▶ 00:00 Terugblik op de Missie van de Knecht ↑ hoofdstukken

Nadat mijn broer dat zojuist uiteengezet heeft over die versiering, wil ik u in de eerste plaats ook een hele goede morgen van mijn kant toewensen. En wij gaan vanmorgen weer verder op de versiertour. Ik voelde me van de week in een conditie waarbij ik me niet echt in de baltsende phase bevond, en dat is nog steeds een beetje het geval. Maar niettemin, we hebben daar inmiddels al mooie dingen over gehoord en gezien.

We gaan vanmorgen, zoals Dirk dat al even aangaf, inderdaad dat andere boek van diezelfde auteur openen, namelijk de Schriften. We waren vorige week in Genesis 24, in dat lange Bijbelhoofdstuk waarin gesproken wordt over hoe de knecht van Abraham eropuit gestuurd wordt om een vrouw te zoeken voor de zoon van zijn heer. De eniggeboren zoon – dat lijkt wat vreemd, maar het is echt zo. Ondanks het feit dat er nog een andere zoon in het spel was, was Izaak de zoon van de belofte. De eniggeborene, ja. En voor deze eniggeboren zoon, voor deze enige erfgenaam, zou een vrouw, een bruid gezocht worden.

Nou, we hebben de vorige keer ongeveer de helft van het hoofdstuk besproken. Tot hoever waren we ongeveer gekomen? Ja, ongeveer de helft hebben we daarvan besproken. En het lijkt me goed, al was het maar voor degenen die hier nu voor het eerst zijn en die het eerste deel hebben gemist, om nog eventjes te recapituleren, zoals dat met een deftig woord heet. Wat hebben we toen besproken?

Wel, die knecht van Abraham wordt eropuit gestuurd om een vrouw te zoeken. Maar ze mocht beslist niet uit die Kanaänitische omgeving komen waar zij zich bevonden. Het beloofde land, dat was het land van Kanaän, en het was omgeven door heidense – en ik bedoel ook afgodische – bewoners. En er was nog een eis: hij zou een vrouw gaan zoeken uit Abrahams familie. Dat wil zeggen: die tak van de familie die zich elders nog in Paddan-Aram bevond, ergens in het oosten, duizenden kilometers verderop. Duizenden is wellicht overdreven, maar in ieder geval heel veel honderden kilometers verderop.

Daarbij werd ook nog iets anders gesteld: zij zou zich bij Izaak vervoegen, en niet omgekeerd. Dat wil zeggen: Izaak bevond zich daar in het beloofde land, precies op de plaats waar hij moest wezen. Daar was zijn vader immers toe geroepen: om naar dat land te gaan en om in dat land als vreemdeling te vertoeven. Dat land was het land van de belofte, en als hij een vrouw zou krijgen, zou zij zich uiteraard bij hem aansluiten, en niet omgekeerd. Nou, dat waren zo een aantal van de missiepunten die deze knecht meekreeg.

En dan lezen we: als hij aangekomen is op de plaats van bestemming, dan treft hij daar een vrouw met een kruik op haar schouder bij de waterbron. Dat is heel karakteristiek; we hebben ook gezien dat dat bij andere figuren in de Bijbelse geschiedenis het geval is. Ze vinden hun partner bij de bron, bij de waterbron – een beeld van het levende Woord van God. En daar treft hij dus deze vrouw met een kruik op haar schouder, en ze beantwoordt ook meteen aan het profiel. Want hij bidt een gebed waarin hij vraagt wat zij zou moeten doen en waaraan hij haar zou herkennen. En waarachtig, hij is nog niet uitgesproken of die vrouw komt zo in beeld, letterlijk en figuurlijk.

Ze beantwoordt aan het profiel, want wat doet ze namelijk? Ze geeft niet alleen water aan de knecht van Abraham. Dat was de vraag: "Geef mij een beetje water." Maar hij krijgt niet zomaar een beetje water; hij en zijn hele gezelschap, inclusief de tien kamelen – en we hebben gezien hoeveel die kunnen drinken! Wel, dat hele gezelschap voorziet zij overvloedig, totdat ze genoeg water hebben. En dat is precies wat de vrouw zou zijn: de vrouw met de kruik op haar schouder, de vrouw die zich bij de bron bevindt, de vrouw die ook vanuit de bron te drinken geeft aan wie het maar wil. Dat is de bruid.

