die konden dus Nederlands spreken, maar ja goed, die werden dan niet altijd vertrouwd. En dan hadden Nederlanders een shiboleth. Dan zeiden ze: "Zeg maar Scheveningen." Dat kan een Duitser niet zeggen, zoals wij dat zeggen. Dat wordt dan 'sh-eveningen' of zoiets. Ik geef Nederlandse lessen aan Polen, nou probeer het ze dat maar eens te laten zeggen. Ze kunnen vijfentwintig medeklinkers achter elkaar zeggen, maar 'Scheveningen', dat lukt hun niet. Woorden als 'school', 'geschrift', 'schoren'...

Nee, ze zeiden: "Zeg alsjeblieft 'shiboleth'." Shiboleth. Met die 'sh'. Of eigenlijk een 'sj'. Shin. In de Hebreeuwse letters is de shin de een-na-laatste letter. "Zeg alsjeblieft 'shiboleth'."

Nou moet u even dit weten: letterlijk is dat hier dus een password. Wij spreken over wachtwoorden. Het is hier met recht een woord om te passeren. Men moest een paswoord zeggen en ze moesten dat correct zeggen. Nou, die Efraïmieten lukte dat niet, om 'shiboleth' te zeggen. Maar het woord... Waarom moesten ze dát woord zeggen?

▶ 45:46 Shibboleth (korenaar en Leven) Versus Sibboleth (last en Stro) ↑ hoofdstukken

Nou, shiboleth, dat is het Hebreeuwse woord voor een aar. Dat wil zeggen, een korenaar. Enkelvoud overigens. Eén korenaar.

Het woord wordt ook al gebruikt in de tijd van de richteren. Dan lees je over Ruth, de Moabitische, die tot Naomi zei: "Laat mij naar het veld gaan en aren lezen." En hier staat gewoon het Hebreeuwse woord shibol. In het meervoud in dit geval.

We vinden het ook al veel eerder in de geschiedenis van Jozef. Farao droomde daar over die aren, over die zeven vette en zeven magere aren, dat weten we wel. Dus ook daar vinden we dat woordje shiboleth.

Dit was trouwens ook in het begin van de gersteoogst dat zij aren ging lezen. Een korenaar, enkelvoud, shiboleth, één korenaar. Wat moesten ze zeggen? In de Bijbel in het algemeen lees je bij het begin van de gersteoogst dat dit werd gevierd. Dat is een speciale dag, dat was de dag van de eerstelingsschoof. En ik zei al, dat was de dag dat later de Heer Jezus opstond uit de dood. Op díe dag werden er vele korenaren van gerst binnengehaald, maar de eerste, de eerste schoof, die werd aan de Heere aangeboden. Die was voor Hem: de Eersteling, opgestaan uit de doden.

Hij is de garantie dat de hele oogst gaat volgen en ook binnengehaald zal worden. Maar Hij is de Eerste, de Opgestane uit de doden, Degene die als eerste ook de Jordaan is doorgegaan. En dat woord moesten ze zeggen: shiboleth.

Stel u het zich voor: dan hebben ze daar die voorden, of die doorwaadbare plaatsen, bezet. Komt er een Efraïmiet aan, en die zegt: "Nee, ik ben niet van Efraïm." "Oh, nou zeg dan eens een keertje shiboleth." En dan zegt hij siboleth. Ja, ik moet nu alweer lachen, want thuis word ik er doorlopend op aangesproken, nota bene als taaldocent, dat ik niet goed het verschil tussen de Z en de S kan uitspreken. Ik word daarop aangesproken: "Jij zegt dat niet goed", en het is me niet aan mijn verstand te peuteren. Als ik er héél goed op let, dan lukt het. Dus ik was hier vermoedelijk ook een kopje kleiner gemaakt, maar met plezier lees ik deze geschiedenis voor en vertel ik erover.

