▶ 00:00 Introductie: de Tabernakel en het Heilige ↑ hoofdstukken

Het is tijd voor mij om de eerste stap te zetten op het terrein van het onderwerp waar we het vandaag over gaan hebben. Zoals ik al zei, mag ik met name spreken over de ark achter het voorhangsel, maar laten we eerst eens even wat afstand nemen van ons onderwerp. Dat wil zeggen: we gaan niet meteen achter het voorhangsel kijken, maar we blikken even op deze merkwaardige tent. De meesten van u zullen het wel weten, en als u het niet weet, dan wordt u vandaag toch weer wat bijgespijkerd in uw kennis omtrent Bijbelse dingen.

Dit is de tabernakel, een merkwaardige tent zoals die er ooit heeft uitgezien. Althans ongeveer, want het is niet meer met volledige precisie te reconstrueren, maar dit is hoe het er ongeveer heeft uitgezien: een omheining waarbij de maten, de kleuren en zelfs het aantal palen dat daar geslagen werd, allemaal worden beschreven.

Wanneer je naar binnen ging, kwam je in de voorhof, zo werd dat genoemd. De omheining had één ingang, een hele brede ingang die ook weer bijzondere kleuren had, waar ik straks nog even op terugkom. Als je dan naar binnen ging, kwam je eerst bij het brandofferaltaar. Ik noem alleen maar de attributen; ik benoem alleen dat wat je ziet zonder nu in te gaan op wat daar gebeurde of op de betekenissen die daarachter liggen. Daar had je het brandofferaltaar en vervolgens had je het wasvat, dat was speciaal voor de priesters die binnen konden gaan in de eigenlijke tent: het heiligdom, de eigenlijke tabernakel.

Laten we die nu ook even binnentreden. De tabernakel bestond eigenlijk uit twee delen: het heilige om te beginnen en daarachter het heilige der heiligen. In het heilige zag je een priester die zijn dagelijkse taak volbracht. Dat wordt het heilige genoemd omdat alleen priesters daar binnen mochten komen. In de voorhof mochten alle Israëlieten komen, maar in het heilige mochten alleen de priesters komen en die deden daar dan ook dagelijks hun werk. Eén priester verzorgde dagelijks de kandelaar en goot daar olijfolie bij, zodat er voortdurend licht was in dat heiligdom. Verder was er de tafel van de toonbroden, waar twaalf broden op lagen.

Met grote precisie worden al deze dingen zo beschreven in de Bijbel, met name in het boek Exodus. Eerst wordt gezegd hoe het geconstrueerd moest worden en later lees je ook hoe het daadwerkelijk gemaakt werd. Met precisie werd dat nauwkeurig vervaardigd en geconstrueerd zoals dat was aangegeven bij monde van Mozes; God had dat zo tegen hem gezegd. Alles wordt daarin verteld, en als je dat leest, lijkt dat soms buitengewoon saai. Ik weet niet in hoeverre u de gewoonte kent om de Bijbel aan tafel te lezen, maar er zijn natuurlijk passages die zich daar uitstekend voor lenen, zoals de Psalmen over het algemeen of de vele schitterende verhalen. De beschrijving die je echter vindt van de tabernakel, de offerdienst en alles wat daaromtrent gezegd wordt over hoe en wanneer dingen moesten gebeuren, is een enorme lijst van allemaal bepalingen en dat is dor en droog.

Het zijn geen verhalen, maar wat er gedemonstreerd wordt zijn principes en beginselen, en die worden geïllustreerd. Daar zit enorm veel achter. Feitelijk is dit ook niet een onderwerp dat je zomaar eens een keer moet lezen; dat moet je onderzoeken, dat moet je echt bestuderen. Er is een heel Bijbelboek dat we in de Bijbel aantreffen dat feitelijk een commentaar is op alles wat er in de tabernakel plaatsvond — nou ja alles, maar in ieder geval heel veel dingen — en dat is de Hebreeënbrief. De Hebreeënbrief gaat eigenlijk vanaf het begin tot het einde over al die inzettingen die God had gegeven aan Zijn volk en waar die van spreken. Het wijst allemaal vooruit, het is profetisch en dat is schitterend. We zullen dat vandaag ook nog vele malen zien; Gerard zal daar vanmiddag uitgebreid op ingaan en Menno in zijn laatste toespraak ook.

In elk geval was ik nog even bezig met de beschrijving van dat heilige. Hier had je dus de gouden kandelaar en de gouden tafel van de toonbroden waar twaalf broden op lagen. Vervolgens had je nog het reukofferaltaar. Om in de voorhof te komen, was er een gordijn, een voorhangsel dat men moest passeren. Strikt genomen is dat niet het geval; dat is gewoon een deur. Verderop is het echte voorhangsel, dat ook wel het eerste voorhangsel wordt genoemd. Maar als je dan vervolgens in dat heiligdom was geweest en je had die drie attributen daar gezien — de tafel, de kandelaar (eigenlijk een gestileerde amandelboom) en het reukofferaltaar — dan kwam je hier weer bij een voorhangsel. Dat is weer een gordijn en dat wordt het tweede voorhangsel genoemd. Wanneer wij vandaag dit thema bespreken, 'achter het voorhangsel', dan hebben we het consequent, tenzij anders aangegeven, over dit tweede voorhangsel. Dat betekent dus dat we ons vandaag bezighouden met wat hier achter dit voorhangsel plaatsvond, en dat heet dan het heilige der heiligen.

