▶ 00:00 Introductie: de Vraagstelling over de Overste van Deze Wereld ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen, ook van mijn kant beste vrienden. Het is goed om hier weer eens te mogen zijn en te staan, helemaal vanuit de duinen in Nieuw Buinen. Ja, want zo’n reis is er ondernomen, maar ik heb het met genoegen gedaan, moet ik zeggen. Ik wil u vanmorgen graag bepalen bij de vraag die u hier ziet geprojecteerd: wie is de overste van deze wereld?

Wat ik vanmorgen ga doen is link. Ik ben vanmorgen dus eigenlijk heel links. Want wat ik naar voren ga brengen is nou niet eens omstreden; het is namelijk een heel vanzelfsprekend antwoord. Ik geef toe dat ik het nu een beetje suggestief heb gemaakt, maar laat ik voor de aardigheid dan toch eens een vraag hier in het midden neerleggen en de vraag stellen die hier dus staat: wie is de overste van deze wereld? Nu moet u gewoon even denken aan het antwoord wat u zou hebben gegeven voordat dit onderwerp werd aangekondigd.

Laten we het even multiple choice maken. Simpel: er zijn volgens mij maar twee opties te noemen die je vanuit de Bijbel zou kunnen geven. Dat is in de eerste plaats A: Satan, of B: Jezus Christus. Wie kiest voor A? Daar is heel wat voor te zeggen, want hier wordt meteen ook de reden opgegeven. Hij heet de God van deze aion in 2 Korinthiërs 4. Hij heet in Efeze 2 de overste van de macht der lucht. Dus daar lijkt mij wel wat voor te zeggen.

Wie kiest trouwens voor optie B? Twee, drie... nou, dat is toch een minderheid. Maar laat ik me dan ook even bij deze minderheid voegen. Want ik geloof dat inderdaad en dat wil ik vanmorgen ook laten zien. Het gaat er immers niet om wat ik denk of vind – dat is niet zo interessant – maar wat zegt de Schrift? Wat staat er geschreven?

Ik mag verwachten dat dat hier ook wel het geval zal zijn, dat u zich zult opstellen als een Bereeër. Dat wil zeggen dat u bereidwillig luistert naar wat ik vanmorgen te vertellen heb, maar dat u vervolgens uw huiswerk doet. U gaat vervolgens na of al deze dingen zo zijn zoals ik het vanmorgen heb verteld. Het is pas af wanneer u dat laatste gedaan hebt en pas dan heeft uw overtuiging ook werkelijk zeggingskracht. Dan staat u op vaste grond, op een rotsbodem.

▶ 03:21 Johannes 12: de Ben Adam en de Stervende Graankorrel ↑ hoofdstukken

De uitdrukking 'de overste van de wereld' of 'de overste van deze wereld' komen we drie keer tegen en we gaan ze ook alle drie even langs. Alle drie de keren staan ze in het Johannes-evangelie en ze zijn alle drie beschreven en uitgesproken in de laatste dagen voordat Jezus stierf, in Zijn laatste week, na de intocht in Jeruzalem. Zo wordt dat dan altijd genoemd. Want de eerste keer dat we de uitdrukking 'de overste van deze wereld' aantreffen, is dat in Johannes 12. Dat is het hoofdstuk dat begint met de zalving te Bethanië. Dat was zes dagen voor het Pascha, zoals je leest in Johannes 12 vers 1.

Ik geef bijbelstudie en ik heb niet eens een Bijbel bij me. Nou, ik was al halverwege de rit en toen ineens stelde ik dat vast. Maar tegenwoordig is dat niet zo'n probleem, want je hebt het gewoon op je mobieltje, hè? Maar goed, ik weet het zo uit mijn hoofd en bovendien ondersteun ik het met de PowerPoint, dus u kunt het volgen. Het is ook aanbeleid, want we blijven natuurlijk wel Nederlanders.

Johannes 12 begint dus met de zalving te Bethanië. Dat was zes dagen voor het Pascha, op de sabbat. Dan lees je vervolgens in vers 12 over de volgende dag: de optocht vanaf de Olijfberg naar Jeruzalem. Dat was dus vijf dagen voor het Pascha, op de tiende nisan. Dat is trouwens een heel markante dag, want het was de dag dat de Joden en Israëlieten geacht werden het lam in huis te nemen. Dat lees je al in het boek Exodus. Het is heel opmerkelijk dat juist op de dag dat de Joden het lam in huis zouden nemen om die vervolgens op de veertiende van de maand te slachten, dat ook de dag is geweest dat Jeruzalem het Lam in huis nam. Men riep tijdens de optocht: "Gezegend Hij die komt in de naam van de Heere!" en men bezong Hem als de Koning. Maar in werkelijkheid bleek Hij degene te zijn die als Lam een paar dagen later letterlijk geslacht werd. "Ons Pascha is geslacht," zou Paulus later zeggen.