En ik bedoel dat nu ook profetisch, want de bruid is in de Bijbel een type van het volk Israël, van de dochter van Sion die God bestemd heeft om Zijn bruid te zijn in het nieuwe verbond waar de Bijbel over spreekt. Dat is een nieuw huwelijksverbond, en dat gaat straks gesloten worden met dat volk. En dan zal God dat volk brengen uit de volkerenwereld naar het beloofde land. En dan zal dat volk een kanaal van zegen worden voor de hele wereld. Ze zal de wereld voorzien van water; des HEREN woord zal uitgaan vanuit Jeruzalem, rijkelijk scheppend van dat water des levens.

Eigenlijk is dat Messiaanse rijk dat we straks gaan beleven gewoon één grote bruiloft – die grote derde dag. Op de derde dag was er een bruiloft, u weet het, en dan gebeurt er iets met water. En er wordt ook nog eens rijkelijk voorzien in vreugde. Nou ja, ik zit nu beeld en werkelijkheid even door elkaar te halen, maar dat doe ik met opzet om te laten zien dat deze geschiedenis niet alleen maar geschiedenis is, maar bovenal ook profetie.

Deze vrouw is bovendien bijzonder mooi, zo staat er geschreven. Jong en maagdelijk. Dat is in de Bijbel altijd van belang: een maagdelijk persoon, speciaal voor die ene man voor het leven. Ze blijkt bovendien familie van Abraham te zijn, precies wat ook de eis was.

En als de knecht dit zo meemaakt, is hij verwonderd over deze hele gang van zaken. Hij buigt zich neer voor zijn God, dankbaar dat God er zo in voorzien heeft. Je leest dan ook dat de knecht Rebekka rijkelijk trakteert op sieraden; hij doet een ring aan haar neus. Vervolgens lees je dat hij wordt uitgenodigd door de familie om zijn verhaal te doen. Dat gaat hij dan ook doen. Wat we de vorige keer ook al hebben gezien, is dat wanneer hij zijn verhaal vertelt, hij precies herhaalt wat er gebeurd is. Dan krijg je dus een herhaling van de geschiedenis. Een twintigtal verzen in Genesis 24 is eigenlijk niets anders dan wat we al eerder in de geschiedenis vonden opgetekend. Dat is niet onnodig, maar juist bedoeld om accenten te leggen.

Goed, tot zover waren we ongeveer in de geschiedenis gebleven. En dan haak ik nu aan bij vers 50. Wanneer de knecht zijn verhaal gedaan heeft... – oh ja, dat moet ik er ook nog even bij zeggen, want als hij daar eenmaal is gearriveerd in de tenten van Rebekka... Een gegoede familie, dat zal straks nog wel blijken; en met gegoed bedoel ik ook met veel welstand. Er wordt hem een rijke maaltijd voorgezet, met eten en drinken, maar de knecht zegt: "Ik eet geen hap, want ik wil eerst het woord spreken waar ik mee eropuit gestuurd ben." Vervolgens vertelt hij zijn verhaal, en dat brengt ons bij vers 50. En daar beginnen we dus dit tweede deel mee.

▶ 09:26 Gods Leiding Erkend Door de Familie ↑ hoofdstukken

Toen antwoordde Laban – en Laban is hier in deze geschiedenis min of meer de zaakwaarnemer van Betuel. Want de enige keer dat hij hier in deze geschiedenis actief genoemd wordt, is in dit vijftigste vers: "Toen antwoordde Laban, alsook Betuel en zij zeiden..." Deze Betuel is voor de rest helemaal buiten beeld. Waarom? Dat weet ik niet. Maar je leest wel over de moeder van Rebekka; Rebekka gaat ook meteen naar haar eigen moeder toe om te vertellen wat ze allemaal heeft meegemaakt daar bij de bron. Maar voor de rest is Betuel helemaal buiten beeld. Misschien is het een oude man, of is hij ziek, of weet ik veel wat. In ieder geval neemt Laban de zaak waar. Maar Laban – en dat zagen we ook al – heeft niet helemaal zuivere motieven, omdat hij wel heel erg gecharmeerd was van al dat zilver en goud en dat blinkende spul.

