▶ 00:00 Introductie en de Typologie van Jefta ↑ hoofdstukken

U bent hier onder valse voorwenselen naartoe gelokt. U bent bij dezen meteen gewaarschuwd en ik zal het ook meteen maar toegeven. De vorige keer hebben we het namelijk over Jefta gehad en dat gaan we nu weer doen. Dat had ik ook aangekondigd, maar ik zou het vandaag gaan hebben over de dochter van Jefta. Als u erg geïnteresseerd bent in zijn dochter — die overigens niet meer in ons midden is — dan moet ik u teleurstellen. Ik kan u wel vertellen dat we de volgende samenkomst, en dat zal trouwens de 30e juli zijn, Deo Volente, daar alsnog over willen spreken. Het punt is dat we de vorige keer stilstonden bij Richteren 10 en 11. Ik gaf een introductie over wie die figuur was, de richter Jefta, zoals hij in de Bijbel beschreven wordt. We kennen allemaal namen als Simson bij uitstek, of een Deborah, Gideon en Ehud, die iets minder bekend is. Dat zijn de richters die de meeste bekendheid genieten. Jefta hoort daar enigszins bij. Het is een mooi verhaal, maar nogmaals: niet erg bekend. U vindt zijn geschiedenis in Richteren 10, 11 en 12.

Wat we de vorige keer hebben gezien — misschien dat ik dat nog even in herinnering mag roepen — is dat Jefta een type is. Dat zou niet hoeven verbazen als je een klein beetje op de hoogte bent van hoe de Bijbel in elkaar steekt, want alles verwijst uiteindelijk naar één Persoon: in directe voorzeggingen, of in voorafschaduwingen, in typen en in beelden. Jefta is een type van Jezus Christus, Degene die ooit zou komen en Degene die Israël ook zou verlossen. Hoezo? Laat ik u dat nog eens kort op een rijtje zetten.

Hij wordt beschreven als een dapper held, een vaardig man. Maar we lezen over hem dat hij de zoon van een hoer was en om die reden in zijn ouderlijk huis werd verworpen. Zijn broeders moesten niets van hem hebben. Verworpen door zijn broeders vertrok hij vervolgens naar een ander oord, naar een ander land, en dat land heette Tof. Dat betekent 'goed'. Als hij daar vertoeft — het wordt maar heel kort beschreven — dan verzamelen zich zogenaamde outcasts rondom hem; nietswaardige lieden die zich om hem heen verzamelden. Maar als Israël op een gegeven ogenblik in de benauwdheid komt, wat gebeurt er dan? Zijn broeders en de familie, de hele clan daar, komen alsnog weer bij Jefta terecht. Ze vragen hem of hij alsjeblieft hun aanvoerder wil zijn. Waarop Jefta zegt: "Maar jullie moesten toch niets van mij hebben? Jullie hadden mij toch verworpen?" Ze verzekeren hem dan: "Jij moet ons aanvoeren. Jij wordt onze aanvoerder en hoofd." Zo is dat vervolgens ook afgesproken.

U begrijpt dat dit plaatje en deze kenmerken naadloos aansluiten bij de wijze waarop we onze Heer Jezus Christus hebben leren kennen. Namelijk als de vaardige Man, verworpen door Zijn broeders, die vervolgens nadat Hij verworpen werd naar een ander oord vertrok. Daar bevindt Hij Zich nu. Het is een goed land, Tof. Waar is Hij nu? Elders, aan het zicht onttrokken. Je leest ook dat hij buiten het gezicht van zijn broeders was en van het volk waar hij zich eerder onder begaf. Wat er gebeurt in dat goede land, is dat er allemaal nietswaardige lieden zich rondom hem verzamelen. Er ontstaat een hele groep rondom die Jefta. Of u het nou leuk vindt of niet, maar die groep is een plaatje van het tegenwoordige werk dat God doet. Hij verzamelt Zich een ekklesia, een 'uitroepsel' van niet zoveel soep; je zou er nog geen stuiver voor geven. Maar wat zij delen is die ene Jefta, en dat is Gods Uitverkorene. Feitelijk is dat verblijf van hem daar in het land Tof en de verzameling van die groep rondom hem een type, een beeld van wat God doet in de tegenwoordige tijd.