Laten we nu meteen maar naar die brief toe gaan die ik zojuist al noemde, die in zijn geheel gaat over de priesterdienst en alles wat daarmee verband houdt. We haken aan bij Hebreeën 9. Het is opvallend als je in Hebreeën 9 leest dat de schrijver — wie dat dan ook geweest mag zijn, zijn naam wordt niet vermeld, maar ik denk dat er sterke redenen zijn om aan te nemen dat het Paulus is geweest die dit optekende, al doet dat nu even niet ter zake — een summiere beschrijving geeft van dat heiligdom zoals dat in de woestijn werd meegenomen. Het was eigenlijk een soort mobiele tempel. We houden ons vandaag dus ook niet bezig met de tempel, maar echt specifiek met het heilige der heiligen zoals dat in de tabernakel was, zoals de schrijver van de Hebreeënbrief dat dus ook bespreekt. Ik begin te lezen in vers 3.

▶ 08:20 Het Tweede Voorhangsel en de Profetische Betekenis van de Kleuren ↑ hoofdstukken

En achter het tweede voorhangsel, dat is precies wat ik zojuist bedoelde. Het eerste voorhangsel hing voor het heilige en dan achter het tweede voorhangsel voor de goede orde. Degene die mijn Bijbelstudies kennen, die weet: voor hen is dat geen verrassing. Maar ik wijs er nog even op wat u hier ziet, dat is dus de interlineair. Dit is de Griekse regel, dat wil zeggen zoals het in het origineel staat opgetekend. Daaronder, daar moet u vooral op letten, een hele concordante, eensluidende en consequente woord-voor-woordweergave. En hier in die grijze tekst, in die derde regel, dat is de wijze waarop de NBG-vertaling dat heeft weergegeven, zoals de meesten van u vermoed ik dat in hun bijbeltje voor hen hebben liggen. Dus dan kunt u dat zo ook vergelijken.

Achter het tweede voorhangsel, dat voorhangsel wordt dan ook beschreven, was een heel kleurrijk geheel, dezelfde kleuren als trouwens ook de deur. Op de deur vermeld waren die, als je de voorhof binnenging. Je leest in Exodus: "zult u een voorhangsel maken", en dat gaat over dat tweede voorhangsel van blauw purperen. Blauw speelde een grote rol, de kleur van de hemel. Ook rood, wat trouwens de kleur van de aarde is. Voor ons is dat misschien wat minder logisch, maar als je met Hebreeuwse oren luistert, dan hoeft dat eigenlijk nauwelijks toelichting, want het woord aarde in het Hebreeuws is Adama. Adam is uit de aarde genomen, dat wil zeggen hij is uit Adama genomen. Maar dat heeft ook weer alles te maken met het woord voor rood. Adam, Adama en trouwens ook nog met bloed, Dam. Ja, dat soort verbanden zijn schitterend in het Hebreeuws. Maar rood is de kleur per definitie van de aarde, zoals blauw – dat hoef ik toch niet toe te lichten, neem ik aan – de kleur is van de hemel.

En dan heb je ook nog een kleur die daartussen ligt, dat speelt ook een grote rol in dat voorhangsel en trouwens ook in het gewaad van de priester komt altijd weer terug, en dat is purper. Purper is paars en purper is feitelijk een mengkleur van namelijk rood en blauw, dus eigenlijk van aarde en hemel. Eigenlijk spreekt de kleur purper – en dan komen we meteen eigenlijk helemaal in ons onderwerp – naar Hem die hemel (blauw) en aarde (rood) verenigt. "Die hemel en aarde verenigd tezamen", trouwens, dat zegt de Schrift ook. Purper, de kleur is feitelijk van de middelaar, die bijeenbrengt. En dat dat fijn linnen, dat heeft daar dan ook nog weer alles mee te maken. Dat was smetteloos wit, en waarom dat zo was, ja, dat lijkt mij toch wel heel duidelijk. Het heeft alles te maken met Gods heerlijkheid. Trouwens, wit is strikt genomen één kleur, maar het zijn alle kleuren van de regenboog bij elkaar. Je zou zomaar, als je over zo'n onderwerp spreekt, verdwaald kunnen raken in iets zoals wat ik nu aanraak: namelijk de kleuren en hoe veelkleurig het Woord van God is. En hoe al die kleuren weer getuigen van de grote Schepper en ook van Zijn plan. Alle zeven kleuren – waarom zeven? – alle zeven kleuren spreken van Zijn volmaakt werk.

Dit is een prachtig onderwerp waar we vandaag mee bezig zijn. Menno, de laatste spreker, die zei al – ik heb hem zojuist al een paar keer horen zeggen – dit wordt een feest vandaag. Waarom is het een feest? Wel, we hebben het over de dingen van het Woord van God. En hoe levend en hoe krachtig dat is, en hoe het naar alles verwijst, en hoe zo'n schijnbaar dor, droog en saaie passage als over de tabernakel echt tot leven komt. En echt wat ik nu zeg, bedoel ik eigenlijk ook precies zoals ik het zeg: het komt tot leven. Het getuigt van leven, het levende Woord van God. Het getuigt van de levende hogepriester. Dat is voor vanmiddag natuurlijk. Het getuigt in alle details van Hem die opgewekt is uit de doden. Als u dit onthoudt, dan heeft u in ieder geval denk ik het allerbelangrijkste begrepen. Nou, dat moet toch niet moeilijk zijn?

We gaan even door. Achter het tweede voorhangsel was een tent, genaamd het heilige der heiligen. Dat wordt genoemd het heilige der heiligen. Waarom? Omdat alleen... hier mochten dus niet zomaar priesters komen. Hier mocht alleen maar de hogepriester komen, en dan nog wel één keer per jaar. Binnenkort wordt dat in het volk Israël ook weer herdacht. Het is vandaag 8 oktober en 12 oktober, over vier dagen is het dus Yom Kippur. Dat is die dag dat de hogepriester daadwerkelijk ook in dit heiligdom achter het tweede voorhangsel mocht komen. En wat hij daar deed, daar spreekt Gerard dus over. Overigens, dat was een volmaakte ruimte, volmaakt in afmetingen. Het was namelijk 10 bij 10 bij 10 el, te verstaan. En ja, dat zal natuurlijk ook niet voor niks zijn, dat begrijpt u wel. Want tien op zich is al het getal dat wijst en spreekt van het Woord van God. Tien staat als getal, is een embleem van het Woord, het levende Woord van God. We komen daar straks trouwens nog op terug als we het even hebben over die stenen tafelen, de tien woorden Gods. Trouwens, het boek Genesis begint ook al met tien scheppingswoorden. Enfin, tien. Alles spreekt van het Woord van God.

