▶ 00:00 De Rode Draad van de Bijbel: Alle Eer aan God ↑ hoofdstukken

De liederen die we zojuist hebben gezongen, stonden al heel sterk in dat teken. Het is een onderwerp waar we het vanmorgen eens nader over willen hebben, dat in de hele Bijbel zo’n grote rol speelt, namelijk de eer aan God.

Als ik u alleen maar één woord noem dat echt een heel internationaal woord is: halleluja. Het is een Hebreeuws woord, maar in elke taal klinkt het. Halleluja betekent niets anders dan 'lof zij God' of 'prijs God'. Eigenlijk is de naam van God daarin vervat. Halleluja eindigt op 'Jah', en dat is de naam van God. Dan wil je zeggen: prijs Jah, 'Ik ben die Ik ben'. Dat is de rode draad van begin tot het einde.

Het is belangrijk om ons te realiseren dat dit niet is omdat God eergevoelig is of een groot ego zou hebben, of omdat God zit te wachten op eerbetoon of complimenten. U weet wel, dat is in feite vaak hoe je het psychologisch benadert: een minderwaardigheidscomplex waarbij je probeert te compenseren door mensen die jou maar complimenteren.

Maar als we het hebben over de eer van God, dan hebben we het over datgene wat Hij waardig is. Wat de waarheid is, de heerlijkheid; de heerlijkheid van wie Hij is. En dat blijkt inderdaad, welke heerlijkheid we er ook over hebben: het is allemaal de heerlijkheid van Hem. We zullen dat straks ook nader bezien. Laat ik eerst eens wat zeggen over de oorsprong van deze specifieke uitdrukking.

▶ 02:02 De Schatkamer van Efeziërs 1: Uitverkoren tot Zegen ↑ hoofdstukken

Tot lof van Zijn heerlijkheid. Dat is een uitdrukking die we een drietal keren tegenkomen in de brief aan de Efeziërs. De brief die Paulus heeft geschreven vanuit de gevangenis. En dan komen we in Efeze 1 en dat is een schitterend hoofdstuk. Paulus pakt daar met recht uit. En als ik het zo zeg, dan is dat misschien nog wel dubbelzinnig ook, want het is één grote schatkamer. En ja, dat is niet voor niets dat ik het zo zeg, want als u even met mij meebladert... Ik heb allemaal dia's, maar goed. Even ter introductie lees je vrijwel aan het begin, in vers 3, hoe de apostel begint te spreken en te schrijven: "Gezegend zij of geloofd zij de God en Vader van onze Heer Jezus Christus." De volle titel van Hem die opgewekt is uit de doden. De God en Vader van Hem die ons zegent. In de grondtekst staat dat in een tijdloze werkwoordsvorm: Hij zegent ons.

Dan staat er in de meeste vertalingen helaas een gereduceerde weergave, omdat het kennelijk een beetje al te bont was in de ogen van de vertalers en men er 'allerlei' van heeft gemaakt. Maar dat is een reductie van de tekst. Er staat gewoon het woordje 'alle': die ons zegent met alle of elke geestelijke zegen te midden van de hemelsen in Christus Jezus. Het is een hele mond vol en in werkelijkheid gaat de zin nog veel langer door. Het is één grote... nou, het is een beetje overdreven, maar Efeze 1 bestaat uit maar een paar zinnen. Soms denk je bij het voorlezen: ik struikel over mijn woorden. Maar dat is ook precies zoals Paulus het heeft opgetekend.

God is het die ons zegent, en dan gaat het hier in deze brief specifiek over degenen die in Christus zijn. Dat wil zeggen degenen die vandaag het voorrecht genieten – want zo is het, maar daarover straks meer – die het voorrecht genieten in Hem te mogen zijn. Dat wil zeggen: Hem te mogen kennen. Dat is een voorrecht. Ik bedoel ook dat het een recht is dat ons gegeven is, maar dat wij ook voor hebben op zovele anderen. Je bent uitgekozen en het is ook iets, een recht dat uiteindelijk aan elk schepsel ten deel valt: om Hem te kennen en Hem te loven. Maar denk er eens even aan: gezegend met elke geestelijke zegen in Christus Jezus. Er is niets in Gods schatkamer wat Hij niet geeft aan degene die vandaag in Hem is en Hem mag kennen. Nou, dat is onvoorstelbaar.

En als ik zeg dat Paulus uitpakt, dan blijkt dat ook wel, want hij gaat vervolgens aantonen wat ons allemaal ten deel is gevallen. Laat ik aanhaken bij vers 5. Ik las zojuist vers 3 al even voor: God die zegent met elke geestelijke zegen, niets houdt Hij achter. En dan staat er in vers 5 – ik lees voor uit de NBG-vertaling van '51: "In liefde..." Want dat is de sfeer waarin God opereert. Logischerwijs, want dat is precies het kenmerk van Zijn wezen. In liefde heeft Hij ons... heeft Hij ons? Ik heb het expres even gecursiveerd, omdat daar vanmorgen juist ook de nadruk op ligt. Hij is degene die handelt. Heeft Hij ons ertoe tevoren bestemd? Ook hier weer: dat doet Hij. Het feit staat vast. Het gaat er niet zozeer om wanneer dat is, maar dat Hij dat doet.

In vers 4 werd er nog gezegd dat Hij ons uitkiest. Degene die vandaag mag geloven is uitverkoren. Uitverkoren, dat wil zeggen: vóór de nederwerping der wereld. Dat is de term die Paulus gebruikt. Wat het dan ook precies mag betekenen, we gaan echt heel ver terug in de tijd. In ieder geval ver voordat u en ik geboren waren, en nog een paar aeonen eerder, zal ik maar zeggen. Vóór die nederwerping van de wereld koos Hij uit.

Laat ik erbij zeggen: uitverkiezing roept bij sommige mensen al vibraties op als ze het woord alleen al horen. Ik kom er zelf niet vandaan, maar ik woon tegenwoordig in Katwijk, en voor de meeste van mijn plaatsgenoten – en er zijn meer van die plaatsen waar dat heel sterk geldt – die krijgen de rillingen al als ze het woord horen. Uitverkiezing. Want ja, de gevoelswaarde waaraan dat gekoppeld is: God kiest sommigen uit, en als je uitverkoren bent, dan zit je goed. Maar als je niet uitverkoren bent – en dat is de grote meerderheid – dan ben je bestemd voor de hel. Ik zeg het nu even gewoon cru, maar dat is waar het op neerkomt. Je kunt er een strik omheen doen of het allemaal een beetje wegmoffelen, maar dat is waar het op neerkomt. En dat is een afschuwelijk idee, want het punt is namelijk dat je er ook nog eens een keertje niets aan kunt doen: je bent uitverkoren of je bent het niet.