Wat er vervolgens gaat gebeuren, is een moment waar de Bijbel zo duidelijk over spreekt: dat Jakob, het volk van Israël, in grote benauwdheid zal komen. Het volk is inmiddels weer in het Midden-Oosten teruggekeerd, zoals u weet. Er gaat geen dag voorbij of het staat wel op de voorpagina's van de kranten. Dat is een feit waar de hele wereldpolitiek omheen cirkelt. Het feit dat er in die grote wereld een piepklein staatje is dat feitelijk de wereldpolitiek dirigeert. Waar het eigenlijk om gaat, alle problematiek, is voor een groot gedeelte terug te voeren tot dat kleine landje. Er komt een moment dat dit volk in grote benauwdheid zal komen, en wat gebeurt er dan? Dat zegt de Schrift: wat er gebeurt is dat het volk Hem dan zal gaan aanroepen, Degene die ze ooit hebben verworpen. Met andere woorden: Jefta komt weer terug en hij zal alsnog hun hoofd en hun aanvoerder worden. Hij zal de strijd aanbinden, de vijand overwinnen en daadwerkelijk het volk gaan richten, leiden en hun Koning worden. Dat wordt van Jefta beschreven en dat is een schitterend beeld, een plaatje van onze Heer, de Messias van Israël. Nu verworpen, maar straks alsnog erkend.

Dat is wat we de vorige keer in hoofdzaak hebben bezien, naast nog andere dingen uit de entourage van die geschiedenis. Als u dat dan in de Bijbel terugleest... en nu ben ik weer zo dom geweest om mijn Bijbel niet bij me te steken. Dankjewel, jij bent altijd de redder in nood. Veel plezier met die Bijbel van mij! Oké, voor het overzicht is het plezierig om een bijbeltje gewoon voor je te hebben. Want als ik u zo'n dia laat zien, dan ziet u één vers en zoom je in op zo'n gedeelte. Dat is de kracht van zo'n dia, maar het nadeel ervan is dat je het grote overzicht, het geheel, niet ziet. Dat heb je wel als je een bijbeltje voor je hebt.

Als u dan in uw bijbeltje leest in Richteren 11, dan hebben we de eerste verzen daarvan gezien. Vanaf vers 30 leest u de geschiedenis van Jefta's dochter, maar daartussenin ligt nog een hele passage. Ik was van plan om dat over te slaan, maar toen ik dat nader overzag en bedacht, dacht ik: niet doen André, het is te kostbaar om dat te laten liggen. Het gaat over het moment dat Jefta het woord gaat voeren en er een hele discussie ontstaat. Want wat was namelijk het punt?

▶ 08:52 De Territoriale Claim van Ammon ↑ hoofdstukken

Ammon, de koning van Ammon ten oosten van de Jordaan – ik zal straks ook kaartjes laten zien – was ten strijde getrokken tegen het volk van Israël. Vandaar dat Israël een aanvoerder nodig had, en de enige die zij daarvoor konden bedenken, was Jefta. Afijn, Jefta wordt hun aanvoerder en leider, en dan haak ik aan bij Richteren 11 vers 12. Daar gaan we nu lezen, en dat is nog een heel gedeelte, dus ik zal er soms wat sneller doorheen moeten gaan om een idee te krijgen van wat er aan de hand is.

Dan lees je: "Voorts zond Jefta boodschappers naar de koning van de zonen van Ammon." De koning van Ammon had de strijd inmiddels aangebonden, maar wat Jefta doet, is niet meteen terugvechten. Hij gaat, zoals we dat dan netjes noemen, communiceren. Hij gaat het gesprek aan in alle billijkheid en redelijkheid. Hij zendt een boodschap naar de koning van de zonen van Ammon om te vragen: "Wat hebben ik en jij met elkaar van doen?" Want wat is eigenlijk het punt? Welke reden heb jij om nu tegen ons ten strijde te trekken? Wat hebben jij en ik met elkaar van doen dat je tot mij komt om in mijn land te vechten?

De koning van de zonen van Ammon zei tot de boodschappers van Jefta – zo ging dat dan als een boodschap gecommuniceerd werd, al of niet gedocumenteerd; boodschappers werden eropuit gestuurd en die wisselden de boodschap uit. Zo werd er gecommuniceerd. Er is een mooi woord voor hoe dat in de internationale diplomatie heet, maar ik kom er even niet op. Maakt niet uit. In ieder geval zei de koning van de zonen van Ammon tot de boodschappers van Jefta: "Luister eens goed. Omdat Israël mijn land nam toen het opging vanuit Egypte." Dat was honderden jaren eerder trouwens. Dat is zijn reden; hij rechtvaardigt zijn strijd en het feit dat hij nu Israël aanvalt met deze mededeling: "Waarom doe ik dat? Omdat Israël mijn land nam toen het opging vanuit Egypte, vanaf de Arnon tot aan de Jabbok tot aan de Jordaan. Geef dat nu terug in vrede." Met die boodschap mochten de boodschappers weer teruggaan naar Jefta.