We gaan snel verder, want als we dan in die ruimte komen waar alles trouwens... Ja, ze zeggen wel eens een keertje: het is niet alles goud wat dat brengt. Nou, maar wel in dat heiligdom. In dat heilige der heiligen was echt alles goud, in ieder geval van goud overtrokken ook. En sommige dingen zelfs, bijvoorbeeld het verzoendeksel waar Menno over zal spreken, was zelfs massief goud. Enfin, dan lees je: daar was achter het tweede voorhangsel een tent, genaamd het heilige der heiligen. Daar weten we dus over welke ruimte we spreken. Een ruimte waar één persoon, een heel specifieke persoon, maar één keer per jaar mocht komen. En waarom was dat dan zo heilig? Nou, dat zullen we zien. In eerste instantie volgen we maar gewoon de wijze waarop de schrijver van de Hebreeënbrief dat ook neerzet. En dan zegt hij: "met een gouden reukwerkvat". En daar komen we meteen al wat in de problemen. Nou ja, wat heet, er is in ieder geval een probleem van gemaakt. Want men... als u een NBG-vertaling hebt, dan staat er: daar was een reukofferaltaar. Maar dat klopt niet. Men heeft ook gezegd dat de schrijver van de Hebreeënbrief hier een fout maakt. Dat is sowieso, zelfs afgedacht van het feit dat de Schrift gewoon één is en niet gebroken kan worden, zelfs menselijkerwijze gesproken is dat eigenlijk ook belachelijk om te overwegen. Iemand die zo nauwkeurig op de hoogte was, getuige alles wat hij schrijft, van alle details van de tabernakel, die zou niet de domme fout hebben begaan om het reukofferaltaar in het heilige der heiligen te situeren. Het reukofferaltaar stond namelijk in het heilige. Het gaat ook niet over een reukofferaltaar, dat is een ander woord. Ik ga trouwens nu ook niet op de details in, en als u daar meer over wilt weten zou ik het eventueel even kunnen opschrijven en als vraag of opmerking straks voor de vierde bijeenkomst ter sprake kunnen brengen. Maar het gaat hier over een gouden reukwerkvat. Dat komt omdat daar, in dat heilige der heiligen, bevond zich ook een reukwerkvat dat dienst deed op die ene dag dat de hogepriester daar in dat heiligdom kwam. En u ziet trouwens hier ook een plaatje dat dat aardig illustreert, hier zie je die hogepriester die dan op Yom Kippur daar is. En dan lees je ook wellicht – ik weet het niet, dat is niet besproken, maar dat Gerard daar nog op ingaat – dat hij dan inderdaad zo'n reukwerkvat meenam waar wierook dan van afkwam.

▶ 18:12 De Ark van het Verbond: Hout Overtrokken met Goud ↑ hoofdstukken

Er staat de ark van het verbond. Het is feitelijk het enige, afgezien van dat reukwerkvat, dat op die dag dienst deed. Maar wat stond daar in het heilige der heiligen? Dat was de ark van het verbond. En daar is zoveel mee aan de hand, zoveel om te doen. Hoe vaak wordt dat in de Schrift niet genoemd, trouwens onder allerlei namen? Hier wordt het genoemd de ark van het verbond, maar het heeft vele namen in de Schrift: de ark van de getuigenis, de ark van Yahweh, uw God. Je zou een hele lijst kunnen aanleggen van de diverse namen.

Maar feitelijk was het gewoon een kist. Want u moet weten, de Hebreeuwse naam voor ark, dat is het Hebreeuwse woord aron, en dat is gewoon een kist. De eerste keer dat het gebezigd wordt, dat is in het laatste vers van het boek Genesis. Dat is heel opmerkelijk. Dat woord aron wordt vervolgens uitsluitend gebruikt voor de ark van het verbond, voor die kist die daar in het heilige stond.

Nou, de eerste keer is een uitzondering. Eén keer wordt het in een ander verband gebruikt en dan gaat het over de kist waarin Jozef gelegd werd toen hij was overleden. En die kist werd vervolgens... Jozef werd niet in Egypte gebalsemd, er werd geen piramide voor hem gemaakt ofzo, helemaal niet. Hij wilde, hij had bevel gegeven, lees je in de Bijbel, aangaande zijn gebeenten. Hij zou daar in het land van de belofte begraven worden. En hij is in een kist gelegd. Eigenlijk was het dus in een aron, een doodskist dus. En die kist is honderden jaren later, ten tijde van de Exodus, meegenomen en is toen uiteindelijk alsnog begraven in het land van de belofte. Dat is een mooi verhaal trouwens.

Maar waar het mij even om gaat: hier wordt het woordje aron gebruikt en dat is gewoon een kist. Wij spreken over een ark, prima, maar u moet gewoon weten: het is een kist. En je zou zelfs kunnen verdedigen dat het om een doodskist gaat, in de eerste vermelding in ieder geval. Trouwens, het was een houten kist. En als we het over dat materiaal hebben, dan wordt dat ook heel veelzeggend... want hout komt uit de aarde voort en dan weet je eigenlijk al meteen één ding: vergankelijk leven. Het is vergankelijk, het is sterfelijk.

