▶ 00:00 Inleiding: de Bijbel en de Overwinning op de Dood ↑ hoofdstukken

Een hele goede morgen, ook van mijn kant. Vrienden, goed om u hier te treffen. Van dezelfde Auteur wil ik nu met u een ander boek openen. Eigenlijk wil ik een complete bibliotheek eens naslaan, want zojuist hadden we het over het Boek van de Natuur en nu hebben we het over een ander boek, of een verzameling boeken, namelijk de Bijbel.

Dat is van dezelfde Auteur en hetzelfde wonder ligt daar ook in besloten. Zoals we in de natuur eigenlijk één grote sprake zien van de dood die wordt overwonnen en de belofte van nieuw leven dat sterker is dan de dood, wel, dat is in feite ook het getuigenis van die bibliotheek waar ik het over heb. Wij noemen dat altijd de Bijbel, maar 'bijbel' betekent ook gewoon bibliotheek.

Ik heb deze studie als titel meegegeven: Zoals voorzegd! Aanvankelijk had ik het 'Naar de Schriften' genoemd. Daar komt het eigenlijk ook op neer, maar dit bekt wat beter, om het zo te zeggen, en is misschien op voorhand ook wat duidelijker. Ik ga het daar over twee weken opnieuw over hebben; dan zal ik een ander aspect daarvan benaderen. In de loop van de toespraak wordt vanzelf al heel gauw helder wat ik hiermee bedoel. De titel is, denk ik, heel treffend.

▶ 01:43 1 Korinthe 15: de Basisfeiten van het Evangelie ↑ hoofdstukken

Laat ik u meenemen als basis, als uitgangspunt naar 1 Korinthe 15. Dat geweldige hoofdstuk over de overwinning op de dood. Waar de hele Bijbel over gaat, daar is dit hoofdstuk bij uitstek aan gewijd. In de bespreking van de Korinthebrief, zoals ik dat op mijn website dagelijks doe – ik ga daar vers voor vers door de brief heen – ben ik juist aangeland bij dit hoofdstuk. Het is een hoofdstuk met in totaal 58 verzen en ik vrees – nou ja, 'vrees' dus tussen aanhalingstekens – dat ik daar nog wel even mee bezig ben. Want mensen, mensen, wat staat daar ongelooflijk veel moois en geweldigs in.

Ik begin even te lezen vanaf vers 3. Ik moet erbij zeggen: Paulus reageert hier, de aanleiding in Korinthe was niet zo aardig. Maar ik ben eigenlijk wel heel erg blij dat daar zo'n grote misvatting was, want dit was voor Paulus de aanleiding om eens even goed met gestrekt been erin te gaan en om te vertellen dat wat daar in Korinthe rondzong aan meningen en beweringen, er volstrekt naast zat. Hij neemt dan ook uitgebreid de tijd om dat aan te tonen. Wat hij vertelt is dat evangelie, wat gewoon 'goed bericht' betekent: de blijde tijding.

Hij zegt in vers 3: "Ik leverde aan jullie over...", en dan verwijst hij eigenlijk naar wat er een paar jaar tevoren was gebeurd. Paulus was daar in de grote havenstad Korinthe aangeland en hij heeft daar als heraut – want dat is wat hij was – iets verteld, iets medegedeeld. Dan zegt hij: "Ik leverde aan jullie in de eerste plaats over hetgeen ik ook ontving." Paulus gaf het door; hij was eigenlijk alleen maar een doorgeefluik. Hij vertelde iets wat hij zelf had ontvangen. Hij was ooit geroepen op de weg naar Damascus als een volstrekte vijand van die Jezus van Nazareth. Toen werd Paulus, toen nog Saulus, in zijn nekvel gegrepen. Dat was een complete ommekeer in zijn leven. Van de tegenstander bij uitstek van die Messiaanse beweging werd hij de grote heraut.

Hij is in Korinthe gekomen en wat hij verteld heeft, is datgene wat hem hoogstpersoonlijk ook was doorgegeven. Hij was geroepen door Christus Jezus, niet hier op aarde, maar vanuit de hemel. Hij kende de opgewekte Christus; zo heeft hij Hem leren kennen. Wat hij in Korinthe doorgaf, is precies datgene wat hij ook had ontvangen, waar hij toe was geroepen, maar ook waarin hij was onderwezen. Ik zei al: hoogstpersoonlijk door Christus Jezus Zelf. Hij had het niet van degenen die al eerder apostelen waren in Jeruzalem; nee, hij heeft het zelf persoonlijk van Christus Jezus ontvangen.

Hij zegt: "In de eerste plaats heb ik jullie overgeleverd wat ik ook ontving", en dan begint hij te zeggen dat Christus stierf. Dat is eigenaardig, want dat betekent dat hij feitelijk heel het leven van Jezus oversloeg. Nou ja, daar heeft hij ongetwijfeld veel over verteld en daarvan was men al op de hoogte, maar het eerste wat hij vertelde was niet dat Christus geboren is, dat Hij hier op aarde gewandeld heeft, dat Hij Zijn missie voltooid heeft of dat Hij wonderen verrichtte en onderwijs gaf. Dat heeft hij allemaal overgeslagen. Hij begon eigenlijk waar het leven van Jezus eindigde. Dat is wat hij zegt: "Ik heb in de eerste plaats aan jullie overgeleverd datgene wat ik ook ontving, namelijk dat Christus stierf."

Hoezo? Wel, wat Paulus in dit hoofdstuk gaat vertellen is de boodschap die ik breng, de mededeling die ik doe. Want het is een bericht, een mededeling. Het is geen filosofie of een bepaalde mystiek of een morele levensleer van wat wij zouden moeten doen of juist niet zouden moeten doen. Ik ging er al even op in: allerlei leefregels, variërend van heel godsdienstig tot allerlei andere levenslessen. Nee, wat Paulus vertelde waren gewoon feiten, dingen die gebeurd zijn. Mededelingen, zoals dat in het nieuws verteld wordt: dat en dat heeft plaatsgevonden. Het eerste waar Paulus op wijst, is dat Christus stierf.

