▶ 00:00 Inleiding: het Geheim van Verbondenheid met Christus ↑ hoofdstukken

En wij gaan onze speurtocht voortzetten rond dit thema: 'Samen met Christus'. Ik weet dat er een aantal mensen zijn die er gisteravond niet waren en dus de inleiding hebben moeten missen waarnaar ik refereer. Laat ik dat dan in ieder geval nog even kort samenvatten.

Dat 'Samen met Christus' verwijst naar zeven historische feiten. Historische feiten die te maken hebben met Christus, die gekruisigd is, gestorven is, begraven is, opgewekt of levend gemaakt is, gezeten is aan Gods rechterhand, nu ook verborgen is — dat is nummer zes — en die straks geopenbaard zal worden in heerlijkheid. Dat is in de eerste plaats allemaal van toepassing op Christus. Maar het geheim en de clue van dit weekend is dat wij, in ieder geval als gelovigen — en in veel opzichten is de kring nog wijder, namelijk het gehele mensdom — daarin met Christus verbonden zijn. Wij zijn met Hem gekruisigd, met Hem gestorven, met Hem opgewekt, met Hem gezeten, et cetera, et cetera. Dat verklaart het thema 'Samen met Christus'.

Ik heb daarbij ook gezegd dat dit statements zijn in de brieven aan de Korinthiërs, de Galaten, de Efeziërs en de Kolossensen. Het is allemaal ontleend aan de brieven van Paulus; hij is de enige die dat onder de natiën op deze wijze naar voren heeft gebracht en ook heeft onderwezen. Het zijn niet zomaar wat losse zinnetjes, maar we zullen ook vanmorgen zien, in een gedeelte als Romeinen 6 — want daarheen gaan we — wat de impact daarvan is. Eigenlijk beperk ik me tot dat gedeelte, hoewel we natuurlijk zo links en rechts ook wat uitweidingen zullen maken.

In Romeinen 6 is het onderwijs van Paulus juist dat wij met Christus verbonden zijn. Dat is nu juist de clue van wat hij daar leert. Het idee is niet dat van plaatsvervanging: dat Christus voor ons stierf zodat wij niet zouden hoeven sterven. Integendeel, Christus stierf om ons mee te nemen in Zijn reis, als ik het zo mag zeggen, op weg naar de heerlijkheid. Hij neemt ons daarin mee, zodat wij met Hem gekruisigd zijn.

Ik weet dat dit voor sommigen, en wellicht voor velen, nog een hele omschakeling in het denken is om op die manier tegen de dood en tegen de opstanding van Christus aan te kijken. Dat betekent dus dat je dat idee van plaatsvervanging juist moet leren loslaten. Het is er ooit 'geïnstalleerd', of als ik het onvriendelijk zeg: daarmee zijn we geïndoctrineerd. Dat is heel erg onaardig geformuleerd, maar in ieder geval: als dat dan geen Bijbelse gedachte is, ja, dan zul je het toch weer op de een of andere manier los moeten laten. En ik kan u verklappen: het verhelpt heel veel. Als je dat leert doen, dan ben je daar vanaf. Want dan kun je er gewoon weer zuiver tegenaan kijken en heb je geen beslagen bril meer, om zo te zeggen.

▶ 03:55 De Kritiek Ontleed: Zondigen Opdat Genade Toeneemt? ↑ hoofdstukken

Paulus begint Romeinen 6 met de uitspraak: "Wat zullen wij dan zeggen?" Of in deze weergave: "Wat zullen wij dan uitspreken?" Die uitlating verraadt de schrijver, want hij zegt dat wel vaker; het is eigenlijk een soort conclusie. Het punt is namelijk dat hij in de voorgaande hoofdstukken, maar met name in Romeinen 5, in het direct voorafgaande een aantal dingen had vastgesteld. Hij stelde bijvoorbeeld vast — en dat is het laatste gedeelte van Romeinen 5 — dat wat Christus gedaan heeft en wie Hij is, niet onderdoet voor Adam. Integendeel, Hij overtreft hem. Dat is echt een understatement; hij zegt iedere keer: "Veel meer is dat wat in Christus aan het licht is gekomen."

Via Adam is de dood en de zonde in de wereld gekomen en over alle mensen is dat doorgegaan. De vergelijking is dat Adam een type is van Hem die zou komen, die hij elders de laatste Adam noemt. De overeenkomst tussen beide Adams is dat beiden de hele mensheid insluiten. Daarom heet hij ook Adam; Adam betekent gewoon 'mens'. Hij staat voor de mensheid. In Adam is heel de mensheid zondaar geworden. Dat is geen keuze van de mens; zo is hij nu eenmaal in de wieg gelegd. Maar precies zo is de waarheid in Christus: door één daad van gerechtigheid is het voor heel de mensheid tot leven en rechtvaardiging gekomen. Ook dat is geen keuze van de mens, integendeel, dat is Gods voornemen; zo heeft Hij dat besloten.

Christus overtreft Adam en Gods genade overtreft de zonde. Het is zelfs nog sterker: daar waar de zonde toeneemt, daar wordt de genade alleen maar overvloediger. Dat had Paulus uiteengezet en nu voel je de hete adem van zijn critici. Zij zullen zeggen: "Aha! Dus wat jij zegt, Paulus — om het even voor het gemak toe te waaiëren — is dat daar waar de zonde toeneemt, de genade overvloediger wordt. Maar dat is een mooi excuus om de zonde te laten toenemen. Het is feitelijk een impliciete aanmoediging om te gaan zondigen." Die tegenwerping zou je zelf hebben kunnen bedenken en dat wordt hier bevestigd, want dat is wat zijn criticasters zeggen. Paulus vult het als het ware voor hen al in. Hij zegt: "Wat zullen wij dan zeggen? Zouden we doorgaan in de zonde, opdat de genade zou toenemen?"