Zowel het feit dat de eerste vermelding verwijst naar een doodskist, als ook het feit dat het hout is, is een beeld van vergankelijkheid. In het Nederlands kun je het heel mooi contrasteren: je hebt hout en je hebt goud. Hout spreekt van vergankelijkheid.

Maar het was een houten kist, weliswaar. Maar dan staat erbij: rondom. En dat rondom betekent niet alleen maar van buiten, maar ook nog eens aan de binnenkant. Die kist was zowel van buiten als van binnen overtrokken met goud. Met zuiver goud. En zoals hout van vergankelijkheid spreekt, zo spreekt goud — u kon het eigenlijk wel raden. Alles in deze ruimte was met goud overtrokken.

Goud is een type van onvergankelijkheid, precies tegenovergesteld. Goud is een beeld van godsheerlijkheid. En goud spreekt van God. Goud is een metaal dat zich niet verbindt met zuurstof. Goud roest niet, daarom heet het ook een edelmetaal. Het is in ieder geval een type en het spreekt van onvergankelijkheid.

Nou, dan komen we echt bij het onderwerp. In die zin dat alles spreekt... U moet de Hebreeënbrief lezen en u wordt daar op elke bladzijde in bevestigd: alles spreekt van toekomende dingen. Maar die ark, dat is de plaats waar God woont. Het spreekt — u zult straks ook nog nader bevestigd worden, hoe kan het ook anders? — van Christus. Van Hem die zou komen als een vergankelijk mens. Die zou sterven, hout. Jawel, maar die vervolgens werd overtrokken met goud. Met onvergankelijkheid.

Hij deed onvergankelijkheid aan. Hij stond op uit de dood... Hij werd door God opgewekt. Dus het vergankelijke — ik zeg het nu met de woorden van Paulus in 1 Korinthe 15 — het vergankelijke deed onvergankelijkheid aan, het sterfelijke met onsterfelijkheid. Echt dus leven. Als we het hebben over leven, ik zei al, alles in deze tabernakel spreekt van leven. En als ik zeg leven, dan bedoel ik ook echt leven. Dan heb ik het niet over het bestaan dat we hier hebben, dat wij leven noemen, maar waar Paulus in hetzelfde 1 Korinthe 15 waarnaar ik verwees, zegt: dit is geen leven. Zo noemen we het wel, de Bijbel ook bij gelegenheid, maar strikt genomen is het sterven. We zijn bezig dood te gaan. Nee, alles in dat heiligdom — en daarom is het ook het heilige der heiligen — en als het goud is, dan spreekt het van onvergankelijkheid. Dat wil zeggen: van leven dat de dood achter zich heeft. Daar gaat heel de Schrift over, hoe dat leven ooit aan het licht kwam.

Die ark spreekt van Hem, de Eersteling. Daar kom ik ook nog op terug. De Eersteling, hout, een vergankelijk mens. Hij stierf, maar Hij werd overtrokken met goud. Hij is de onvergankelijk levende.

En staat er dan bij nog: in die kist bevonden zich... of ja, in die kist, later heeft het er ook buiten gestaan, maar het was altijd verbonden met die ark, met die kist dus. Met drie dingen. En ze worden hier alle drie genoemd. Te weten: in de eerste plaats een gouden kruik met manna, de staf van Aaron die gebloeid had, en vervolgens, last but not least, en daar ontleent deze ark ook dikwijls zijn naam aan, de tafelen. De getuigenis, zo wordt het ook wel genoemd, de tien woorden Gods. U zult het zien, want vervolgens in vers 4 wordt er gezegd waarin zich bevonden een gouden kruik met het manna.

En ik zei al, ik gaf het in het begin al even aan: in de Bijbel tref je verhalen, en als je die leest is dat geweldig, vooral ook als je weet welke sprake daarvan uitgaat. Maar het allermooiste van die verhalen is natuurlijk dat het getuigt van één Iemand. Het heeft de hele Schrift — en dat is de eenheid van de Schrift — getuigd in al haar onderdelen, in al haar details, van één Persoon in wie God zich ten volle openbaart. Dat zie je vervolgens; dat zijn dan geen verhalen. Als we het over de tabernakel hebben en niet over verhalen, dan zien we voorwerpen. Dan komen we in een ruimte en daar staat dit, daar staat dat, en er gebeuren dingen. Dat is geen verhaal, maar er wordt wel iets gedemonstreerd en geïllustreerd. Nou, we zagen al een houten kist, met goud overtrokken, en nu komen we bij die gouden kruik.

▶ 26:53 De Gouden Kruik met het Levende Manna ↑ hoofdstukken

Eigenlijk hoeven we dat goud nu niet meer te bespreken, want dat hebben we al gezien. Strikt genomen: als er in de Bijbel gesproken wordt over kruiken of aardevaten, dan is dat normaal gesproken een uitbeelding van het broze bestaan. De dames worden genoemd in 1 Petrus: het brozere vaatwerk, aardewerk. Overigens eventjes voor de volledigheid, voordat ik van discriminatie beschuldigd word: het broze, het zwakke geslacht is dus de man. Petrus zegt het in de overtreffende trap: dat is het brozere vaatwerk. Met andere woorden, de man is ook al broos. De mens is gewoon een aardevat. Dat wil zeggen, breekbaar. En Paulus zegt dan heel laconiek: maar wij hebben een schat in die aardevaten. Het gaat niet om dat vat, dat is toch maar breekbaar, het is toch maar van tijdelijke aard. Er is al genoeg gedoe om, maar het gaat erom wat er in dat aardevat zit.