Even voor de helderheid, want je ziet hier de Arnon en de Jabbok, en de Jordaan weet u wellicht wel te vinden. Maar kijk even naar dit kaartje. Hier heb je het land van Israël, de Dode Zee en het Meer van Kinneret. Het is in dit omcirkelde gedeelte dat deze geschiedenis zich afspeelt, dat wil zeggen in het Oost-Jordaanse land. Dit is de Westbank, zoals dat nu nog steeds heet, en dit is de Oostbank waar nu Jordanië ligt. Ammon – ik weet niet of ik dat de vorige keer verteld heb – is gewoon het huidige Amman. Het is niet zo moeilijk om die link te leggen. Amman, de hoofdstad van Jordanië; dat Rabat-Ammon lag dan ongeveer hier. In ieder geval trok de koning van Ammon ten strijde, hij had zich hier gelegerd en hij zou dit gebied gaan bezetten.

Dan lees je de claim: "Jullie hebben het gebied van de Arnon tot aan de Jabbok tot aan de Jordaan genomen." Dit is de Jordaan, die loopt van Kinneret naar de Dode Zee. Hier heb je een dwarsrivier, of zo u wilt een wadi – dat is het in ieder geval tegenwoordig. Dat is de rivier de Jabbok, een Bijbels bekende naam vanaf Genesis, waar Jakob ooit heeft gestreden en waar hij een omkering meemaakte. Jakob bij de Jabbok; dat was hier bij deze rivier die uitstroomt in de Jordaan. En hier heb je de Arnon, ook een rivier die ergens in Jordanië of Arabië ontspringt en die uitloopt in de Dode Zee. Dat is de Arnon en dit is de Jordaan. Het gaat dus om het gebied tussen de Jabbok en de Arnon, met als westgrens de Jordaan. Over dit gebied zegt de koning van Ammon: "Jullie hebben dat ooit van ons afgepakt en daarom pak ik het nu gewoon weer terug."

Maar Jefta was niet voor één gat te vangen. Hij kende de geschiedenis buitengewoon goed, zoals we nu zullen zien. Feitelijk is dat ook de les van de geschiedenis. Wat we vanmorgen doen, is echt Bijbelstudie, dat geef ik toe. Het is bijna alsof ik me daarvoor moet rechtvaardigen, maar mensen, wat wij doen is de Bijbel openen en echt in de geschiedenis duiken. Wat is er eigenlijk gebeurd en wat is de enorme les die daarin besloten ligt? Afijn, Jefta neemt het woord.

▶ 14:48 De Les van de Geschiedenis: Moab en Edom ↑ hoofdstukken

Jefta zond opnieuw boodschappers naar de koning van de zonen van Ammon. Hij zei tot hen: "Zo zegt Jefta: 'Is er al dan niet het land van Moab en het land van de zonen van Ammon?'" Hij ontkent dus simpelweg hun beschuldiging. Hij zegt: wij hebben dat land niet genomen. Moab en Ammon, u weet het, dat zijn namen die diep teruggaan in de geschiedenis, want Moab en Ammon waren de zonen van Lot. Dat is niet zo'n fraaie geschiedenis, die je leest in Genesis 19, maar in ieder geval waren het dus feitelijk broedervolken van Israël. Israël nam het land van Moab en het land van de zonen van Ammon niet in bezit. Dat wordt ook heel uitdrukkelijk gezegd in Deuteronomium.

Laten we daar eventjes naartoe gaan. In Deuteronomium 2 lees je dat God tegen Mozes zegt – of eigenlijk via Mozes tegen Israël wordt gezegd, vanaf vers 5: "Daag hen niet uit, want Ik zal u van hun land zelfs geen voetbreed geven." Wat bedoelt Hij met 'hun land'? Omdat Ik het gebergte Seïr aan Esau tot een bezitting gegeven heb. Dat wil zeggen dat tegen Israël wordt gezegd: je moet Edom of Esau niet uitdagen. Edom en Esau, dat is hetzelfde. Dat was dus ook een broedervolk. God zegt: Ik geef je geen land in dat gebied van Esau, in Seïr. Het heeft verschillende namen, wat het soms wat lastiger maakt om het allemaal te onthouden.