Maar dat is zo'n misverstand... of liever gezegd: het is een vreselijke karikatuur. Je mist dan precies de hele sfeer waarin het plaatsvindt. God kiest uit. Uitverkiezing is een Bijbels gegeven dat je helemaal niet hoeft weg te redeneren. Maar het is niet een kwestie van de één wel en de ander niet. Nee, God kiest uit, niet met uitsluiting van anderen, maar juist insluitend, ten voordele van degenen die niet uitverkoren zijn. En het mooiste en makkelijkste voorbeeld, het voorbeeld dat ook eerst voor het grijpen ligt, is in de Bijbel Abraham. Van hem lezen we ook dat hij was uitverkoren. Maar was dat omdat God de rest van de aardbodem niet interessant vond? Nee, er staat juist: hij was uitverkoren opdat door hem en zijn zaad alle geslachten van de aardbodem gezegend zouden worden.

Dus uitverkiezing is een voorrecht. Je zou ook kunnen zeggen dat het een last is. Als je het de gemiddelde Jood vraagt, dan zegt hij dat het een last is, want het brengt namelijk ook een heleboel lijden met zich mee als je tot dat volk behoort. Maar in elk geval: je bent uitgekozen, daar gaat het even om. De doelstelling is altijd: tot zegen, tot heil van anderen. Hij kiest een instrument uit om een veel groter werk te verrichten. En dat is wat uitverkiezing is: het is niet met uitsluiting, maar juist insluitend.

Omdat God de hele schepping inderdaad liefheeft, kiest God vandaag ook – laat ik het dan zo zeggen, en dan zijn we echt in de sfeer van de Efezebrief – een volk uit in het verborgene. Zo opereert en zo werkt Hij vandaag. Het haalt de kranten niet en het journaal niet, maar Hij werkt een verborgen werk te midden van de natiën. Hij roept mensen uit om vervolgens... nou ja, daar gaan we het dus over hebben, dat is het thema van deze studie: om Zijn heerlijkheid te gaan verkondigen. Dat is het. Waar en hoe, dat doet er nu even niet toe. Het gaat om het gegeven zelf.

Maar het is niet alleen maar dat God uitkiest. En uitverkiezing is inderdaad een selectief gegeven, dat kun je niet ontkennen. De één wel, je wordt uitgekozen. Stel je voor: je zit in de klas en de leraar kiest een paar leerlingen uit die iets mogen doen. Nou, dan is de één wel gekozen en de ander niet. Dus je kunt zeggen dat uitverkiezing in die zin exclusief is: sommigen wel en anderen niet. Alleen, nogmaals, het zijn altijd degenen die uitverkoren worden, die juist worden ingezet ten behoeve van degenen die niet uitgekozen zijn. En daarmee is dus vastgesteld dat uitverkiezing een Bijbels gegeven is. Dat is niet alleen maar omdat dat toevallig hier staat in vers 4, maar dat geldt trouwens ook voor een ander begrip en dat is voorbestemming. "In liefde bestemt Hij ons voor." Dat is net nog weer iets anders. In de theologie noemt men dat predestinatie; dat betekent voorbestemming. En dat is nog weer een ander gegeven.

Uitverkiezing wil zeggen dat sommigen worden uitgekozen met een specifiek doel. En voorbestemming is dat God een plan heeft en voor elk die in dat plan een plaats heeft, inderdaad een bepaald doel voor ogen heeft. Dat is voorbestemming. En daarmee is predestinatie ook een geweldige Bijbelse waarheid: God bestemt voor.

We komen er straks nog even op terug, maar in ieder geval is hier al vastgesteld: in liefde bestemt Hij voor. Hij heeft ons uitverkoren, en dan staat erbij dat we bestemd zijn om als zonen van Hem te worden aangenomen. Eigenlijk tot zoonschap, tot zoonstelling door Jezus Christus van Hem. En daarmee ook om de erfenis te delen, want zoonschap heeft alles te maken met het erfdeel of – tussen aanhalingstekens – het lotsdeel.

Dat wat je toevalt, wat God wil gaan geven. En dat is om de erfenis te delen met Jezus, namelijk de Christus. En als u even verder leest in vers 11, dan leest u inderdaad dat we in Hem zijn, 'in wie ook ons lotsdeel is toebedeeld'. Lotsdeel vind ik een mooi woord, want het wil zeggen: het valt je toe. Een mooi toeval. Toeval bestaat niet? Nou, toeval bestaat wel in die zin dat Hij het doet toevallen. Het komt je toe zonder dat je er iets aan doet, maar dat u weet: dat is wat het lot ook altijd bedoelt. Bij een loting gaat het erom dat jij er geen invloed op hebt, maar het valt je gewoon toe. Het geweldige is: er is een God die dat alles bedeelt en doet toevallen.

Hier is het idee dat wij – dat volk dat God Zich vandaag vergadert en verzamelt uit de natiën – bestemd zijn tot het zoonschap om die hoge positie straks ook te delen in de volheid van de tijden, zoals dat later ook genoemd wordt. En het is allemaal naar het welbehagen van Zijn wil, omdat God dat zo wil. Dáárom. Het is dus in overeenstemming met het feit dat Hij Zich dat zo heeft voorgenomen, in liefde. En dat pleziert Hem; dat woord 'welbehagen' is natuurlijk een beetje een oud-Nederlands woord, maar het betekent gewoon dat God daar plezier aan heeft. Zo wil Hij dat graag. En niets weerhoudt Hem ervan om dat op die manier te doen, want Hij is God.

We lezen even verder, want nu komen we pas bij dat begrip. Ik zei al dat ik eerst wil toelichten waar die uitdrukking 'tot lof van Zijn heerlijkheid' vandaan komt. Wel, uit Efeze 1, en zoals ik al zei: we komen die uitdrukking daar drie keer tegen. Hier is de eerste keer. Er staat: 'tot'. Dus het was eerst vastgesteld: uitverkoren, voorbestemd. En het is allemaal naar Zijn wil, het welbehagen van Zijn wil. En dan staat er: 'tot lof van de heerlijkheid Zijner genade'.