Maar hier, in dat heiligdom, daar bevond zich een kruik. Maar geen aardevat. Het was een gouden kruik. En feitelijk krijg je nu meteen weer hetzelfde principe op een andere manier geïllustreerd. Goud spreekt van onvergankelijkheid. Een kruik spreekt van het menselijk bestaan. Jawel, maar het is een gouden kruik. In dit geval spreekt het dus van de opgewekte Christus. Een kruik, nogmaals, dat is een aardevat. Maar dit is geen aardevat meer. Het is een gouden kruik geworden: Hij die opgestaan is uit de doden. En wat bevond zich daarin? Via een ander traject kom je weer op exact dezelfde conclusie uit, namelijk: daarin bevond zich het manna. In die ark werd gedacht aan dat wat God gedurende de woestijnreis aan het volk van Israël elke dag heeft gegeven.

De gouden kruik met het manna. Dat was dat brood uit de hemel. En er wordt in de Bijbel natuurlijk heel dikwijls toelichting gegeven over waar dat van spreekt. En als je het geloven wilt, dan zou je Johannes 6 moeten opslaan. Daar geeft de Heer Jezus bij het meer van Gennesaret een heel betoog over waar dat brood uit de hemel van spreekt. Namelijk van het levende brood. Met recht brood uit de hemel en Hij zegt dat dat spreekt van het brood des levens. En dan zegt Hij: "Ik ben dat brood des levens." Het brood van leven. En dan zegt de Heer ook dat dat te maken heeft met opstandingsleven. Ik ga het nu niet aantonen en ik ga u ook niet met dia's laten zien dat dat zo is, maar feitelijk: als er gesproken wordt over het brood van het leven, dan gaat het ook over echt leven. Want u weet: een mens zal niet leven van brood alleen. Ons vergankelijk bestaan onderhouden wij met vergankelijk brood. Maar dat manna spreekt van brood uit de hemel en dat spreekt van het Woord van God waar een mens van leeft. Een mens zal van brood alleen niet leven, maar van alle woord dat uit de mond van God uitgaat. Daar is brood een beeld van. "Ik ben dat levende brood", zegt Jezus, verwijzend naar het feit dat Hij opgewekt zou worden uit de doden. Het levende brood.

U ziet, we zijn nog maar zo net begonnen, maar we zien nu al dat alles spreekt van Hem, van onvergankelijk leven dat aan het licht gekomen is. En als we het er dan toch over hebben, eigenlijk is dat wel mooi ook. Mocht je op de een of andere manier de draad kwijtraken en zeggen: "Ik snap dit even niet", dan laat je het draadje gewoon los, dan pak je het andere draadje op en dan kom je alsnog daarbij. Want als je die boodschap van die houten kist die overtrokken was met goud mist, dan vang je die van die gouden kruik met het manna erin.

▶ 31:40 De Staf van Aäron en de Opstandingskracht ↑ hoofdstukken

Dan kom je vervolgens bij de staf van Aäron. Een staf is sowieso in de Bijbel altijd al een beeld van... met een staf gebeurt van alles. Het is niet voor niets dat in de seculiere sfeer een staf ook een embleem is geworden van toveren, van goddelijk vermogen. Dat klopt ook wel, want een staf is feitelijk ook een beeld van opstandingskracht. Door een staf leer je te staan, kun je opstaan en blijf je ook staande. En die staf komt tot leven... Er zijn heel wat geschiedenissen in de Bijbel die daaraan ook refereren. En ik vind het zo mooi; ik kan het nooit nalaten om daarop te wijzen.

In de Psalmen, in de bekende Psalm 23, wordt gezegd: "Al ga ik door een dal van schaduwen des doods, Uw stok en staf vertroosten mij." Prachtig! Dus als je door een dal gaat, de diepte ingaat waar de dood zijn schaduw voor uitwerpt, wat zou dan troost geven? Juist, die staf van Hem. Waarom? Dat spreekt van opstandingsleven, van opstandingskracht, van Zijn vermogen.

En die staf van Aäron, daar zit een heel verhaal aan vast. Een heel lang verhaal zelfs, want die staf speelt in allerlei geschiedenissen een prachtige rol. Maar ik beperk me nu even tot de gebeurtenis waaraan hier ook gerefereerd wordt, namelijk de staf van Aäron die gebloeid had. Het was namelijk zo dat in het volk Israël het hogepriesterschap van Aäron ter discussie stond. Is hij wel de hogepriester? Toen heeft God bepaald hoe Hij Zijn bewijs zou leveren dat inderdaad hij, Aäron, de hogepriester van Zijn keuze is. In Numeri 17 lees je die geschiedenis. Er werden staven in het heiligdom gedaan.

Op al die staven kwam een naam te staan. En de staf die zou bloeien, waar God Zijn stempel als het ware op zou geven, die zou de hogepriester van Zijn keuze aanwijzen. Wat gebeurde er? Tijdens de nacht kwam die staf in dat heiligdom tot bloei. Dat wil zeggen: Israël wist van niets. Toen vervolgens op de nieuwe morgen, na de nacht, werd de staf naar buiten gehaald. En toen bleek de staf van Aäron gebloeid te hebben. En God had gezegd: "Hij is de hogepriester van Mijn keuze." Hoezo? Wel, aan hem had God Zijn stempel gegeven, of anders gezegd... Hij was aangewezen doordat er leven uit de dood voortkwam. Dat is toch wat een staf uitbeeldt? Er kwam leven uit voort. Zijn staf bloeide.

En dan lees je — en dat is ook Hebreeën 7 — over de hogepriester die wij nu kennen, die bovendien ook nog eens koning is. Dat is ook een geweldig verhaal: Hij is Koning-Priester. Maar waarom is Hij dat, zegt de schrijver? Dat is Hij, zo wordt het heel plechtig gezegd, "krachtens onvernietigbaar leven". Dat wil zeggen: sinds Zijn opstanding uit de doden is Hij van Gods wege de bewezen hogepriester. Ik vind het geweldig dat, terwijl het nu nog in de wereld nacht is, er een dag komt dat Hij uit het heiligdom komt, uit het hemels heiligdom. En dan zal God Zijn bewijs leveren: "Dit is Mijn hogepriester." Wat is het bewijs? Wel, Hij was dood, maar zie, er is leven voortgebracht. Hij bracht dat leven aan het licht. De staf van Aäron staat er, die gebloeid had.