Toen antwoordde Laban, alsook Betuel, en zij zeiden: "Dit is een bestiering van de HERE." In de Statenvertaling staat: "Van den HEERE is deze zaak voortgekomen." Kan niet missen, God is het die dit zo leidt. Let op, dit is dus niet alleen maar de conclusie van deze knecht van Abraham, maar nu ook van Laban en van Betuel. En ze zeggen: "Wij kunnen niets tot u zeggen, ten goede of ten kwade." Want wat wij hier ook over opmerken, het legt geen gewicht in de schaal. God is het die deze zaak, dit alles, zo zijn beslag heeft gegeven. Het is prachtig zoals God inderdaad op de achtergrond zo overduidelijk opereert. "Van den HEERE is deze zaak voortgekomen", zeggen zij.

En dan zeggen ze: "Zie, daar is Rebekka, neem haar en ga heen." Ik zei de vorige keer al, en daar begon ik mee en misschien is het goed om dat toch nog eventjes te herhalen, want dat is iets wat zich nu eenmaal aan je opdringt wanneer je dit leest. Dit is natuurlijk een geschiedenis van pakweg 4000 jaar oud, in een totaal andere tijd, een totaal andere omgeving in het Midden-Oosten. Zulke andere gewoontes, zulke andere aannames en ook rolpatronen, zoals dat heet. Dit is voor ons soms ook heel vreemd. Maar toen gaf ik vorige week al eventjes de tip: zet nou eens je eigen beoordelingen, je eigen aannames, je eigen ethiek en je eigen bril – de manier waarop je tegen dingen aankijkt – af, en lees nou gewoon deze geschiedenis sec, zonder oordelen. Wat zegt dit nu? Want wij hebben natuurlijk toch allemaal een beetje de arrogantie van: ja, wij leven inmiddels in 2016, wij kijken er inmiddels zoveel hoger en ontwikkelder tegenaan. Maar dat is natuurlijk onzin.

Als je trouwens een beetje afstand neemt van dat idee alsof de visie die wij nu in Nederland of in het Westen, in dit deel van de wereld in deze tijd hebben, alsof dat nou het hoogste en het beste is... Alsof niet iedereen denkt: "Dat is onze moderne visie." Alsof niet elke tijd zijn eigen moderniteit heeft. Honderd jaar geleden riepen ze dat ook: "Onze moderne tijd!" En nu kijken we er lacherig op terug. Ik bedoel, wat zegt dat?

Goed, dat zeg ik eventjes omdat we nu ook weer bij zoiets aankomen. Want ja, wat lees je dan? Rebekka die wordt gewoon uitgehuwelijkt. Hier, want het zijn Betuel en Laban, zijn zaakwaarnemer zeg maar, die Rebekka aan deze knecht meegeven: "Zie, daar is Rebekka, neem haar en ga heen." Natuurlijk was Rebekka... ze had zich al enthousiast getoond en die heeft ongetwijfeld haar mening daar wel in gegeven, maar dat is niet beslissend. Kijk, in de Bijbel is het zo – en dit zeg ik nou niet om bezoekers te trekken voor deze bijeenkomst, want ik kan me voorstellen dat dit misschien tegen de haren in strijkt, maar ik vertel gewoon zoals de Bijbel deze dingen beschrijft: een huwelijkssluiting is in feite een eigendomswisseling. De vader van de bruid geeft zijn dochter weg, namelijk aan een andere man. Ze was de dochter van de vader, zij behoorde bij de familie, en nu gaat ze haar eigen weg en wordt ze weggegeven aan een andere man. Dus: de vader geeft weg aan de bruidegom.

Eigenlijk kennen we dit soort beelden allemaal nog wel in rituelen, zoals wanneer in een kerkdienst de bruidegom de bruid krijgt uit de handen van de vader. Dat is een bekend beeld. Maar waar komt dat vandaan? Nou, dat heeft eigenlijk nog te maken met de essentie van wat een huwelijk ook is. Je zou het, als je het heel koel en kil zegt, kunnen zien als een soort van transactie. Het was het bezit van de een en het wordt het bezit van de ander. En een kostbaar bezit! Niet een ding; nee, die dochter betekent heel wat voor die vader. En hij geeft haar niet zomaar willekeurig weg. Nee, hij geeft haar weg aan een man die hij vertrouwt en die hij ziet zitten, en aan wie hij ook werkelijk die vrouw durft en wil toevertrouwen. Dat is een heel delicate zaak, want ja, het is iets voor het leven: "Deze vrouw krijg jij, die is aan jou levenslang toevertrouwd, daar heb jij het beheer over." Nou, dat is eigenlijk wat hier plaatsvindt.