In datzelfde Johannes 12 lees je dan vanaf vers 23 (ik lees hier trouwens voor uit een wat letterlijke weergave, dus het wijkt soms misschien wat af van de NBG of Statenvertaling; als het belangrijk is, dan zal ik het wel even noemen): "Maar Jezus antwoordde hen..." Dat was dus vlak na de optocht naar Jeruzalem; of het dezelfde dag is geweest of een dag later hangt er nog even om, maar in ieder geval in die laatste week. En toen zei Jezus: "Het uur is gekomen dat de Zoon van de mens verheerlijkt zou worden." Opmerkelijk, want in het Johannes-evangelie lees je iedere keer de uitdrukking dat Jezus zegt: "Mijn uur is nog niet gekomen." Of dat men bijvoorbeeld een aanslag op Hem wilde plegen, maar dan staat er dat Hij ontkwam, want Zijn uur was nog niet gekomen. Iedere keer lees je dat en dan hier, voor het eerst in Johannes 12, een paar dagen voor Zijn sterven en dus ook voor Zijn opstanding drie dagen later, lees je: "Het uur is gekomen dat de Zoon van de mens verheerlijkt zou worden."

De Zoon van de mens, dat is een uitdrukking die zo profetisch geladen is. Let op: in de gewone vertalingen staat meestal "de Zoon des mensen" en dat maakt het heel algemeen. We zijn er misschien heel erg aan gewend en vertrouwd mee geraakt dat die term gewoon betekent dat Hij een mens is ofzo, maar het is veel meer. Het is dé Zoon van dé Mens. Twee keer dat bepaalde lidwoord 'de'. De Mens, wie is de Mens? In het Hebreeuws, als je het even terugvertaalt, dan komen we hem ook tegen en zo heb ik hem hier ook weergegeven: de Ben Adam. Dat verwijst naar een hele beroemde psalm, Psalm 8. Dat gaat daar ook over — u weet wel, dat is die psalm. Misschien kunnen we die straks na verloop van tijd zingen; hij staat ook in de Opwekkingsbundel als lied 70, geloof ik, dat ook aan die psalm refereert. In ieder geval, die psalm waarin gesproken wordt over de grote God die de schepping gemaakt heeft en de sterren bezingt als het werk van Zijn vingers. En dan lees je: "Wat is dan de mens, dat U zijner gedenkt, en de zoon van de mens (de Ben Adam staat er dan), dat Gij hem gedenkt?" In de Hebreeënbrief wordt dat later ook uitgelegd: "U hebt hem een korte tijd beneden de engelen gesteld, maar met eer en heerlijkheid gekroond." En dan lees je ook dat vervolgens de hele aarde, de hele schepping, aan die Ben Adam wordt onderworpen.

De Ben Adam is de erfgenaam van Adam. De Mens. Adam wordt vaak in het boek Genesis gewoon ook "de mens" genoemd. Er was er maar één exemplaar van het hele mensensoort, dus hij was de mens: ha-Adam. Aan de Adam werd een hof gegeven en hij zou de hele aarde tot een hof gaan maken. Hij moest de aarde, de hof, bouwen en bewaren. Dat wil zeggen: uitbouwen en uiteraard ook verzorgen. Dat was zijn taak. Nou, we weten allemaal wat er met Adam gebeurd is. In plaats van dat hij de hof ging bouwen, is hij zelf ontslagen uit de hof. Een ontslagen tuinman; hij is de hof uitgezet. De vraag is dan vervolgens: wie gaat nu deze grote taak om de aarde te onderwerpen vervullen? Zojuist heeft onze broeder uit Daniël 2 gelezen en feitelijk vinden we daar ook al het antwoord. Niet in die eerste rijken van de Babyloniërs, de Medo-Perzen en de Grieken, ook niet in dat verschrikkelijke rijk, maar uiteindelijk in die steen die de hele aarde gaat vervullen. En die steen is uiteindelijk de Messias zelf. Hij is de uiteindelijke rechthebber op deze hele wereld: de Ben Adam. Ik wil maar even zeggen dat die uitdrukking dus refereert aan Adam, maar vooral aan zijn grote erfgenaam.

Nu zegt de Heer Jezus: "Het uur is nu gekomen." In deze laatste week, een paar dagen voor Zijn sterven, een paar dagen voordat Hij gekruisigd zou worden, zegt Hij: "Het uur is gekomen dat de Zoon van de mens verheerlijkt zou worden." Het is eigenlijk wel eigenaardig dat de Heer Jezus dat nogal eens een keertje doet, dat Hij in de derde persoon over Zichzelf spreekt. Normaal gesproken zeg je, als ik het over mezelf heb: "Ik." "Ik ben vanmorgen hierheen gekomen." Ik kan ook zeggen: "De spreker is vanmorgen hiernaartoe gekomen." Dan spreek ik over mezelf in de derde persoon. Als je je autoriteit wilt benadrukken, dan doe je dat nogal eens een keer. Je vader zegt dat je vanavond om twaalf uur thuis moet zijn. Dat zegt niet een vriendje van je, maar je vader. Let op die autoriteit. Of de meester zegt dat. Dat doe je om de waarheid objectief te maken. Het gaat niet meer om dat jij het subject bent; het is objectief, het is gewoon zo. Dat is eigenlijk wat je doet. En de Heer Jezus, als Hij spreekt over de Zoon van de mens, dan doet Hij dat objectief. Hij is de Ben Adam. Dan zegt Hij niet: "Ik ben dat" of "Ik word verheerlijkt." Nee, Hij zegt: "De Zoon van de mens." Let op wie die 'Ik' is.