Ja, daar staat ook nog bij dat het amandelbloesem was. Weet u wat het bijzondere van amandelbloesem is? De amandelboom is de boom die als eerste na de donkere, koude winter weer tot bloei komt. De naam amandel betekent in het Hebreeuws ook "ontwaken" en "waken". Als de lente aanbreekt, dan is de amandelboom eigenlijk de grote aankondiger daarvan. Alles komt weer tot ontwaken, tot nieuw leven. Amandelbloesem. Wees ik er al zojuist niet op dat die kandelaar in het heilige ook feitelijk een boom was, maar een amandelboom? Gestileerd uiteraard. Een gestileerde amandelboom. Het spreekt van leven uit de dood, maar ook van de Eersteling die opstond uit de doden. We gaan even verder, want met die ark was er nog veel meer aan de hand.

▶ 37:29 De Stenen Tafelen Veilig Geborgen in de Christus ↑ hoofdstukken

Daar bevond zich een gouden kruik met de manna, de staf van Aäron die gebloeid had en vervolgens de tafelen van het verbond. Want ik zei al, feitelijk was dat misschien wel het meest karakteristieke. En de namen die in de Bijbel vaak aan die ark gegeven worden, die herinneren juist aan die stenen tafel. Moet ik trouwens nog iets bijzeggen? Dit was maar niet het eerste stel stenen tafelen. Die waren namelijk gebroken of verbroken. Dat bedoel ik lekker dubbelzinnig. Israël had die wet verbroken. En voordat Mozes de berg afkwam, toen was die wet al verbroken. En dan lees je die stenen tafelen die Mozes in de hand had. Ik denk dat ze aanzienlijk kleiner zijn geweest dan ze meestal worden voorgesteld. Het is gewoon pocketformaat. Hij had ze in de hand. De beide stenen daar in de hand. Afijn, een detail. En dit was de tweede stel en dat zou niet verbroken worden, dat zou safe, veilig bewaard worden in de ark. Als de wet wordt opgelegd aan de mens, voordat het ook maar zou kunnen gaan werken, blijkt het al allang gebroken te zijn. Dat werkt dus niet. Eigenlijk is dat het grote verhaal ook van het hele oude verbond: de wet gelegd op de mens. Nou, daar hoef je helemaal niks van te verwachten. Dat doet God trouwens ook helemaal niet. Hij geeft wel bewijs dat de mens niks van zichzelf heeft te verwachten, maar je moet het allemaal van Hem hebben. Hij zegt die wet, die tweede stel, Deuteronomium. Deuteronomium betekent eigenlijk de tweede wet. Tweede stel, dat moest bewaard worden in die kist. Heel uitdrukkelijk gezegd in Deuteronomium 10. En ja, waarvan zou dat spreken? Volg nou de lijn die de Hebreeënbriefschrijver uitzet en die zo logisch is. En iedere keer zien we dat principe geïllustreerd. Als die ark inderdaad de plaats is waar God woont. Hij in wie de ganse volheid van de godheid lichamelijk woont. Daar spreekt die ark van. De opgewekte Christus. En in Hem is het woord van God veilig geborgen. Want Hij is het ook, je leest in de psalmen. In Psalm 40 vind ik een prachtige illustratie van waar we het nu over hebben. Er staat in Psalm 40, en dat wordt trouwens ook door de Hebreeënbriefschrijver aangehaald. En dan gaat het, profetisch spreekt het van de Messias. En dan zegt die Messias: "Toen zei ik, zie, ik kom." En dan zegt Hij: "Zie, in de boekrol is over mij geschreven." Moeten ze zich realiseren? Jezus was op aarde een mens, een vergankelijk mens. En Hij heeft zich herkend in de Schrift. Hij wist wat Hem te doen stond en Hij wist: in de boekrol staat van mij geschreven. Hij wist wat Zijn missie was. En dan zegt Hij ook: "Ik heb lust om Uw wil te doen, mijn God, Uw wet is in mijn binnenste." En Hij heeft de wet inderdaad vervuld. Dat zegt Hij ook: "Ik ben niet gekomen om de wet te verbreken of te ontbinden, nee, om de wet te vervullen." Hij is ook het telos, het einde van de wet. Geweldig! In Hem is de wet van God veilig. De tafelen van het verbond bevonden zich daar in dat heiligdom, pardon, in die ark. Nou, er staat nog iets bij.

▶ 41:45 De Gerubs en de Beschutplaats (het Verzoendeksel) ↑ hoofdstukken

Daar boven waren de cherubs van heerlijkheid. Cherubs in het algemeen spreken al van Gods glorie, maar ik zei zojuist even dat die ark, die kist, zijn naam heel vaak ontleent aan die stenen tafelen. Dat is zo, maar er is de naam die ze ook dikwijls heeft, die herinnert juist aan die cherubs. Je leest heel vaak de uitdrukking dat God troont op of tussen de cherubs. En dat is dan een aanduiding van die troon, want die ark is namelijk ook nog eens een troon. God zit daar op die troon. Die ark is feitelijk een uitbeelding van Gods troon, van Gods heerlijkheid, en God zat op de troon van tussen de cherubs.

