▶ 00:00 Introductie en de Storende Hoofdstukindeling ↑ hoofdstukken

Ik wil u vanmorgen, vrienden, eens meenemen naar een geschiedenis die we maar liefst drie keer in de evangeliën vermeld vinden. In het Nederlands staat er boven onze Bijbels meestal als titel: 'De verheerlijking op de berg'. Daar is alle reden voor om het inderdaad zo te noemen, hoewel die uitdrukking niet zo direct uit de Bijbel zelf komt. Als ik me niet vergis, spreken ze in het Engels altijd over de transfiguratie: de transfiguratie op de heilige berg.

Deze geschiedenis is, zoals gezegd, op drie plaatsen te vinden en wij zullen ons vanmorgen bezighouden met Matteus 17, de eerste negen verzen. Maar je vindt het ook in Marcus 9 en in Lucas 9. Eigenaardig genoeg staat het niet in het Johannesevangelie. Dat is opmerkelijk, vooral omdat Johannes juist als apostel daar zelf bij aanwezig is geweest. De enige die daar werkelijk ooggetuige van is geweest, heeft dit dus niet opgetekend.

Daar staat tegenover – en daar zullen we ons de volgende keer, en dat is over drie weken pas, eind augustus (Deo volente moet ik er uiteraard even bij zeggen), alsnog mee bezig gaan houden – dat het ook wordt vermeld in de Petrusbrief. Dat noemen ze wel zijn geestelijk testament, want het is een brief die hij heeft opgetekend vlak voor zijn sterven, vlak voor zijn executie. In deze brief refereert hij wel uitdrukkelijk aan deze geschiedenis en dan zegt hij ook dat hij één van degenen is geweest die daar lijfelijk bij aanwezig was. Hij was een ooggetuige van die geschiedenis. Daar zullen we ons de volgende keer mee bezig houden. Aanvankelijk was ik van plan om het allemaal in één keer te doen, maar dat is echt een beetje te veel. Vandaar dus dat ik het in tweeën knip.

Ik stel me zo voor dat de meesten van u deze geschiedenis wel zullen kennen. Het is een tamelijk bekende geschiedenis, maar ik moet er tevens bij zeggen dat de geschiedenis ook wel weer erg onbekend is, vooral qua betekenis. Dat heeft er al mee te maken, en dat is heel eigenaardig, dat we dat onbegrip al zien gereflecteerd in de hoofdstukindeling. Want om dit gedeelte, de verheerlijking op de berg, te begrijpen, zou je de verzen die daaraan voorafgaan erbij moeten lezen. Anders begrijp je het niet; anders wordt het in tweeën geknipt.

Dit is trouwens een heel mooi voorbeeld waarbij je kunt zien hoe je – en dit is ook een waarschuwing – je niet te veel aan moet trekken van de hoofdstukindeling van de Bijbel. Het is natuurlijk erg makkelijk als ik kan zeggen: "Ja, waar vind je die geschiedenis in Matteus? Ergens halverwege." Dat is niet erg praktisch. Het is mooi als je kunt zeggen dat het in Matteus 17 staat, want dan kun je het gemakkelijk terugvinden. Maar trek je, wat het verstaan en de uitleg betreft, daar niet te veel van aan. Of sterker nog: trek je daar niets van aan, want het kan zelfs een barricade zijn. En dit is een heel fraai voorbeeld daarvan.

▶ 03:49 De Belofte over de Komst van de Ben-adam ↑ hoofdstukken

Ik begin dus niet in Matteüs 17, maar ik begin in Matteüs 16. In het direct voorafgaande – dat heb ik nu niet meer afgedrukt – zegt de Heer nog, in vers 27: "Want de Zoon des mensen zal komen in de heerlijkheid van zijn Vader met zijn engelen en hij zal een ieder vergelden naar zijn daden." En dan vervolgens, in vers 28, haken we daar maar gewoon aan. Hij zegt: "Voorwaar, amen, Ik zeg jullie..." Dat 'amen' is uiteraard een beklemtoning als je dat zegt. Het is waar, het is echt waar wat Ik je nu ga zeggen.

En wat blijkt? Dat roept juist zo enorm veel verwarring op als de Heer dit zo zegt. Maar laten we het eerst eventjes lezen. Hij verzekert hen: "Ik zeg tot jullie, er zijn sommigen onder degenen die hier nu staan..." Hij was – dat moet ik er ook nog even bij zeggen – vanaf het meer van Galilea noordwaarts gereisd en in Matteüs 16 lees je dat hij in Caesarea Filippi was aangekomen. Ik kom daar straks nog even op terug. Trouwens, het is nog niet zo heel erg lang geleden dat we ons daar ook mee hebben beziggehouden op een zondag – volgens mij was dat ergens in mei of juni, nee mei – de belijdenis die Petrus heeft gedaan over wie de Heer nu was. Als dan de vraag gesteld wordt: "Wie zeggen de mensen dat Ik ben?" Dan komen er allerlei antwoorden en dan komt de vraag heel dichtbij: "En wie zeggen jullie dat Ik ben?" En dan is het Petrus die zegt: "U bent de Christus. U bent de Christus, de Zoon van de levende God." Dan verzekert de Heer hem ook dat vlees en bloed hem dat niet hebben geopenbaard, maar mijn Vader in de hemel. Nou ja, wat daar nog meer bij gezegd wordt.

Dat was dus de directe aanleiding, of laat ik het anders zeggen: dat was wat daaraan voorafgegaan was in Caesarea Filippi. En nu is hij met zijn discipelen nog verder noordwaarts getrokken. Ik zal het straks ook laten zien. En dan zegt hij: "Er zijn sommigen onder degenen die hier nu staan." Dus niet allemaal, enigen. Die hier staan, die de dood voorzeker niet zullen smaken. Ook hier weer heel uitdrukkelijk wordt dat verzekerd: die de dood voorzeker niet zullen smaken voordat zij de Zoon des mensen hebben zien komen.