Waarom zegt hij dat? Omdat dit noodzakelijk was wilde Christus opgewekt kunnen worden. Wat hij vertelde is het bijzondere: de dood is overwonnen. Niet als filosofie of als hoop, nee, als feit. Een historisch gedocumenteerd feit. Paulus was daar zelf ooggetuige van, want hij had die opgewekte Christus zelf ontmoet. Daar gaat hij ook nog op in. Maar Christus kon slechts opgewekt worden uit de doden als Hij eerst stierf. Dat is waarom hij daar ook mee begon. Wat eraan voorafgegaan is, mag allemaal bijzonder belangrijk zijn – allemaal tot uw dienst – maar dat is niet waar de kern van de boodschap over ging. Het gaat om de opgewekte Christus. Om dat te begrijpen moet je dus eerst inzien dat Christus stierf. Christus stierf namelijk om op te kunnen staan uit de doden.

Hij zegt er trouwens nog iets bij: "ten behoeve van onze zonden". Dat wordt meestal in de christelijke traditie uitgelegd als: Hij moest sterven om de straf op onze zonden te dragen. Nou, dat kunt u wel vergeten. Ik weet het, dat is heel orthodox, zo wordt het altijd uitgelegd, maar dan zit je er toch echt naast. Dat staat er ook niet. Hij stierf niet om de straf op onze zonden te dragen; dat is onze projectie. Dat projecteren wij erin omdat we daar helemaal in 'gebrainwasht' zijn. Het klinkt misschien heel heftig, maar het komt er toch echt op neer; zo is het ons altijd verteld. Nee, Hij stierf inderdaad ten behoeve van onze zonden. Waarom? Hij stierf om op te kunnen staan en zo een nieuw leven te geven. Een nieuw leven zonder zonden, zondeloos. Hij stierf eigenlijk om op te staan en zo een nieuw leven aan het licht te brengen waarin zonden geen rol meer spelen. Hij stierf dus ten behoeve van onze zonden. Dat is een heel ander verhaal.

Het gaat om wat Paulus eigenlijk zegt. Hij noemt drie feiten die hij als eerste aan de Korinthiërs had verteld. Maar de eerste twee feiten dienen slechts om het derde, het grote feit, aan te tonen. Hij stierf ten behoeve van onze zonden, ja. En dan staat er verder dat Hij werd begraven; Hij werd in een graf gelegd waar Hij vervolgens drie dagen in lag. Niet bij wijze van spreken of als beeldspraak, nee, letterlijk, historisch. Dit is trouwens ook nooit ontkend: dat Hij stierf. Op zich is dat ook niet zo bijzonder dat een mens sterft, want dat doen we namelijk allemaal. Hoe Hij stierf, dat is wel heel bijzonder, dat is waar. En waarom Hij stierf: eigenlijk als de ultieme uiting van onrecht. Maar Hij stierf en vervolgens werd Hij begraven in een nieuw graf met een steen ervoor, bovendien verzegeld door de Romeinse keizer, met ook nog eens een wachter erbij. Want ja, er was een enorme oppositie vanuit het Jodendom. Hij werd begraven. Dat is feit twee.

Christus stierf, dat is één. Hij werd begraven, wat dus eigenlijk weer onderstreept: Hij was echt dood. Drie dagen lang heeft Hij vervolgens in het graf gelegen, of eigenlijk moet ik zeggen: op de derde dag. Drie nachten... daar gaan we het nu verder niet over hebben hoe dat precies in elkaar steekt, dat doet ook niet ter zake. Hij werd in het graf gelegd en op de derde dag werd Hij opgewekt, want Hij was dood. En God wekte Hem op, op de derde dag. En zie daar, dit is het evangelie: de dood is inmiddels overwonnen. Natuurlijk, de dood is nog niet tenietgedaan, dat is nog toekomst. Paulus laat ook zien in dit hoofdstuk dat dit nog een heel proces is. Gods werk is nog lang niet af; het is werk in uitvoering.

Maar de basis is gelegd. Daar, voor het eerst, werd de dood overwonnen. Inderdaad, er waren al eerder mensen opgestaan, gewekt uit de doden, maar die mensen stierven allemaal weer. Deze is de eersteling. De eerste die nieuw leven aan het licht bracht; onvergankelijk leven om namelijk nooit meer te sterven. Dat is een soort leven dat wij eigenlijk helemaal niet kennen. Wat wij hier 'leven' noemen, is helemaal geen leven. Dat is sterven; we zijn bezig dood te gaan.

Als je de vraag krijgt: "Is er leven na de dood?", dan is eigenlijk het enige antwoord: als er leven is, dan móét het na de dood zijn. Want vóór de dood is het er niet, dan sterven we. En is er leven? Ja, inderdaad, de eersteling is er. Hij heeft het aan het licht gebracht. En u weet: het eerste is altijd het belangrijkste, dat is de basis. Als er één schaap over de dam is, dan volgen er meer. De hele oogst gaat nog volgen. Die eersteling is een garantie dat de rest ook gaat volgen. Heel de mensheid, al die miljarden mensen, gaan hem hierin volgen. Ja, dat is een heel proces en daar kan nog van alles aan vooraf gaan, maar dat is de bestemming. Dat is de uitkomst.

Dit is echt zo’n geweldig bericht. Aan iedereen kan ik dat vertellen: Christus Jezus is de eersteling, hij bracht nieuw leven aan het licht en dat leven – geloof het of niet, en als je het niet gelooft blijft het toch net zo waar – dat leven krijg jij. Alsjeblieft. En als je het niet belieft, blijft het net zo waar. Kijk, dat zijn heerlijke feiten. Op het moment dat het een morele levensles is, dan wordt er gezegd dat jij iets moet doen. Maar het goede bericht is een goed bericht. Het is gewoon een mededeling. En wat kun je ermee? Er wordt niets van je gevraagd. Echt niet. Op het moment dat er iets van je gevraagd wordt, dan weet ik één ding zeker: dan is het geen bericht, in ieder geval geen goed bericht. Nee, er wordt iets medegedeeld. Dit is het verhaal. Dit is het. C’est la vie. Dit is het leven.