U ziet, ik heb een paar schriftplaatsen, maar de lijst is aanzienlijk langer, dat je iedere keer die uitdrukking leest: God troont van tussen de cherubs. Die cherubs bewaken als het ware ook Gods heerlijkheid, dat is standaard eigenlijk ook hun functie. Ze keken daar ook op toe, want ze waren die cherubs, met hun vier, gezamenlijk vier vleugels. Die keken dan neer op die ark. Hoe het precies eruit gezien moet hebben, dat is niet helemaal duidelijk. Maar zo ongeveer moet je daar aan denken.

Ik zeg er eventjes bij: ik claim vanmorgen absoluut niet compleet te zijn in mijn beschrijving, want ik zeg bijvoorbeeld helemaal niets, realiseer ik me nu, over deze draagstokken die door een ringetje gehaald waren. Ook trouwens weer een beeld, maar daar zeg je toch wat van, weer een beeld van de onvergankelijkheid. Een ring spreekt ook van de oneindigheid. Afijn, alles is door een ringetje gehaald, om zo te zeggen. Nou, die begrijpt u toch? En spreekt van Gods heerlijkheid. Maar die cherubs van de heerlijkheid, die keken dan... dat moet ik er even nog bij zeggen. Die keken zowel naar elkaar als naar beneden. Naar dat verzoendeksel. Die de beschutplaats overschaduwen.

En nu moet ik uitkijken zodat ik niet zomaar op het terrein kom van Menno, want die gaat een heel... zijn toespraak gaat over die beschutplaats. Ik wil er even wat over zeggen: ik zei al, het is dat deksel, dat was een massief gouden deksel, omrand trouwens met een krans, een kroon. Troon... een kroon. Zou het iets met koningschap te maken hebben? Afijn.

Maar één ding moet ik toelichten, en dat heb ik ook met Menno even besproken: als wij het vandaag hebben over verzoenen, dan moet ik dat even toelichten. Eigenlijk is het een concessie. Een concessie aan het algemeen spraakgebruik. Want, ik noem het hier, dit is gewoon letterlijke weergave, het is een beschutplaats. Menno gaat dat uitleggen. Maar hoezo dan verzoendeksel? Het punt is namelijk, en dat wil ik eventjes toch bijgezegd hebben, en daar komt anders ongetwijfeld verwarring over: het woord verzoenen in het Nederlands, dit is een typisch Nederlands probleem en daarom licht ik het eventjes toe. Het woord verzoenen heeft in het Nederlands twee totaal verschillende betekenissen die nauwelijks iets met elkaar te maken hebben, maar wel gemakkelijk daardoor in je spraakgebruik verwisseld en daardoor ook verward kunnen worden.

In de eerste plaats, de gewone, alledaagse betekenis van verzoenen in de Bijbel is die van twee partijen die conflicteren of vervreemd zijn van elkaar, die het weer goed maken. Als wij ons met elkaar verzoenen, dan wil dat zeggen dat we vijandig of vervreemd van elkaar waren en er wordt vrede gemaakt. Dat woord, dat komen we in de Bijbel tegen. En het is Paulus die dat in het Nieuwe Testament eigenlijk ook als enige bezigt. En dan gaat het altijd over vijanden of vervreemden. Het Griekse woord daarvoor is KATALLASSO. Daar hebben we het dus eigenlijk niet over. Dat is eigenlijk wat verzoenen is. Gewoon.

Het punt is dat we verzoenen ook in een heel andere betekenis tegenkomen. Maar dan is het eigenlijk geen verzoenen. Als we het zo noemen, dan is dat zoals gezegd een concessie. Gewoon in het algemeen spraakgebruik, maar het is niet correct. Eigenlijk is het namelijk bedekken of misschien nog beter: beschutten. De eerste keer trouwens dat het Hebreeuwse woord gebezigd wordt in de Bijbel, dat is in de geschiedenis van Noach, ook van de ark. Ja, dat was weer een andere ark. Maar van Noach, die moest de ark, lees je, bepekken of met pek bestrijken. Dat was gewoon een beschutting van die ark. Maar daar wordt het Hebreeuwse woord KOPHER gebruikt of kippoer. Straks over vier dagen is het Jom Kippoer. En dat woord wordt dan gebruikt en dat is eigenlijk geen verzoenen. We noemen dat zo, maar dat is een misverstand dus feitelijk.

Dus als ik zeg verzoendeksel, prima. Maar dan met dien verstande: het gaat eigenlijk over een beschutplaats. En beschutten, bedekken. Het onderwerp is ook heel anders, want bij het echte verzoenen gaat het altijd over vijanden of vervreemden. Terwijl het bij dat KOPHER, kippoer zo u wilt, dan gaat het altijd over zonden die bedekt worden, beschut worden. Dat zijn twee totaal verschillende gedachten. Maar ik wilde ze toch even gezegd hebben. Misschien dat dat in de laatste samenkomst vandaag alsnog even ter sprake zal komen. Dat er nog wat nader toegelicht moet worden. Maar bij deze heb ik dat dan toch in ieder geval gezegd.

En dan zegt de schrijver er nog bij: hierover kunnen wij nu niet in bijzonderheden treden. Dat vind ik zo mooi. De schrijver treedt in allerlei bijzonderheden. Hij gaat bijvoorbeeld in op een figuur van Melchizedek, die in het Oude Testament nauwelijks genoemd wordt. Een paar dingen weten we van hem. Hij was koning, hij was priester van Salem. En dan moet je eens lezen wat de schrijver daar allemaal over weet te vertellen. Het is geweldig. Echt schitterend. En dat blijkt dan ook profetisch. Er zou een priester komen. Dat wordt ook in de psalm al voorzegd. Een priester-koning naar de ordening van Melchizedek. Dat is een heel centraal thema in de Hebreeën-brief. Iemand die én priester is, én koning is. Zoals ooit Melchizedek, die man daar in Salem was. Hebreeën 7 gaat daarover. Schitterend!