Als je doorleest, merk je hoe belangrijk het vervolgens is wat Hij naar voren brengt. Want Hij zegt: "Voorwaar, voorwaar." Of letterlijk in het Grieks: "Amen, amen." Dat is eigenlijk iets Hebreeuws. Het is de waarheid: amen, amen. "Ik zeg tegen jullie: indien de zaadkorrel van het graan (of de graankorrel dus) niet valt in de aarde en zou sterven, dan blijft hij alleen."

Maar indien die zou sterven, dan brengt hij veel vrucht voort. Het is een gewone, algemene natuurkundige waarheid: een zaadkorrel moet in de aarde vallen en zo afsterven en ontbinden. Een zaadkorrel moet begraven worden, laat ik het zo zeggen, dan weten we meteen ook waar het over gaat. Alleen op die reis, via de weg van dood en begrafenis, wordt er nieuw leven voortgebracht. Dat is een natuurkundige waarheid.

Ik bedoel het seizoen waar we nu in gekomen zijn; dat beeldt sterven uit. Er zit trouwens ook wel een geweldig gouden randje aan. Als je door de natuur rijdt, zoals ik dat vanmorgen heb mogen doen, en af en toe laat het zonnetje zich even zien terwijl je door de bossen rijdt, dan zie je die gouden kleur. Het is net alsof God je dan al troost met de gedachte dat de dood niet het laatste woord heeft. Goud spreekt ook van onvergankelijkheid, van nieuw leven. Straks gaat de natuur weer ontwaken, dat is de lente. We hebben nog enige tijd te gaan voordat het zover is, maar dat is wat de Schepper daarin aan ons schepselen meegeeft.

Kijk, dat is wat de Heer Jezus hier zegt. Hij zegt dat de zaadkorrel in de aarde gaat vallen. Om even bij Psalm 8 te blijven: de Zoon van de mens, de Ben Adam, moet een korte tijd beneden de engelen gesteld worden. We hoeven ons helemaal niet af te vragen wat dat betekent, want de schrijver van de Hebreeënbrief zegt dat dit gewoon het lijden van de dood betekent. Engelen sterven immers niet. Dus als hij een korte tijd beneden de engelen gesteld wordt, betekent dat – aangezien engelen niet sterven – dat hij dood is. Inderdaad een korte tijd, want op de derde dag wekte God hem op en gaf hem eer en heerlijkheid.

Zo is hij gekroond en is hij daadwerkelijk de Zoon van de mens, de Ben Adam. Maar voordat hij de Ben Adam daadwerkelijk is, moet hij eerst in de aarde vallen en sterven. Misschien dat de Heer Jezus daarom ook afstand neemt en het in de derde persoon zegt; zover is het nog niet, dat komt nog.

Nu sla ik even een aantal verzen over en dan komen we aan in vers 31. Ik wil natuurlijk wel bij mijn onderwerp komen, maar dit is een belangrijke inleiding, want we hebben nu vastgesteld wie de Ben Adam is. Dat moet niet moeilijk zijn, want zo had de Heer Jezus zichzelf op diezelfde dag ook al genoemd: de erfgenaam van Adam. En nu zegt hij in vers 31:

▶ 16:34 De Ware Overste van de Wereld Buitengeworpen en Verhoogd ↑ hoofdstukken

Nu is een oordeel van deze wereld. Ik vind het van belang om dit even recht te zetten, want in de NBG-vertaling staat hier: "Nu is er een oordeel over deze wereld." De Statenvertaling heeft het correct, maar de NBG maakt er iets anders van. De Heer Jezus zegt hier namelijk niet dat er nu een oordeel over deze wereld gaat. Nee, Hij zegt: "Nu is het een oordeel van deze wereld." Dat wil zeggen — en dat is de eerste betekenis van dat woord — dat de wereld oordeelt. En wel nu. Nu het uur is gekomen. In deze week gaat het gebeuren dat ik sterf, maar ook dat ik verheerlijkt ga worden en dat God mij kroont met eer en heerlijkheid.

Nu, zegt Hij, is er een oordeel van deze wereld. Ging er toen een oordeel over de wereld? Nee, maar dat staat er ook niet. Nu is een oordeel van deze wereld; dat wil zeggen dat de wereld een oordeel gaat uitspreken en ook gaat uitvoeren, gaat uitoefenen. "Nu zal..." — weer dat benadrukken van dat nu, het tijdstip — "nu het uur is gekomen, de wereld gaat een oordeel uitspreken en oefenen, en nu zal de overste van de wereld buitengeworpen worden."

Wie is die overste van de wereld? Als je dit nu gewoon leest, even los van die andere teksten waar we het straks nog over gaan hebben — dit is de eerste keer dat de uitdrukking 'de overste van de wereld' gebezigd wordt — wat zou je dan zeggen? Als je dit leest zonder vooroordeel, zonder eerst naslagwerken en theologische commentaren gelezen te hebben, maar gewoon kijkt naar deze tekst: wat zou dan je antwoord zijn op de vraag wie de overste van de wereld is? Wel, dat is degene die in die tijd, toen de Heer Jezus zei "nu", veroordeeld is door de wereld en die ook inderdaad buitengeworpen is.