Tot lof. Ik heb eens gezocht naar synoniemen – en het lijstje is niet compleet – maar wij hebben daar vele woorden voor. Tot lof, dat wil zeggen: tot eer van, of als hommage aan, of tot roem, of als hulde, of als een ode, of als glorie. Het zijn allemaal woorden die daarmee samenhangen. God doet die dingen, God geeft dat. In Efeze 1 is het onderwerp dat degenen die Hij vandaag heeft uitverkoren en die tot dat gezelschap mogen behoren, een geweldige positie hebben toegedacht gekregen.

En het is allemaal al van tevoren voor ons bedacht, gegeven en vastgesteld. Hij wil dat zo graag. Wat dat dus betekent – aangezien het allemaal al geregeld was ver voordat u en ik er waren – is de vraag: aan wie is de ode dan? Ja, aan Hem uiteraard, want wij hebben er geen enkel aandeel in gehad. Ik bedoel: wij hebben er niets aan bijgedragen. We hebben er wel een deel aan, in die zin dat het je ten deel valt, maar het is niet zo dat je er een bijdrage aan geleverd hebt of er invloed op hebt gehad. Dat is zo geweldig!

Dit is zo fundamenteel om te gaan realiseren. Hier specifiek gaat het over de voorrechten die ons, de gelovigen in Christus Jezus, ten deel vallen, maar het is veel breder. Het geldt namelijk voor alles. Alles is tot lof, tot roem, als hulde aan Hem, want dat is wat Hij verdient. Dat toont namelijk de waarheid: verbeeld je maar niks. Ik moet denken aan dat grapje dat van de week nog even langs kwam. Een olifant en een muis lopen over een brug. Die muis kijkt zo omhoog en zegt tegen die olifant: "Wat stampen we lekker!" Kijk, in dat geval verbeeldt die muis zich dat hij dat samen doet. Maar als je het hebt over de eer van Hem, dan gaat het over de waarheid: verbeeld je helemaal niets. Nee, Hij is het. Hij is het die dat realiseert. Dus aan Hem de ode: tot lof van!

▶ 18:20 Tot Lof van de Heerlijkheid van Zijn Genade ↑ hoofdstukken

Laten we dat begrip 'tot lof van zijn heerlijkheid' eens in stukjes knippen. We weten nu wat lof is: dat is één groot applaus aan Hem. Zodat we ons inderdaad realiseren: aan Hem de glorie! Bovendien is daar 'tot lof van de heerlijkheid' – een ander woord daarvoor dat heel dikwijls gebruikt wordt (we zullen het straks trouwens nog een keer tegenkomen) is 'verheerlijken' als werkwoord. Maar verheerlijken, neem dat woord letterlijk, dan betekent het: de heerlijkheid van iets in het licht stellen. Ik heb hier een plaatje van een diamant. De heerlijkheid van zo'n diamant wordt in al zijn facetten tentoongesteld op het moment dat daar licht op schijnt. Wel, dat is tot lof van de heerlijkheid. Tot lof van Zijn heerlijkheid, zodat alle ode aan Zijn glorie gegeven wordt.

Het wordt trouwens nog nader gepreciseerd: het is tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade. Bij het begrip genade denken we aan het Griekse woord charis. En charis betekent vreugde. Denk eraan, de grondgedachte is altijd: dat wat blij maakt. Maar het heeft ook de component dat het 'om niet' is. In het Nederlands taalgebruik is genade voor velen een begrip dat een bepaalde plaats heeft gekregen in de dogmatiek, met alles wat daarmee gelieerd of geassocieerd wordt. Maar het begrip zelf was voor de Grieken heel bekend; het werd ook gewoon in het alledaagse leven gebruikt. Als je iets ten deel valt wat jou blij maakt – je staat op het strand en je ziet de zon ondergaan en daar kun je soms zo blij van worden, of van momenten in de natuur die je zomaar ziet, of een goede maaltijd – dan is dat iets wat je blij maakt en je krijgt het zomaar, om niet.

Vreugde om niet; het valt je ten deel. En de gedachte is dat wanneer die vreugde om niet je ten deel valt en je beseft dat, dan maakt dat dankbaar. Dat is dan weer een woord waar één lettergreep bij komt: eucharistia. En eucharistia betekent dankbaarheid. Maar dankbaarheid is niets anders dan het besef van genade. Let op: al die dingen die God geeft, zijn tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade. Het is alles aan Hem. Hij doet het, en dus komt Hem de lof toe. Het is de lof van een onvoorstelbare heerlijkheid, en bovendien van genade. Je krijgt het om niet en het maakt zo onvoorstelbaar blij. Dat is het: tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade. Dat is de grote doelstelling.

Waarom geeft God die voorrechten? Niet om... tja, hoe zeggen ze dat ook alweer? "We bennen op de wereld om mekaar te helpen, nietwaar?" De jongelui onder ons kennen dat liedje waarschijnlijk niet eens meer. Maar goed, dat maakt niet uit. Dat is trouwens nog een hele gunstige versie, want in deze tijd, waarin het menselijke ego heel groot is geworden, zeggen we: "Je bent op deze wereld om jezelf te ontplooien en om zelf zo gelukkig mogelijk te worden." Maar het is allemaal onzin, het is werelds denken. Ook die eerste versie is werelds denken. We zijn op de wereld niet voor elkaar – dat denkt u misschien wel – maar we zijn op de wereld alleen maar tot lof van Zijn heerlijkheid.

En als je adem hebt gekregen – en zoals we hier zitten, hebben we dat allemaal op dit moment – weet je dan waarom? Ik had het net over dat woordje 'Halleluja', maar hoe eindigt het boek der Psalmen? "Alles wat adem heeft, love de HEERE." Dat is trouwens een voorzegging hoor; het is niet alleen maar een oproep. Alles wat adem heeft, zál de HEERE loven. Waarom heb je adem? Waarom heb je een tong gekregen? Ja, om te praten, maar niet om te 'leuteren'. Het is heel mooi om over koetjes en kalfjes te praten, maar daar gaat het niet om. Je hebt een tong gekregen om Hem te loven. Dat is de reden: om Zijn heerlijkheid in het licht te zetten. Wat is het grote voordeel dat ik een tong heb? Nou, dat ik groot van Hem kan spreken; over Hem en tot Hem kan spreken. 'Tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade' betekent gewoon dat ik die heerlijkheid van Hem een grote ode breng en dat ik laat zien: het is Zijn genade.