Met die uitdrukking komen we op een terrein dat we zo dikwijls betreden wanneer we het Nieuwe Testament lezen in de Evangeliën. Hoe vaak wordt die titel niet gebruikt voor de Messias: de Zoon des mensen. Eigenlijk staat er "de Zoon van de mens", enkelvoud, waarbij de mens vooral ook Adam is. In het Hebreeuws heet dat in Psalm 8 vers 5 bijvoorbeeld de Ben-adam. De zoon van Adam. En ik vind het nog zoveel zeggender dan alleen maar "de Zoon des mensen", want dan denk je aan een nakomeling van een mens. Maar wat is daar bijzonder aan? Want dat zijn we allemaal. Ja, maar de Zoon, de Ben-adam... dat brengt ons meteen bij de geschiedenis van Genesis 1 en 2. Adam, die zoveel toevertrouwd kreeg; alles werd onder zijn voeten gesteld. En Hij, de Messias – het zaad van de vrouw is een andere titel van de Messias – die zou de erfgenaam zijn van Adam. Dus de Ben-adam. "Ben", dat is een zoon, maar in de Bijbel betekent dat ook altijd, per definitie ook, de erfgenaam: degene die het allemaal bezit of zal bezitten wat aan de stamvader is toevertrouwd.

Nou: "Er zijn sommigen die hier staan, die de dood voorzeker niet zullen smaken voordat zij de Ben-adam hebben zien komen in zijn koninklijke waardigheid." Ik lees hier dus voor uit de NBG-vertaling – ik weet niet hoe het staat in de Statenvertaling – maar er staat in ieder geval letterlijk zoals u dat ook ziet in de interlineair hieronder: "Voordat zij hem hebben zien komen in het koninkrijk van hem." Natuurlijk, dat is zijn koninklijke waardigheid, maar dat is wat de Heer hier zegt. En dat roept natuurlijk meteen enorme vragen op. Want dan is de eerste vraag: zijn daar niet alle discipelen inmiddels al lang en breed gestorven? Hebben zij de dood al niet lang gesmaakt? Is daar een van die twaalf, of twee van die twaalf minimaal, nog steeds in leven dan? Of hebben sommigen van hen de Ben-adam zien komen in zijn koninkrijk? Dat is wat de Heer had aangekondigd, voorzeker en voorwaar.

Ja, en dan zijn er critici – allerlei soorten mensen – die dan gewoon de conclusie trekken van: nou, Jezus heeft zich kennelijk vergist. Dit is ook een van de teksten die altijd weer worden aangevoerd om aan te tonen dat de Evangeliën ook maar menselijke schrijfsels zouden zijn. Want Jezus heeft hier een voorzegging gedaan die niet uitkwam. Nou is er iets... dat is op zich niet zo'n ramp, want we maken niet anders mee dan dat mensen voorspellingen doen en dingen aankondigen en dan blijkt het niet uit te komen. Maar een mens vergist zich, nietwaar? En hieruit zou dus blijken dat dit gewoon maar een menselijk document is waar je dus ook niet van op aan kunt.

En dan is er ook nog een andere uitleg, en dat noemen ze – in de Engelstalige wereld is het een veel bekendere term – het preterisme. Die zeggen dat de wederkomst van Jezus heeft plaatsgevonden ooit in het jaar 70. Dat was dat jaar dat Jeruzalem verwoest werd. En dat moet dan een geheime wederkomst geweest zijn, want dat is verder niet meer bekend. Ja, zo kom je er ook. Nee, maar dit klinkt misschien wat vreemd als ik het zo zeg. En dat is het ook, begrijp me goed. Maar neem niet weg dat dit een hele bekende verklaring is.

De vraag is: wat betekent het dan wel? Kijk, en nu ga ik ook meteen zeggen waarom het zo storend kan zijn en je op het verkeerde been kan zetten wanneer je iets gaat aantrekken van de indeling van onze bijbeltjes in hoofdstukken en verzen. Want nu stopt Matteüs 16, en dan vervolgens gaan we verder in Matteüs 17. Maar je zou gewoon moeten doorlezen. Nou, laten wij dat dus doen voor morgen. En dan wordt alles in één keer – dat kan ik u vertellen – duidelijk. Dat moet u nog zien natuurlijk, maar ik geef deze garantie bij deze. En ik hoop dat u dat straks ook met mij kunt beamen, en zo niet, dan hoor ik dat nog wel.

▶ 11:18 Na Zes Dagen: de Zevende Dag en de Wereld-sabbat ↑ hoofdstukken

Dan staat er: "En zes dagen later..." Nu stuiten we op een probleem, want laten we de probleempjes eerst even opstapelen. Wat lezen we namelijk in het parallelgedeelte in Lucas 9 vers 28, waar deze geschiedenis ook vermeld wordt? Daar staat: "En het geschiedde ongeveer acht dagen na deze woorden." Zes dagen of acht dagen; dat lijkt niet te kloppen. Nu kun je zeggen dat er "ongeveer" staat, dus dat geeft speling. Ook kun je een verschil maken tussen inclusief en exclusief tellen, wat wil zeggen of je de dag waarop je begint mee rekent of niet. Dat zijn allemaal modellen, maar ik denk dat er een veel simpelere verklaring is.

Je moet weten dat de Hebreeërs de dagen niet benoemen, maar de dagen van de week tellen. Wij spreken over zondag en maandag, en feitelijk zijn de dagen van onze week genoemd naar goden uit de mythologie, of naar planeten en hemellichamen. Zaterdag is bijvoorbeeld ontleend aan Saturnus, de dag die gewijd is aan Saturnus. Wij hebben aan de dagen van de week een naam gekoppeld, en wel namen van hemellichamen of, zo u wilt, namen van goden. In de oudheid was dat ongeveer hetzelfde, want men geloofde dat hemellichamen de wereld beheersten, wat in zekere zin ook klopt: ze zijn gesteld tot heerschappij over deze aarde.

Wij doen dat zo met de dagen van de week, maar een Hebreeër niet; die nummert de dagen. Als je in het Hebreeuws vraagt wat voor dag het vandaag is, dan zeggen ze: "Yom Rishon". Dat betekent gewoon de eerste dag of de hoofddag. Morgen is het "Yom Shani", de tweede dag, en zo gaat het door naar de derde dag en de vierde dag. De dagen worden dus geteld. Matteus richt zich overigens specifiek tot een Hebreeuws publiek. Wat betekent "na zes dagen" dan? Dat betekent simpelweg wat wij zouden noemen: na de vrijdag. En dan kom je dus bij de sabbat uit.