Maar dat geldt niet alleen voor het gebied van Edom, want ik lees verder in vers 9: "Toen zei JAHWEH tot mij, tot Mozes: 'Benauw Moab niet en daag het niet uit ten strijde, want Ik zal u van zijn land niets in bezit geven, omdat Ik Ar aan de zonen van Lot tot een bezitting gegeven heb.'" Met andere woorden: aan hen komt dat gebied toe. God zegt: Ik geef jullie een gebied, maar van de gebieden van Edom en van Moab blijf je vanaf. Daag ze ook niet uit, want je krijgt er geen millimeter. Dat is van hen, dat heb Ik hen namelijk gegeven. Dat is het.

Ik lees nog even verder in vers 19 van hetzelfde hoofdstuk: "Benauw hen niet en daag hen niet uit, want Ik zal u van het land der Ammonieten, van Ammon dus, niets in bezit geven, omdat Ik het aan de zonen van Lot tot een bezitting gegeven heb." Dus van zowel Moab als Ammon blijf je vanaf. Je moet ze ook niet uitdagen, want dat gebied van Ammon, Moab en trouwens ook Edom is allemaal aan die volkeren gegeven. Zij hebben daar hun bezitting en jullie krijgen daar niets van. God had dus al gezegd dat ze van het gebied van Ammon niets zouden krijgen en Israël heeft dat ook niet gedaan.

Jefta gaat verder: "Omdat toen het opging vanuit Egypte, Israël de woestijn inging tot aan de Schelfzee, de Rode Zee, en toen kwam het te Kades." Dit is allemaal geschiedenis die we kunnen weten als je dat in Exodus, Numeri en Deuteronomium leest. Toen Israël in Kades kwam – ik moet het even laten zien op de kaart – lag dat aan de rand van het beloofde land. Hier heb je het gebied van Edom, hier heb je Moab en hier heb je Ammon. Er komt er straks nog eentje bij, zo krijgt u ook nog wat topografische kennis om de Bijbelse kaart te verstaan. Kades wordt traditioneel op deze plaats aangewezen. Ik laat nu even buiten beschouwing dat er ook een alternatieve visie is die zegt dat het ergens anders ligt, laten we één ding tegelijk doen. In ieder geval lag Kades aan de rand van het beloofde land en daar kwam Israël terecht.

Jefta is aan het woord en hij zegt: "Toen Israël daar in Kades was, zond Israël boodschappers tot de koning van Edom om te zeggen: 'Laat mij alsjeblieft in jouw land doortrekken.'" Ze wilden dus door het gebied van Edom trekken en ze hebben dat gewoon gevraagd. Je leest dat trouwens ook in Numeri 20. Daar staat: "Mozes nu zond uit Kades boden tot de koning van Edom: 'Zo zegt uw broeder Israël: u weet van al de moeite die ons is overkomen.'" Dan vertellen ze het verhaal dat ze in Egypte als slaven zijn onderdrukt en uiteindelijk zijn bevrijd. Nu vragen ze aan hun broedervolk Edom – vergeet niet, Edom is gewoon Esau – of ze door hun land mogen trekken. Daar hadden ze een goed motief voor en het was volkomen vredelievend. Ze hadden totaal niet de opzet om dat gebied van Edom af te pakken.

Maar de koning van Edom luisterde niet. Dat lees je inderdaad. Jefta gaat nu verder: "En ook tot de koning van Moab zond hij boodschappers." Het staat allemaal beschreven, het is gewoon gedocumenteerde geschiedenis. Ook de koning van Moab weigerde. Israël bleef toen in Kades. Maar dan lees je later: "Voorts ging het in de woestijn om het land van Edom en om het land van Moab heen." Ze mochten er niet doorheen trekken. Ze hebben het eerst heel vriendelijk gevraagd aan de koning van Edom en aan de koning van Moab: "Mogen we er doorheen trekken?" Het mocht niet. Oké, toen zijn ze er gewoon omheen getrokken.

Dat is wat Jefta zegt: "En toen kwamen ze vanaf de opgang der zon." Dat wil zeggen: vanaf het oosten. Ik ben hier even gedesoriënteerd, en met recht, want 'oriënt' betekent het oosten. Mijn innerlijk kompas zegt dat daar het oosten is. Ze kwamen dus vanaf de opgang der zon aan het land van Moab. Ze waren eerst hier, zijn toen om het gebied van Edom heen gegaan – de precieze route is nog de vraag – en vervolgens ook om het gebied van Moab heen. Toen kwamen ze vanaf het oosten en gingen ze weer richting het beloofde land. Dat is zoals het gegaan is; dat was de geschiedenis.