Maar goed, ze vragen: "Zeg shiboleth." Dat woord begint in het Hebreeuws met de letter shin. En siboleth begint met een samech, een andere letter. Dat betekent trouwens slang. Eigenlijk, als je het als icoon opvat, is het gewoon een pictogrammetje van een slang, die samech. Maar in ieder geval is het bíjna hetzelfde, allebei die S-klank. Maar nét dat subtiele verschil van die shin en die samech. Maar goed, hij zei dan dus 'siboleth'.

Nou moet u nog iets weten: dat woord komen we nóg een keer tegen in de Bijbel. Dit woord 'siboleth', met de samech dus, precies dit woord. Dat betekent namelijk last.

Ik neem u even mee naar Exodus 6. Daar lees je, nadat de last voor Israël net was verzwaard... Mozes was tot het volk gekomen en tot Farao, en hij zei: "Je moet mijn volk laten gaan, er komt een plaag." Wat is de eerste reactie van Farao? "Nee, we gaan de last nog verzwaren." Eerst moesten ze tichelstenen maken, maar nu moesten ze ook zelf het stro gaan verzamelen. Dus de last werd aanzienlijk zwaarder, nogal! Ze moesten hetzelfde aantal tichelstenen opleveren, maar nu moesten ze óók nog eens zelf het stro gaan verzamelen. Geen korenaren, maar stro dus.

Zeg derhalve tot de Israëlieten: 'Ik ben JAHWEH.' Dat wordt tegen Mozes gezegd. 'Ik zal u onder de dwangarbeid...' Zo wordt het in de NBG-vertaling dan vertaald. Maar hier staat siboleth. Last. In de Statenvertaling staat trouwens: 'Ik zal u onder de last of de lasten van de Egyptenaren uitleiden.' Dat is die dwangarbeid. Kijk, in het Nederlands zie je de samenhang niet. Dan zeg je 'korenaar' en 'dwangarbeid' of 'last', dat zijn totaal verschillende woorden. Maar in het Hebreeuws is het shiboleth en siboleth. Je hoort het nauwelijks, het is bijna geen verschil, maar het is wel een verschil van léven en dood in dit geval! Dus dit heeft inderdaad te maken met die dwangarbeid, met die last die verzwaard is omdat ze nu ook nog stro moesten verzamelen. Ik zeg dat er even bij, omdat het ene dus de korenaar is, en siboleth verwijst in dit geval juist weer naar het stro. Dus in die zin hangt dat ook weer met elkaar samen.

Nou, dan zeggen ze: "Zeg alsjeblieft shiboleth." En dan zei hij siboleth. Aha, we weten meteen dat jij een Efraïmiet bent! Omdat hij het niet naar behoren kon uitspreken, vielen ze meteen door de mand. Ze konden dat wachtwoord gewoon niet correct uitspreken. Dat was de lakmoesproef, dé manier om uit te testen of het klopt wat je zegt, ja of nee.

Dan hielden ze hem vast en keelden ze hem. Nee, ik ga het nou niet hebben over de vraag waarom dat allemaal zo heftig moest, het is gewoon geschiedenis. Ik laat u wel zien waarom dit zo'n geweldige betekenis heeft en wat de verwijzing is. Dan hielden ze hem vast en keelden ze hem bij de doorwaadbare plaatsen van de Jordaan. Dat wil zeggen: hij ging níét door de Jordaan.

Eigenlijk krijg je dus dit: je hebt shiboleth, dat is de korenaar. Als je dat kon zeggen, was het leven. Zelfs al was je een Efraïmiet en het lukte jou om shiboleth te zeggen, dan kon je inderdaad door de Jordaan weer terugkeren naar je land. Aan de andere kant hebben we stro, dan hebben we siboleth, de last. De korenaar, nou dat lijkt mij toch inmiddels duidelijk, spreekt van Die Ene, de Eersteling, enkelvoud, de Christus! De tarwekorrel die in de aarde gevallen is en zoveel vrucht voortbrengt.