Het is allemaal zoals dat heet typologie. Allemaal geschiedenissen, namen, attributen, voorwerpen, rituelen, waar een sprake van uitgaat. En dan bedoel ik nou: het komt allemaal tot leven. Het spreekt van iemand. Het spreekt van de opgewekte Zoon van God. En dan zie je gewoon, te midden van die bloederige taferelen van de tabernakel en die offerdienst, gaat het allemaal over opstandingsleven. Zelfs als er een offer... als er een offer daar bij dat brandofferaltaar daar dan opstijgt, spreekt van opstandingsleven. Dat wordt eerst geslacht en vervolgens wordt het verhoogd en stijgt het op tot God tot een liefelijke reuk. Spreekt van de Christus die eerst werd geslacht, vervolgens opsteeg tot God tot een liefelijke reuk. Zijn opstandingsleven.

Kijk, alles komt tot leven. Van dat onvergankelijke leven spreekt het. En dat ligt allemaal besloten daarin, in dat heiligdom, in dat heilige der heiligen, achter het voorhangsel, achter het tweede voorhangsel. De schrijver excuseert zich dan: hierover kunnen we nu niet in bijzonderheden treden.

▶ 50:47 Conclusie: Alles Spreekt van de Onvergankelijke en Verborgen Christus ↑ hoofdstukken

Maar dan weten we, als aanloop naar deze dag, toen ik vanmorgen de spits mocht afbijten: wat bevond zich daar nou achter het voorhangsel? Ja, de ark, in feite. En waar spreekt dat van? We kunnen weliswaar misschien niet in nog meer bijzonderheden daarover treden, maar we kunnen nu wel een voorlopige conclusie trekken. En dat doen we dan ook, want alles achter het voorhangsel – niet alleen wat er gebeurde, daar gaat Gerard straks over hebben – maar ook gewoon wat zich daar bevond, namelijk meer concreet de ark, die kist, met die verschillende voorwerpen daarbij; alles spreekt van... nou, laat ik het eens op een rijtje zetten, gewoon als conclusie van wat ik nu zo naar voren heb gebracht.

Het spreekt van de gestorven en de opgewekte Christus. De gestorven Christus – met goud overtrokken, onvergankelijkheid. Het spreekt van Hem die de wet vervulde, bij wie de wet in zijn binnenste ook was. Het spreekt van Hem die verborgen is. Eigenlijk heb ik dat nog nauwelijks aan de orde gesteld, maar ik vermoed zo dat het vanmiddag nog wel naar voren gebracht wordt.

Het is achter het voorhangsel. Misschien mag ik eventjes een schot wagen: achter het voorhangsel. Hebreeën 6 zegt dat, Gerard zal het noemen. Daar bevindt zich momenteel die levende hogepriester waar wij het vandaag over hebben. We praten de hele dag over iemand die we helemaal niet zien. Trouwens, er valt helemaal niets te zien. Er valt wel wat te horen. Dat is leuk, hè? In het heiligdom was er altijd van buitenaf... als je dan buiten was en de hogepriester was binnen... dan hoorde je hem wel. Die man had granaatappelen, vruchtjes aan de zoom van zijn kleed... maar ook gouden belletjes. Dus als die hogepriester daar in het heiligdom was... dan zag je hem niet. Nee, maar je hoorde hem wel. Kijk, dat vind ik geweldig.

De hogepriester die wij kennen... die is verborgen voor het oog. Hij laat wel van zich horen. Van leven. Hij maakt een leven, joh! Ja, echt. Met al die belletjes. Gouden belletjes. Wat dacht je wat? En die hogepriester daar... die bevindt zich achter het voorhangsel. Alles in de tegenwoordige tijd... alles wat God vandaag doet, is in het verborgene. Alles. Je kunt dat een handicap noemen. Het is niet erg tv-geniek, om zo te zeggen. Met de camera's kun je er helemaal niets mee. Er valt heel veel over te vertellen, geweldige dingen... maar te zien valt er niets.

En over die Christus, en over het feit dat Hij Koning is... ziet u er iets van? Nee, maar dat is ook helemaal niet de bedoeling. Ook dat wordt uitgelegd. Het wachten is eigenlijk op het moment dat die hogepriester... of zal ik zeggen: die staf naar buiten komt. Alles is verborgen. Trouwens, dat is een praktisch punt. Dit is zo belangrijk, gewoon voor onze dagelijkse wandel. Wij leven in geloof, niet door aanschouwen. Alles is verborgen. Dus als u zegt: 'Er valt zo weinig te zien', dan zeg ik: dat is juist een bevestiging van de waarheid. Daar gaat het nu juist om. Het spreekt allemaal van Hem die verborgen is.

Ach, met dat voorhangsel. Hij die het levende brood is. Het brood van het leven. Manna. Hij spreekt van Hem, de Koning. Ik heb het even aangestipt, zonder daar... de Koning die weliswaar vandaag verborgen is en straks naar buiten komt. En dan gaat Hij Zijn heerschappij op Zich nemen. Dan wordt het verhaal heel anders. Het spreekt van de Koning, maar vooral van de Priester die God heeft aangewezen krachtens onvernietigbaar leven. En het spreekt van de eersteling uit de doden, Hij die opgestaan is. Eigenlijk spreken al die onderdelen van één Persoon: verborgen, de opgewekte, de verheerlijkte, de Koning, de Priester, het Leven. Kortom: alles spreekt van dat goud. Want als we dat in handen hebben, dan hebben we echt goud in handen. In een sterfelijke wereld weten we waar alles vergankelijk is; we weten van onvergankelijkheid. Van echt leven. Dat geeft je bestaan inhoud en perspectief. En daar mogen we vandaag met vrijmoedigheid ingaan, in het heiligdom. Nou, dat zijn thema's die straks nog veel uitgebreider aan de orde zullen komen. En ik stel voor dat we het hier even bij laten.