Ik moet trouwens even iets corrigeren wat eigenlijk een stelselmatige correctie inmiddels is geworden. In de NBG '51-weergave staat: "Mogen we bij de zonde blijven?" Maar dat staat er niet. Er staat geen 'mogen'. De vraag is: "Zouden we dan doorgaan met de zonde, opdat de genade zou toenemen?" Het idee is niet dat van 'mogen', maar is dit dan niet de logische conclusie? Die conclusie kon men trekken juist omdat Paulus zonder omwegen en heel ronduit had gezegd dat de zonde altijd de mindere is van de genade. De genade is altijd overvloediger.

Sterker nog, Paulus had het nog controversiëler naar voren gebracht aan het slot van Romeinen 5 vers 20. Hij zei: "De wet is erbij gekomen..." De vertalingen hebben dat zelfs nog wat proberen in te dammen, maar er staat: "De wet is erbij gekomen, opdat de overtreding zou toenemen." Wacht even. Dat zegt dus niet André Piet, maar ik moest lachen toen we zojuist een lied zongen met de tekst: "Laat andere stemmen in mij zwijgen." Ik zei: "Laten we nu niet luisteren naar de stemmen van André." Nee, dit is wat Paulus zegt. Hij zegt over de wet: "Waarom is die wet erbij gekomen? Opdat de zonde zou toenemen." Dat was niet een ongewild effect, nee, dat was Gods bedoeling. God gaf de wet. Wij zeggen dan: "Ja, de wet gaf Hij opdat de zonde zou worden ingedamd en de mens daardoor de weg naar het recht zou vinden." Die gedachte is eigenlijk algemeen religieus. Je hebt wetten nodig, want hoe zou je anders leven? Maar Paulus zegt: "Nee, die wet is er juist bijgekomen als prikkel."

We weten allemaal, zeker als je kinderen hebt opgevoed, dat de wet de prikkel van de zonde is. Zo staat het ook 'Paulinisch' in 1 Korinthe 15: de wet is de prikkel van de zonde. De wet prikkelt de zonde. Zeg dat je iets niet mag en je wordt juist geactiveerd. Paulus doet zulke prachtige, tegendraadse uitspraken, maar het is zo waar en zo evident. We komen er allemaal achter; het is ook heel eerlijk. Dat had hij dus gezegd, maar daarmee verklaart hij ook deze tegenwerping. Voordat we meegaan in Paulus’ betoog, moeten we eerst de credits geven aan zijn critici: dit is inderdaad een hele logische conclusie. Als het waar is dat de genade alleen maar overtreffend is, dan zou je kunnen zeggen: "Laten we dan doorgaan in de zonde, opdat de genade zou toenemen." Dat is een logische gevolgtrekking.

Maar dan volgt Paulus’ antwoord en dat is duidelijk. Als we het hierbij zouden laten, dan denk ik dat het wat onbevredigend is als je alleen zegt: "Nee, volstrekt niet!" Je zou dan zeggen: "Wacht even, Paulus, kun je ook vertellen waarom niet? Motiveer dat eens en geef, zoals ik dat zelf pleeg te zeggen, de bonnetjes erbij." Hij zegt inderdaad: "Volstrekt niet!" Ik voeg er nog bij dat dit ook is wat Paulus’ tegenstanders hem in de mond legden: dat dit het resultaat of de logische conclusie van zijn boodschap zou zijn. Namelijk dat Paulus met zijn nadruk op de genade, en het feit dat de zonde uiteindelijk alleen maar Gods heerlijkheid dient, een argument zou geven om te zondigen.

Laten we welwezen: er zijn ook mensen die het zo gebruiken. "Genade is een risico", dat is de titel van een boek. Het is heel riskant om genade te prediken. Toch blijf ik er dapper mee doorgaan en ik verheug me erin. Ik sta in die genade — dat is trouwens ook Romeinen 5 — en we roemen daarin. Maar we nemen daarbij het risico dat mensen het als een excuus gebruiken, als een voorwendsel om gewoon hun eigen zin te doen. Oké, het zij zo. Het mooie is trouwens dat Paulus niets van de waarheid afneemt. Wat hij wel doet, is zeggen: "Jullie tegenwerping lijkt logisch en is dat ook, maar het is slechts de helft van de waarheid." En nu gaat hij uitleggen waarom dat zo is. Hoezo is die conclusie die zijn critici trokken niet waar? Paulus gaat dan een tegenvraag stellen, een retorische vraag, en dat is deze.

▶ 14:02 Volstrekt Niet: Gestorven aan de Zonde ↑ hoofdstukken

Hoe zullen wij, die stierven aan de zonde, daarin nog leven? Ook dat is trouwens heel logisch, maar dat had Paulus ook al in het voorgaande gezegd. Zojuist hadden we er nog even een gesprekje over, over deze kwestie: hoe Paulus onze identiteit neerzet. Namelijk, wij zijn verbonden met Christus. God ziet ons aan in Hem. En zoals Hij is, zo zijn wij. Christus stierf en wij stierven met Hem. Dat is trouwens het onderwerp van de rest van Romeinen 6.

Het punt is: wij stierven aan de zonde. God rekent ons niet meer als zondaren. Dat zegt Paulus ook letterlijk zo in vers 8 van het voorgaande hoofdstuk. Daar zegt hij: "toen wij nog zondaren waren". Lees dat goed, alstublieft. Toen wij nog zondaren waren. Met andere woorden, wij zijn geen zondaren meer. Ga dan niet in de spiegel kijken en zeggen: "Nou..." Of ga niet broeden op je verleden en zeggen: "Ik stel vast dat ik nog wel degelijk een zondaar ben." Dit is zoals God mij ziet. Dat is het format: verbonden met Christus die ooit stierf, en dus ben ik gestorven. Ik was een zondaar, maar zo rekent God dat niet meer.

Hoe zullen wij, die stierven aan de zonde, daarin nog leven? Je kunt niet ontkennen dat ook dit volstrekt logisch is. Als Christus voor ons stierf om ons mee te nemen, zodat wij ook met Hem zijn gestorven, dan zijn we dus gestorven aan de zonde. Het is dan onlogisch om te zeggen: "Nou, maar zouden we dan niet in de zonde blijven leven?" Nee, want je bent toch gestorven?