Het spreekt van genade, nieuw leven. Het is ook zo prachtig als Paulus daarover schrijft in 1 Korinthe 15. Hij is de Eersteling die opstond op de dag van de eerstelingsschoof. Uitgerekend op díe dag! En Hij is de garantie dat alle mensen dat nieuwe leven zullen beërven en zullen ontvangen, maar dat is louter genade. Oké, ieder in zijn eigen rangorde, maar dat is het evangelie, heel de mensheid omvattend. Dat is wat die korenaar doet.

En de Efraïmieten, die konden bíjna hetzelfde zeggen. Het leek er als twee druppels water op. Maar het was het niet. Het was siboleth. Dat was een last. Kijk, dat spreekt van werken, van dwangarbeid, van slavernij, van stro. Daar zou je Paulus ook nog op na moeten slaan, wat hij onder stro en hooi verstaat. Dat is allemaal mensenwerk. Als de fik erin gaat, dan blijft er niks van over.

Dus aan de ene kant heb je de korenaar, shiboleth. Dat betekent leven. Aan de andere kant heb je siboleth. Ja, dat is een last, een belasting. En dat is precies wat er in de religie speelt in het algemeen. En in feite geldt dat inderdaad ook voor het natuurlijke Israël. Ik wil u dat straks ook nog even laten zien.

Nou ja, dan lees je nog hoeveel er vielen in die tijd: veertig en tweeduizend. Ja? Nee, er staat in uw vertaling misschien 42.000, maar er staat letterlijk 'veertig en tweeduizend'. 42.000 kan om andere redenen trouwens ook niet, maar ik zie dat ik te weinig tijd heb om dat nog fatsoenlijk uit te leggen. Maar 'veertig en tweeduizend' dus. En waarom nou die getallen? Ja, 40 heeft alles te maken met dat geslacht van het jaar 30 tot 70, waarin Israël dus 'nee' zei tegen de Messias. En die 2000, maar daar hadden we het al eerder over natuurlijk, die spreken van de twee millennia. Die tijd die er ligt tussen de eerste en de tweede komst. Ik geef het allemaal maar even ter overweging mee, ik laat u gewoon lijnen zien van: waar kom je dat nog meer tegen? Nou, hier bijvoorbeeld!

Nou, en dan lees je nog in vers 7: "En Jefta richtte Israël". Dat is het laatste wat er van Jefta vermeld wordt. Jefta richtte Israël zes jaren, "en de Gileadiet Jefta stierf en werd begraven in de steden van Gilead."

▶ 56:52 De Theologische Les: Geloof (genade) Versus de Werken van de Wet ↑ hoofdstukken

Wat ik heb willen vertellen is: kijk, Efraïm is hier in deze geschiedenis een type van Israël naar het vlees. Hoezo? Ik zal het nog even kort op een rijtje zetten. Ze hebben niet geluisterd naar Jefta's roep. Toen Christus hier op aarde was, hebben ze Zijn stem niet vernomen, Hem niet gehoord. Ze zijn jaloers omdat ze niet delen in Jefta's overwinning. De kift, dat is het.

In Paulus' bediening lees je iedere keer dat ze jaloers werden vanwege de boodschap die nu onder de natiën terechtkwam. En het was allemaal om niet, terwijl die mensen uit de natiën niet eens de wet hoefden te doen. Dat gaf zoveel venijn, verzet en jaloezie. Maar ze kunnen niet terugkeren naar het beloofde land. Ook het volk van Israël beërft niet het beloofde land, in deze tijd niet. Waarom niet? Ze kunnen geen 'shiboleth' zeggen. Goh zeg, ja.

Het is een zaak van leven en dood. Ze zeggen 'siboleth'. Maar dat is nu juist het grote verschil tussen het beërven van de beloofde zegen en aankomen in het beloofde land, en levend blijven, overleven, óf de dood. Het is één lettertje verschil. Het is een verschil tussen een 'sjien' en een 'samech'. Maar het is óók het verschil tussen de korenaar en een last.