De essentie daarvan is dat je dit alleen kunt doen wanneer je ook weet dat het niet jouw werk is. Op het moment dat je denkt dat het jouw werk of jouw verdienste is, dan kun je het wel zeggen, maar dat is de grote ellende met menige godsdienst – of het nu christelijk is of welke naam je er ook voor zet: het is met de tong, met de lippen. Je leest van het volk Israël dat de profeet zegt: "Dit volk eert Mij met de lippen." Ze zeggen wel dat het van Hem is, maar ondertussen draait het om eigen verdiensten. Ze zijn gewoon bezig met werken, zodat zij zichzelf op de voorgrond kunnen stellen. Dan eer je Hem met de lippen, maar het is niet echt zo. Wil je Hem de eer geven? Zie dan in ieder geval in dat het helemaal Zijn werk is.

Terwijl als het gaat om die schatkamer van Hem en wat ons ten deel valt... dat is allemaal van Hem, want het was al ver voor onze geboorte gearrangeerd en geregeld en het viel ons ten deel tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade. Ik moet nu echt verder gaan naar: "...waarmee Hij ons begenadigd heeft in de Geliefde." Ook hier gaat het om een tijdloze werkwoordsvorm: Hij begenadigt. Hij geeft ons die vreugde om niet, en wel 'in de Geliefde'. En wie dat is, dat is uiteraard de Heer Jezus Christus. En nu ga ik even verder.

▶ 25:23 Alles Werkt Naar de Raad van Zijn Wil ↑ hoofdstukken

Want ik zei al: drie keer komen we die uitdrukking tegen, 'tot lof van Zijn heerlijkheid'. We komen dat ook tegen in vers 11. Daar staat – u ziet het, ik val midden in de zin – naar het voornemen van Hem. Dan weet je ook meteen weer waar het over gaat. God heeft een voornemen, een plan, en Hij werkt dat uit. Hij kiest uit, ver van tevoren, en bovendien bestemt Hij voor. Niets gebeurt zomaar. Nee, Hij heeft een plan en alles is in overeenstemming met... Dat woord 'krachtens' is eigenlijk 'overeenkomstig'. Overeenkomstig het plan of het voornemen van Hem die in alles werkt. Hij werkt in het al – ta panta – in het totaal, in het geheel, in het heel-al. Hij werkt daarin in, Hij opereert daarin.

Of dat nou zichtbaar is of niet, dat inwerken heeft ermee te maken dat het zich ook inderdaad op een verborgen wijze voltrekt. Maar Híj is het die een plan heeft en dat plan gaat door. Het is allemaal in overeenstemming met Hem die in alles werkt naar de raad van Zijn wil, naar de bedoeling en naar het plan van wat Hij wil. Die 'raad', dat is vaak een verborgen zaak; dat is wat zich aan het oog onttrekt, dat wat God bedoelt. Er gaan een heleboel dingen tegen Gods wil in, maar uiteindelijk gaat niets tegen Gods raad in. Als je dat niet wilt geloven, zou je het eens aan Farao moeten vragen, die Gods wil weerstond. Je leest dat in Romeinen 9. 'Laat mijn volk gaan', zei God via Mozes tegen hem. 'Doe ik niet', zei hij. Ging hij in tegen Gods wil? Ja. Maar ging hij in tegen Gods raad? Dat dacht hij misschien, maar dat kan nooit. Nooit! Nooit gebeurt er iets buiten dat plan van God, buiten Zijn raad.

In alles werkt Hij naar de raad van Zijn wil. Dat is geweldig; dat is een God kennen. Goed en kwaad, zelfs als mensen hun vuist tegen Hem ballen en er niets van willen weten: buiten Zijn plan en buiten Zijn bedoeling kun je nooit terechtkomen. Nooit! Onze armen zijn zo vaak kort, veel te kort om te doen wat we willen, maar ik lees zo graag die woorden uit Spreuken 16:4, want die illustreren het zo perfect. Onthoud dat vers. God heeft... onthoud hem, zeg ik – en nu ben ik hem zelf even vergeten. De HEERE, Yahweh, heeft alles gemaakt voor Zijn doel. En er staat bij – want je denkt misschien: 'Ja, maar dat moet je niet zo extreem stellen' – nee, dat zegt hij juist wél extreem: God heeft alles gemaakt voor Zijn doel, en om te onderstrepen dat Hij met alles ook écht alles bedoelt, zegt hij: 'zelfs de goddeloze voor de dag van het kwaad'.

Alles heeft een bedoeling. En aangezien Hij goed is, wordt dat kwaad omgesmeed. Hij heeft een bedoeling met dat alles, met elk schepsel. Geweldig! Hij is het die in het al werkt naar de raad van Zijn wil. Dit geeft zo’n geweldig perspectief; dit is zo belangrijk om God... Er staat in Romeinen 1:21 dat we God als God moeten verheerlijken. Niet als een 'godje' dat met bepaalde dingen dan een plan heeft en dat probeert uit te voeren. God probeert nooit iets; Hij doet Zijn werk. Hij heeft een plan, en vanaf het begin stond het eind al vast. Kijk, dat is God. En God als God verheerlijken betekent dat Hij alles een plaats geeft. Hij werkt in alles naar de raad van Zijn wil. En daar komt het weer, als je dat beseft: 'opdat wij zouden zijn tot lof van Zijn heerlijkheid'. Hier heb je het weer: tot lof van Zijn heerlijkheid.

Als dit waar is, dat alles gewerkt wordt naar de raad en de bedoeling van Zijn wil, dan betekent dat dat het slechts één doelstelling heeft, namelijk: het is tot lof van Zijn heerlijkheid. Geef Hem daar de credits maar voor, zou ik zeggen, als je waarachtig bent. Verbeeld je niks: het is tot lof van Zijn heerlijkheid. Ik lees nog even verder; we zijn inmiddels in vers 14. Daar staat ook: 'tot verlossing van het volk dat Hij Zich verworven heeft'. Nou ja, tot verlossing, tot vrijkoping. Het gaat hier ook over de toekomst van dat wat Hij Zich verwerft. In de vertaling 'het volk dat Hij Zich verworven heeft' zit nog wat interpretatie, maar als u dat wat lastig vindt – want het is midden in zo'n zin en in het betoog van de apostel – laat het dan maar even, want daar gaat het nu niet om.