De opgewekte Christus, dat is in feite de essentie van het Evangelie. Dat is precies wat Paulus zegt: "Nou, dat heb ik in de eerste plaats aan jullie verteld: dat Christus stierf en dat hij werd begraven." Dat was noodzakelijk. Waarom? Omdat hij op de derde dag uit de doden werd opgewekt. En dan staat er vervolgens – want ja, dat is dan het vervolg – dat hij werd gezien. Paulus gaat dat opsommen: door Kefas, door de twaalf, en door de dames die hier trouwens niet genoemd worden, wat hem nog steeds nagedragen wordt. Maar goed. En één keer zelfs door vijfhonderd broeders tegelijk.

We praten hier over een historisch gedocumenteerd gegeven. Niet alleen Paulus zelf zegt: "Ik heb oog in oog met hem gestaan, ik ben zelfs door hem onderwezen op een hele bijzondere wijze." Want hij zegt: "Ja, ik ben de laatste, ik tel eigenlijk niet eens mee. Ik ben in ieder geval ook niet eens waard om een apostel te heten, want ik heb de gemeente Gods vervolgd." Hij was er eentje in een heel aparte categorie. Maar niettemin: als je vraagt of je dit kunt bewijzen? Nee, ik kan het niet bewijzen, het is gewoon béwezen. Dat is precies 1 Korinthe 15. De documenten liggen er.

Dit is een favoriet onderwerp van mij en ik zou hier graag verder over doorgaan, want dit is zo essentieel. We hebben het over feiten. Hij werd niet gezien door de hele wereld, dat is waar, maar wel door degenen die tevoren met hem waren opgetrokken. Zoals hij trouwens ook van tevoren had gezegd: "De wereld ziet mij niet meer, maar jullie zien mij." I'll be back again... en wacht maar af. En inderdaad, hij is aan hen verschenen. Hij werd gezien en dat wordt hier in het vervolg allemaal benoemd en zo samengevat.

▶ 16:17 De Ontbrekende Sleutel: Naar de Schriften ↑ hoofdstukken

Nou heb ik één ding echter overgeslagen. Want u ziet dat ik hier nog iets heb overgeslagen; een kort zinnetje dat herhaald wordt, terwijl dat nu juist ook wel degelijk bij de essentie hoort. Juist daarover wil ik het hebben. Wat Paulus dus eigenlijk zegt, is: ik vertelde jullie, Korinthiërs, de boodschap. Christus stierf, werd begraven en op de derde dag werd hij opgewekt uit de doden. En nou zou je zeggen: dat is het. Ja, dat klopt, dat is helemaal waar, maar één ding heb ik overgeslagen, terwijl dat juist heel essentieel blijkt te zijn. Dat is dat ene stukje wat in deze puzzel nog ontbreekt, en dat zijn deze woorden: naar de Schriften. Zo staat het er.

"In overeenstemming", dat is wat het woordje "naar" betekent. Dat wil niet zeggen dat het naar is. In overeenstemming met de Schriften. De Schriften zijn de boeken, of de boekrollen zo u wilt. Nee, dat wat geschreven is. Ik zei al: de Bijbel is een bibliotheek trouwens. De Bijbel is inmiddels compleet, het zijn nu 70 boeken, maar in de dagen dat Paulus dit noteerde en hij het over de Schriften heeft, dan heeft hij het over wat wij dan het Oude Testament noemen. Een wat ongelukkige term, maar goed, daar vallen we nu even niet over. Het is gewoon de Hebreeuwse Bijbel. Wat Paulus zegt is dat Christus stierf, werd begraven en werd opgewekt uit de doden in overeenstemming met de Schriften. Hij benadrukt het door het te herhalen: naar de Schriften. In overeenstemming met de Schriften.

En dat verklaart ook meteen de titel van deze toespraak, namelijk: zoals voorzegd. Want dit is namelijk niet zomaar een feit dat tweeduizend jaar geleden heeft plaatsgevonden na duizenden jaren menselijke geschiedenis vanaf Adam. Nee, vanaf de dagen van Adam is dit al voorzegd. Trouwens, naar de Schriften is nog breder dan alleen maar dat het voorzegd is. Want het is niet alleen maar voorzegd, expliciet verteld dat het zo zou gaan – dat is wat voorzeggen is – maar er zijn ook allerlei andere aanwijzingen geweest. Dat is minder sterk, maar die maken de expliciete voorzeggingen wel des te krachtiger. Ik bedoel dit: gewoon te zeggen "naar de Schriften" wijst op talloze aanwijzingen. Wij noemen dat dan ook typen, waarin je dat gewoon al bewezen ziet.

Een voorbeeld om even aan te geven wat mijn punt is: gaan we meteen naar Genesis 1. Wat was de eerste dag dat er leven ontstond, of dat dat vermeld wordt? Dat was op de derde dag. Trouwens, dat was ook de dag waarvan verhaald wordt dat land tevoorschijn kwam uit de doodswateren. Op de derde dag. Dus uit de dood komt leven. En dan vervolgens lees je op die dag dat voor het eerst ook sprake is van gewas en van zaaddragen, bomen, et cetera. Dat soort dingen. Leven. Is dat een bewijs of is dat een voorzegging dat op de derde dag het nieuwe leven aan het licht zou komen? Nee, geen bewijs. Maar het is wel helemaal in lijn met. Het is een aanwijzing. En als je er nou maar genoeg van hebt, dan struikelt u er op een gegeven moment over en dan kun je het ook meteen op een gegeven moment zelfs... ja, dan zeggen we: ja, natuurlijk, zo gaat het altijd. Dat zijn de structuren die in de Schrift besloten liggen, en zelfs in de schepping. Op de derde gebeurt het.

Juist van de week heb ik daar nogal weer mooie dingen over gehoord. Ik heb daar ooit een cursus retorica gedaan, en daar werd ook altijd verteld: een goede toespraak bestaat in drieën. Trouwens, al het goede komt in drieën toch? En dan zeggen we: één, twee... ja precies. En in de muziek speelt de terz, wat gewoon het Latijn is voor de derde, een hele grote rol. Mineur of majeur, ik moet er niet teveel over vertellen want ik weet er niet zoveel van, maar ik weet wel dat de terst heel belangrijk is in de hele muziek. Om de derde gaat het.