Dat is wat Paulus hier zegt: "Of zijn jullie onwetend? Weten jullie niet dat?" In de Korinthebrief lees je minstens tien keer zo’n uitspraak, dat hij dat iedere keer zo zegt: "Weten jullie dan niet dat?" Daarbij refereert hij eigenlijk aan het eerdere onderwijs. Hij zegt als het ware: "Hebben jullie toen je oren niet open gehad? Jullie wisten het toch in ieder geval? Zijn jullie het vergeten?"

Als hij zegt: "wij hebben geweten"... Ja, we vinden 'geweten' een erg mooi woord. Maar eigenlijk is het: "O, ik heb het geweten", en dan weet je het nu dus niet meer, hè? Toch? Er is een andere uitspraak, die vind ik ook wel leuk: een heleboel mensen danken hun goede geweten aan hun slechte geheugen. Ze hebben het geweten. Zijn jullie onwetend?

▶ 17:11 Identiteit als Kompas: Weten Wie Je Werkelijk Bent ↑ hoofdstukken

Ja, een goede start begint altijd met wetenschap en vooral met weten wie je bent: je identiteit. Het is een modern woord, maar je wordt er in ieder geval erg veel mee geconfronteerd. Het is een door en door psychologische term natuurlijk. Want wie ben ik nou eigenlijk? Hoe definieer ik mezelf? Ontleen ik mijn identiteit aan wat mensen van mij zeggen, of aan wat ik van jongs af aan altijd gehoord heb? Nou, daar kun je van in de neerslachtigheid geraken – dat meen ik echt, dat is geen grap. Als jij altijd gehoord hebt: "Jij durft niet" of "Jij kan dat niet", wat vormt je dan? Of: "Jij bent geen echte vent", wat dacht je daarvan? Dat kan je compleet desoriënteren.

Want ja, dat wat je van jezelf denkt – je zelfbeeld – is het meest sturende element in je gedrag, in de keuzes die je maakt en in dat wat je doet. Je hele gedrag is feitelijk gebaseerd op je zelfbeeld. Het klinkt wel heel psychologisch, maar het is echt zo. Als ik denk: "Ik ben niet muzikaal", dan zal ik het nooit in mijn hoofd halen... Dat weet ik ook niet trouwens. Ik ben wel groot geworden met altijd een piano om me heen, maar die piano heeft mij nooit leren spelen. Maar goed, als ik denk: "Ik ben niet muzikaal", bijvoorbeeld omdat tegen mij gezegd is: "Jongen, jij bent niet muzikaal", dan haal ik het niet in mijn hoofd om achter het klavier te gaan zitten. Toch? Nee, want ik ben niet muzikaal.

Daarentegen, als je geleerd is: "Jij bent muzikaal", en jij gelooft dat ook, dus jij denkt: "Ik ben dat ook", ja, dan pak je zomaar eens een trompet en dan ga je blazen. Ik kan er misschien nog niets van, maar ik ben muzikaal, dus dat lukt me wel. Dat stuurt je gedrag en je hele streven enorm. Daarom is het zo belangrijk om te weten wie je bent.

Heel vaak is het natuurlijk zo – laten we wel wezen – dat het juist ook in religie allemaal om gedrag gaat. Om wat je wel doet en wat je niet doet; de do's en de don'ts. Maar dan gaat het niet om wat je doet, het gaat erom wie je bent. En dan vragen we nog iets fundamentelers: hoe weet ik wie ik ben? Dan kun je natuurlijk hele algemene dingen zeggen als: "Ik ben op 2 maart 1961 in Haarlem geboren", dat soort dingen. Maar wie ben jij nou eigenlijk?

Ik zag vroeger weleens mensen met zo'n T-shirt – ik zie ze nu niet meer – met de tekst erop: "I am God's original creation". Een hele mooie: ik ben Gods creatie. Dan zoek je het in ieder geval al in de goede richting. Kijk, dat is heel wezenlijk. Wie ben ik nou? Ik ben een creatie van Hem. Geen vergissing. Ik ben hier niet door stom toeval en ik ben ook geen ongelukje. Nee, ik ben Zijn creatie, door Hem bedacht.

Nu komen we weer in de sfeer van Paulus: ik ben met Hem, met Christus verbonden. Met Hem gekruisigd, gestorven, begraven en opgewekt in een heel nieuw leven. Zo ziet God mij. Als dat het onderwijs is, dan vormt dat je enorm. Paulus zegt daarom: "Of zijn jullie onwetend?" Daar begint het: je moet eerst weten. En vervolgens krijg je dat je het ook gaat beseffen en dat je het ook gaat voelen, zodat het vervolgens een sturend element in je gedrag wordt. Dat is nu heel snel gezegd, maar in de praktijk is dat vaak een proces. Niet bij iedereen, maar bij een heleboel mensen wel. Dat gaat niet zomaar van één, twee, drie. Maar je moet eerst weten. In feite zijn die emoties en dat gedrag de dingen waar we op letten omdat dat zo dichtbij komt, maar het begint bij weten. Goed, zijn jullie onwetend over wat? Nou, laten we verder lezen.

▶ 21:56 De Geestelijke Doop: Ondergedompeld in Zijn Lijden en Dood ↑ hoofdstukken

Dat zovelen als tot in Christus worden gedoopt, tot in zijn dood worden gedoopt. Dit klinkt erg cryptisch, daar is Paulus goed in, maar luister goed, hij verklaart het allemaal. Eerst even dit: zovelen als tot in Christus worden gedoopt. Hij heeft het hierover: gedoopt worden in Christus. En een heleboel mensen zetten meteen een is-gelijk-teken met: "Oh, dus in water." Maar lees goed: in Christus gedoopt. Dat is wat anders dan in water gedoopt. Ik zeg niet dat er geen connectie is. Het is sterker nog: die hele doop in water is een beeld van de doop in Christus. De echte doop.