Lucas telt anders; hij rekent gewoon vanaf de dag dat deze woorden zijn uitgesproken. "Na deze woorden" is trouwens heel boeiend. Hier staat "zes dagen later", oftewel na de zesde dag. Lucas legt ook meteen de link met de woorden die zojuist zijn opgetekend. Dat alleen al zou reden moeten zijn om hier geen hoofdstukken te knippen en niet te zeggen dat het ene Matteus 16 is en het andere Matteus 17. Dat zet je op het verkeerde been. Juist die connectie is er: de woorden die zojuist gesproken zijn en de gebeurtenis die vervolgens verhaald wordt. Welnu, het was dus na zes dagen op de sabbat, de zevende dag. Lucas telt anders, maar hij rekent gewoon vanaf donderdag. Als je vanaf die dag acht dagen verder telt, dan kom je eveneens op de sabbat uit. In beide gevallen klopt het dus, maar de wijze waarop Matteus het naar voren brengt, is helemaal bijzonder.

Het is een gebeurtenis die plaatsvindt na de zesde dag, oftewel op de zevende dag: de sabbat, de dag van de Heer. Ja, u hoort goed wat ik nu zeg. Veel kerken zullen het er niet mee eens zijn als ik het zo noem, maar de Dag des Heren is de sabbat. Als je al een dag moet aanwijzen, dan is dat de sabbat, de zevende dag. Het verwijst in Bijbelse zin ook naar hoe de Heer rekent, want voor Hem is één dag als duizend jaar. Na zes dagen, na zes millennia, breekt de zevende dag aan: de dag na alle menselijke arbeid. Het is de dag van rust waarin deze wereld zich zal mogen verheugen in vrede en rust, wat met recht Zijn dag zal zijn. Het is de dag waarin het Koninkrijk hier op aarde openbaar zal zijn en wanneer de Zoon van Adam, de Ben Adam, zal verschijnen in heerlijkheid en Zijn Koninkrijk zal aanbrengen. Dat zal zijn op de grote wereldsabbat, de dag die binnenkort gaat aanbreken. Dat is een verhaal apart waar ik nu niet op inga, maar in elk geval wordt hier verwezen naar de zevende dag, na zes dagen, en dat betekent dus de sabbat, de dag van de Heer.

Laten we even verder gaan. Na zes dagen nam Jezus Petrus, Jakobus en zijn broeder Johannes mee. Dat wil zeggen dat hij sommigen meenam van degenen die daar stonden. Hij neemt ze niet alle twaalf mee, nee, slechts sommigen. Dat deed de Heer trouwens wel vaker. Wanneer Hij bijvoorbeeld het huis van Jaïrus binnenging, bleven de overigen van de twaalf achter en mochten er maar drie mee. Het zijn altijd deze drie: Jakobus, Petrus en Johannes. De volgorde is hier anders, maar zo vinden we die drie namen ook in het Nieuwe Testament: Jakobus, Petrus en Johannes. Als u een Bijbelkenner bent, zegt u misschien: "Hé André, nu maak je een fout, want dat was een andere Jakobus." Dat weet ik, maar ik denk dat deze Jakobus vervolgens opgevolgd werd door die andere Jakobus. Wil je dat uitleggen? Nee, nu niet, want dat is weer een verhaal apart. Eén ding is in elk geval onomstreden: ze dragen dezelfde naam. Jakobus, Petrus en Johannes. Zo vinden we ze ook in ons Nieuwe Testament in die volgorde: de brief van Jakobus, de brieven van Petrus en de brieven van Johannes, en dan ook nog het boek de Openbaring, eveneens van Johannes.

Dit waren dus sommigen van degenen die daar stonden. Uiteraard neem ik u hiermee meteen mee in de ware betekenis van die merkwaardige verzekering die de Heer zes dagen eerder had gedaan – of nee, ik moet het zelf goed zeggen: acht dagen eerder. Er staat: drie van hen nam Hij mee.

▶ 18:56 De Hoge Berg: de Hermon in de Eenzaamheid ↑ hoofdstukken

Hij leidde hen een hoge berg op, een hoge berg op in de eenzaamheid. Dat wil zeggen dat daar geen anderen bij waren. Het was een berg in de eenzaamheid ergens, wij zouden zeggen in the middle of nowhere. Als u de traditie nagaat, dan wordt hier algemeen gezegd dat dat de berg Tabor was. Ik hoor hier al wat mompelen, maar dat is hem niet. Nee, dat klopt.

Er is een plan om over twee jaar, in het voorjaar van 2017 – dat duurt nog een hele tijd, dus we zeggen dat onder enorm voorbehoud – een reis naar Israël te gaan ondernemen en dan allerlei markante locaties te bezoeken. Dan zou je kunnen gaan naar de berg van de Verheerlijking. Dat wil ik heel graag doen, maar dan gaan we niet naar de Tabor. Ik ben zelf al diverse keren op die locatie geweest. Kent u die berg Tabor? Dat is een hele merkwaardige berg, niet erg hoog trouwens, maar dat even terzijde. Dat is niet ver van Nazareth af, maar dat is niet de berg waar het hier over kan gaan, als u het mij vraagt. Natuurlijk kun je er altijd onderuit, omdat de naam noch hier, noch in Marcus, noch in Lucas wordt vermeld van die berg. Dus dat geef ik direct toe.

Om nog even terug te komen op de traditie: er wordt algemeen gezegd dat het de berg Tabor is, met die hele merkwaardige halfronde vorm. Als je daar bovenop komt, staan er natuurlijk allerlei heiligdommen en kerkelijke bouwwerken en word je bepaald bij deze geschiedenis, omdat de berg Tabor algemeen wordt aangewezen als de berg van de verheerlijking. Maar laat ik u dit vertellen; ik verwees er zojuist al even naar. Kijk naar het voorgaande: waar bevond de Heer Jezus zich? Als je gewoon kijkt naar de directe context, dan zie je in Matteüs 16 dat de Heer zich bevond in Caesarea Filippi.

Ik neem u even mee naar het land, ik geef u even een kaartje te zien. Kijk, hier heb je dus het Meer van Galilea. De Heer was noordwaarts getrokken en dan heb je hier de plaats Caesarea Filippi. Tegenwoordig heet dat de Banias. Het is een schitterend natuurgebied met prachtige bronnen. De bron van de Banias moet u zeker gaan bezoeken als u daar naartoe gaat naar Israël. Hier ziet u de landsgrenzen van het huidige Israël. Kiryat Shemona ligt helemaal in het noorden, in het uiterste noorden van het grensgebied van Israël. Hier ziet u Haifa. Hier heb je de Banias; hier was Caesarea Filippi, wij zouden zeggen tegen de Syrische grens.