Ze hebben helemaal niets afgepakt van Moab en trouwens ook niet van Ammon. Ze legerden zich aan de overkant van de Arnon. Ze kwamen niet in het grondgebied van Moab, want de Arnon was de grens van Moab. Nogmaals even de kaart, want ik kan me voorstellen dat het u even duizelt. Het gebied hier was Ammon en hier heb je dat riviertje, de Arnon. Dit was de grens van Moab en daar zijn ze dus niet gekomen. Ze zijn zo vanuit het oosten hiernaartoe getrokken.

▶ 23:07 Het Rechtmatige Bezit: de Overwinning op Sihon ↑ hoofdstukken

En Israël ontbood boodschappers tot Sichon, weer een naam die we ook tegenkomen in de geschiedenis van Numeri. De koning van de Amorieten. Hou me vast hè. Ik kan me voorstellen dat deze zondag een wat moeilijkere is dan doorgaans. Ik kan het niet simpeler maken dan dat het zo beschreven wordt, dus u moet even goed uw aandacht erbij houden om die volkeren nou niet allemaal door elkaar te gaan halen. Maar je hebt dus Ammon, je hebt Moab en je hebt Edom; die hebben we nu gehad. Maar er wordt hier nog een volk genoemd en dat zijn de Amorieten. Dat waren ook inwoners van het land Kanaän, die hadden zich namelijk daar gevestigd, boven het gebied van Moab.

En Israël ontbood boodschappers tot Sichon, de koning van de Amorieten, de koning van Chesbon. En hij zei tot hem: "Alsjeblieft, laat mij doortrekken in jouw land tot aan mijn plaats." Dat wil zeggen: totdat ik gekomen ben waar ik wezen moet, in het land van Israël, het beloofde land. Maar er staat: "En Sichon vertrouwde Israël niet in zijn grondgebied te laten doortrekken." En Sichon – wat gebeurde er? Sichon verzamelde heel zijn volk en legerde zich te Jahas en vocht met Israël. Dus op het moment dat Israël... ja, ze moesten toch ergens in het beloofde land komen. Moab liet hen niet toe, Edom niet, dus zijn ze eromheen gegaan. Maar nu moesten ze wel door het gebied van de Amorieten. En nu vragen ze keurig aan de koning van die Amorieten of ze door zijn gebied mogen. Nee, en hij vertrouwde het niet alleen niet, hij begon ook meteen tegen hen te vechten. Israël begon dus niet te vechten; Sichon begon te vechten omdat hij hen wantrouwde. Sichon verzamelde heel zijn volk, legerde zich te Jahas en vocht met Israël.

Je kunt het allemaal trouwens keurig nalezen in Numeri en in Deuteronomium. En dan staat er: de God van Israël gaf Sichon en heel zijn volk, die Amorieten dus, in de hand van Israël en zij versloegen hen. Die Amorieten binden de strijd aan tegen Israël, maar ze werden compleet in de pan gehakt. En toen nam Israël het land in bezit. Israël nam het hele land van de Amorieten in, die in dat land woonden. Zij hadden het gewaagd om de strijd aan te binden tegen Israël. Ze verloren die strijd en toen nam Israël dat land in bezit. Dat is wat Jefta hier gewoon verhaalt. Zo is het gegaan; dat is de geschiedenis en dat zijn de feiten.

Hij bevestigt dat nog even in vers 22: "En zij namen het hele grondgebied van de Amorieten in bezit, vanaf de Arnon tot aan de Jabbok." Hebben we hem nog? Nog een ander kaartje? Hier heb je de Dode Zee, hier het meer van Kinneret, hier de Jabbok en hier de Arnon. Dit paarse gebied was het gebied van die Amorieten. Dat heet in de Bijbel het over-Jordaanse land en dat werd toen het gebied van Israël. Het was dus niet het bezit van Moab en ook niet het bezit van Ammon; het was het bezit van de Amorieten. Die waren de strijd aangegaan en waren nu verslagen, en zodoende werd dat gebied het gebied van Israël.