Het gaat erom hoe dat dan ook uitgewerkt wordt. Als Hij verlost, dan is dat ook weer tot lof van Zijn heerlijkheid. Het is gewoon het refrein in Efeze 1: tot lof van Zijn heerlijkheid. Met het oog waarop doet God dat? Wel, als één grote ode aan Zijn heerlijkheid. Dat is de waarheid, want Hij heeft het bedacht, Hij doet het en Hij realiseert het. Dus aan wie is de lof en aan wie is de eer? Aan Hem alleen. Om nog even diezelfde gedachte vast te houden: tot lof van Zijn heerlijkheid. Ik heb nu gedeelten uit Efeze 1 laten zien. Ik had nog veel meer schriftplaatsen uit het Oude Testament, maar ik heb er een heleboel moeten schrappen. Eén ding moet echter duidelijk zijn: ik wilde vooral de meest essentiële schriftgedeelten aanhalen die dit zo duidelijk laten zien.

▶ 32:00 Liederen in de Nacht: Leven Is de Here Loven ↑ hoofdstukken

En vanuit Romeinen 11 komen we dan weer via een heel andere aanvliegroute, om het zo te zeggen, bij exact dezelfde waarheid uit. Romeinen 11 vormt het einde van een lang betoog van de apostel waarin hij uiteenzet welke wegen God gaat met Zijn volk Israël en met de natiën. Hij beschrijft hoe Hij het volk Israël voor een tijd terzijde stelt om vervolgens de draad weer op te pakken; dat speelt een grote rol in die hoofdstukken 9, 10 en 11 van de Romeinenbrief.

Dan zegt hij in vers 32: "God heeft hen allen onder ongehoorzaamheid besloten." Ook dat is Zijn werk, Hij doet dat. Allen zijn zondaars, allen zijn stervelingen. God heeft dat zo gedaan om Zich over allen te ontfermen. En dan breekt de apostel los in ook weer een geweldige lofzang. Voor Paulus was dat geen frase of lippendienst; nee, het was de realiteit, ook in de praktijk van zijn leven. We zongen zojuist in dat ene lied over het zingen van liederen in de nacht. Dat viel me pas op toen we het zongen, maar dat verwijst natuurlijk naar die geschiedenis van de apostel Paulus toen hij met Silas gevangen zat. Je weet wel, in de nacht, in de binnenste kerker, helemaal in het blok. Ze konden geen kant op. En dan lees je: maar midden in de nacht zongen Paulus en Silas Gode lof. En al die gevangenen luisterden mee. Ze geneerden zich niet, want dit was heel reëel: ze zongen Gods lof. Er vond bij die gelegenheid een geweldige aardbeving plaats, maar stel je die situatie eens voor: het was midden in de nacht, het was pikdonker in het blok en ze waren zojuist nog gegeseld. En wat doen Paulus en Silas? Ze zingen een loflied.

Dat is besef van Gods heerlijkheid. Als God God is, dan plaatst Hij die omstandigheden dus ook. En als die God voor mij is, wat is er dan tegen mij? Wat kan er überhaupt tegen mij zijn? Als Hij, die alles in Zijn hand heeft, voor mij is, dan kan er niets tegen mij zijn. Helemaal niets. Denk maar aan iets dat invloed zou kunnen hebben; als er andere invloeden zouden zijn die een factor in mijn leven waren en de boel weer scheef zouden kunnen trekken, dan ben je in de aap gelogeerd, zoals we dat zeggen. Dan gaat het hele verhaal niet meer op. Maar nee, er is één God, dé God van hemel en aarde, en Paulus zegt: die is voor mij. Wat kan er dan tegen mij zijn? Dan zit je daar midden in de nacht, met alle omstandigheden tegen, en aan wie geef je de eer? Aan Hem.

Dat heeft niets met voelen te maken. Ik had het zojuist even over wereldse wijsheid die zegt dat we op de wereld zijn voor elkaar of voor onszelf. Weet je wat ook wereldse wijsheid is? Dat is afgaan op je gevoel. Dit heeft niets te maken met gevoel of met je zintuigen. Als er iets bedrieglijk is, dan zijn het vaak onze eigen conclusies, onze projecties en onze zintuigen. We zien namelijk maar heel beperkt, sowieso al in de tijd; we weten niet eens wat er over een half uur gaat gebeuren. Maar er is Er één die het geheel overziet en die heeft gesproken. Geloof is geen gevoel. Geloof wil zeggen: Hij heeft gesproken en zo is het. Sta daarop, want dan sta je op een rots. Als je op gevoel staat, dan sta je niet op een rots hoor; dat is heel beweeglijk. Daarom heet het ook emotie: 'motion', beweging. Ik heb niets tegen beweging — een mevrouw hier zegt van wel, "Zwijg vrouw!" — maar begrijp me goed: vreugde is ook een emotie. Het gaat niet om 'tegen emotie zijn', het gaat erom: wat is het uitgangspunt? Wat is de basis? Dat is geloof. En geloof wil zeggen 'amen' zeggen op wat Hij gesproken heeft. Dat maakt blij, dat geeft vrede. Wat voortvloeit uit wat Hij gesproken heeft, dat tilt je boven de dingen uit en geeft je vleugels. Het is Zijn woord waar je op afgaat en dan kun je inderdaad liederen zingen in de nacht.

Als Paulus in Romeinen 11 die lofzang heeft uitgesproken, dan is dat geen theorie. Voor een heleboel mensen is dit helaas vaak wel theorie. Zelfs als je weet dat het allemaal gaat om de lof van Zijn heerlijkheid, dan kan het nog theorie zijn. In hoeverre heeft dat rendement in je leven? Gewoon, omdat je elke dag de dag begint. Misschien niet letterlijk met een dansje, maar waarom eigenlijk niet? Omdat Hij de lof verdient. de nacht is voorbij, je staat op. Waarom mag je opstaan? Waarom mag je ademhalen? Om Hem te loven. Dat is de toonzetting van de dag. Zo mag je leven, en dan lééf je trouwens ook echt. Ik vind het niet voor niets dat 'leven' en 'loven' eigenlijk hetzelfde woord is; er zit alleen een andere klinker in. Maar je leeft pas echt als je looft. In het Engels heb je 'life' en 'love'. Het is leven, loven, lieven. Dan ken je de liefde Gods, dan ga je Hem de ode en de eer geven die Hem toekomt, en dan leef je.