Die overste van de wereld, ik zeg het u, dat is gewoon de Ben Adam. Hij is de overste. Hij heeft die macht nog niet opgenomen, want eerst moest de zaadkorrel nog in de aarde vallen, jazeker. Maar Hij is de overste van de wereld. En de wereld erkent Hem niet; ze oordeelt Hem en veroordeelt Hem, hoewel Hij haar overste is. Dat is wat er die week gebeurde. Wat de wereld deed, was haar Vorst, haar overste oordelen en vervolgens ook buitenwerpen.

Dat is zelfs heel letterlijk gebeurd. Als we ervan uitgaan dat de Heer Jezus deze woorden uitgesproken heeft op het tempelplein — wat je mag aannemen als je het hele verband bekijkt — dan is dat in die zin heel letterlijk. Want wat is er gebeurd? De wereld heeft Hem veroordeeld. De godsdienstige wereld, de politieke wereld, de wereldmacht — ik bedoel gewoon de Romeinen. Wat je ook maar onder de 'kosmos' verstaat, want dat is het woord dat hier gebruikt wordt: de wereld oordeelde en veroordeelde Hem. En vervolgens, wat heeft men gedaan? Buiten de poorten van Jeruzalem heeft men Hem gekruisigd. Letterlijk.

Later in de Hebreeënbrief, met name in Hebreeën 13, wordt nog weer uitgelegd waarom dat zo was, waarom de Heer Jezus buiten de poort moest lijden. U moet zich dat eens voorstellen. Jeruzalem is de stad van de Grote Koning, hè? Dat was wat de Heer Jezus al eens eerder in de Bergrede had gezegd: "Zweer niet bij Jeruzalem, want dat is de stad van de Grote Koning." Met hoofdletters natuurlijk. Dat wil zeggen: van de enige echte Erfgenaam van David. Maar in feite is Hij niet alleen een erfgenaam van de troon van David over Israël; Hij is de Erfgenaam van Adam. Dat wil zeggen dat Hij heel de wereld zal beërven als Zijn bezit en dat ook daadwerkelijk zal gaan opeisen. Hij zal heersen in Jeruzalem. De Vorst, de Overste. Hij bezit Zijn troon, al is die nu vacant. Zijn troon staat in Jeruzalem.

De Heer Jezus zegt hier: "Nu. Nu is een oordeel van deze wereld. Nu zal de overste van de wereld buitengeworpen worden." Dat wil zeggen: buiten de stadsmuren, buiten de stad van de Grote Koning. En dat is precies wat er gebeurd is die week. Als je wat de Heer Jezus hier uitspreekt als profetie letterlijk neemt, gewoon de woorden neemt zoals ze zich aandienen, dan kan het niet missen. Het gaat hier over wat er toen die week heeft plaatsgevonden. Hij is gekruisigd buiten de poorten van Jeruzalem.

En dan zegt Hij nog verder: "En ik, als ik vanuit de aarde verhoogd zou worden, ja, dan zal ik allen tot mij trekken." Eerst nog even dit: "En als ik vanuit de aarde..." Weer vanuit de aarde. Eerst had Hij gesproken over die zaadkorrel van het graan die in de aarde valt, maar Hij zou verhoogd worden vanuit de aarde. Ik weet dat dit weer een ander punt is. Wanneer men spreekt over dat verhoogd worden, denkt men heel dikwijls aan het kruis. Maar eerlijk gezegd denk ik dat niet. Dat kruis is niet Zijn verhoging. Integendeel, in de Filippenzenbrief lees je dat Paulus zegt: "Hij heeft zich vernederd tot de dood van het kruis." Dat was Zijn uiterste vernedering. En er staat dan vervolgens: "Daarom heeft God hem ook uitermate verhoogd en de naam gegeven boven alle namen." De uiterste vernedering is het kruis, en vervolgens is Hij begraven in de aarde. Letterlijk als de zaadkorrel in de aarde gevallen, begraven, en vervolgens vanuit de aarde is Hij verhoogd. Hij wordt verhoogd nadat de wereld Hem buitengeworpen en dus ook vernederd heeft. Wanneer Hij vernederd is, wordt Hij vervolgens verhoogd. Dat is wat er gebeurt. Dat is ook dat vrucht dragen; daar begon het vrucht dragen, want daar werd nieuw leven aan het licht gebracht, met alle gevolgen van dien.

Ik heb voor de aardigheid dat teken erbij genoemd, want al eerder in het Johannesevangelie lees je over de verhoging van de Zoon van de mens — trouwens ook weer die term. In Johannes 3, in dat gesprek dat de Heer Jezus heeft met de leraar van Israël, Nicodemus, zegt Hij: "Zoals ooit in de woestijn de slang verhoogd moest worden." Op dezelfde manier zou je de vraag kunnen stellen: wie is de slang? Dan zou je weer het antwoord kunnen geven: ja, de slang, dat is natuurlijk Satan, de tegenstander. Daar is wat voor te zeggen, zeker, maar eigenlijk is de tegenstander de vernederde slang die door het stof moet kruipen. Maar we kennen een andere slang en die is verhoogd. Zoals de slang in de woestijn verhoogd moest worden, zo zal ook de Zoon van de mens verhoogd worden. Zorg ervoor dat eenieder die in Hem gelooft, het eeuwse leven, het leven van die toekomende eeuw, zou ontvangen.