"Nu dan," zegt Jefta, "JAHWEH, de God van Israël, verdreef de Amoriet van het aangezicht van zijn volk Israël, en zou jij het nu willen toe-eigenen?" Het behoorde hen nooit toe. "Zou jij je niet toe-eigenen wat jouw god Kemos je deed overnemen?" Eigenlijk is het interessant, want het verhaal wordt in zekere zin nog wat ingewikkelder. Oorspronkelijk was Kemos de god van de Moabieten, maar hij was kennelijk ook door Ammon overgenomen. Het is trouwens opmerkelijk dat Jefta zich als een diplomaat opstelt. Hij verplaatst zich helemaal in de waarneming, de perceptie en de beleving van Ammon.

Ammon had hun eigen gebied. Nu zegt Jefta tegen Ammon: "Dat gebied wat jullie god je heeft gegeven, eigen dat toe, bezit dat en dat is het." Datgene waar ze nu aanspraak op maakten, was op historisch onjuiste grond; het klopte gewoon niet. Israël had het nooit van hen afgepakt, dus zij zouden het helemaal niet mogen claimen. Alles wat Kemos volgens hun eigen inzicht gaf, was hun gebied. Maar alles wat JAHWEH, onze God, verdreef voor ons aangezicht, dat eigenen wij ons toe. Daar komt dus helemaal niets van jullie bij.

En nu dan: "Ben jij veel beter dan Balak, de zoon van Zippor, de koning van Moab?" Kent u die geschiedenis nog? Dit is een zware ochtend voor degenen die helemaal geen Bijbelse geschiedenis hebben meegekregen. Ik kan me voorstellen dat u denkt: "Hè, ken ik dit eigenlijk al?" Luister het dan gewoon nog een keertje na. Je vindt die namen inderdaad terug; Moab en Balak waren bekende namen aan het einde van Israëls woestijnreis. U kent de geschiedenis van Bileam wel. Bileam was die profeet die ingehuurd was door Balak om Israël te vervloeken. Maar wat Balak, de zoon van Zippor, de koning van Moab, nooit heeft gedaan – hoewel hij het niet op Israël begrepen had – is twisten met Israël. Hij heeft nooit het recht op het land van de Amorieten, dat Israël nu bezat, ter discussie gesteld. Over het grondgebied dat Ammon nu betwist, heeft Moab nooit een punt gemaakt. Jefta zegt: "Zijn jullie Ammonieten soms beter? Hebben jullie meer recht dan Moab? Of vocht Moab ooit met Israël hierover?" Nooit. "En waarom jij dan nu wel?"

En terwijl Israël in Chesbon woonde en in haar randgebieden, en in Aroër en haar randgebieden, en in alle steden die aan de oever van de Arnon zijn... Dat paarse gebied dat ik u zojuist liet zien, het over-Jordaanse land, daar woonde Israël. Het is nooit van Moab geweest en nooit van Ammon; Israël woonde daar.

▶ 30:40 Bijbelse Chronologie: de Verstreken Driehonderd Jaar ↑ hoofdstukken

Inmiddels zegt Jefta: dat is al driehonderd jaar. Driehonderd jaar, dat is een heel eind. Dan wil ik u nog wat vertellen over de Bijbelse chronologie, want dat is een prachtig onderwerp. Abram – ik ga dat nu even niet verder toelichten – werd geboren in het jaar 2000 sinds Adam, oftewel Anno Hominis. Toen Abraham honderd jaar was, dat was dus in het jaar 2100 gerekend vanaf Adam, werd Izaak geboren. Vierhonderd jaar later, zoals al was voorzegd, zou Israël bevrijd worden uit Egypte. God had tegen Abraham niet alleen aangekondigd dat het zou gebeuren, maar ook wanneer het zou gebeuren. En het is op het jaar nauwkeurig ook inderdaad vervuld. Dat was dus in het jaar 2500 Anno Hominis.

U leest ook nog over een periode van 430 jaar van Abraham tot aan de uittocht. Abraham werd geboren in het jaar 2000, zijn zoon werd honderd jaar later geboren en vierhonderd jaar na die geboorte was de uittocht. Dat was dus vijfhonderd jaar na de geboorte van Abraham. Schitterend! En weet u, het is allemaal op het jaar nauwkeurig ook aan te wijzen in de Bijbel. In dat jaar trekt Israël dus uit Egypte en komen ze in de woestijn terecht. U weet, dat duurde veertig jaar, tot het jaar 2540. En dan lees je ook nog dat ze er tien jaar over hebben gedaan voordat het land ook veroverd was en het hun eigen bezit was geworden. In totaal is de periode, gerekend vanaf Izaaks geboorte tot aan de verdeling van het land, 450 jaar geweest; Handelingen 13 noemt dat ook zo.