Als je slechts twintig kilometer verderop gaat, dan kom je op de berg Hermon. De berg Hermon zal ik u vertellen, dat is echt een hoge berg, zeker naar die begrippen. Sterker nog, het is de hoogste berg van Israël en Syrië samen. De berg is bijna drie kilometer hoog, dat wil zeggen drie kilometer boven de zeespiegel moet ik erbij zeggen, en dat maakt een heel verschil. Hier ergens moet dan de berg Tabor zijn, dus dat maakt nogal een verschil. Maar ze waren dus hier in Matteüs 16 en vervolgens komen we een paar dagen later op een hoge berg. Wat is een hoge berg? De berg Tabor is helemaal niet hoog, dat is een heuvel. Wat is een berg en wat is een heuvel? Dat weet ik eigenlijk niet, maar in ieder geval was die zeker vier keer kleiner. De Tabor is bijna 600 meter hoog en dat staat nogal in contrast met de Hermon. Dat is inderdaad een enorme hoge berg en die bevindt zich dus ook in dat gebied.

Ik denk dat er alle aanleiding is om aan te nemen dat die hoge berg doelt op de berg Hermon. Dat is een mooi verhaal over die berg Hermon, want die komen we in de Hebreeuwse Bijbel ook nog wel eens een keertje tegen. De bekendste vermelding is ongetwijfeld die uit de Psalmen, waar gesproken wordt over hoe liefelijk het is als broeders bijeen zijn. Er staat dat het is zoals de zalf op Aarons baard die naar beneden gaat, maar ook als de dauw van de Hermon die neerdaalt op de bergen van Israël. En dan staat er: "want daar gebiedt de HEERE de zegen". Daar? Waar? De berg Sion of de berg Hermon? Ik hoef eigenlijk dat onderscheid niet te maken, of in ieder geval hoef ik niet te kiezen, want het is namelijk beide waar. Ik verwees hier naar Psalm 133. Ik ga weer eventjes terug, als u me even de tijd geeft. Ik heb echt al de tijd nodig om de dia's te volbrengen, want ik heb er een stuk of 35. Ik ga eventjes verder.

▶ 25:03 De Metamorfose als Voorvertoning van het Koninkrijk ↑ hoofdstukken

In vers 2 staat dat Zijn gedaante veranderde. Hij leidt hen dus de hoge berg op in de eenzaamheid en Zijn gedaante veranderde. Dat is mooi, want hier wordt een Grieks woord gebruikt dat we allemaal kennen, namelijk metamorfose. Zijn gedaante wordt veranderd; vandaar ook dat men in het Engels spreekt over de transfiguration. Hij kreeg een andere gedaante. Eigenlijk staat er inderdaad in de lijdende vorm: Hij werd getransformeerd, Hij werd omgevormd. Hij werd omgevormd, Hij werd getransformeerd voor hun oog, gewoon vlak voor hen.

En Zijn gelaat straalde gelijk de zon. Als je kijkt naar dat gegeven van wat hier gebeurde—Hij werd getransfigureerd, getransformeerd—dan zien ze voor hun ogen dat Zijn gelaat straalde gelijk de zon. Die uitdrukking vind je bijvoorbeeld in Handelingen 26. Dat is de geschiedenis waarin Christus verschijnt aan Paulus op de weg naar Damascus. Daar staat dus dat Zijn aangezicht straalde gelijk de zon. In Openbaring 1 is het net zo; Johannes op Patmos krijgt een verschijning van de Zoon des mensen, de Ben Adam. En dan lees je dat daar ook vermeld wordt dat Zijn aangezicht straalde als de zon, gelijk de zon die straalt in haar kracht. Dat wil zeggen op het middaguur, als het zo heet is en wanneer je absoluut niet in de zon kunt kijken. Zo'n enorme heerlijkheid. In beide gevallen verwijst dit, wanneer Zijn gezicht straalt als de zon, naar de opgewekte Christus.

Hou hem even vast: wat ze hier te zien kregen, zou later bekend worden als de opgewekte Christus. Wat ik feitelijk wil gaan vertellen, en u voelt hem eigenlijk al aankomen, is dat wat deze discipelen hier meemaakten—na zes dagen, op deze sabbat, op die hoge berg—feitelijk een preview was van het Koninkrijk straks. Het was een voorvertoning van de komst van de Ben Adam in heerlijkheid, wanneer Zijn Koninkrijk geopenbaard wordt. Zij kregen daar een voorvertoning van te zien. Zoals je dat bij een film ook hebt: er gaat een film uitkomen en dan krijg je al een preview te zien. Dat is nog niet de hele film. Bij computerprogramma's heb je dat ook, dan krijg je een bètaversie om even een smaak te krijgen. Ze hebben daar nog andere uitdrukkingen voor: een teaser of een trailer. Dan krijg je een idee van hoe het computerprogramma dat uit gaat komen of de film die binnenkort zal gaan draaien in de bioscoop eruitziet. Nog niet het geheel, maar in ieder geval zie je het al. Een preview.

Feitelijk is dat ook wat een visioen is. Als Johannes in Openbaring wordt genomen... u weet het, hij werd verplaatst in de Dag des Heren. Heb je hem weer? Hij werd verplaatst in de Dag des Heren en dan krijgt hij dat te zien. Hij wordt eigenlijk verplaatst—ik betrap mezelf nu op heel moderne woorden, want wij kennen dat fenomeen—naar een soort van virtual reality. Het was gewoon back to the future. Johannes werd verplaatst in de Dag des Heren en hij gaat het allemaal zien en tekent het op; dat is het boek Openbaring. Hij is dus in de toekomst geweest. Wij zeggen dat dit een virtual reality is, maar dat is wat een visionair meemaakt. Hij ziet een visioen en krijgt zicht op dingen die nog gaan komen. Dat is de realiteit voor de persoon in kwestie, terwijl de anderen dat niet meemaken, maar dat is wat God doet. Het woord des Heren kwam tot mij en ik zag... Dan zien ze een gezicht dat God beeldend in jou laat zien, wat een ander niet ziet, maar in dit geval wordt men ook verplaatst naar de toekomst.