De doop in water is niet de echte doop, weet u dat? En ik heb dat geleerd van iemand die zijn hele identiteit, zoals hij neergezet wordt in de Bijbel, ontleent aan de doop: Johannes de Doper. Zo heette hij. En wat zei hij over zijn eigen doop? Hij doopte op de meest ideale plaats waar je maar gedoopt kan worden. Je hebt mensen die gedoopt willen worden in water en dan gaan ze speciaal eerst naar de Jordaan. En inderdaad, de Jordaan is wel een heel mooi type van een plek waar je gedoopt zou worden. En Johannes doopte in water. Tot zeven keer toe lees je dat in het Nieuwe Testament: "Ik doop jullie in water, maar Hij die na mij komt, die zal jullie dopen in de heilige geest."

En Hij die na hem komt, dat is Christus. Johannes zegt: "Ik ben een voorloper en wat ik doe is eigenlijk alleen maar een beeld van de echte doop." De echte christelijke doop is niet de doop in water, dat was de doop die Johannes had. De echte christelijke doop is de doop waarmee Christus doopt. Namelijk een geestelijke doop, een doop ook in Christus. En daarover heeft Paulus het ook, zoals hij trouwens in de Korintiërsbrief ook zegt dat wij allen in één geest tot in één lichaam gedoopt zijn. Dat is geen ritueel met mensenhanden, nee, dat is een geestelijke waarde.

Zovelen als tot in Christus worden gedoopt, zijn tot in zijn dood gedoopt. Dit is een retorische vraag: weten jullie dat dan niet? Als je gedoopt wordt in Hem, eigenlijk ondergedompeld wordt in Hem, ja, dan ben je ook in zijn dood ondergedompeld. En die connectie van de dood – de dood van Christus – en de doop, dat was er een die de Heer Jezus zelf al heeft gelegd. Je leest in Lukas 12 het volgende, ergens aan het einde van de loopbaan van de Heer Jezus hier op aarde. Dan vertelt Hij eigenlijk ook hoe Hij ertegenop ziet om naar Jeruzalem te gaan. En dan zegt Hij heel letterlijk in Lukas 12 vers 50: "Ik nu heb een doop om gedoopt te worden en hoe drukt het mij tot het ook volbracht is?"

In de Statenvertaling staat er: "Ik moet gedoopt worden met een doop en dat benauwt mij." Daarmee bedoelt Hij dat Hij ondergedompeld moet worden in dat lijden. Zo zeggen wij dat trouwens ook wel: ergens in ondergedompeld worden. En dat is een doop. De dood van Christus, dat was die doop. Wat Paulus zegt is dat toen Christus stierf en begraven werd in zijn doop, wij met Hem in zijn doop werden gedoopt. Ondergedompeld met Hem. Wij werden dan, volgens vers 4, met Hem begraven door de doop tot in de dood. En dat is wel bijzonder.

Het duurde even voordat het mij eigenlijk zo duidelijk werd, maar als je deze tweede zin leest: "door de doop tot in de dood", dan is dat laatste zinsdeel verklarend voor het eerste zinsdeel. Wij werden dan met Hem begraven door de doop, namelijk tot in de dood. Want zijn doop, dat is zijn dood, en wij zijn daarin – dat is de bottomline van waar het hier over gaat – met Hem verbonden.

In die zin is het idee van dit hele weekend toch wel heel simpel. Ik kan het in één zin samenvatten; als u houdt van deze korte versie, dan wil ik het wel vertellen. En dat is dat "samen met Christus" het hele idee is, over welk heilsfeit je het ook hebt. Welke van de zeven ook. Het idee is: Christus overkwam het en daarom ook ons. Wij zijn daarin samen met Hem verbonden, eengemaakt. Hij stierf, wij stierven met Hem. Hij was daar in de dood, in het graf; wij waren daar met Hem in het graf. Sterker nog, daarom stierf Hij juist: Hij stierf om ons daarin mee te nemen.

▶ 27:47 Wederopstanding: Opgewekt Om te Wandelen in een Nieuw Leven ↑ hoofdstukken

Net zoals Christus vanuit de doden werd opgewekt door de heerlijkheid van de Vader, zo zouden ook wij in nieuwheid van leven wandelen. Kijk, hier komen we er uiteindelijk, want het gaat niet om de dood, het gaat om leven. Maar dat leven waar we het over hebben, dat vooronderstelt de dood. Het is namelijk leven van de opstanding en dus gaat daar de dood aan vooraf.

"Opdat, net zoals Christus vanuit de doden werd opgewekt." Dat is trouwens een zin waarvan heel veel Nederlanders, denk ik, de clou ontgaat, of in ieder geval dit specifieke element. Het is niet: "net zoals Christus vanuit de dood werd opgewekt." Dat is iets anders. De dood is een toestand waar je je in bevindt als je gestorven bent; dat is de dood. Maar "doden" is een meervoud. Je hebt één dode, een lijk, en je hebt doden. Welnu, Christus werd opgewekt vanuit de doden. Niet vanuit de doodstoestand – dat is wel zo, maar dat is niet wat hier staat – maar vanuit de doden. Laten we zeggen: er waren allemaal doden, daar waren graven. En terwijl al die anderen in de graven achterbleven, werd Hij vanuit de doden opgewekt. Tussen de doden uit. Dus terwijl al die doden gewoon achterbleven en in de dood bleven, werd Hij vanuit de doden opgewekt. Als eersteling trouwens, want al die anderen volgen ook wel, maar zoals we gisteren al even memoreerden en vaststelden: ieder in zijn eigen rangorde. Niet allemaal tegelijk.