Nou wil ik afsluiten met Romeinen 9. Dan lees je dat Paulus – die hoofdstukken, weet u wel – daar ook uiteenzet dat Israël na-ijverig is, jaloers, enzovoorts. Trouwens, zijn hele prediking is erop gericht om hen jaloers te maken. "Israël echter", zegt Paulus dan, "najagende een wet van rechtvaardigheid, is tot de wet niet toegekomen." Dat wil zeggen: ze zijn wel heel erg druk bezig. Paulus zegt ook: "Ik getuig van hen dat ze ijver voor God hebben." Maar zonder verstand, zonder te beseffen waar het werkelijk om gaat. Ze jagen een wet van rechtvaardigheid na, maar zijn tot de wet niet toegekomen. Ze verstaan het niet werkelijk, hoewel ze er zo ijverig en met zoveel fanatisme mee bezig zijn. Het ontgaat hen volstrekt waar het werkelijk over gaat.

En dan vraagt Paulus er nog bij: "Vanwege wat dan wel?" Hoezo dan niet? Hoezo zijn ze niet aan die wet toegekomen? Nou, daar staat het gewoon bij: omdat ze niet uitgaan van geloof. En weet u wat geloven wil zeggen? Vertrouwen in een bericht. Een mededeling. Van de korenaar. De shiboleth. De Eersteling die uit de doden is opgestaan. Als je Hem kent, als je weet dat Hij de Eersteling is en de garantie is dat allen zullen volgen, ja, dan heb je leven.

Maar wat doen zij? Israël naar het vlees gaat niet uit van geloof, van shiboleth, maar ze gaan uit van werken. Lasten, siboleth. Maar wel met stro, trouwens. En daarom stoten zij zich aan de steen des aanstoots. Of om het nog eventjes anders te zeggen: ze stoten zich aan Jefta en aan zijn huis, en ze moeten daardoor ook het onderspit delven.

En kijk, het gaat dus feitelijk over de boodschap van geloof óf werken. Van genade of niet? En we zeggen: kijk, Hij, onze God, onze Heer Jezus Christus, is de Redder van deze wereld. Hij is de Eersteling. Alomvattend. Gratis. En ik weet, het wordt me meer dan eens verweten: moet je daar nou zo'n shiboleth van maken? Ja, wis en waarachtig, dát is die shiboleth! Het is namelijk óf de korenaar, de Eersteling die alomvattend is, óf het is een last. En dan maakt het feitelijk geen bal uit. Oké, er zijn meerdere varianten op te bedenken, dan maakt het geen bal uit hoeveel last. Het gaat erom: is het geloof? Is het genade alleen? Is het iedereen? Om niet? Dus onvoorwaardelijk?

En de mensen zeggen: wat is dat nou voor kwestie? En Efraïm, Jefta's broeders naar het vlees, die zeiden óók allemaal siboleth. En dat lijkt als twee druppels water op elkaar. Zo op het eerste gezicht zeg je: nou, ze hebben toch allemaal die boodschap van het evangelie? Jawel, zou je denken. Zo klinkt het. Maar dan heb je Efraïms oren en Efraïms tongval. Dan begrijp je niet waar het werkelijk om gaat. Het is genade, en dat wil zeggen: shiboleth, de Eersteling. En geen last, geen werken. En als je dat niet ziet, dan stoot je je dus aan de steen des aanstoots.

En zo zie je dat zo'n merkwaardige geschiedenis, waarvan je je misschien in eerste instantie afvraagt: waarom zou dat nou toch in de Bijbel staan?, vol met betekenissen blijkt te zitten en zelfs zéér, zéér actueel is. Dus, kunt u het zeggen? Shiboleth. Nou, daar mag u thuis eens op gaan oefenen.