Dat is wat sommigen van degenen die daar acht dagen eerder stonden, dus een enkele van de discipelen, hier meemaakten: het Koninkrijk en de heerlijkheid van de Ben Adam, dat Hij de opgestane zou zijn. Voor hun ogen wordt Hij getransformeerd. Zijn gezicht straalde als de zon en Zijn klederen werden wit als het licht. Dat bevestigt precies wat het opstandingslichaam is, want dat is bekleed met licht. Jazeker, het is niet naakt, maar het is bekleed met licht. Daar kunnen we ons eigenlijk niks bij voorstellen.

Ik denk trouwens ook dat Adam en Eva zoiets hebben meegemaakt; dat zij bekleed waren met licht en dat dit licht ineens weg was toen ze in hun blootje stonden nadat ze van de verboden vrucht hadden gegeten. Maar het opstandingslichaam is bekleed met licht. Je leest in 1 Korinthe 15 ook dat er straks bij de levendmaking wordt opgewekt in heerlijkheid. En die heerlijkheid blijkt in die hele context licht te zijn. Ik geef toe, we kunnen ons daar nauwelijks een voorstelling van vormen. Of in ieder geval: wat is dat? Maar je hoeft in ieder geval geen dure aankopen meer te doen bij... nou, dat scheelt wel weer een heleboel geld. Ja Arie, jij zal toch even iets anders moeten gaan doen straks. Dan heb je wat langer om naar Hoek van Holland toe te gaan. Die snapt u misschien niet, maar Arie wel. Opgewekt in heerlijkheid; Zijn kleding werd wit als het licht.

▶ 32:18 Mozes en Elia Verschijnen in Opstandingsheerlijkheid ↑ hoofdstukken

En zie, hun verschenen Mozes en Elia. Die twee namen zijn natuurlijk erg markant. Ze representeren feitelijk de Hebreeuwse Bijbel. Of laat ik het anders zeggen: ze representeren de wet, Mozes, en de profeten, Elia. "De wet en de profeten", dat is een staande uitdrukking voor wat wij het Oude Testament noemen, de Hebreeuwse Bijbel of de Tenach. Het zijn allemaal namen voor hetzelfde fenomeen: Mozes en Elia.

In Lucas 9 lees je trouwens dat zij verschenen in heerlijkheid. Dat is ook weer zoiets, want er wordt vaak gezegd dat Mozes en Elia eigenlijk niet echt gestorven zijn – dat is trouwens nog een verhaal apart – en dat zij als geesten of als spoken zouden verschijnen aan deze discipelen daar op die berg. Maar het loutere feit dat we lezen dat ook zij verschijnen in heerlijkheid, is cruciaal. Die uitdrukking "verschijnen in heerlijkheid" is in de Bijbel feitelijk synoniem met een opstandingsheerlijkheid. Denk aan 1 Korinthe 15 of Kolossensen 3: "Wanneer Christus verschijnt, die uw leven is, zult ook gij met Hem verschijnen in heerlijkheid." Of 1 Timotheüs 3 vers 16: "Die is verschenen in heerlijkheid." Kijk het maar na in deze schriftplaatsen; die uitdrukking duidt op de opstanding. Op dat moment is het lichaam getransformeerd. Dit sterfelijke, vergankelijke lichaam ondergaat een totale transformatie; een complete metamorfose zal het ondergaan.

Wij gebruiken het woordje "metamorfose" meestal voor een fenomeen in de biologie, bijvoorbeeld als een rups een vlinder wordt of als een waterkever een libelle wordt. Dat is een totale metamorfose. Wel, dat is wat er gebeurt in de opstanding: een metamorfose. Hier zien de discipelen Jezus in heerlijkheid, een totale transformatie, maar niet alleen Jezus. Ze zien ook Mozes en Elia, eveneens in heerlijkheid. Dat wil zeggen: in hun opstandingsheerlijkheid. Nu zou men kunnen vragen: waren zij dan al opgestaan? Nee, maar de discipelen kregen een gezicht, een visioen te zien. Dat dit waar is, zal ik u straks ook aantonen. Het was een preview, een voorvertoning van het Koninkrijk dat zou komen. Dat is wat de Heer had verzekerd toen Hij zei: "Sommigen van jullie zullen de Zoon des mensen, de Ben Adam, zien komen in heerlijkheid in Zijn Koninkrijk." Dat is wat ze verzekerd hadden gekregen, en Jakobus, Petrus en Johannes hebben dat gezien: die heerlijkheid, die komst in het Koninkrijk.

Vervolgens lezen we dat zij met Hem spraken. Dat zou nog op een probleempje kunnen stuiten ten aanzien van wat ik naar voren breng over de voorvertoning van het Koninkrijk. Men wijst dan op Lucas 9 vers 31, waar staat: "Dezen, in heerlijkheid verschenen, spraken over Zijn uitgang." In het Grieks staat daar "Zijn exodus", Zijn uitgang die Hij te Jeruzalem zou volbrengen. "Hè," zegt men dan, "hoe kan dat? Ze zijn toch verplaatst in de toekomst, in de Dag van de Here, in die zevende dag? Daar krijgen ze toch een idee van? Hoe kan er dan hier staan: 'die Hij te Jeruzalem zou volbrengen'?" Nou, dat is heel simpel; dat noemen ze feitelijk een interpunctie-kwestie. Het laatste deel is namelijk een aantekening van Lucas zelf. Je krijgt dan dit: "Dezen, in heerlijkheid verschenen, spraken over Zijn uitgang, over Zijn exodus." En dan voegt Lucas eraan toe – wij zouden het tussen haakjes plaatsen – "(die Hij te Jeruzalem zou volbrengen of zou vervullen)". Het is dus gewoon een opmerking die Lucas erbij plaatst, want voor de discipelen op dat moment was het nog toekomst.

Zo verschijnen Mozes en Elia en zij spreken met de Heer Jezus over Zijn uitgang, over Zijn exodus. Onder die exodus in Jeruzalem kun je Zijn sterven verstaan, wat meestal ook wordt gedaan, maar ik denk daarbij met name aan Zijn opstanding en Zijn hemelvaart. Dat was Zijn exodus in Jeruzalem. Die plaats zou logischerwijs ook de plaats zijn waar de Ben Adam in Zijn Koninkrijk zou verschijnen.