Opdat, net zoals Christus vanuit de doden werd opgewekt door de heerlijkheid van de Vader... Ja, dan heb ik de neiging om erbij te zeggen: dus niet door eigen kracht. Ik zeg het er even bij omdat dat toch theologie is waar we mee groot geworden zijn. De Drie-eenheid. Aan de ontbijttafel hadden we daar ook al even over; we hebben vanmorgen eigenlijk al heel wat besproken. Maar het idee... heb je daar wel eens bij stilgestaan? Als Jezus God zou zijn – en ik bedoel, dat is ABC-orthodoxie – hoe kon Jezus dan sterven? Stierf God dan en was de schepping gedurende drie dagen zonder God? Ik zeg dat niet uit oneerbiedigheid, integendeel; ik zeg het gewoon om duidelijk te krijgen wat men leert. Jezus stierf, oké, dus God stierf? En in die dagen dat Hij in het graf lag, draaide de schepping zomaar door zonder God? Trouwens, kan God sterven? Is God niet de Onvergankelijke?

Vanuit het idee dat Hij God was, zegt men ook: "Hij stond op." Zo wordt het ook in een lied gezongen: "Hij stond op uit eigen kracht, want Hij is God bekleed met macht." Maar dat betekent dus dat God gestorven is. Mag het wat sterker, zoals hier ook staat? Hij werd opgewekt! Hij stond niet op uit eigen kracht. Nee, het was de heerlijkheid van de Vader die Hem uit de doden opwekte. Daar was een mens in het graf en als de heerlijkheid van de Vader Hem toen niet uit de doden had opgewekt, dan was Hij nu nog steeds een dode geweest. Dit is heel vitaal. Want als je gelooft dat Jezus God is, dan kon Hij niet echt sterven, en bovendien: dan steeg Hij dus uit het graf door eigen kracht. Maar dan kun je dit nooit van harte geloven. Dan werd Hij niet opgewekt door de heerlijkheid van zijn Vader; dan was het niet God die Hem opwekte, maar dan stond Hij zelf op uit eigen kracht. Dan kun je nooit van harte geloven wat Paulus zegt: "Wie met zijn mond belijdt dat Jezus Heer is en met zijn hart gelooft dat God Hem uit de doden opwekte, dat is de weg naar redding." Het is wel belangrijk dat ik weet dat God Hem opwekte uit de doden. Op het moment dat ik denk: "Eigenlijk deed Hij dat zelf, want Hij was God," dan kan ik dit niet van harte geloven. Oké, je kunt het misschien nazeggen, maar het betekent niks.

Daar hebben we het over: "Net zoals Christus vanuit de doden werd opgewekt door de heerlijkheid van de Vader, zo ook wij in nieuwheid van leven zouden wandelen." Ik vind dat prachtig: een heel nieuw leven. Hij stierf, Hij werd begraven, wij met Hem. En nu Hij is opgewekt uit de doden, betekent dat: ik ben daarin met Hem verbonden. We zijn door geloof met Hem verenigd en dus is er een heel nieuw leven. De hele zonde ligt achter me. Een heel nieuw leven. En zo staan wij dus op.

Ik vind het prachtig: elke dag begint nieuw. Eerst word je gewekt, toch? Je wordt gewekt door zo'n bel. Dan duurt het even voordat je opstaat, tenminste bij mij. Dat zijn twee verschillende dingen: wekken en opstaan. Je wordt gewekt, vervolgens sta je op en dan begint een nieuwe dag. De nacht is voorbij en elke dag dient er zich een heel nieuw type aan, een hele nieuwe dag. Nou, zo mag ik opstaan: opgewekt – hoe vindt u die? – in nieuw leven! Elke dag krijgen we zomaar een gratis illustratie van waar het in het leven om gaat, namelijk het feit dat ik ben gewekt. De nacht ligt achter mij, de zon schijnt en een nieuwe dag is aangebroken. Een nieuw leven. Maar nu ook werkelijk leven, zodat we in nieuwheid van leven zouden wandelen.

Wetend wie je bent. Ik was een zondaar, dat was gewoon zo. Maar ik ben nu volstrekt in een nieuwe schepping gekomen, aan de andere zijde van de Jordaan om zo te zeggen, in het beloofde land. Alsjeblieft. Als je het gelooft tenminste. En als je het niet gelooft, dan is het nog steeds zo, maar dan pluk je daar in de praktijk de vruchten niet van. Daarom is het zo belangrijk om dit te weten. Ook als het gevoel er niet is, weet ik: dit is het. Zo ziet God mij. Ik ben met Hem verbonden en zo mag ik elke dag in nieuwheid van leven wandelen. Een heel nieuwe creatie, zoals we dat gisteren overdachten: een nieuwe schepping.

▶ 35:44 Samengesmolten met Hem: de Oude Mens Is Medegekruisigd ↑ hoofdstukken

Want indien wij samen één plant zijn geworden in de gelijkenis van Zijn dood... hier is hij. Gisteren werden we even aangesproken; toen hadden we dat weekendlied en dat refrein begint dan: "één plant gemaakt met Christus." En toen dacht men: "Eén plant? Hoezo? Ik bedoelde zeker één plan ofzo?" Nee, het is geen verspreking, maar bij dezen maak ik hem duidelijk. Want hier gebruikt Paulus... ja, in de gangbare vertaling staat dan samengegroeid. Letterlijk staat er "samengesproten". Het idee is: we zijn vergroeid, samengegroeid. Letterlijk dus het idee van één plant. Als ik me niet vergis staat er zoiets ook in de Septuaginta; klopt dat? Eén plant. Ja, dus het idee is inderdaad dat je bent samengesmolten. U kent wel dat soort illustraties ook in de natuur, hoe twee planten zeg maar één worden, vergroeien met elkaar. Het idee van vergroeien zodat twee één worden. Nou, dat is wat hier staat. We zijn één plant met Hem geworden. Eigenlijk ook het idee wat je hebt bij enten, waarbij je een spruit van een bepaald gewas op de onderstam zet van een ander gewas en dan wordt het één plant of één boom.