Nou, om een lang verhaal kort te maken: het is naar de Schriften. En wat ik nu eigenlijk vanmorgen wil doen, is wat Paulus hier zegt in de Korinthebrief. Als hij ergens kwam, dan moest hij in de eerste plaats duidelijk maken dat hij het over God had. Ik kom daar straks nog eventjes op terug. Dat er één God is, dat moet je eerst weten. Als je geen weet hebt van God, dan hoef je over Christus en dergelijke niet te spreken. Dus dat is zeg maar pre-evangelisatie, dat gaat daaraan vooraf. Maar het evangelie zelf is de boodschap als historisch feit dat de dood is overwonnen. En daarom dat Paulus altijd vertelde: hij stierf, hij werd begraven en hij werd opgewekt uit de doden. Alsjeblieft, dat is het. Dat noemden ze nog pitstalk, dat je gewoon in het kort even vertelt waar je het nou eigenlijk over hebt. Wat is nou het evangelie? Deze boodschap, dat is dat de dood is overwonnen. Een historisch feit.

Maar dan zeg ik erbij: naar de Schriften. Dat was altijd hetgeen waar Paulus mee kwam, namelijk: zoals voorzegd. Het is dus niet zomaar binnengekomen; nee, vanaf het begin had God dit al zo gearrangeerd en ook uitdrukkelijk voorzegd. Dat begon al in Genesis 3, waar je voor het eerst de expliciete belofte vindt over het zaad van de vrouw. Dat wil zeggen: het nageslacht van de vrouw zou de kop van de slang vermorselen. Dat is de dood trouwens. En bedacht u wat? Heel de sterrenhemel getuigt daarvan. Wist u dat? Van die boodschap, dat het zaad van de vrouw de kop van de slang zou vermorselen. Er zijn 48 sterrenbeelden. Ik weet het, christenen zeggen dan van: oh, daar mag je maar niet mee uitkijken of daar mag je niet aanzitten, want dat is van de duivel ofzo. Onzin! De sterrenhemel getuigt van de Schepper. Natuurlijk, Hij is de Maker daarvan. Alleen die sterrenbeelden spreken niet van u en mijn leven; die sterrenbeelden spreken uiteraard van wie Hij is. De hemelen vertellen Zijn eer en vertellen het werk van Zijn handen wat Hij te melden heeft.

En al die 48 sterrenbeelden, van de Maagd tot aan de Leeuw aan toe – ik zeg het expres zo, van het eerste sterrenbeeld tot het laatste sterrenbeeld, er zijn in totaal 48: 12 met elk 3 decanen – al die 48 sterrenbeelden geven vanaf de dagen van Adam het getuigenis van de overwinning van het zaad van de vrouw op de kop van de slang. En dat is in feite buiten-Bijbels getuigenis, want dit heeft nog niet eens iets te maken met de Bijbel. Precies wat mijn broer Dirk ook vertelde: het is de sprake van de schepping. Wij weten daar geen bal meer van natuurlijk, want we kijken nooit meer naar boven naar het licht van de hemel; we kijken alleen maar naar kunstlicht, vooral in de decembermaand toch. Ja, er is ook weinig ander licht, dat geef ik toe. Maar goed, ik bedoel dit te zeggen: vanaf het begin heeft de mensheid geweten van de sterrenbeelden, de Schepper die belooft dat de dood wordt overwonnen. Dus ook de natiën zijn hiervan op de hoogte.

Ja nou, u ziet mij nu aarzelen. En dat komt omdat ik hier graag wat meer over zou willen zeggen, hoe de natiën dat ook inderdaad wisten. Ik bedoel de wereld, ook buiten het jodendom, buiten Israël om. Ga ik niet doen. Wat ik wil vertellen is: het is naar de Schriften. Wat Paulus vertelde is: het is allemaal aangekondigd, tevoren beloofd. Wat ik vanmorgen wil vertellen, zijn vier voorbeelden. We gaan namelijk naar het boek Handelingen en dan laat ik het zien. En ik beperk me alleen even tot Paulus; ik laat de twaalf even buiten beschouwing. Nee, Paulus, de apostel die gezonden was naar de natiën, die is speciaal voor ons vandaag. En inderdaad, als hij ergens komt, dat hij inderdaad altijd dat evangelie vertelt, dat goede bericht.

Precies zoals hij dat hier ook naar voren brengt, maar dat hij daarbij inderdaad ook altijd de Schriften opende en dat hij aantoonde dat het voorzegd was. Dat is belangrijk. Hij bewees het.

Ik noemde al vier voorbeelden, en dat is wat ik vandaag naar voren breng: dat Paulus dat zo deed. Waar hij ook kwam, bracht hij het evangelie en hij deed dat aan de hand van wat wij dan het Oude Testament noemen. Hij pakte de Hebreeuwse Bijbel. Kijk, daar is het aangekondigd, en hij bewees dat gewoon.

De volgende keer ga ik niet zozeer vertellen dát hij dat deed, maar wat hij dan specifiek deed. Hoe hij dat dan aanwees en hoe hij dat dan onder bewijs legde en de bonnetjes erbij leverde. Welke bonnetjes? Dat is dus deel 2.

▶ 27:38 Voorbeeld 1 (antiochië): de Belofte aan de Vaderen Vervuld ↑ hoofdstukken

We gaan eerst eens naar het eerste voorbeeld daarvan in het boek Handelingen. We gaan naar hoofdstuk 13, waar Paulus in Antiochië is. Er zijn er twee van die naam, maar ik bedoel het Antiochië dat in het huidige Zuid-Turkije ligt. Je leest dat hij daar in de synagoge is. Paulus was een Jood en in het stramien van het boek Handelingen ging hij altijd eerst naar de synagoge, waar hij eigenlijk steevast ook uitgebonsjoerd werd. Zijn boodschap was onmiskenbaar goed en hij stelde het onder bewijs, maar hij was niet populair. Dat moet ik er ook bij vertellen. Als Paulus daar in de synagoge van die stad is, lees je dat hij op de sabbat tekst en uitleg geeft. Wat hij dan doet, is liefde delen, want dat had hij te melden. Dat is een heel verhaal waar we jaren geleden al eens een aantal zondagen aan hebben gewijd.