We gaan nu nog even verder. Vanaf de uittocht uit Egypte tot aan de start van de bouw van de tempel is volgens de Bijbel een periode verstreken van 480 jaar. Nog weer twintig jaar later was het helemaal voltooid en was Jeruzalem het bezit van Israël. Ik bedoel ook dat het paleis was voltooid en de tempel was voltooid. Dat was weer vijfhonderd jaar later. Schitterend! Ik stip het nu slechts even aan, maar het is zo geweldig fenomenaal hoe die hele Bijbelse geschiedenis verdeeld is in perioden van vijfhonderd jaar. Dat zijn telkens tien jubeljarenperioden, want een jubeljaar is altijd het vijftigste jaar. Daar zit zo’n geweldig design en zo’n geweldig patroon in.

Maar nu even dit: die hele periode vanaf de uittocht uit Egypte tot aan de voltooiing van de tempel was vijfhonderd jaar. Of, toen Salomo begon met de bouw van de tempel, was dat 480 jaar. Toen Israël in het land was en ook het land verdeeld was – dat was in het jaar 2550 – volgde er vervolgens een periode van driehonderd jaar waarover Jefta spreekt. Hij zegt: "Israël bevindt zich nu in ons land, wat jullie nu betwisten, al driehonderd jaar." Daarmee weet je dus ook in welk jaar dit ongeveer is uitgesproken en wanneer dit allemaal speelde. Je kunt dan gewoon beginnen te rekenen: driehonderd jaar verder vanaf 2550 is dus in het jaar 2850 Anno Hominis ongeveer. Je zou kunnen verdedigen dat Jefta het hier afrondt, maar dan nog: als het precies was, dan was het weer een jubeljaar-transactie. Waarvan akte, als dit gebeurd is in een jubeljaar.

Dit is dus die periode van de richteren, van wie we de namen al noemden en waarin het hele boek Richteren zich afspeelt. Pas hierna beginnen de koningen van Saul, van David en van Salomo; dit ligt inmiddels achter in de geschiedenis. Als Jefta dus zegt: "Jullie betwisten nu dit gebied, maar dit was nooit van jullie," dan heeft hij een punt. Inmiddels woont Israël hier al driehonderd jaar en het is zelfs door Moab nooit betwist. Waarom jullie nu dan wel? Waarom hebben jullie het dan niet bevrijd in die tijd, in de achterliggende driehonderd jaar? Dat is absurd en bizar; jullie hebben geen enkele reden om die claim op dit land te leggen.

Zo doet Jefta zijn verhaal. Hij vertelt gewoon de geschiedenis, de feiten. En hij zegt er nog iets bij: "Ik heb niet tegen jou gezondigd. Maar jij, koning van Ammon, jij doet mij kwaad aan door tegen mij te vechten." Dat is precies wat jullie doen. En eigenlijk is dit... Goedemorgen! Ja, ik ben alvast maar begonnen. Nu heeft Jefta het verhaal gedaan. Via die boden over en weer was er zo gediscussieerd, en wat Jefta deed, is laten zien hoe de geschiedenis is gegaan. Jullie Ammonieten hebben geen enkele reden om dit land te claimen. Wat Jefta vertelt, dat zijn gewoon geschiedkundige feiten. Jefta kende de historie en zijn vaderlandse geschiedenis. Al honderden jaren was dit de situatie. Hij zegt: "Ik heb helemaal geen enkele aanleiding gegeven dat jullie dit nu moeten betwisten."

▶ 37:44 Yahweh Is de Rechter Die Rechtzet ↑ hoofdstukken

En nu zegt hij dit: de Rechter, die richt vandaag tussen de zonen van Israël en de zonen van Ammon. Dit is wat recht is. Er is maar één God die de Rechter is. En wat doet een rechter? Hij richt, Hij zet de dingen recht: wat billijk is, wat men kan claimen, wat klopt, wat juist is, wat de waarheid is. Het is trouwens zoals deze hele conversatie, deze onderhandeling – dat woord zocht ik net – die hele onderhandeling eindigt met een aanspraak op God. Hij is het die recht doet. Laat Hem nu vandaag dan beslissen hoe het is. Ik heb je de feiten verteld. Israël en Jefta waren totaal niet uit op een gewapend conflict, helemaal niet. Jefta wilde het juist zo oplossen. Hij wilde aantonen: dit is de geschiedenis, dit zijn de feiten, zo is het gegaan. Welnu, de God van Israël, Hij is de Rechter en Hij richt vandaag tussen Israël en tussen Ammon.