En feitelijk is die huwelijkssluiting hier al geregeld: "Zie, daar is Rebekka, neem haar en ga heen, opdat zij de vrouw worde van de zoon van uw heer, zoals de HERE gesproken heeft." Ziet u, ook hierin zien zij de bevestiging, of bevestigen zij dat wat die knecht al gezegd had: dit is Gods woord. Zij zou de vrouw worden van de zoon van uw heer – van Abraham, en van Izaak daarmee dus. Toen de knecht van Abraham hun woorden hoorde – en het is de tweede keer dat je dit leest in de geschiedenis – toen wierp hij zich ter aarde neder voor de HERE.

De knecht bracht... en hier wordt ze weer versierd, eigenlijk pas echt. Want het eerste was alleen maar even dat hij uitpakte om te laten zien wat hij had, maar hier krijgt ze echt alles wat die hele delegatie van tien kamelen meebracht. Want die knecht was niet alleen gekomen, maar er was een hele koppel mannen meegekomen. En hier krijgt Rebekka zoveel, moet je eens opletten.

▶ 17:41 Rebekka Rijkelijk Versierd ↑ hoofdstukken

En de knecht bracht zilveren en gouden sieraden tevoorschijn en klederen, en gaf deze aan Rebekka. Wat hier feitelijk gebeurt, is dat Rebekka nu al de heerlijkheid van Izaak krijgt. Dat wat – nou ja, van Abraham was – maar dat zou allemaal het deel van Izaak worden. Welnu, in die heerlijkheid gaat Rebekka nu delen.

Ik zal u een prachtig voorbeeld daarvan geven. In Jesaja 61 lees je hoe dat profetisch ook gezegd wordt van het volk van Israël. Ik gaf eerder al even aan, en ik heb dat vorige week ook al gezegd – en ik veronderstel dat als bekend – dat de bruid in de Bijbel het volk Israël is. Ooit, toen het volk uittrok uit Egypte en naar het land gevoerd werd, werd er een verbond gesloten, en dat was ook een huwelijksverbond. En toen ze in het land gingen wonen, was dat de echtelijke woning. De HEERE was de man en Israël was de vrouw.

Wel, u weet hoe dat gegaan is met het oude verbond. Maar er zou een nieuw verbond gesloten gaan worden in de toekomst. En dan zou God zijn volk opnieuw opzoeken, te midden van de naties vinden en vervolgens brengen naar het beloofde land. De profeten spreken daarover.

Over de identiteit van die bruid hoeven we helemaal niet moeilijk te doen. Dat is onmiskenbaar, dat is het volk van Israël. Ik weet dat als ik dit zeg, er natuurlijk ook theologische haken en ogen aan zitten en dat er van alles tegen ingebracht wordt, maar de bruid is altijd Israël.

In Jesaja 61 vers 10 lees je dit: "Ik verblijd mij zeer in de HEERE, mijn ziel juicht in mijn God." Want Hij... en dan moet ik er nog even iets bij zeggen. Die "ik" hier, dat is de dochter van Sion. Dat wil zeggen: het volk van Israël dat zich verheugt in de HEERE. Hier wordt dat gesproken: "Ik verblijd mij zeer in de HEERE, mijn ziel juicht in mijn God, want Hij heeft mij bekleed met de klederen van heil" – dat wil zeggen van verlossing, Hij heeft mij ook losgekocht uit de volkerenwereld – "en bekleed met de klederen."

Dus zoals Rebekka bekleed werd met de klederen die uit het huis van Abraham en uit het huis van Izaak kwamen, wel, zo zal God zijn volk bekleden met de klederen van heil, van redding. "En met een mantel van gerechtigheid heeft Hij mij omhuld, zoals een bruidegom die zich als een priester het hoofdsieraad ombindt en zoals een bruid die zich met haar versierselen tooit."