Ik begin nu te lezen bij vers 30. Daar zegt Paulus: "Maar God wekte Hem op." Dat wil zeggen: het volk doodde Hem, maar God wekte Hem op. Het is trouwens heel frappant hoe daarmee aan het licht komt wat de mens doet en waartoe een mens bij machte is. Een mens kan doden, maar dat is dan ongeveer de grens. Waar de mens eindigt, daar begint God. "Maar God wekte Hem op vanuit de doden." Dat is een term die je gemakkelijk verkeerd kunt opvatten. Het betekent niet dat Hij uit de doodstoestand opwekte; nee, het is niet vanuit de dood, maar vanuit de doden. Dat wil zeggen: te midden van alle doden. Al die doden lagen daar en vanuit de doden die daar bleven liggen, werd Hij opgewekt.

Hij heeft het uiteraard over Jezus van Nazareth. Er staat dan: Hij is ook meerdere dagen gezien door degenen die met Hem opgingen. Ik zei al: niet door het hele volk, maar wel door velen, zelfs een keer door vijfhonderd broeders tegelijk. Dat brengt Paulus zo mooi naar voren in 1 Korinthe 15. Hij zegt daar namelijk bij: "van wie het merendeel thans nog in leven is." Daarmee zegt hij eigenlijk tegen zijn lezers: "Geloof je het niet? Er zijn er genoeg bij wie je het kunt navragen. Honderden!" Inmiddels zijn er wellicht een paar overleden, maar het merendeel leeft nog, dus je kunt het zo navragen. Dit is het bewijs. Hij is op meerdere dagen gezien door degenen die met Hem opgingen van Galilea tot in Jeruzalem. Dat aantal was veel groter dan alleen de twaalf. Er staat dat zij nu Zijn getuigen zijn bij het volk. Het is heel opmerkelijk dat al de mensen met wie Jezus optrok van Galilea naar Jeruzalem – en dat waren er uiteindelijk honderden – Hem hebben gezien na Zijn begrafenis en na die derde dag. Allemaal, en geen van hen heeft het ontkend. Sterker nog, allemaal waren ze getuigen. Als je het vanuit juridisch perspectief bekijkt, zijn dit echt doorslaggevende bewijzen.

Paulus komt daarmee en zegt dat zij nu getuigen zijn bij het volk. Dat is trouwens een juridisch begrip. Zij waren bestemd voor Israël, en Paulus voor de natiën. Dan zegt Paulus: "Wij evangeliseren jullie" – want zo staat het er letterlijk. Evangeliseren is een werkwoord; wij brengen jullie het goede bericht. Let op hoe hij dat nu zegt: "Wij evangeliseren jullie dat de belofte die aan de vaderen geschiedde, dat God deze volledig heeft vervuld aan hun kinderen." Dat wil zeggen: aan de vaderen van Israël en nu aan hun nageslacht. Wat is het evangelie nu? Wat evangeliseerde Paulus? Gewoon even een lesje lezen wat er staat: straightforward reading, heet dat netjes. Wat is de blijde boodschap? Dat de beloften die God aan de vaderen had gegeven, nu volledig zijn vervuld. Hij gaf een belofte en het goede bericht is dat wat honderden jaren geleden bij allerlei gelegenheden tevoren is aangekondigd, inmiddels is vervuld. Zie daar, dat is het evangelie.

Het is uiteraard heel belangrijk dat je weet dat het inderdaad tevoren is aangekondigd. Het goede bericht is: God heeft Zijn belofte vervuld. "De belofte" is hier eigenlijk een verzamelnaam, want in werkelijkheid zijn het vele beloften. Daarbij is aangekondigd wie dat zou doen en wat Zijn stamboom zou zijn. Wat ik nu zeg is het onderwerp voor de volgende keer, maar om even een concreet idee te geven: wie Hij zou zijn, wat Zijn naam zou zijn, welke stamboom Hij zou hebben, waar Hij geboren zou worden, wat Hij zou doen, hoe Hij aan Zijn eind zou komen, et cetera. Honderden bewijzen zijn tevoren aangekondigd. En Paulus zegt: "Alsjeblieft." Ik vergeet misschien nog wel de belangrijkste: de timing. Zelfs wanneer Hij zou komen, was voorzegd. De meesten van u weten dat inmiddels, want daar hebben we het vaker over gehad. Het is fantastisch: God bewijst.

Dat God deze belofte volledig heeft vervuld aan hun kinderen, dat is het evangelie. Namelijk door Jezus te doen opstaan. Hier heb je het weer: wat is het evangelie? De boodschap dat Jezus opgestaan is uit de doden. Oftewel: dat de dood is overwonnen. Maar dat was precies wat tevoren was aangekondigd, zoals ook in de tweede Psalm staat geschreven. Paulus geeft hier een voorbeeld, namelijk Psalm 2, waar staat: "Jij bent mijn Zoon, vandaag heb ik je verwekt." Dat waren woorden die duizend jaar eerder door David waren geschreven. David spreekt daar over de Zoon van David, eigenlijk een telg uit zijn eigen stamboom. "Jij bent mijn Zoon, vandaag heb ik je verwekt." Dat "verwekt" slaat hier dus op het verwekt zijn uit de doden. Ik geef dit alleen even aan; we gaan nu niet naar Psalm 2 toe. Ik wil u alleen laten zien dat wanneer Paulus dit zo zegt, het ons niet hoeft te verbazen. Dit was namelijk al tevoren door David gezegd: dat dit met de Messias zou gebeuren, dat Hij de Zoon van God zou zijn en dat God Hem zou verwekken uit de doden. We moeten doorgaan.

▶ 35:36 Voorbeeld 2 (thessalonica): de Schriften Ontsluiten en Voorzetten ↑ hoofdstukken

Handelingen 17, het tweede voorbeeld. Paulus is inmiddels in Thessalonica, het huidige Saloniki. Dat ligt ook in Griekenland, maar dan precies aan de andere kant van het vasteland, wat noordelijker ten opzichte van Korinthe gezien. Korinthe ligt vlak bij Athene; daar komen we straks trouwens ook nog eventjes uit. Hij is hier in Thessalonica en dan lees je in vers 2 dat Paulus bij hen binnen ging, zoals hij gewoon was. Drie sabbatten achtereen — dus drie keer op de zaterdag — argumenteerde hij bij hen in de synagoge vanuit de Schriften.