Indien wij samen één plant zijn geworden, dat wil zeggen: één plant met Hem, vergroeid met Hem. Dat wat Hij is en wat Hem is overkomen, dat is ons lot. Daarom stierf Hij. Want indien wij samen één plant zijn geworden in de gelijkenis van Zijn dood, dan zullen wij het ook zijn van Zijn opstanding. Dat is logisch; als je met Hem één geworden bent in het een, dan ook in het ander, want daarin neemt Hij ons mee.

Dit wetende. Ik zeg weer: niet voelende of zelfs niet dit ziende; nee, dit wetende. Hoe weet je dit? Wel, zo spreekt God. Zo heeft Hij dat verklaard. Dit zijn de woorden van God Zelf. Of u zegt: dit is het onderwijs van Paulus... maar linksom of rechtsom, dat is toch hetzelfde. Want ik bedoel, hij is afgevaardigd om dit op te tekenen, zijn hemelse missie. Dit wetende, dat onze oude mens werd meegekruisigd. Dus meegestorven, meebegraven en hier ook meegekruisigd. Ziet u hoe vaak dit soort termen gebezigd worden? Inderdaad, het is typisch Paulus die dat dan zo zegt. Het betekent ook dat aan de oude mens een einde is gekomen.

Ik weet dat sommige mensen zeggen: "Ja, je hebt eigenlijk een combinatie, die oude mens is er ook nog; je hebt de nieuwe mens en de oude mens." Nee, de oude mens werd meegekruisigd. Dat is voorbij. Oké, het vlees is er in zekere zin ook nog, maar daar hadden we het gisteren ook al over. Dat is een kwestie van onze rekening. Voor zover we nog in het vlees wandelen, want eigenlijk is dat niet meer zo. De facto misschien wel, maar de jure in ieder geval niet. En daar gaat het om. Dit wetende, dat onze oude mens werd medegekruisigd en alles wat daarmee dus verband houdt, wat je allemaal kan aanmerken op die oude mens en wat eraan mankeert. Nou, zullen we een verzameling aanleggen? Nee, laten we het maar niet doen. Toch? Bijna de "eeuwziek". Het hele verleden, alle verwijten en alle gebreken van de oude mens, gewoon dat wat hier nu zit, wat je ziet. Maar dat is voorbij. Zo ziet God dat niet meer. Hij ziet ons nu in wat straks de feiten ook zullen zijn. En dat is niet een of andere boekhoudkundige truc; nee, dat is de realiteit. Feitelijk is dat wat wij zo bepalend vinden maar een heel betrekkelijk dingetje; dat heeft te maken met het aantal jaren. Maar de definitieve bestemming en dat wat we zullen zijn – een nieuw lichaam, onvergankelijk, volmaakt – dat is onze uiteindelijke bestemming. Het zal nooit meer eindigen. Dat is onze identiteit. Niet dat wat wij gedurende deze voorbereidingsjaren, zal ik maar zeggen, hebben meegemaakt als ouds.

Dit wetende, dat onze oude mens werd meegekruisigd, opdat het lichaam van de zonde tenietgedaan zou worden. Het lichaam van de zonde, dat is het lichaam dus dat beheerst wordt door de zonde. Dat is voorbij. Nee, dit lichaam is er misschien nog – u zegt dat het er nog is – oké, prima, zo beleven we dat nog, maar het wordt niet meer beheerst door de zonde. En dat wordt dan ook daarna duidelijk gemaakt: en wij geen slaaf meer aan de zonde zouden zijn. Dat staat er feitelijk ook niet eens; "om geen slaaf meer te zijn" moet gecorrigeerd worden, zie ik ineens ter plekke. Maar goed, wij zouden geen slaaf meer zijn aan de zonde. Aan de zonde, enkelvoud, gewoon aan de macht, dat hele domein van de zonde, en dus niet langer daardoor beheerst worden.

Een slaaf is iemand die beheerst wordt door... een slaaf is geen werknemer. Een slaaf is 24/7 altijd het domein van, niet alleen onder het gezag van, maar ook gewoon het eigendom van die heer. Nou, een mens wordt beheerst gewoon door zonde. Hij mist zijn doel per definitie, al was het maar omdat hij vergankelijk is. En je kan zeggen van: "Ja, maar mensen hebben toch goede bedoelingen?" Ja, meestal ontbreekt het daar niet aan, die goede bedoeling, maar het probleem met zonde is dat je een doelmisser bent. Je kan wel goede bedoelingen hebben, maar de ellende is op het moment dat het wijkt: het wijkt altijd weer af. Je mist je doel. En zelfs als je hem bijna bereikt hebt, heb je hem nog gemist. Dat kent u toch wel van iets wat je bijna bereikt hebt? Ja, bijna geslaagd. Nee, dat kan niet. En er staat ook in – dat is trouwens Romeinen 3 – dat wij allen de heerlijkheid Gods derven. Daar staat letterlijk tekortkomen. Het gaat er niet om hoeveel je tekortkomt. Je kan zeggen: "Ik voldeed bijna." Ja, dus niet. En dat is het punt. Je bent een doelmisser. En in allerlei zin kan je dat gebruiken. Dat wil helemaal nog niet eens zeggen dat je moreel gezien in de ogen van een ander een slechterik ofzo bent, of dat je daarin slecht afsteekt. Dat is het idee niet. Het idee is niet dat je slecht bent; zonde betekent dat je een doelmisser bent. Dat is gewoon wat het woord betekent.

En wij worden niet meer beheerst door de zonde. Hoezo? zegt Paulus. Nou moet ik eventjes doorbladen; we komen namelijk niet meer bij dat vers, daarom wil ik het nu toch even noemen, omdat Paulus dit idee en deze gedachtegang later nog weer gaat uitwerken. En nu neem ik u even mee; ik skip even een aantal verzen en ik ga nu naar vers 14, en dan moet u zo goed opletten. Hier zet hij die gedachte voort van vers 6, opdat het lichaam van de zonde tenietgedaan zou worden en wij geen slaaf meer zijn aan de zonde. En dan zegt hij: hoezo geen slaaf meer? Immers, let op.