En dan lees ik even verder, een paar verzen later in Jesaja 62 lees je dan: "En men zal u – het land, het volk – niet meer noemen: Verlatene, en men zal uw land niet meer noemen: Woestenij; maar gij zult genoemd worden: Mijn Welgevallen, en uw land: Gehuwde." Zie je, hier gaat het over het land van Israël, het volk dat daar zal wonen, waarbij de woestijn ook zal gaan bloeien als een roos en God zegen en regen uit de hemel zal geven. Niet door intelligente irrigatiesystemen, nee, door gewoon letterlijk alle zegen van boven. En dat land zal veranderen van een woestijn in een paradijs. "Mijn Welgevallen" zal het heten, "uw land: Gehuwde". "Want de HEERE heeft een welgevallen aan u en uw land wordt ten huwelijk genomen." Uw land, o volk Israël! "Want zoals een jongeling een maagd huwt, zullen uw zonen u huwen, en zoals de bruidegom zich over de bruid verblijdt, zal uw God Zich over u verblijden."

Over de identiteit van de bruidegom, God, en over de bruid – u, het volk, het land – is hier geen enkel misverstand. Dat is duidelijk, nietwaar?

Als je met die ogen dan ook inderdaad Genesis 24 leest, dan zie je niet alleen maar een geschiedenis. Nee, dan zie je een voorzegging. Zo zal het ook gaan in de dagen van de toekomst. God zal zijn volk weer weten te vinden. En dan zal Hij haar de heerlijkheid van de Messias geven. En dan zal ze een geweldige rol toebedeeld krijgen, met de kruik op haar schouder, en rijkelijk gaan geven, maar ook bekleed worden met de klederen van het heil.

En goud en zilver, wat dacht u daarvan? Goud spreekt van onvergankelijke heerlijkheid. Zilver spreekt van de prijs die betaald is – dat is feitelijk een geldstuk. Zij is gekocht, ze is betaald; daar spreekt het allemaal van. Dat krijgt ze rijkelijk. Ze krijgt die heerlijkheid. Dat is het idee van Izaak. De knecht bracht zilveren en gouden sieraden tevoorschijn, en klederen, en gaf deze aan Rebekka. Ook gaf hij aan haar broeder en aan haar moeder kostbare geschenken. Ziet u trouwens dat die Betuel hier verder helemaal geen rol meer speelt? Die heeft één woord gesproken van: "Hier is ze, neem haar tot vrouw," maar voor de rest speelt hij geen rol meer. Maar ook zij, die hele familie, krijgt ook nog eens kostbare geschenken.

Daarna aten en dronken zij. Daarna dus, nadat deze zaak beslist was. Het is een woord gesproken, het ja-woord is gegeven, in dit geval door de vader van de bruid; eigenlijk is hij degene die handelend daarin optrad. En vervolgens wordt daar gegeten en gedronken. Daar moet op gedronken worden, nietwaar? Hij en de mannen die bij hem waren, en zij overnachtten daar.

En toen ze de volgende morgen opstonden, zeide hij: "Laat mij naar mijn heer gaan." Hij, dat is die knecht dus. De knecht wil nu dit alles zo beklonken is... Ja, wat rest hem anders te doen dan gewoon weer terug te keren? Mission accomplished, dat wil zeggen: het is voltooid en we gaan weer terug naar huis met de bruid.

Maar daar dacht Laban anders over! Want je leest toch: "Haar broeder zeide, alsook haar moeder: Laat het meisje een dag of tien bij ons blijven, ga daarna heen." Ik kan me voorstellen dat dit een vrijwel definitief afscheid is. Die zullen elkaar voorlopig niet meer treffen, of misschien wel helemaal niet meer, en ze willen eerst nog even een dag of tien afscheid nemen en misschien ook van het gezelschap genieten. Kortom, zij willen wat vertraging. En ik kan niet op alle details nu verder ingaan, want we hebben nog meer te bespreken.