Let op: Paulus argumenteerde. Dat was dus geen meditatief moment. Vaak wordt dat zo naar voren gebracht... Paulus' spreken — ik heb een allergie voor dat woord 'breken', vreselijk, je ziet meteen weer dit — maar het heeft ook vaak iets weg van zalvend spreken of van een pep talk. Het is geen pep talk. Paulus argumenteerde; hij bewees het, hij legde de bonnetjes over. Kijk, bij een meditatief moment of bij een pep talk kun je weinig tegenin brengen; daar kun je je schouders over ophalen. Maar dit was anders: Paulus beweerde echt iets. Hij stelde iets, hij was ooggetuige en vanuit de Schriften ging hij iets aantonen. Dat ging in tegen de hele gevestigde leer — dat is trouwens nog steeds zo — en dat roept natuurlijk verzet op. Ik zou zeggen: lees het vervolg van deze geschiedenis maar eens. Dat doen wij nu niet, maar het is altijd zo.

Hij argumenteerde vanuit de Schriften. Wat Paulus dus deed met de Schriften, dat is het Oude Testament. Het Nieuwe Testament was er in die dagen nog niet, of dat was toen nog 'werk in uitvoering', zeg maar. Maar vanuit de Schriften argumenteerde hij. In de vertalingen komen er twee dingen bij die niet echt goed uit de verf komen; het zijn wat vreemde woorden: ontsluitende en voorzettende. Ik geef toe dat het wat vreemd klinkt in het Nederlands, want zo zeggen wij het niet. Maar laten we dat idioom van ons even terzijde stellen en opletten wat er staat. Hij argumenteerde bij hen vanuit de Schriften: ontsluitende en voorzettende.

Ontsluiten is een Grieks woord dat namelijk even eerder in Handelingen 16 ook wordt gebruikt als het gaat over het hart van Lydia dat werd geopend door God. God opent harten, Hij sluit ze soms ook, en dan wordt daar dit woord gebruikt. Ontsluiten is natuurlijk niets anders dan openen, het slot openmaken. Hij ontsluitende... ja, ontsluiten van wat? Welnu, de Schriften. Hij argumenteerde vanuit de Schriften en dan staat erbij: ontsluitende. Dat wil zeggen: terwijl hij ontsloot, opende hij de Schriften. Dat betekent niet alleen maar dat hij de Bijbel opendeed, maar dat hij woorden die gesloten waren, waar je niet binnendringt en waarvan je de betekenis niet kent, opende. Zoals je een venster opent, zodat je ineens inzicht en uitzicht krijgt. Dat is wat ontsluiten is. Hij argumenteerde vanuit de Schriften, maar daarmee opende hij ze.

En toen ineens werd het duidelijk. Er staat nog iets bij: voorzettende. Dat is vrij letterlijk. Dat woord wordt even eerder in diezelfde Handelingen 16 gebruikt voor het aanrichten van een tafel. Dan zet je alles op tafel en dan ga je eten; je zet de dingen voor. Dat woord wordt gebruikt. Dus Paulus argumenteerde vanuit de Schriften. Argumenteren wil niks anders zeggen dan aangeven wat de bewijzen zijn. Het gaat om de argumenten en ook de tegenargumenten, want bij argumenteren hoort niet alleen maar de pro's doorgeven, maar ook de contra's — de tegenargumenten — weerleggen. Dat is argumenteren. Ziet u dat? Dat is geen preken, hè? Dat is geen pep talk. Nee, dit is echt argumenteren. Maar door te argumenteren vanuit de Schriften opende hij ze, ontsloot hij de Schriften en zette hij ze voor.

Dat is een prachtig beeld! Wat Paulus deed, is eigenlijk gewoon een maaltijd voorzetten: "Alsjeblieft jongens, eet smakelijk!" Als we dan toch over die beeldspraak en die metafoor van eten en een tafel hebben: dit heeft voedingswaarde hoor, hier krijg je echt wat mee. Wat Paulus deed, argumenterend en terwijl hij argumenteert, is ontsluiten en voorzetten. En wat zette hij dan voor? Wat argumenteerde hij dan ook hier weer? We worden daarin voortdurend bevestigd. Wat hij in 1 Korinthe 15 aan de Korinthiërs schreef — namelijk dat hij dat vanuit de Schriften deed — dat zie je in het boek Handelingen iedere keer gewoon weer bevestigd. Zo ging dat ook. Niet alleen bij de Korinthiërs; in Thessalonica deden ze dat en in Antiochië deden ze dat. Het is gewoon een vast stramien. Zo doet hij dat in de eerste plaats.

Hij heeft nog veel meer te vertellen, maar hier begint het: namelijk dat de Christus moest lijden en opstaan vanuit de doden, en dat deze de Christus is; Jezus, die ik jullie verkondig. Ziet u even helemaal samengevat wat Paulus dus deed? Drie sabbatten achtereen argumenteerde hij, deed hij de Schriften open, ontsloot hij het, maakte hij het duidelijk en zette hij het allemaal voor. En wat vertelde hij dan? Gewoon het primaire: dat de Christus moest lijden. Dat wil zeggen dat het tevoren in de Schriften voorzegd was — zoals voorzegd! Dat Hij moest lijden, wil zeggen dat Hij verworpen zou worden door Zijn volk en door hen gedood zou worden. Dat was voorzegd. Dat is geen verrassing, dat was niet 'missie mislukt'. Zou je dat op voorhand of oppervlakkig gesproken kunnen zeggen? Hij kwam bij Zijn volk en Zijn volk accepteerde het niet, dus is de missie mislukt? Nee, want dit stond in het script. Het was voorzegd. De Christus moest lijden en zo opstaan vanuit de doden. Het moest, want het was voorzegd; het kon niet anders, het stond in het script en het was het programma. Zo had God het gepland. Precies zoals Dirk daar ook mee begon: er gaat nooit iets mis bij God. En zelfs al gaat het fout, dan gaat het nog niet mis. Dat is een diepe gedachte, maar u begrijpt me wel.

Ik ga het nu niet 'omsluiten', ik ga gewoon verder met voorzetten. Persoonlijk vind ik de geluiden van de buren niet storend, maar ik spreek en jullie luisteren, dus jullie moeten dan maar gaan filteren. Er worden wel mooie dingetjes gezongen daarboven, dat is dan weer de andere kant. Ja, daar moeten we nog eens een deal over maken met het 2B Home, want het is soms wel een beetje storend, heb ik begrepen. Kees, jij bent de boosdoener van dit... Nee hoor, Kees blijft gewoon lekker rustig zitten. Oké, ik ga verder.