▶ 44:07 Geen Slaaf Meer: Niet Onder de Wet, maar Onder Genade ↑ hoofdstukken

De zonde zal geen heer over jullie zijn, ofwel: je zult niet meer beheerst worden door de zonde. Hoezo? Let op, want jullie zijn niet onder de wet, maar onder de genade. Die uitspraak vind ik bijzonder. Waarom ik hem zo bijzonder vind? Omdat je vaak de gedachte hoort dat de zonde juist wordt verhinderd als je onder de wet bent. Zo wordt het ons ook vaak verteld: alleen als je onder de wet bent, wordt de zonde bedwongen. Maar Paulus zegt juist: de zonde zal geen heer over jullie zijn, want jullie zijn niet onder de wet. Met andere woorden: als jullie onder de wet zouden zijn, dan zou de zonde juist jullie heer zijn. Is dat waar of niet? Als je onder de wet bent, zo staat er, dan word je beheerst door de zonde.

Dat lijkt mij helemaal niet zo moeilijk te verklaren, want de wet maakt juist dat we worden beheerst door de zonde. Paulus gaat dat in het volgende hoofdstuk, Romeinen 7, ook toelichten. Daar krijg je een smartelijk verslag over hoe dat dan werkt. De wet zegt bijvoorbeeld: 'Je zult niet begeren', zoals we in het tweede gedeelte van Romeinen 7 lezen. Als je dat opvat als een opdracht en denkt: 'O, dat moet ik gaan doen, niet begeren, niet begeren, niet begeren', waardoor word je dan beheerst? Juist door dat begeren! Je wordt nooit zo getriggerd in de zonde en nooit zo beheerst door de zonde als wanneer je religieus denkt: 'Ik moet dat niet doen' of 'Ik mag het niet doen'. Juist dat maakt dat je beheerst wordt door de zonde.

Paulus zegt dus: de zonde zal geen heer van jullie zijn, want jullie zijn niet onder de wet maar onder de genade. Maar juist als je onder de wet bent, word je beheerst door de zonde, want dan ben je voortdurend bezig om de zonde te bestrijden of te vermijden. Je bent erdoor beheerst. Hoe anders is het als je weet: ik ben vrij van zonde, ik leef voor Hem. Ik lééf, en alle dingen zijn geoorloofd. 'O, maar dat is wel erg makkelijk', hoor ik mensen dan zeggen. Hebben ze het wel eens geprobeerd, denk ik dan? Men noemt dat 'goedkoop'. Ook dat klopt trouwens niet; het is niet goedkoop, het is gratis! Dat moet een Nederlander toch aanspreken: gratis.

Het idee is dus niet dat je slaaf aan de zonde bent als je zomaar een 'briefje 14' invult — zoals dat dan heet — en zonder God leeft in een leven van, zoals dat vroeger genoemd werd, hoeren en snoeren enzo. Nee, dat beheerst worden door de zonde blijkt juist heel religieus te zijn, namelijk het idee van onder de wet leven. Dan word ik beheerst door de zonde. Paulus zegt: dat is voorbij. Dat hebben we niet meer, want we leven onder de genade. Vrij. Ik ben geen zondaar, ik leef voor God. De strijd tegen de zonde maakt juist dat wij beheerst worden door de zonde. Ziet u dat? Het contrast wordt zo minder.

We lezen even verder in Romeinen 6 vers 7: 'Want wie gestorven is, is gerechtvaardigd van de zonde.' Rechtens vrij, dus. Je bevindt je niet meer in het domein van de zonde. Ik ga er soms even wat sneller doorheen omdat de klok doorgaat, maar vers 8 zegt: 'Indien wij samen met Christus stierven' — let op, daar is het thema weer: samen met Christus stierven — 'geloven wij dat wij ook samen met Hem zullen leven.' Dit is min of meer een herhaling. In de toekomst is dit ook lichamelijk zo, wanneer wij straks lichamelijk met Hem zullen leven. Maar dat is niet wat Paulus hier primair bedoelt; het gaat erom dat wij dat nu al doen. Wij leven nu al met Hem. Wij stierven met Hem, welnu, dan zullen wij ook met Hem leven. Dat 'zullen' betekent hier niet dat het louter in de toekomst is, maar het is gezien vanuit het perspectief dat wij met Hem stierven: dan zullen we ook met Hem leven.

Daarbij weten we dat Christus, opgewekt vanuit de doden, niet meer sterft. De dood is geen heer meer over Hem. Dat is heel anders, 'niet meer sterven' betekent iets heel anders dan wat bijvoorbeeld het dochtertje van Jaïrus overkwam, of de jongeling van Naïn, of Lazarus. Zij werden ook gewekt uit de doden en stonden op, jawel, maar dat was een terugkeer naar het sterfelijk bestaan. Zij stierven later weer. Daarom is Jezus Christus de Eersteling. De dood voert geen heerschappij meer over Hem. Hij heeft de dood achter Zich gelaten en daarin is Hij volstrekt uniek, tot op de dag van vandaag. Hij is de Eerste, Hij is opgewekt uit de doden, Hij sterft niet meer en Hij heeft onvergankelijkheid aan het licht gebracht. Dat leven wat Hij toen aan het licht bracht, gaat een deel worden van heel de mensheid, maar nu is het al een deel van degenen die mogen geloven.

Wij weten dus dat Christus, opgewekt vanuit de doden, niet meer sterft. De dood is geen heer meer voor Hem. Wat betreft het feit dat Hij stierf aan de zonde — in ieder geval dat doelmissende bestaan — stierf Hij eens voor altijd. Dat ligt achter Hem. Maar wat Zijn leven betreft, leeft Hij voor de God. Ja, dat 'leeft' is met vette hoofdletters: Hij lééft voor de God. Dat is het contrast. Wij zeggen wel van onszelf dat wij leven, maar strikt genomen leven wij niet, wij sterven. Wij zijn stervelingen, we zijn bezig dood te gaan. Maar Hij leeft! Hij heeft namelijk de dood achter Zich. Dit is echt leven: Hij leeft. Dat is in feite de boodschap. Om dat leven aan het licht te brengen moest Hij sterven, en Hij geeft het om niet. Hij stierf; één stierf voor allen, en dat is de liefde, de liefde van God. Wat Zijn leven betreft, leeft Hij voor 'de God'. Let op dat Paulus dit woord gebruikt: de God die overal een plaats aan toewijst. Zo ook... en nu komt de conclusie. In feite gaat hij nog verder, maar we beperken ons nu even tot vers 11. Dit is het belangrijkste om als conclusie bij dit gedeelte te betrekken.