En dan lees je in vers 56 wat de reactie is van de knecht daarop: "Hij echter zeide tot hen: Houd mij niet op, nu de HEERE mijn weg voorspoedig gemaakt heeft" – en dat heeft Hij gedaan – "laat mij vertrekken, opdat ik naar mijn heer ga." Waarom langer dralen? Nou, het is eigenlijk wat we de vorige keer ook al even zagen in verband met Rebekka, die heel snel en voortvarend optreedt; zo is het ook de knecht die met snelheid en vaart handelt. Het is nu besloten, het is duidelijk en we kunnen weer vertrekken. Oh nee, daar ben je niet zomaar vanaf. Ja, er waaien zoveel virusmomenten rond... Hij, de knecht dus, die zei: "Houd mij niet op, nu de HEERE mijn weg voorspoedig gemaakt heeft, laat mij vertrekken, opdat ik naar mijn heer ga." En daarop zeiden zij – sorry hoor – daarop zeiden zij: "Laten wij het meisje roepen en het haar zelf vragen." Kijk, hier wordt Rebekka zelf erin gekend.

▶ 27:35 Rebekka's Kordate Besluit Om te Vertrekken ↑ hoofdstukken

En toen riepen zij Rebekka en ze zeiden tot haar: "Wilt gij met deze man meegaan?" Dat wil zeggen: wil je nu met deze man meegaan? Eigenlijk was de vraag niet zozeer: wil je met deze man meegaan? Dat was eigenlijk al duidelijk. In het feit dat deze vraag nu zo aan Rebekka wordt voorgelegd, herkennen wij dan weer iets van onze geëmancipeerde tijd. Aha, nu wordt toch het meisje er ook nog in gekend! Nou, wij ook weer tevreden. En haar antwoord is: ja. Ja, wat is daarop haar antwoord? Ja.

Kort, maar bijzonder krachtig. En niet alleen is het antwoord dat zij met hem wil meegaan, maar dat ze nu ook direct met hem wil meegaan. Ook zij wil nu wederom niet langer wachten. Nee, logisch; inmiddels was zij zo getriggerd. Vergis je niet, die man heeft veel verteld over dat land waar hij vandaan kwam en waar Izaak woonde. En over de heerlijkheid van Izaak, maar ook over de God van Izaak en de belofte die God had gegeven aan Abraham en zijn zaad. En zij mocht nu de bruid worden van deze erfgenaam. En haar hart ging sneller kloppen; ze had Izaak nog nooit gezien. Maar dit is bijzonder. En deze Rebekka is dan ook volstrekt helder in haar antwoord. Zij zegt: ja.

En zij lieten hun zuster Rebekka en haar voedster en de knecht van Abraham en zijn mannen gaan.

▶ 29:41 De Bijzondere Rol van Voedster Deborah ↑ hoofdstukken

Dat is trouwens wel interessant dat dat er zo bij staat: haar voedster. Haar voedster! Dan zeg je van: "Nou, die tijd heeft ze dan toch inmiddels al lang gehad? Moet zij nog zo af en toe aangelegd worden of zo?" Nee, maar kennelijk was dat een soort van persoonlijke coach of zo, ik weet het niet. En daar blijft het trouwens niet bij. We zullen straks ook zien dat als Rebekka eropuit gestuurd wordt, ze ook nog eens een keertje slavinnen meekrijgt. Dus daaruit blijkt ook dat dat huis van Betuel ook in zeer goede doen was. En Rebekka was eigenlijk al een prinsesje.

Maar haar voedster, daar lezen we over bij een andere gelegenheid, namelijk als die voedster komt te overlijden. Want die is haar hele leven gewoon bij Rebekka gebleven. Het was haar voedster; uiteraard gaat ze nu in die functie niet meer mee, maar zij hoort bij Rebekka. Later lezen we in Genesis 35, dus heel veel jaren later, dat ze in de geschiedenis van Jakob, als hij weer terugkeert... ook terugkeert uit het land van Paddan-Aram, in diezelfde omgeving, en terugkeert in het beloofde land. En dan lees je dit. Je moet het maar eens lezen, ook in het hele verband, maar het gaat mij nu even om dit achtste vers. Dan staat er in Genesis 35: "Toen Debora, de voedster van Rebekka gestorven was..." Hier heb je haar weer.