▶ 44:51 Voorbeeld 3 (athene): Geloof Verschaffen Door de Opstanding ↑ hoofdstukken

Bewijs nummer drie of voorbeeld nummer drie vinden we in Handelingen 17. Inmiddels is Paulus in Athene aangekomen. Hij was eerst in Thessalonica geweest en nadat hij daar was weggejaagd, vertrok hij naar het zuiden om het lijf te redden. Zo komt hij in Athene terecht. Dit is overigens een heel andere setting, want nu bevindt hij zich in een publieke omgeving. Hij is niet in de synagoge, maar op de Areopagus. Het is een volstrekt niet-Joodse setting; hij staat gewoon midden in de wereld.

Filosofen, zoals de Stoïzijnen en de Epicureërs, worden daar genoemd. Diverse filosofische scholen waren daar vertegenwoordigd en zij vroegen Paulus: "Wat heb jij nou te vertellen?" Ze hadden niet zo’n hoge pet van hem op en noemden hem een "graantjespikker". Voordat Paulus het evangelie daadwerkelijk kan vertellen, moet hij eerst iets anders uitleggen. Hij moet eerst gaan uitleggen dat er één God is. Dat wisten zij niet; zij dachten dat er vele goden waren. Maar als je denkt dat er vele goden zijn, dan ken je God niet. God is juist God omdat er maar één van is. Hij deelt Zijn macht niet; nee, er is er Één. Daarom gaat er ook niets mis. Op het moment dat er twee, drie of vijf goden zijn, kan de één ongedaan maken wat de ander besluit. Maar er is maar één God, Één die alles een plek geeft en plaatst. Er kan dus nooit iets misgaan.

Dat vertelt hij daar op de Areopagus. Hij zegt dan: "Welnu, met voorbijzien van de tijden van de onwetendheid..." Dat wil zeggen: tot dusver waren jullie allemaal onwetend. "Welnu, nu geeft God de mensen de opdracht, allen overal, zich te bezinnen." Paulus heeft iets te melden en wat kun je daarmee doen? Je krijgt iets verteld en wat moet je daarmee doen? Nou, bezin je daar eens op. Niet zoals de NBG-vertaling zegt: "ga je bekeren", want dat is veel te godsdienstig. Het woord dat hier gebruikt wordt is metanoia. En "noia" heeft te maken met de denkzin. We zouden kunnen zeggen: ga omdenken. Je krijgt nieuwe informatie en dat vraagt erom om verwerkt te worden. Bezin je daarop, check het, wees kritisch en stel vast dat het waar is.

Paulus daagt hen eigenlijk uit. Hij zegt: "Jullie waren onwetend, maar nu vertel ik u hoe de vork in de steel zit." Wat moet je dan doen? Moet je dat zomaar slikken? Nee, hij zegt: "Bezin je daarop." Denk daarover na, verwerk het en denk er kritisch over na. Als je weet dat je de waarheid spreekt, kun je de mensen zo uitdagen. Want dan weet je: als ze het kritisch genoeg onderzoeken, komen ze erachter dat het waar is. Hoe kritischer de mensen zijn, hoe beter. Als ik wil weten of deze tafel stevig is, weet je wat je dan moet doen? Dan moet je er erg hard tegenaan trappen. Als hij dan nog steeds staat, is het een redelijk stevige tafel. Dat geldt ook voor het evangelie. Als je wilt weten of het stevig is, moet je er flink tegenaan trappen. Het bewijs dat het waar is, blijkt juist doordat er heel hard tegenaan getrapt wordt – en ja, dan blijft het overeind. Ik heb het over het evangelie, niet over wat er allemaal zoal verteld en verkocht wordt.

Welnu, met voorbijzien van de tijden van de onwetendheid geeft God nu de opdracht aan de mensen, allen overal, zich te bezinnen, omdat Hij een dag bepaalde waarin Hij aanstaande is de bewoonde wereld te oordelen – dat wil zeggen: te richten, recht te zetten – in rechtvaardigheid. Dat is trouwens ook een goed bericht hoor. In een wereld waar onrecht is, komt er Iemand die orde op zaken gaat stellen. God heeft daar een dag voor bepaald. En ik kan u vertellen: dat is de "derde dag". Dat is erg kritisch wat ik nu zeg, maar wie oren heeft om te horen, die hore. Als u zegt: "Ja, maar het was toch de zevende dag?", dan zeg ik: "Die is ook goed." En opnieuw zeg ik: wie oren heeft, die hore.

Mijn punt komt nu: Paulus had verteld over God, maar hij heeft de Naam nog niet genoemd. Hij zegt dat God de wereld gaat oordelen in rechtvaardigheid door een Man, een mens, namelijk een Man die Hij daartoe heeft aangewezen. En dan staat er letterlijk dat Hij "geloof verschaffend aan allen" is door Hem uit de doden te doen opstaan. Waarom noem ik dit? Omdat Paulus hier niet expliciet de Bijbel opent. In dat gezelschap was dat waarschijnlijk ook niet erg indrukwekkend geweest. Als hij op de sabbat in de synagoge was, dan pakte hij uiteraard de Hebreeuwse Bijbel. Maar nu was hij op de Areopagus, waar de mensen helemaal niet vertrouwd waren met de Bijbel.

Toch wijst hij er wel op. Hij zegt: "God gaat het doen door een Man die Hij heeft aangewezen." Hoe dan? Wel, in de Schriften had Hij Hem al voorzegd. Precies wanneer Hij zou komen, hoe Hij zou komen, uit welk huis Hij zou stammen, wat Zijn stamboom was en hoe Hij aan Zijn einde zou komen... maar ook dat Hij zou opstaan uit de doden. Enzovoort, enzovoort. God heeft Hem aangewezen en verschaft geloof aan allen door Hem uit de doden op te wekken. Dat wil zeggen: door te doen wat Hij van tevoren had voorzegd. Zoals voorzegd! En zo verschaft Hij geloof aan allen.