Dat dit inderdaad nog weer samenvalt met ons esculaapteken, dat is weer via een andere route. Dat is een mooi symbool, hè? Want het is het embleem van de geneeskunde. Dat wil zeggen: als je ziek bent of ten dode bent opgeschreven, is daar die esculaap, die verhoogde slang. Daardoor ontvang je alsnog leven terwijl je een sterveling bent. Dat was trouwens in de woestijn ook zo. Israël werd gebeten door slangen, die kronkelende slangen, maar toen was daar vervolgens die verhoogde slang en alleen door daarop te zien, vindt een mens leven. Leven met hoofdletters, dat sterker is dan de dood. Wel, dat is Esculapius. Dat is tenminste de echte, diepe, hoge betekenis in dit geval.

De Zoon van de mens, de Ben Adam. "En ik, als ik vanuit de aarde verhoogd zou worden, ja, dan zal ik allen tot mij trekken." Dat heeft een enorme diepgang. Want ja, wat is dat 'allen'? We hoeven hier niet over te strijden. Het begint met één, Hij wordt verhoogd, en ik heb het expres zo genoemd of vergeleken met een steen die je in de vijver werpt.

En dan ontstaan er steeds grotere cirkels om die steen in dat water. Nou, zo is het ook met de Zoon van de mens. Hij gaat veel vrucht dragen, maar er ontstaan steeds wijdere cirkels van mensen, van schepselen, daaromheen. Maar allemaal met Hem, de Zoon van de mens, als middelpunt.

Het begint met de ekklesia, die God zich vandaag de dag verzamelt. Maar wat dacht u van Israël straks, dat tot geloof zal komen in haar Messias? En wat dacht u van de volkeren die zich daar dan ook weer omheen zullen verzamelen en naar Jeruzalem, de stad van de grote Koning, zullen gaan? Of wat dacht u uiteindelijk van elk creatuur? Geen ontkomen aan: "Ik zal allen tot Mij trekken." Allen. Kijk, dat is geweldig. Dat is de Heer die we kennen vanuit de Schrift, vanuit het leven, het Woord van God.

En er staat nog bij: "Dit nu zei Hij om aan te duiden welke dood Hij op het punt stond te sterven." Hij had het dus over Zijn dood toen Hij sprak over dat oordeel van de wereld en over dat buiten geworpen worden. Hij had het over de hoedanigheid van de dood, wat voor soort dood Hij zou sterven. Sterven, ja, maar om verhoogd te worden.

Dat was de eerste keer. De eerste keer dat we de uitdrukking "de overste van de wereld" tegenkomen, was dus in Johannes 12 vers 31.

▶ 28:37 Johannes 14: de Overste Komt, maar de Wereld Heeft Niets in Hem ↑ hoofdstukken

Dan gaan we naar Johannes 14. Dat is de tweede keer dat we de uitdrukking 'de overste van deze wereld' vinden, en dat is meestal de tekst die men aanvoert om te laten zien dat men aan Satan denkt. Maar ik wil dat toch nog eens narekenen. Is dat wel zo? Als je de uitdrukking gewoon onderzoekt en je begint bij het begin, dan zou het vanuit Johannes 12 al duidelijk moeten zijn. Is het inderdaad zo dat, als we dat in Johannes 14 lezen, daar weer over hetzelfde gesproken wordt? Laten we de tekst eens bezien.

Ik begin te lezen in vers 30, waar de Heer Jezus zegt: "Niet veel zal ik meer met jullie spreken." Hij stond op het punt om overgeleverd te worden. Dit was inmiddels in de opperzaal, in de avond of de nacht voordat Hij werd overgeleverd. Hij zegt: "Niet veel zal ik meer met jullie spreken, want de overste van de wereld komt en in mij heeft ze niets." Dit vers wordt altijd aangevoerd als bewijs voor de traditionele opvatting, en ik begrijp dat ook heel goed. Ik wil niets scheeftrekken of in diskrediet brengen. Ik begrijp heel goed waarom je de gedachte hebt, als je dit vers zo leest: "Hé, maar de overste van de wereld kan dus nooit de Heer Jezus zelf zijn. Hij spreekt hier over 'mij' én over de overste van de wereld die komt en 'in mij' niets heeft. Dus die overste van de wereld is niet de Heer Jezus zelf."