En nu weten we nog iets. Hoe heette ze namelijk? Debora. En Debora, dat is een hele mooie. We kennen Debora natuurlijk vooral als een richteres, een zeer geëmancipeerde vrouw om het dan toch eventjes in die sfeer te spreken; die vrouw die ooit leiding gaf aan het volk van Israël. Maar haar naam is zo mooi, want in Debora zit het woordje dabar. En dabar is gewoon het Hebreeuwse woord voor "woord". En nou zegt u van: "Hè, maar ik dacht dat Debora 'bij' betekent?" Die bedoel ik, hè! Ik zeg: ja, dat komt er ook nog eens bij inderdaad. Maar uiteindelijk is dat niet twee, nee, dat is één. Want wat doet een bij? Een bij produceert honing. En waar is honing in de Bijbel een beeld van? Zoeter dan honing is dat Woord. Vaste spijs, verlicht de ogen ook nog eens. Nou, dat is Debora.

Nou, eigenlijk is dat zo als je er ook over nadenkt: Rebekka was gevoed, niet door haar eigen moeder, maar door Debora. Door het Woord, en dat Woord is haar hele leven bij haar gebleven; daardoor is zij gevoed. Daar at ze van, daar dronk ze van, of hoe u het maar zeggen wil. Maar in ieder geval, die Debora komt vele tientallen jaren later te overlijden. En dan lees je nog dit, dat wil ik er dan ook nog even bij betrekken: "Toen Debora, de voedster van Rebekka gestorven was, werd ze begraven." Dat is niet zo wonderlijk, maar er staat: "beneden Betel".

Betel, dat was die plaats waar Jakob – de zoon dus van Izaak en Rebekka... pardon, waar Jakob toen hij op de vlucht ging voor zijn broer en ook weer naar die andere tak van de familie ging, en dan lees je dat hij zijn hoofd legde op een steen en dat hij dat visioen van God krijgt met die stenen trap die zo opvoert naar de hemel, die verbinding tussen hemel en aarde. Wel, daar waar God aan Jakob verscheen, wel, daar wordt zij dan begraven, en er staat erbij: "onder een eik".

Maar dat zijn we nou al vaker tegengekomen, nietwaar, die eik? Want een eik is per definitie in de Bijbel altijd een embleem van Gods belofte. Of ik moet eigenlijk zeggen: Gods eed. Want het woord voor eed is hetzelfde woord als het woord voor eik. Het herinnert dus aan Gods belofte; God die aan Abraham een eed gezworen had. En waarom zouden ze die vrouw, die Debora, nu begraven hebben? Ja, in Betel. Betel, Beit-El, betekent dus eigenlijk gewoon: Huis van God. En onder een eik. Dat wil zeggen: onder die plaats. Een eik is natuurlijk een monumentale boom, maar ze spreekt van Gods belofte. Dan ga je dood en dan word je toevertrouwd aan de aarde. Maar is dat hopeloos? Nee, helemaal niet! Want Gods belofte staat en faalt nooit. Dan ben je niet hopeloos, integendeel: zij werd begraven onder een eik met de belofte van God. Kijk, dat is iets wat de dood overstijgt. En men noemde die eik dus: Eik van geween. En dan mag er verdriet zijn, jawel, maar over dat verdriet heen klinkt Gods belofte en het licht in de duisternis.

Wel, dat is die Debora, die dus het hele leven is meegegaan ook met Rebekka. Goed, we gaan weer even verder in de geschiedenis, want dan staat er: "En zij zegenden Rebekka..." Zij, dat is de familie van Rebekka.

▶ 36:28 De Zegen en Belofte aan Abraham ↑ hoofdstukken

Zij zegenden Rebekka en zeiden tot haar: "Onze zuster, moogt gij tot duizenden van tienduizenden worden, en uw nageslacht bezitte de poort van zijn haters." En dan denk ik: ze hebben goed geluisterd naar de knecht van Abraham, want dit is precies wat God aan Abraham had beloofd. Ja, ik kan het u ook laten zien, want je leest dat een paar hoofdstukken eerder in Genesis 22.