Dat wil zeggen: voor wie het geloven wil. Maar er zit nog iets meer achter. "Geloof verschaffend aan allen" betekent, als ik het heel letterlijk neem, dat Hij dat geloof aan iedereen gaat geven. En als u zegt: "Ik heb het nog niet", dan zeg ik: "Nou, wacht maar af." Dat gaat Hij doen. Hij gaat je overtuigen. Je kunt immers niet op commando geloven. Dat kan niet. Je gelooft iets of je gelooft het niet. En je gelooft het omdat je overtuigd bent. Overtuigd worden is iets wat je ondergaat. Waarom zou je geloven? Gewoon, omdat het zo overtuigend is. Daarom verschaft Hij geloof aan allen. In principe is dat zo: Hij verschaft dat geloof door Hem uit de doden op te wekken en daarmee te vervullen wat Hij voorzegd had. Nou, alsjeblieft, daarmee verschaft Hij geloof, toch?

▶ 52:13 Voorbeeld 4 (caesarea): Niets Anders Dan Mozes en de Profeten ↑ hoofdstukken

En dan tenslotte ga ik nog naar Handelingen 26. Dan is Paulus voor koning Agrippa in Caesarea. Ook een stadhouder is daarbij; het is een hoog gezelschap dat daar aanwezig is. En dan moet hij zich verantwoorden. Paulus zit in gevangenschap, want hij heeft wat meegemaakt. Maar goed, en dan lees je... Paulus heeft al een heel verhaal gehouden, gewoon ter verdediging. Apologetiek, dat betekent letterlijk om zich te verdedigen. Hij werd aangevallen. Hij zegt: ik sta nu hier als getuige en ik geef getuigenis aan zowel klein als groot. Ook in de morele zin: aan grote mensen, eerbiedwaardigen, en aan mensen die geringer zijn. Ik geef getuigenis aan zowel klein als groot en dan zegt hij erbij: niets zeggend buiten wat de profeten en Mozes spraken van hetgeen aanstaande was te geschieden.

Wat zegt Paulus hier? Wat ik vertel, waar ik getuigenis van geef, daarin doe ik niets anders en vertel ik niets anders dan wat in de profeten en Mozes staat. Oftewel wat wij de Hebreeuwse Bijbel, het Oude Testament of de Tenach noemen — het maakt me niet uit hoe je het noemt, maar we hebben het over die collectie van boeken. Ik vertel niets anders dan wat daarin staat, namelijk wat aanstaande was te geschieden en wat daarin voorzegd was. Hij zegt: dat is wat ik doe. Het is voorzegd en ik vertel jullie dat het is vervuld, en ik kan je het gewoon allemaal aantonen.

En dan zegt hij er nog bij wat dat dan precies is: namelijk dat de Christus zou lijden en als eerste vanuit de opstanding van de doden het aanstaande licht zou aankondigen, zowel aan het volk Israël als aan de natiën. Dat wil zeggen: wereldwijd. Nou, dat was Paulus' missie dan ook. Let op trouwens wat er geschreven stond in Mozes en de profeten en wat aanstaande was te geschieden, namelijk dat de Christus zou lijden en als eerste vanuit de opstanding van de doden het licht zou aankondigen.

Nou, dan wordt het toch nog een beetje Kerst in de decembermaand. Licht, het licht van het leven. Licht is trouwens leven, zoals duisternis dood is, de schaduwen des doods. Er is licht en leven. Vandaar dat mensen ook een groene boom neerzetten, een boom die zijn blaadjes niet laat vallen. Zo'n boom trotseert eigenlijk de dood. Dat is die groene boom met lichtjes erin en vruchten eraan — ballen, weet je wel. Ja, als je eenmaal weet hoe het zit, dan zeg je: wauw, er staat gewoon het evangelie in huis! Bij ons nog niet, maar goed, u begrijpt wat ik bedoel. Het licht, dat is de boodschap. Dat is wat ik vertel en dat is wat geschreven was, zoals voorzegd.

▶ 55:34 Samenvatting: het Evangelie als Historisch Bericht ↑ hoofdstukken

Het wordt hoog tijd om het samen te vatten. Het evangelie is een goed bericht. Hoezo een bericht? Dat vind ik heel belangrijk. Het is een bericht omdat het een mededeling is van feiten, van welgedocumenteerde feiten. Dat is één. Daarom is het een bericht. Het is geen filosofie, geen religie en geen mystiek; niet iets vaags als mist. Nee, het zijn feiten. Een bericht.

Het evangelie is een goed bericht omdat het bewijst dat God Zijn belofte heeft vervuld. Dat wil zeggen: ja, een belofte kun je geven, maar belofte maakt schuld. Dat weet u wel, want het is allemaal mooi beloofd, maar nu is het afwachten of het vervuld wordt. Nou, het is een goed bericht als de belofte eenmaal vervuld is, precies op het juiste moment. De tijd was toen ook rijp; het moest toen gebeuren. Daarom is het een goed bericht.

En het evangelie zoals Paulus dat onder de natiën verkondigde, in de synagogen en daarbuiten, dat was gebaseerd op de Hebreeuwse Bijbel, oftewel ons Oude Testament. Dat wil zeggen dat hij altijd kwam en de Schriften opende vanuit het Oude Testament. En alles wat daarin staat — daag me niet uit — alles wat daarin staat, getuigt daarvan. Linksom of rechtsom, expliciet of impliciet, verborgen of heel duidelijk en zonder omwegen: alles getuigt daarvan. Kijk, dat is het geweldige van dat evangelie zoals Paulus dat bracht, zoals voorzegd.

Nou, en dan gaan we de volgende keer dus — ik gaf het al even kort aan — zien hoe die Hebreeuwse Bijbel dan aantoont dat Jezus de beloofde Messias is. Ik heb nu eigenlijk alleen maar verteld dat dat zo is, en dat Paulus dat inderdaad ook op die manier deed in Antiochië, Athene, Korinthe, Thessalonica, Caesarea; overal deed hij dat zo. De Schriften gingen open. Maar wat liet hij dan zien in de Schriften? Om welk soort belofte gaat het dan? Nou, over dat soort dingen moeten we het zeker nog een keer hebben. En als we dat in 2019 willen doen, moet ik het dus de volgende keer doen, want dat is de enige bijeenkomst die we nog in 2019 hebben. Dus ik zou zeggen: 29 december bent u bij dezen van harte uitgenodigd. En ik stel voor dat we nu een lied gaan zingen.