Dan heb je een punt, maar dan moet je het even goed lezen. In de eerste plaats moet ik even grammaticaal worden. Dat woordje 'ze' is een derde persoon enkelvoud. In het Grieks kan dat 'hij', 'zij' of 'het' zijn. 'In mij heeft hij niets', 'in mij heeft zij niets' of 'in mij heeft het niets'; alle drie zijn mogelijk, afhankelijk van de context. Maar hier is sprake van de overste én van de wereld. De overste van de wereld die komt... Ja, wie is dat? "En in mij heeft ze niets." Kijk, de overste van de wereld komt en in mij heeft ze – namelijk de wereld – niets. Dan betekent dat dat je opnieuw bevestigd wordt in de gedachte: de overste is juist de Heer Jezus Christus. Als je alleen dit vers zou hebben, zou je het eigenlijk twee kanten op kunnen uitleggen, maar bezit het vanuit de context van wat we al wisten uit Johannes 12.

Lees bovendien nog even verder. Er staat: "Niet veel zal ik meer met jullie spreken, want de overste van de wereld komt en in mij heeft ze niets." Dat 'ze' zou kunnen slaan op de overste of op de wereld. Ik zeg: nee, dat slaat op de wereld. De overste van de wereld komt en in mij heeft die wereld niets. "Maar de wereld zou weten dat ik de Vader liefheb en zo doe zoals de Vader mij gebiedt." En dan zegt Hij trouwens, pal erachter: "Kom, sta op, laten we van hier gaan."

Nu gaat Hij inderdaad weg. Hij zei al: "De overste komt." De overste komt tot de wereld en de wereld heeft in Hem niets. Integendeel, ze gaat Hem veroordelen. Ze gaat Hem buitenwerpen. Dus bij nader inzien spreekt ook dit vers, als u het mij vraagt, van Hem die kwam tot de wereld maar vervolgens daar geen erkenning vond. Integendeel, de wereld erkende Hem niet. Maar de wereld zou weten dat ik de Vader liefheb en zo doe zoals de Vader mij gebiedt. Want Hij moest inderdaad deze weg gaan en deze miskenning als overste ook ondergaan. Nou, dat was de tweede tekst.

▶ 33:03 Johannes 16: de Wereld Ontmaskerd Omtrent Oordeel ↑ hoofdstukken

En dan gaan we nu naar de laatste tekst waarin we de uitdrukking aantreffen: Johannes 16, vers 11. Maar ik begin even te lezen in vers 8. Daar spreekt de Heer Jezus over de Parakleet — dat wordt wel vertaald met de Trooster, maar hij heeft het over de Geest der waarheid, zoals hij trouwens in ditzelfde hoofdstuk ook verklaart. Eigenlijk is het gewoon de Geest van Christus; Christus zou zijn Geest zenden. Hij spreekt daar over wat die Geest ook zal doen: "En als hij komt, de Parakleet, de Geest der waarheid, dan zal hij de wereld ontmaskeren." En dan staat erbij: omtrent drie dingen. Omtrent zonde, omtrent rechtvaardigheid en omtrent oordeel.

Dat wordt vervolgens ook uitgelegd. Omtrent zonde, hoezo? Wel, "omdat zij in mij niet geloven." Dus de wereld heeft een zonde en dat is — ja, dat is een goeie, dat is nog een heel andere interessante vraag die daarmee ook beantwoord wordt — wat is de zonde der wereld eigenlijk? Dat is ongeloof. Hoezo? "Als hij komt, zal hij de wereld ontmaskeren omtrent zonde," en dan staat er als reden: "omdat ze in mij niet geloven." Met andere woorden, als je nu puur vanuit het Johannesevangelie de vraag beantwoordt wat de zonde der wereld is, dan is dat dus ongeloof.

Maar wat zei Johannes de Doper ooit bij de Jordaan? Wat riep hij toen? "Zie het Lam Gods!" Hij verwees daarmee al naar hem die zou sterven. Het Paaslam, degene die de dood zou ingaan, die als het ware door de Jordaan zou gaan — de doodsjordaan — en daaruit weer zou opstaan. "Zie het Lam Gods, dat de zonde der wereld wegnemt." Niet de zonden, maar de zonde. En wat is de zonde van de wereld? Ongeloof, dat staat hier. Dus wat gaat het Lam van God doen? Ja, haar zonde wegnemen. En wat is haar zonde? Ongeloof. Laat dat maar aan het Lam van God over, waartoe hij in staat is, namelijk om het ongeloof van de wereld weg te nemen. Ik geloof dat hij dat ook daadwerkelijk gaat doen hoor. We zongen het zojuist toch? "Gij kwaamt op aarde tot redding der wereld." En ik geloof ook precies wat de Samaritaanse vrouw getuigde in Johannes 4: hij is waarlijk de Redder, de Heiland der wereld. Over zijn redding en over hem als Redder denk je altijd te klein. En het geweldige is: de zonde der wereld zal worden weggenomen.