Als allerlei details je inmiddels wat ontgaan zijn en je zegt: "Ik kan dat niet allemaal navertellen", onthoud dan één ding. Er is er één – en dat is feitelijk één van de kernpunten in de hele Bijbelse boodschap – er is er één die recht doet. Vaak lees je dat ook in de Psalmen: God is inderdaad de Almachtige, maar Hij is ook rechtvaardig. Rechtvaardig wil zeggen: Hij is vaardig in het recht. Hij doet wat recht is. Hij doet ook wat Hij belooft, ook dat is recht. Als je iets belooft, dan maakt belofte schuld. Als God belooft, dan doet Hij dat, dan vervult Hij dat. Hij doet ook recht aan de feiten, aan de geschiedenis.

God is de Rechter, ook in de persoonlijke zin. God gaat alles rechtzetten. Ik weet natuurlijk dat dit in het traditionele christelijke denken altijd is opgevat in termen van verdoemen. Dan is God ook de rechtvaardige God: Hij gaat verdoemen. Terwijl het in de Bijbel juist een boodschap van bevrijding is. God gaat rechtzetten. Niet als een angstaanjagend beeld, maar als een heuglijke tijding: "Beste mensen, hoeveel onrecht er ook is, God gaat het allemaal rechtzetten voor jou en voor deze hele wereld." Dat is trouwens ook de betekenis van het oordeel, van het gericht: de dingen ook weer terechtbrengen.

Waar Jefta nu uiteindelijk in zijn verhaal mee eindigt, is zo’n basisbegrip in de hele Bijbelse boodschap: God is de Rechter. En wat Jefta zegt, is dat Hij ook inderdaad recht zal verschaffen. Maar dan lees je dat de koning van Ammon niet voor rede vatbaar is. In vers 28 staat: "Maar de koning van de zonen van Ammon, die luisterde niet." Dat is inmiddels trouwens een bekend verhaal, want dat deed de koning van Edom niet, dat deed de koning van Moab niet en nu de koning van Ammon evenmin. Ook nu niet; hij luisterde niet naar de woorden die Jefta tot hem had gezonden. Ja, en wat dan? Hij was al begonnen met het gevecht. Jefta probeerde hem tot vrede te manen en hij vertelt de geschiedenis, maar hij is daar niet voor in. En dan lees je: "Toen kwam..."

▶ 41:55 De Geest van Yahweh Komt over Jefta ↑ hoofdstukken

Dat is eigenlijk het keerpunt. Toen kwam de geest van Yahweh over Jefta. Dat is een uitdrukking die je heel vaak in het boek Richteren tegenkomt, in verband met Simson, Debora en Gideon. De geest van Yahweh kwam over Jefta. Nou, dan gebeurt er wat. Als God Zijn geest geeft, dan gebeurt er altijd heel veel.

Het gaat hier trouwens niet eens zozeer over dat Hij Zijn geest in iemand geeft, waardoor je dingen gaat zien zoals wij dat mogen beleven. Wanneer God Zijn geest geeft, doe je een ontdekking. Hier wordt echter gesproken over de geest die op iemand komt, en dat is een heel demonstratief gebeuren. Het is als een stortbui die op iemand neerplenst, zeg maar. Als de geest dan over Jefta komt, dan wordt hij bekrachtigd.

Hij trok door Gilead en door Manasse, dat hele gebied waar die stammen zich hadden gevestigd in het Over-Jordaanse. Voorts trok hij door Mispa – ik heb u dat de vorige keer nog aangewezen – en vanaf Mispa, die uitkijkplaats (want dat is wat Mispa betekent) in Gilead, bevond hij zich. Daar woonde Jefta trouwens ook. Vanaf Mispa in Gilead trok hij door tot de zonen van Ammon.

Nu moest hij strijden; hij was daartoe gedwongen. En Yahweh – zo roept Jefta Hem ook aan – Hij zou als Rechter inderdaad beslissen en ook demonstreren aan wie wat recht was, wat correct was en wat juist was.

Nou, en dan wordt de geschiedenis voortgezet. Maar daar gaan we het de volgende keer over hebben: over het feit dat Jefta dan een gelofte doet, een hele merkwaardige uitspraak. Dat heeft alles met zijn dochter te maken. Hoe dat is afgelopen, daar gaan we het de volgende keer over hebben.