Alles wat adem heeft, love de Here. Als je adem hebt, dan leef je. Als je de adem uitblaast, dan leef je niet meer. En weet u wat er staat? Om even een zijstraatje in te slaan: er is één groep die nooit de Heer looft. Als je sommige rouwadvertenties mag geloven, zou je dat niet denken, maar het zijn de doden. Je vindt het wel vijf of zes keer in de Psalmen en bij Jesaja: "Niet de doden loven de Heer." Nee, want die hebben geen adem. Maar wij, wij die adem hebben, wij loven Hem. Waarom? Omdat we leven. En wanneer leef je echt? Als je Hem looft. Dat is waar je toe bestemd bent en het is eigenlijk doodzonde als je Hem niet looft. Dat is geen beschuldiging, het is een vaststelling: het is jouw doelstelling, en als je beantwoordt aan die doelstelling, dan leef je.

Want er staat: uit Hem — dat wil zeggen, Hij is de bron — en door Hem — Hij is het kanaal, Hij is degene die het realiseert. Uit Hem wil zeggen: het komt van Hem, Hij heeft het bedacht en voortgebracht. Hij is ook degene die het vervolgens regisseert. Hij laat de regie niet over aan een ander. Voor zover Hij daarin delegaties heeft — zelfs de god van deze aion heeft daarin een belangrijke deel — dan nog is het gedelegeerd. Die kan geen millimeter verder dan Hij heeft geregeld. Feitelijk hebben wij daar niets mee te maken. Uit Hém. Het is maar net hoe je de klemtoon legt. Is het 'uit hem' of 'uit Hém'? Laten we het voor vandaag, in het kader van ons onderwerp, zo zeggen: want uit Hem, en vervolgens ook door Hem, en ook tot Hem. Het eerste spreekt over de bron, het tweede over het kanaal en het derde over de doelstelling. Het doel. En dat betekent dus dat er maar Eén is.

In die zin, beste mensen, is het leven verschrikkelijk simpel. Alles is heel simpel, want er staat bij: "zijn alle dingen." En ook hier staat weer dat woord waar ik het zojuist over had: het al, ta panta. Die Ene speelt de hoofdrol als het gaat om de bron, om de wijze waarop het zich voltrekt en als het gaat om de grote doelstelling. Hij is het. Het is één Iemand. Simpel betekent eenvoudig. Het leven is eenvoudig, namelijk: Hij. Uit Hem, door Hem en tot Hem zijn alle dingen. Hem zij de heerlijkheid!

En ik zei al, naar aanleiding van Efeze 1 zojuist: dit is niet alleen maar een oproep. Dat is het natuurlijk ook: Hem zij de heerlijkheid. Maar eigenlijk is het hier: aan Hem is die heerlijkheid. Dat wil zeggen dat het Hem toebehoort, en alles wat adem heeft, zal Hem loven.

Het grote slotakkoord van al die aionen, al die wereldtijdperken, zal één groot halleluja zijn. En als ik het zo zeg, dan moet ik denken aan dat stuk van Mozart – het grote halleluja, het slotakkoord van dat geweldige muziekstuk. Wat God componeert, eindigt in één grote ode aan wie Hij is. Maar daarin moet elke tong meedoen. In dat koor, dat vele stemmen en tegenstemmen kent, vele instrumenten, gaat heel de schepping meezingen.

God heeft – en dat doet God niet zo erg vaak – gezworen. Je leest het in Jesaja 45, dat voor Hem elke knie gaat buigen en elke tong zal getuigen. Dat is dan geen lippendienst meer, hè? De lip is de buitenkant, maar de tong is de binnenkant: elke tong zal van Hem getuigen. En daar staat nog bij: 'tot eer van God de Vader'. Althans, zo haalt Paulus dat later ook nog aan.

Aan Hem zij de heerlijkheid. Dus dit is niet alleen maar iets ethisch of een doelstelling. Dat is het wel, maar het gaat erom dat dit een vaststelling is: Hem zij de heerlijkheid tot in de aionen. Al die wereldtijdperken eindigen dus in die geweldige ode aan Hem. Geen ontkomen aan. Amen, dat is de waarheid.

▶ 44:27 Het Voorbeeld van Abraham: Geloof Is Amen Zeggen ↑ hoofdstukken

Ik wil nog even met u naar een andere Schriftplaats. We waren zojuist in Romeinen 11, nu gaan we nog even naar Romeinen 4. Daar vinden we ook in de praktijk een mooi voorbeeld: Abraham. U ziet de wijze waarop Paulus in vers 19 verdergaat; daaruit blijkt al dat hij daar een heel betoog opzet naar aanleiding van de geschiedenis van Abraham. Abraham geloofde God. God had een belofte gegeven en dan lees je in vers 19 – laat ik het maar gewoon voorlezen: "en zonder te verflauwen in het geloof..."

Als je het boek Genesis leest, dan blijken daar toch nog allerlei momenten in het leven van Abraham aan te wijzen waarin hij zijn eigen weg ging. Maar als God er later op terugziet – dat is heel mooi – dan is Hij het allemaal vergeten. Kijk het maar eens na in de Bijbel: als God terugdenkt aan al die mensen in het Oude Testament die leefden uit geloof, dan ziet Hij geen ongerechtigheid meer.

"Zonder te verflauwen in het geloof", heeft Paulus opgemerkt. Abraham heeft gewoon beschouwd, vastgesteld en geconstateerd dat zijn eigen lichaam verstorven was. Wij zouden zeggen: impotent, niet meer in staat om nageslacht voort te brengen, daar hij ongeveer honderd jaar oud was. Nu ja, hij heeft later zijn potentie weer helemaal teruggekregen, weten we, maar in elk geval is dat wat hij vaststelde in zijn eigen lichaam. En trouwens, it takes two to tango, en dat geldt zeker als het gaat om voortplanting: zijn vrouw Sara was bovendien al van meet af aan onvruchtbaar. Bovendien ging het haar niet meer naar de wijze der vrouwen; ze was ook zwaar over de leeftijd, en Sara’s moederschoot was verstorven.