Maar dat is mijn onderwerp niet, want we moeten verder. Er staat: "omtrent zonde omdat ze in mij niet geloven; en omtrent rechtvaardigheid" — of gerechtigheid zo u wilt — "hoezo? Nou, omdat ik naar de Vader toe ga en jullie mij niet langer aanschouwen." Hier voorzegt hij al zijn opstanding, maar vooral eigenlijk ook zijn heengaan, zijn vertrek. Hij zou de wereld, de kosmos, verlaten. Hij zegt: maar dat is een rechtvaardigheid. God heeft hem verhoogd: "Zit aan mijn rechterhand." Hij werd gekroond met eer en heerlijkheid. Hij werd verhoogd, dat wil zeggen: hij kreeg de hoogste plaats. Dat is waar hij nu is. Waar is de Messias? Ja, hij is gekroond met eer en heerlijkheid. Maar wat zien we ervan? Helemaal niks. Hij is daar. Waarom? Wel, hij is niet midden op aarde, hij is verhoogd, hij is daarboven. Dat is rechtvaardigheid, want die plaats komt hem namelijk toe. Hoezo? Wel, hij is de overste van de wereld, hij is de Vorst. En hij gaat het recht straks ook daadwerkelijk opeisen op het moment dat de tijd daar is. God had tegen hem gezegd: "Zit aan mijn rechterhand totdat..." Dus hij blijft daar niet. Nee, "totdat ik je vijanden zal stellen tot een voetbank voor je voeten," en dan gaat hij heersen. Dus dat hij daar nu is, onttrokken aan het oog in het hemels heiligdom of hoe je het ook maar zeggen wilt, dat is rechtvaardigheid. En hier staat ook: "jullie zullen mij dan ook niet langer aanschouwen." Dat is in feite nu, inmiddels tweeduizend jaar verder, nog steeds de situatie. Maar ik moet erbij zeggen: de tijdslimiet is nu wel zo'n beetje voorbij. Maar dat is weer een ander onderwerp.

En dan komen we bij het eigenlijke punt. Want ik zei u: de uitdrukking "de overste van de wereld" komen we drie keer tegen in het Johannesevangelie — trouwens in de hele Bijbel — en hier voor de laatste keer. En nu staat er dat hij de wereld dus zal ontmaskeren omtrent zonde, rechtvaardigheid en hier: omtrent oordeel. Hoezo? Hij zal de wereld ontmaskeren omtrent oordeel, "omdat de overste van deze wereld geoordeeld is." De wereld zal ontmaskerd worden omtrent oordeel. Hoezo? Wel, omdat ze de overste van de wereld geoordeeld hebben. En wat was dat oordeel van de wereld? Dat zij hem hebben buitengeworpen. De enige echte ware rechthebbende op de troon, niet alleen maar van Israël, maar van deze hele wereld en over alle volken. Laten we niet over de Heer Jezus denken op een individualistische manier. We hebben als christenen in het algemeen heel sterk de neiging gehad om te zeggen: "De Heer Jezus is mijn Redder en als ik maar in de hemel kom." Maar hij is de Zoon van de mens, de Ben Adam; de hele wereld, de hele mensheid behoort hem toe. Laten we eens eventjes buiten onze eigen problematiek en ons eigen kringetje denken. Hij is het, en geef hem ook de credits die hem toekomen. Hij is de Zoon van de mens, hij is de overste van de wereld. En de wereld zal ontmaskerd worden; ze zullen gaan ontdekken wat ze gedaan hebben, namelijk haar overste geoordeeld. En dat is gebeurd: ze hebben hem buiten de poorten gebracht en omgebracht, hun eigen Koning. Hij is de overste van de wereld.

Nou wordt het tijd om dan onze conclusies te gaan trekken.

▶ 40:48 Conclusie: de Herstellende Heerschappij van de Laatste Adam ↑ hoofdstukken

Om de concurrentie nog eens langs te gaan: de teksten waarin de uitdrukking 'de overste van de wereld' voorkomt, hebben we vrij gauw opgesomd. Het zijn maar drie teksten en ze zijn alle drie uitgesproken in een tijdsbestek van een paar dagen. Ik hoop dat u inmiddels met mij overtuigd bent van de identiteit van deze overste van deze wereld. Satan zou natuurlijk graag willen dat hij het was, maar hij is het niet. Dat is echter wel wat hij graag wil laten geloven. Ik moet ineens denken aan wat hij ooit deed aan het begin van Jezus’ bediening op aarde, toen Hij na zijn doop in de Jordaan de woestijn werd ingeleid door de diabolos, Satan. We lezen dat hij Hem op een hoge berg voerde, Hem alle koninkrijken van de aarde liet zien en zei: "Dit alles zal ik u geven als u voor mij neerbuigt." Sommige mensen zeggen dan dat de Heer Jezus die claim nooit heeft weersproken. Ik zeg: het is nog veel sterker, de Heer Jezus gaat niet eens met hem in gesprek. Hij zegt simpelweg: "Er staat geschreven: de Heere, uw God, zult u aanbidden en Hem alleen dienen." Met andere woorden: Hij weigert het gesprek en neemt de aanspraak niet eens serieus. Dus de Satan kan het wel willen, maar hij is de god van deze aion en bovendien de vader van de leugen. Als er iemand is die ons graag wil laten geloven dat hij de overste van de wereld is, dan is hij het wel. Als je gaat zeggen: "Hij is Satan, want hij claimt het zelf," dan zeg ik: dat is een mooie bron! Ik geloof namelijk niet wat hij zegt; daar is immers alle ellende ooit mee begonnen, nietwaar?