We lezen verder: "Petrus antwoordde en hij zei tot Jezus: Heer, het is goed dat wij hier zijn." Kun je je daar iets bij voorstellen? Het was een onvoorstelbaar gezicht wat ze hier kregen. En dan deze opmerking van Petrus – uiteraard Petrus – die zegt: "Heer, het is goed dat wij hier zijn; indien U het wilt, zal ik drie tenten opslaan: voor U één, voor Mozes één en voor Elia één." Het loutere feit dat hij spreekt over drie tenten, die tabernakels, geeft ook al aan dat hij niet drie spoken ziet. Nee, hij spreekt hier over concrete mensen die gezien worden. Weliswaar in heerlijkheid, maar het idee komt bij hem op om drie tenten op te slaan en daar te verblijven. Jawel, maar het was helemaal niet bedoeld als iets definitiefs. Het was bedoeld om hen een indruk te geven, een voorsmaak en een voorafschaduwing van de komst van de Ben Adam in Zijn Koninkrijk. En het loutere feit dat het hier zo staat en er meteen daarna iets anders gebeurt, is heel veelzeggend.

▶ 39:54 De Lichtende Wolk en de Goddelijke Stem ↑ hoofdstukken

Terwijl hij nog sprak – dat is dus Petrus – zie, daar werd waargenomen hoe een lichtende wolk hen overschaduwde. Waar kennen we die lichtende wolken van? Ja, die komen we bij meerdere gelegenheden tegen. In de woestijn lezen we dat de wolk het volk voorging; dat was ’s nachts echt een lichtende wolk. En je leest ook over die lichtende wolk die de tabernakel overschaduwde toen deze werd ingewijd. De Shechina wordt dat genoemd: de aanwezigheid van God zelf die bezitnam van de tabernakel. Later lees je dat trouwens ook weer in de geschiedenis van de inwijding van de tempel van Salomo in 1 Koningen 8 en in Exodus 40. Ik heb de schriftplaatsen erbij vermeld; als u dat wilt nalezen, kunt u dat zo opzoeken. Dit is dus niet zomaar een waterwolk zoals wij die aan de hemel zien staan. Dat zijn sowieso geen lichtende wolken. Het is een heel bijzondere wolk, namelijk die de aanwezigheid van God zelf representeert. Dat blijkt vervolgens ook wel uit wat er gebeurt en de stem die gehoord wordt.

Maar terwijl hij nog sprak... het is net alsof Petrus wordt overroeld. Hij maakt zijn zin niet eens meer af; er gebeurt daar iets anders. Petrus wilde zich daar settelen en stelt dat ook voor. Hij zegt het heel aardig, vriendelijk en ootmoedig: "Indien u het wilt." Ik bedoel daar dus helemaal niet Petrus mee te blameren, maar dit is wat Petrus zich meteen voorneemt of als suggestie oppert. Bovendien zegt hij dan ook nog: "Voor u één, voor Mozes één, voor Elia één." Hij zet ze eigenlijk min of meer allemaal op één lijn. En dan wordt er van bovenaf, letterlijk van bovenaf, ingegrepen.

Terwijl hij nog sprak, zie, daar overschaduwde hen een lichtende wolk. "Hen", dat zijn trouwens niet de discipelen. Dat zijn die drie: de Heer Jezus, Mozes en Elia. Dat blijkt ook wel uit wat er staat. En zie, een stem uit de wolk die zeide... Dat wil zeggen dat de discipelen zelf niet werden overschaduwd; zij zien die wolk gewoon. Er staat: "Zie een stem uit de wolk." Op zich is dat een vreemde uitdrukking, "zie een stem", maar ik denk dat het te maken heeft met waarnemen in algemene zin. Er wordt iets waargenomen: een stem uit de wolk die iets heel bijzonders gaat zeggen.

En wat is dat bijzondere? Het zijn woorden die al eerder hadden geklonken, namelijk: "Deze is mijn zoon, de geliefde." Waar kennen we deze woorden van? Bij de doop van de Heer Jezus in de Jordaan. Toen Hij zijn publieke bediening aanving en gedoopt werd in de Jordaan, lezen we dat Hij opstond uit het water. De Jordaan is het beeld van de dood, de doodsjordaan. Hij stond daaruit op en dan staat er dat de Heilige Geest in de gedaante van een duif op Hem neerdaalde. De hemel werd geopend en de stem klonk: "Deze is mijn zoon, de geliefde." In het Hebreeuws zou je zeggen: de David. David betekent 'de geliefde'. Deze is mijn zoon.

Feitelijk moet je nog verder teruggaan, naar de Hebreeuwse Bijbel. Want daar zie je die stem met recht ook staan. In Psalm 2 vers 7 lees je dat de Heer van de Messias zegt, van de Koning over Sion – je zou die hele psalm er even bij moeten nemen. Dan worden we ook verplaatst naar de eindtijd, waarin de volkeren woelen en ten strijde trekken tegen Jeruzalem. Dan lees je dat de Heer zelf ingrijpt in Jeruzalem. De natiën zinnen op ijdelheid; de 'verenigde naties' hebben een plan en trekken op naar Jeruzalem. Het staat allemaal zo letterlijk beschreven in Psalm 2. Ze trekken op naar Jeruzalem en de Heer gaat daar in het Midden-Oosten, meer specifiek daar bij Jeruzalem, ingrijpen. Hij zegt: "Ik heb immers mijn koning gesteld over Sion, mijn heilige berg." En dan wordt er van die Messias gezegd: de Ben David, de Ben Adam, de Ben Abraham en, niet te vergeten, de Zoon van God. "Deze is mijn zoon."

We praten hier dus over de Zoon van God. Dit is tevens een schitterende bevestiging van wat Petrus daar acht dagen eerder had gezegd in Caesarea Philippi. Weet u nog? Ik noemde dat al in Mattheüs 16, daar in Caesarea Philippi, waar Petrus zegt: "U bent de Christus, de Maschiach." Hij van wie de profeten hebben gesproken. "U bent de Christus, de Zoon van de levende God." De Zoon over wie David ooit al sprak in de tweede psalm. "Mijn zoon," zei Hij, "Ik heb u heden verwekt." Dat slaat trouwens ook op de opstanding. Wie is die Zoon? Wel, dat is Deze. Deze is mijn zoon. Dit is de tweede keer dat dit getuigd wordt. U weet, een getuigenis staat vast bij twee of drie getuigen. Wel, dit is de tweede keer dat dit vanuit de hemel klonk: Hij is het. Deze is mijn zoon, van wie Psalm 2 ooit al getuigde.