Maar God had gezegd: "Door jou en jouw zaad", en bovendien zou dat zijn als de sterren des hemels. Ja, maar daar zag hij dus helemaal niets van. En dan komt het erop aan. Abraham stelt dat gewoon vast. Je hoeft je kop niet in het zand te steken; het is gewoon een vaststelling. Maar Abraham kende God. Hij kende God als God. Zou voor de Heer iets te wonderlijk zijn? Er staat dan bij dat hij aan de belofte van God niet heeft getwijfeld door ongeloof. Dat wil zeggen: God had gesproken. Dat was bij een eerdere gelegenheid waarbij God hem in de nacht uitroept en zegt: "Zo zal jouw zaad, jouw nageslacht zijn." Abraham zag er niets van en naar de mens gesproken kon het helemaal niet zoals het beloofd was, maar Abraham zegt: "Amen, U heeft het gezegd. Als U dat zegt, dan gebeurt dat gewoon." En Abraham heeft daar heel lang op moeten wachten, maar het is gebeurd.

Laten we even meelezen in de tekst: "maar aan de belofte van God heeft hij niet getwijfeld", want dat is ongeloof. Maar er staat: "hij werd versterkt in zijn geloof". Hij werd bij machte gemaakt in het geloof. Kijk, en dat is precies wat geloof is. Geloof is niets anders dan 'amen' zeggen. Ons woord 'amen' komt uit het Hebreeuws, en dat is gewoon het woord voor geloof. Dat betekent: "zo is het", iets beamen. Dat is wat geloof is: U zegt het, en zo is het. Ik ga er niet tegenin. Hoe U dat realiseert... dat was Abrahams probleem ook niet. Van Abraham werd niets gevraagd. Stel je voor dat er van Abraham wel iets gevraagd zou worden, dan moest Abraham iets gaan doen en dan kon hij zeggen: "Ja, maar ik heb het gedaan." Nee, God had helemaal niets aan hem gevraagd. Hij heeft gezegd: "Zo zal jouw nageslacht zijn." Dat is een belofte. En wat kun je met die belofte doen? Hij kon slechts beamen, en hij heeft beaamd wat God gesproken heeft.

Dat gaf hem juist zo'n kracht. Dat is waar ik het zojuist ook over had: geloof stelt je in staat tot – of laat ik het anders zeggen – geloof is precies de wijze waarop de kracht Gods werkzaam wordt. Hoe staat het in Romeinen 1? Een kracht Gods voor eenieder die gelooft. Dat woord is leven, dat is kracht, dat is vreugde, dat is hoop, dat is alles. Alle dingen zijn uit het Woord voortgekomen en als je Gods Woord beaamt, dan is dat zo'n ongelooflijke power. Abraham heeft dat geweten. Hij werd versterkt in zijn geloof, staat er. Hij werd daarin bevestigd en bij machte gemaakt, en gaf Gode eer. Hij gaf – en hier heb je dat woord waar we het al eerder over hadden – heerlijkheid. Ja, hier wordt het vertaald met 'eer'. Hij gaf God heerlijkheid. En wat is dat? Dat is dat hij de belofte van God beaamde. Maar dat is God eren. Als God zegt: "Ik ga dat doen", dan eer je God maximaal door gewoon te beamen wat Hij zegt. Is dat een verdienste? Nee, helemaal niet. Als er dan geroemd moet worden, dan is het Hij die gesproken heeft: "Ik ga dat realiseren." Dus als het gebeurt, is aan Hém alle ode. Abraham was daarin niet meer dan lijdend voorwerp. Het ging natuurlijk niet buiten hem om, want hij werd potent gemaakt, maar het overkwam hem. Hij was slechts een instrument.

Hij gaf God de eer. Dat is toch wel een van de grote kenmerken van met name de brieven die Paulus heeft geschreven en die bestemd zijn voor de natiën. Het is geloof. En wat betekent geloof? Geloof staat tegenover werken of verdienen. Geloof zegt: "Amen." God belooft, God verklaart. God zegt: "Ik ben dit, Ik ben de Redder van deze hele wereld." Wauw! Amen! U zegt het. Wat een kracht; het is gewoon beaamd. Dan heb je echt een blijde tijding om te vertellen. Hij gaf Gode eer, gevende heerlijkheid aan de God. Dus: tot lof van Gods heerlijkheid.

Waarom? Abraham was in de volle zekerheid dat Hij, God, bij machte was hetgeen Hij beloofd had ook te volbrengen. En dus gaf hij God de eer. Want als God degene is die het belooft, dan is God dus verplicht om het te doen. Dat klinkt een beetje raar als ik het zo zeg, maar het is wel zo. We zeggen toch: belofte maakt schuld. Als God belooft, wie is dan verplicht om het te realiseren? God. Maar wie krijgt dan de ode als het gebeurt? God. Daar zijn we precies waar we wezen moeten. Van Abraham werd niets gevraagd, maar Abraham geloofde God. Dat was meer dan genoeg, en daarmee gaf hij God de eer. Hij dacht: "Als God dat zegt, als God het belooft, dan komt het dik voor elkaar." In de volle zekerheid dat Hij bij machte was... U weet het, dat is die zinsnede die Abraham zei: "Zou voor de Here iets te wonderlijk zijn?" Ook als hij dan tegengesproken werd, of als Sara een mindere dag had: "Zou voor de Here soms iets te wonderlijk zijn?"

Kijk eens om je heen, kijk eens naar de schepping. Iemand die zoiets allemaal bedenkt, is bij machte het te doen. Denk je dat voor Hem, die uit een dode natuur leven voort kan brengen – het is niet voor niets voorjaar hè, elk jaar word je er weer bij bepaald – zou Hij niet bij machte zijn in ons verstorven lichaam nieuw leven voort te brengen? Opstandingsleven? Ze hebben het geweten. Maar Abraham heeft... kijk, dat is het mooie van geloof: je hebt zoveel voorpret. Je weet namelijk van tevoren dat het al gebeurt. Dat is de mooiste voorpret die er is. De vakantie moet nog komen, maar je weet dat die gaat komen. Al dat plezier dat je van tevoren hebt! Mensen ontnemen zichzelf zo enorm veel vreugde door God tegen te spreken of te betwijfelen, of het gewoon te negeren. Of ze zeggen: "Ja, het zal wel waar wezen", maar dan negeer je het dus. Maar als je erop gaat staan: "U heeft gesproken." Het is een beetje een economisch begrip, maar ik ben een Nederlander: dan haal je het volle rendement eruit.