De overste van de wereld is de Ben Adam. Daar begonnen we onze overdenking vanmorgen mee. De wereld vond in Hem inderdaad niets. Dat is ook de reden waarom ze Hem veroordeeld hebben en zelfs buiten de poort geworpen hebben. Want u begrijpt dat men met de aanspraken die Hij had, niets kon. De religieuze machthebbers niet en de politieke machthebbers niet. Herodes, de koning van Israël, wilde dit niet omdat hij in Hem een rivaal zag. De Romeinse machthebbers wilden het evenmin, wat ook blijkt als Pilatus een inkijkje geeft in wat er in zijn hart was; eigenlijk was hij bang. In ieder geval vond de wereld in Hem niets; ze veroordeelde Hem en wierp Hem buiten. Maar God verhoogde Hem vanuit de aarde, uit het graf. Dat is het grote centrale punt van heel de Schrift, de Bijbelse waarheid en het Evangelie van God: namelijk dat de dood is overwonnen. Hij is verhoogd. Nu zie je daar misschien nog niets van, maar dat maakt niet uit. Wij geloven in de dood die overwonnen is en die ook daadwerkelijk tenietgedaan zal worden. God verhoogde Hem vanuit de aarde en nu is Hij reeds gekroond met eer en heerlijkheid. Ik zeg er meteen bij wat de schrijver van de Hebreeënbrief ook zegt: "Thans zien wij nog niet dat alle dingen Hem onderworpen zijn." Nee, dat is waar, maar het neemt niet weg dat Hij de kroon reeds draagt. Straks gaat Hij de aarde daadwerkelijk aan Zich onderwerpen.

Dan gaat Hij doen wat Adam verzuimde te doen — en wat hij overigens ook niet meer kon of mocht doen toen hij de hof werd uitgezet. De Ben Adam gaat de aarde maken tot een hof; Hij gaat heel de wereld tot één grote hof maken. Hij gaat de wereld 'het hof maken', ja. Als we het over het Johannesevangelie hebben: waar bevond de Ben Adam Zich toen Hij opstond uit de dood? In een hof, een tuin. En de eerste vrouw die Hij daar tegenkwam — nee, dat was niet de mannin, dat was niet Eva — dacht dat Hij de tuinman was. En ze had nog gelijk ook! Want Hij is de laatste Adam. Hij is degene die de tuin beheert, deze gaat uitbouwen en heel de wereld tot één grote hof zal maken. Dat is wat er straks gaat gebeuren. Deze tijd loopt op zijn einde; deze aion heeft zijn langste tijd gehad. Wat zeg ik? Hij is zo goed als ten einde. Dan komt er een nieuwe aion en gaat de grote Sabbat aanbreken. Dan zal de Ben Adam inderdaad over deze aarde heersen en haar onderwerpen. Dan is Hij de Koning, de Steen waar we in Daniël 2 over lazen. Hij is degene die heel de wereld in vrede en rust zal brengen. Hij maakt de wereld tot een hof en brengt heel de mensheid tot haar bestemming. Dat is misschien nog wel het allermooiste: "Als ik van de aarde verhoogd ben, zal ik allen tot mij trekken."

Als ik het woord 'Adam' zeg, moet ik altijd meteen denken aan de echte Adam. Wil de echte Adam opstaan? Het antwoord is: de echte Adam is opgestaan! Toch? En dat is de Laatste. De echte Adam is niet de eerste — dat was slechts een demo-versie, een type — maar de echte Adam is de Laatste. Hij wordt door mensen nog wel eens de 'tweede Adam' genoemd, maar de Schrift noemt Hem niet zo. De Schrift noemt Hem de laatste Adam. Het mooie daaraan is dat Hij de definitieve is; er komt geen andere meer, geen derde. Hij is de laatste Adam en de tweede Mens. Dat is zo geweldig. In Adam sterven alle mensen. Waarom zijn alle mensen stervelingen? Waarom zijn alle mensen überhaupt zondaren? Dat is niet omdat u of ik daarvoor gekozen hebben; dat is gewoon in Adam een gegeven. Ik ben een adamiet en dus ben ik een zondaar. Dat was ik al in de wieg, toen ik nog helemaal niets kon, wist of dacht. Dat was een gegeven. Ik was ook al een sterveling, ten dode opgeschreven. Je zou kunnen zeggen: "Goh, dat is ook niet aardig, ik heb er niets voor gedaan en toch ben ik een adamiet." Ja, maar weet u wat nu zo geweldig is? Laat ik het zeggen met de woorden van Paulus: "Zoals in Adam allen sterven, zo zullen op dezelfde wijze in Christus alle mensen levend gemaakt worden." Oké, ieder in zijn eigen rangorde, maar het feit staat vast. Dat is de Adam, dat is de Ben Adam. Hij is degene die alles gaat vervullen wat Adam niet kon. Ik prijs me gelukkig dat ik Hem mag kennen en dat ik zo’n 'laatste-adamiet' mag zijn. Het is de eerste keer dat ik die uitdrukking gebruik, en misschien ook wel de laatste keer, maar u begrijpt nu wat ik bedoel. Ik stel voor dat we met elkaar daar ook een lied over gaan zingen.