Het is dus een goddelijke bevestiging van wat Petrus kort daarvoor had beleden. "Vlees en bloed hebben jou dat niet geopenbaard," zei de Heer Jezus tegen hem, "maar mijn Vader in de hemel." Nou inderdaad, want die Vader in de hemel zou acht dagen later, op de zevende dag, dat getuigen daar op die berg. En ze hebben het gezien en bevestigd: "Deze is mijn zoon, de geliefde, in wie Ik mijn welbehagen heb; hoort naar Hem!"

Nu zijn Mozes en Elia dus van het toneel verdwenen, of in elk geval worden ze niet meer genoemd. "Hoort naar Hem!" In de synagoge wordt altijd gezegd: "Hoort Mozes." Dat is een standaardfrase. Maar weet u, hier vanuit de hemel klinkt: "Hoort naar Hem!" Niet naar Mozes en ook niet naar Elia. Waarom? Omdat Mozes en Elia verwijzen naar deze Ene, naar de Zoon van God. Dat was juist hun bediening, de spits van hun dienst: om te verwijzen naar Hem die zou komen. Wel, hier is Hij. "Deze is mijn zoon in wie Ik mijn welbehagen heb. Hoort naar Hem."

Hij is trouwens de Profeet waarvan Mozes sprak in Deuteronomium 18 vers 15. Ik neem u even mee naar dat gedeelte. Daar lezen we over Mozes die afscheid gaat nemen van zijn volk. Hij zegt dan: "Een profeet uit uw midden, uit uw broederen, zoals ik ben, zal de Heer, uw God, u verwekken." Letterlijk staat er: "doen opstaan". Vul het plaatje zelf maar in. "Zal Ik doen opstaan en naar hem zullen jullie luisteren." Mozes zegt dus aan het einde van zijn leven dat God een profeet gaat geven uit hun eigen midden, uit het volk van Israël. Hij is een profeet "zoals ik", dus van hetzelfde kaliber. Maar waar Mozes staat voor het oude verbond, daar komt er Iemand die een nieuw verbond zal geven. Dat is die Profeet, en naar Hem zult gij luisteren. Vandaar dat, als die stem uit de hemel klinkt, er wordt gezegd: "Hoort naar Hem." Niet langer naar Mozes, maar hoort naar Hem. Mozes maakt hier plaats voor de enige echte: de Zoon van God.

▶ 50:23 Vrees, de Aanraking en Niemand Dan Jezus Alleen ↑ hoofdstukken

En toen de discipelen dit hoorden – we volgen nu even alleen de beschrijving uit het Matteüs-Evangelie, met zo af en toe een uitstapje. Want het is opmerkelijk dat als je de weergave en het verslag ook leest van Marcus en met name Lucas, die het nog uitgebreider beschrijft, het beeld nog completer wordt. Dat is het mooie, want wat de één niet belicht, dat belicht de ander. Al die informatie bij elkaar geeft een schitterend panorama. Dat doen we vanmorgen nauwelijks; we focussen ons met name op Matteüs. Maar het is schitterend om dat dan ook te vergelijken: waarom zegt de één dit en de ander juist dat?

Hier lees je dan: toen de discipelen dit hoorden. Ik wil het u voorstellen: zij waren op die berg. Dit geweldige gezicht zagen zij, en vervolgens hoorden zij dit: die stem vanuit hem. Toen de discipelen dit hoorden, wierpen zij zich op hun aangezicht ter aarde en ze werden zeer bevreesd. Nou, ik zou zeggen: doe even uw ogen dicht en probeer u voor te stellen wat hier aan de hand was, wat hier gebeurde. Dan kunt u zich wel voorstellen dat dit zo ontzagwekkend is. Ik bedoel, hoe gebeurt het? Het kan gebeuren dat als u, met name in de bergen, bent en het gaat donderen en bliksemen – ik vind dat sowieso altijd al een ontzagwekkend fenomeen, maar daar wordt u 'eng' van. Dat is zo’n indrukwekkend gebeuren als dat geluid uit de hemel klinkt en die bliksem, dat licht, ook uit de hemel gezien wordt. Dat is ontzagwekkend.

Wel, hier zien zij iets van een nog veel hogere orde, en zeker iets wat ze nooit eerder hadden gezien. Maar dit was dus inderdaad een voorvertoning. Zij zagen hier dingen en ze wierpen zich op hun aangezicht. Hoe groot is die God die dit sprak, maar ook hoe groot is die Zoon van wie Hij getuigde: "Deze is mijn Zoon, hoort naar hem." In hem is al mijn welbehagen. Door hem ga ik alles realiseren. En ze werden zeer bevreesd.

Jezus kwam bij hen, hij raakte hen aan. Hier wordt het woordje voor aanraken, hapto, gebruikt. Kent u wel, hè? Haptonomie. Hij raakte hen aan. Als de Heer aanraakt, nou, dan gebeurt er wat. Mooi hoor. Dat is een mooie Bijbelstudie: kijk maar eens een keertje na waar dit woord gebruikt wordt in de evangeliën. Als de Heer iets aanraakt of iemand aanraakt, dan gebeuren er altijd wonderlijke dingen. Hij raakte hen aan en zei: "Sta op." Dat leest u ook, hè? "Sta op, verrijs en wees niet bevreesd." Ook dat leest u dan altijd weer. Hoe indrukwekkend het ook is, maar wees niet bang. Wees niet bang.

En dan staat er: toen zij hun ogen opsloegen, zagen zij niemand dan Jezus alleen. Verdwenen is alles, en zij zagen nog maar één iemand: Jezus alleen. Ja, daar zou u natuurlijk over kunnen mediteren. Wat schitterend. Om hem draait alles, en als hij gezien wordt, dan valt alles weg. Zelfs Mozes en Elia verdwijnen dan van het toneel. Om hem gaat alles.

Als u bijvoorbeeld zegt: "Je hebt het wel heel vaak over die Christus. Kan dat ook niet wat minder?" Dan zeg ik: "Nou... heel de Schrift..." Dat is groot, als dat al een beschuldiging zou zijn. Dan moet ik u zeggen: ik vat het op als een enorm compliment. Want al de Schrift getuigt van hem. Het is toch geweldig om hem te kennen, om hem ook te ontdekken in het Boek, in Mozes en de profeten. En dan ziet u niet meer Mozes en dan ziet u niet meer Elia; dan ziet u hem alleen. Toen ze hun ogen opsloegen, zagen ze niemand dan Jezus alleen.