▶ 52:19 De Juiste Rekensom: Dood voor de Zonde en Levend voor God ↑ hoofdstukken

Zo ook jullie. Zojuist is er gesproken over Christus; Hij stierf voor de zonde, eens voor altijd. Hij leeft voor God. En dan zegt Paulus: "Zo ook jullie." En let op: reken jezelf inderdaad doden te zijn voor de zonde. Ik zeg het nog maar een keer, we hebben dat in de afgelopen vier jaar via allerlei aanvliegroutes zo vastgesteld. Maar ik voeg er weer aan toe: dit is rekenen. En dan rekenen zoals God rekent.

Het is trouwens inderdaad ook een imperatief; dat zie je aan dat uitroeptekentje in de tekst. Dat geeft aan: doe dat! Dat is namelijk ook de bedoeling. Wat staat ons te doen? Wel, om zo te rekenen. Als je dat niet zou rekenen, dan is het echt een miscalculatie. Dan misreken je je compleet. Je gaat dan misschien af op je gevoel, op ervaringen of op de opinies van jezelf, maar dat is echt een misrekening. Zo ook jullie: reken jezelf inderdaad doden te zijn voor de zonde. En dat betekent gewoon: jij bent een dode. Ook hier weer dat meervoud: jij bent een dode, jij bent een dode. We zijn allemaal doden voor de zonde. Waarom ook alweer? We zijn verbonden met Christus. Die zonde ligt achter ons. Wij zijn doden.

En dat betekent dus... Dat is negatief. Maar ik vind dat mooi. Wat zou je doen met het negatieve? Het leuke is dat het woord zelf al aangeeft wat je ermee zou moeten doen, namelijk: negeren. Het werkwoord negeren komt van 'negatief' of 'negatie' – of omgekeerd, dat weet ik niet precies – maar in ieder geval zijn die twee aan elkaar gekoppeld. Ik vind dat zo mooi; het woord zelf is eigenlijk meteen een advies. Dat is net zoiets als de vraag: wat doe je met vuilnis? Nou, dat zet je bij het vuilnis. Het woord geeft het al aan. Wat is negatief? Nou, dat is datgene wat je zou moeten negeren.

De zonde negeren... ja, daar moet ik wel een kanttekening bij plaatsen. Want op het moment dat je daar een punt zet, krijg je weer 'wet': je mag nu niet aan de zonde denken. En dan zie ik je meteen voor me: waar denk je dan aan? Juist aan de zonde. Je kunt namelijk iets alleen maar negeren als er een alternatief is. Ik heb wel eens geleerd – ik heb zelf nooit zo'n cursus gedaan, maar ik heb het begrepen van iemand die dat wel had gedaan – dat als je een slipcursus of een antislipcursus volgt, een van de eerste dingen die je leert is wat je moet doen als je de controle over het stuur kwijtraakt. Je kunt dat ook als een metafoor zien: je raakt de controle kwijt over het stuur van je leven. Wat doe je dan?

De automatische reactie is bijvoorbeeld dat je in de berm terechtkomt en er rechts van je een sloot is. Ik praat uit eigen ervaring, ik heb het ooit een keer meegemaakt. Je komt in de slip terecht en wat doe je automatisch? Je kijkt naar die sloot, want daar wil je niet in terechtkomen. Het principe is echter: de richting waarin je kijkt, is de richting waarin je stuurt. Dat is gewoon een automatisme. Vandaar ook dat je bij zo'n slipcursus feitelijk – het is een technische cursus, maar vooral ook een mentale cursus – leert om anders te kijken. Je leert om niet naar die sloot te kijken. Waar wil je naartoe? Op het moment dat je de controle kwijtraakt, moet de vraag niet zijn: 'waar wil ik niet naartoe?', maar: 'waar wil ik wél naartoe?'.

Je bent een dode voor de zonde, dus de zonde negeren we; daar kijken we niet naar. Je kunt alleen maar ergens niét naar kijken als je weet waar je wél naar moet kijken. Je hebt een alternatief nodig. Want als je alleen maar zegt dat je het moet negeren, dan denk je er juist aan, toch? Wij leven voor God. Kijk, dat is het. En het geheim van negeren is het alternatief. En dat is dat wij leven voor God. Niet in de zin dat wij zouden móéten leven voor God, maar: wij léven voor God. Wij leven, dat wil zeggen: wij hebben dat leven van Hem ontvangen. Wij delen daarin en dus wandelen wij in nieuwheid van leven. We leven gewoon voor God, onbezorgd en onbekommerd. Dat is 'leven uit': niet meer ik leef, maar Hij leeft in mij. Dat is het leven.

En die zonde? Ja, daar heb ik het niet over. Die negeer ik consequent. Ik vind het een mooi beeld: strijden niet tegen de duisternis. Weet je wat? Dat is een veel beter idee. Veel slimmer, veel handiger, veel directer: wij doen gewoon het licht aan. Het heeft helemaal geen zin om tegen de duisternis te gaan strijden; er gebeurt niets hoor. Er is maar één ding dat de duisternis verdrijft, en dat is: doe het licht aan. Dit licht is het licht van het leven. Als dat gaat stralen, dan ben je een dode voor de zonde, ook in de praktijk, en leef je voor God. Nou, dat is het leven dat God voor ons heeft weggelegd. Alsjeblieft! Zullen we een lied zingen?