Als je zou weten welke heerlijkheid ons wacht, uiteindelijk de hele schepping, dan kun je het je toch niet meer permitteren om nog één seconde gedeprimeerd door het leven te gaan. Het gaat er mij niet om dat dat niet mag; nee, het gaat erom dat wanneer je de heerlijkheid zou kennen die geopenbaard zal worden, je zou inzien dat het niet eens waard is vergeleken te worden. Dat is de formulering van Paulus: het is niet eens waard vergeleken te worden met het lijden van de tegenwoordige tijd.

Nu probeer ik dat helemaal niet te kleineren of te minimaliseren. Want als u de krant leest en het nieuws volgt, dan weet u wat voor afschuwelijk leed er is. Dag in, dag uit worden we erop getrakteerd, en dan is het nog maar een fractie. Dus begrijp me goed, dat wil ik niet minimaliseren. Maar om dan te bedenken dat het lijden van die tegenwoordige tijd niet eens waard is vergeleken te worden... Mensen, minimaliseer die heerlijkheid niet die gaat komen en wat God voornemens is en gaat doen. Sta daarop.

Kijk, en dan wordt je perceptie echt anders. Dan kijk je naar een andere wereld. Gods perceptie is ook anders dan de onze. Wij zien slechts wat voor ogen is, maar God ziet verder en grootser en dieper en door. Hij ziet alles. En dat is het geweldige van geloof, want dat geeft ons Zijn waarneming. Nu wil ik nog even naar 1 Korinthe 1.

▶ 56:07 Alles Is uit Hem: Wie Roemt, Roeme in de Heer ↑ hoofdstukken

1 Korinthe 1 is het laatste Schriftgedeelte dat ik in dit verband wil noemen. In dat hoofdstuk zet Paulus uiteen wat Gods wijsheid is. In de ogen van de wereld is dat dwaasheid, maar dat is andersom natuurlijk ook zo: de wijsheid van deze wereld is voor God gewoon dwaasheid. Paulus eindigt zijn betoog nadat hij de Korinthiërs eerst een beetje te kijk heeft gezet. Hij zegt: "Kijk nou eens naar wat je was toen je geroepen werd. Niet vele wijzen, niet veel aanzienlijken; we stelden niet zo heel veel voor." Juist wat onaanzienlijk en zwak is, heeft God uitgekozen. God heeft daar een voorliefde voor, juist om dat wat meent wat te zijn, te kijk te zetten.

Vervolgens kom ik bij vers 30: "Maar uit Hem is het, dat jullie in Christus Jezus zijn." Dit zou ik eigenlijk moeten cursiveren: uit Hem is het dat jullie in Christus Jezus zijn. Hoe komt het dat ik in Christus Jezus ben? Paulus zegt dat dit uit Hem is. Hij heeft jou geroepen, Hij heeft jou overtuigd en Hij heeft jou de ogen geopend. Aan wie is dus alle eer? Aan Hem. Want het is uit Hem dat je vandaag in Christus Jezus bent. Er staat verder: "en Christus Jezus, die ons van God is geworden wijsheid." In vrijwel alle vertalingen staat hier een dubbele punt, maar eigenlijk staat er dat Hij ons is geworden wijsheid van God, oftewel van Godswege. Christus Jezus is ons van Godswege wijsheid geworden. Dat is Gods intelligentie en Zijn uitzicht, die alle wijsheid van deze wereld, of wat daarvoor doorgaat, volstrekt belachelijk maakt.

Het is allemaal van Godswege. Hij is ons van Godswege wijsheid geworden en waaruit bestaat die wijsheid van God dan? Hier zien we opnieuw een driedeling die ons bepaalt bij het verleden, het heden en de toekomst. Ten eerste: rechtvaardigheid. Dat wil zeggen dat God rechtvaardigt; Hij verklaart je rechtvaardig. Dat is het verleden. Degenen die vandaag in Christus Jezus geloven, worden hier aangesproken. Het feit dat je in Hem bent, is genade. Het is immers uit Hem. Dat je een rechtvaardige bent, is puur uit Hem.

Maar niet alleen die rechtvaardiging is uit Hem, dat geldt ook voor de heiliging. Vervolgens gaat God mensen heiligen. Dat is geen eigen werk, want dan wordt het zelfheiliging en dat is hetzelfde als schijnheiliging. Het is uit Hem: Hij heiligt, Hij zet apart en Hij vormt ons. Het is allemaal Zijn werk. Het is de vrucht van de Geest, de natuurlijke, organische uitwerking van dat wat Hij in en door ons doet door geloof. Je staat op Zijn Woord en moet eens kijken wat er dan gebeurt. Dan word je blij, je krijgt liefde voor de mensen en je gaat met Gods ogen naar de wereld kijken. Je krijgt vrede en wordt geduldig, want je krijgt de tijd van een God die alles plaatst. Dat is de natuurlijke uitwerking van wat Hij doet: Hij heiligt en Hij rechtvaardigt.

Ten slotte is er de verlossing. Daarbij denk ik vooral aan de verlossing van het lichaam waar Paulus het over heeft in Romeinen 8. Dat is toekomst. Dit lichaam is nu nog onverlost, maar dat zal te zijner tijd verlost worden. Het wordt een totaal vernieuwd lichaam, aangepast aan de condities die straks nodig zijn. Hebben we daar een aandeel in? Nee, dat overkomt je. Al deze dingen zijn uit Hem.

Het is essentieel om dit te begrijpen: zowel de rechtvaardiging in het verleden, als de heiliging in de tegenwoordige tijd, als de verlossing in de toekomst — het is alles uit Hem. Dat dit de hele strekking is, blijkt uit het laatste vers van hoofdstuk 1. Paulus zegt daar: "opdat het zij gelijk geschreven staat: wie zich beroemt, roeme in de Heer." Want het is uit Hem, of je het nu hebt over het verleden, de tegenwoordige tijd of de toekomst. Het is alles uit Hem. Wil je God alle eer geven? Laat Hem dan ook al het werk doen. En dan is het waar: wie roemt, die roeme in de Heer.