▶ 55:01 Het Gezicht (orama) en het Voorlopige Zwijggebod ↑ hoofdstukken

En terwijl zij van de berg afdaalden, gebood Jezus hen, zeggende — nu krijgen ze dus echt iets op het hart gebonden — Jezus gebood hen, zeggende: "Vertelt niemand dit gezicht." En ik zei u al eerder: wat de discipelen — sommigen van degenen die ooit die woorden hoorden van de komst van de Zoon des mensen, het Koninkrijk — zij hebben een preview, een voorvertoning gezien. Wel, hier wordt dat direct bevestigd: "Vertelt niemand dit gezicht." Dat vind ik een heel bijzondere bevestiging, want dit woord wat hier gebruikt wordt, u ziet het, dat is orama. Kennen wij nog in het woordje 'panorama'. Pan betekent 'alles' of 'totaal'. Orama heeft te maken met zicht, dat wat je ziet. Een gezicht zien.

"Vertelt niemand dit gezicht?" Weet u dat dat woord trouwens wel meer keren voorkomt in het Nieuwe Testament? Op één uitzondering na wordt het alleen door Lukas gebezigd, in het Lukasevangelie en vooral in het boek de Handelingen. In Handelingen 11 vers 5 — dan zijn we weer bij de geschiedenis van Petrus — om een idee te krijgen van wat de Bijbel bedoelt met een 'gezicht'. In Handelingen 11 vers 5 dan lees je: "Ik" — dat is Petrus — "ik was in de stad Joppe in gebed en ik zag in zinsverrukking een gezicht." Weer dat woordje orama. Een voorwerp daalde neer in de vorm van een groot laken dat aan vier hoeken uit de hemel neergelaten werd. Was dat echt? Als anderen daarbij waren geweest, hadden ze dat ook gezien? Nee, het was een visioen aan hem.

Handelingen 12, een hoofdstuk later. Dan lees je — het gaat trouwens weer over Petrus — "en hij volgde hem" (dat is die boodschapper) en dan lees je dat hij hem naar buiten volgde. U weet, Petrus was gevangen, nou ja, voor de directe context: kijk het maar eens even na. Petrus wordt dus bevrijd en hij volgt hen naar buiten, "en hij wist niet dat het werkelijkheid was wat door de engel gedaan werd, maar hij meende een gezicht te zien." Hier wordt 'gezicht' tegenover 'werkelijkheid' geplaatst, ziet u? Hij dacht een visioen te zien, maar het was echt.

Degene die trouwens een visioen ziet, voor diegene is dat niet van echt te onderscheiden. Vandaar dat dat onderscheid maken voor de betrokkenen heel moeilijk is; het is namelijk heel reëel voor degene die dat ziet. Vandaar ook dat die drie discipelen dat zo hebben gezien, zo onder de indruk. Dit is wat zij hebben gezien: het was een visioen, een gezicht. En ze worden hier dus op het hart gebonden door de Heer Jezus: "Vertelt aan niemand dit gezicht." Dat wil zeggen: voorlopig niet. "Voordat de Ben Adam" — die houden we er maar in — "voordat de Ben Adam uit de doden is opgewekt."

Ja, want dit hele gezicht gaat juist over de opgewekte Christus die straks in heerlijkheid zal verschijnen en in Zijn Koninkrijk zal komen. Als de Ben Adam in Jeruzalem zal verschijnen en Zijn Koninkrijk zal vestigen, zal de zevende dag aanbreken: de Sabbat voor deze wereld. Daar is het een verwijzing naar. Een berg trouwens is in de Bijbel altijd al een beeld van — ja, het is een verhoging, dat is wat een berg is, toch? — maar het gaat ook over verhoging. Die uitzonderlijke tijd waarin de Christus, maar in feite ook deze wereld, verhoogd zal worden, op een hoger plan gebracht zal worden. En de Heer Zelf zal dat gaan realiseren op Zijn dag, waarin de opgewekte Christus zal heersen in onvoorstelbare heerlijkheid.

En ook Mozes en Elia zullen gezien worden. Dat hun namen genoemd worden, heeft natuurlijk een directe betekenis, want zij zijn de namen bij uitstek die de Hebreeuwse Bijbel vertegenwoordigen. Er zit trouwens nog meer aan vast dan ik nu zeg, want ik denk dat het ook te maken heeft met de twee getuigen in Openbaring 11. Ik denk trouwens dat het met nog iets te maken heeft, maar dat valt buiten het bestek. Als u dit doorleest in Matteüs 17, dan wordt er ook verwezen naar Elia die zal komen. Dat is trouwens vers 10: "Hoe kunnen de schriftgeleerden dan zeggen dat Elia eerst moet komen?"

Kortom, dat is nu juist wat ze hebben gezien. Ze zijn verplaatst, en dat is wat ik vanmorgen vooral heb willen laten zien. Deze discipelen — deze drie, niet alle twaalf — maar deze drie zijn verplaatst in de toekomst. Ik hoop dat ik dat heb duidelijk gemaakt. En dat het laatste vers van Matteüs 16 juist uitgelegd wordt in het direct navolgende. In dat visioen, dat is een beeld van het komende Koninkrijk, van de Ben Adam die zal verschijnen in heerlijkheid. Daar hebben zij een plaatje van gezien, een trailer om zo te zeggen.

En dat dat inderdaad zo is, dat blijkt uit nog iets — maar daar gaan we ons dus vanmorgen niet mee bezighouden — maar dat is wanneer we 2 Petrus 1 vers 13 tot 21 gaan opslaan. Daar verwijst Petrus, daar refereert hij aan het einde van zijn leven aan deze machtige gebeurtenis. Hij zegt: "Ik ben ooggetuige geweest van Zijn heerlijkheid," en dan zegt hij: "Het is een beeld van de parousia van Christus." Dat wil zeggen van Zijn — wat wij dan noemen — Zijn wederkomst. Dat is dus wat we de volgende keer willen gaan bespreken en waarin Petrus dus zelf ook bevestigt: die verheerlijking op de berg, dat was een beeld van het komende Koninkrijk. En dat niet alleen over de centrale rol die de Zoon van God in dit alles zal gaan spelen. Zullen we het daar dan weer bij laten voor vanmorgen?