Genesis 22 is dat hoofdstuk – ik heb er de vorige keer al even aan gerefereerd – waarin Abraham, u weet het wel, zijn zoon moest offeren. Zijn enige zoon. Hij moest naar het land van Moria gaan. En dan lees je dat hij zijn zoon bindt, maar God grijpt in. Je zou die geschiedenis eens even moeten lezen, want in welk verband het ook opgemerkt wordt: op die derde dag lees je dan, als Izaak geofferd wordt, dan krijgt Abraham als het ware zijn zoon weer terug uit de doden. Dat wist Abraham ook wel. Izaak is eigenlijk een embleem van opstanding uit de doden. Het loutere feit dat Izaak er was, is al een bewijs van opstanding uit de doden. Hij was voortgekomen uit de verstorven lichamen; zo beschrijft de Bijbel dat. En nu moest hij geofferd worden. En Abraham doet het, en hij krijgt hem bij wijze van spreken weer terug uit de dood. En dan staat erbij: het was op de derde dag. Nou, dan is het plaatje helemaal helder en duidelijk.

En als Abraham dat dan gedaan heeft, dan zegt God – let op: "Ik zweer bij Mijzelf..." Weer! Je zou denken dat God vaak zweert, maar dat is niet zo. Dat gebeurt maar bij een hoogst uitzonderlijke gelegenheid, bij vier of vijf gelegenheden in de Bijbel. Maar in verband met de belofte aan Abraham lees je dus dat Hij zweert, en dat is hier het geval: "Ik zweer bij Mijzelf, luidt het woord van Yahweh: omdat gij dit gedaan hebt en uw zoon, uw enige, Mij niet onthouden hebt, zal Ik u rijkelijk zegenen en uw zaad zeer talrijk maken als de sterren des hemels en als het zand aan de oever van de zee, en uw zaad zal de poort van zijn vijanden in bezit nemen."

Dat is precies wat de familie aan Rebekka toewenst; dat dat haar mag overkomen. Hoe stond het er nou precies? "Onze zuster, moogt gij tot duizenden van tienduizenden worden" – als het zand aan de oever van de zee en als de sterren des hemels – "en uw nageslacht" of: "uw zaad bezitte de poort van zijn haters." Ja, nou, dat is precies wat er aan Abraham beloofd was. En als Rebekka dus de vrouw wordt van Izaak, deelt zij ook in die belofte. Dat is hoe Rebekka deel gaat krijgen aan die eed.

Trouwens, ik wil nog op één ding wijzen. Izaak is natuurlijk een geweldig type van de Messias, van de Heer Jezus Christus. Degene die opstond uit de doden, de zoon van de belofte. Maar omdat hij dat offer gebracht heeft, omdat die enige zoon geofferd is – daarom, vanwege dat offer en vanwege die derde dag en wat er toen gebeurde – wel, daarom zal God rijkelijk gaan zegenen. Daarom zie je dat in Genesis 22 gewoon al een magnifiek licht schijnt, zoals dat in het Nieuwe Testament straalt: de zoon van Abraham, de beloofde zoon van Abraham, in wie alles gerealiseerd zal worden.

We gaan weer even verder. "En toen maakte Rebekka zich met haar dienstmaagden gereed." Hier heb je waar ik zojuist al even op doelde: het gezelschap is dus nog veel groter. Dus niet alleen Debora ging mee, de voedster van Rebekka, maar ook nog meer vrouwen. Ze maakten zich met haar dienstmaagden gereed – ze stonden allemaal ten dienste en ter beschikking van Rebekka – en ze reden op kamelen weg en volgden de man. De knecht nam Rebekka mee en ging heen.

En inderdaad, we weten uit de Bijbel in ieder geval niet of zij elkaar ooit weer hebben getroffen. Het is later haar zoon Jakob die dan weer teruggaat naar Laban, maar van een ontmoeting met Rebekka lezen we niet.

En dan komen we in een ander gedeelte van de geschiedenis, eigenlijk het grote slotakkoord waar het dan in moest gaan eindigen. En dan lees je dit in vers 62: hier komt Izaak eindelijk in the picture.

▶ 42:16 Isaak als Pelgrim bij de Bron Lachai Roi ↑ hoofdstukken

En Izaak kwam uit de richting van de put Lachai-roi. Twee dingen vallen hierbij op. In de eerste plaats valt het op dat hij ook al bij de put vandaan komt. Zoals ooit Rebekka gevonden werd bij de bron, bevindt ook Izaak zich bij de bron. Maar daarover nog dit.

Kijk, die put Lachai-roi, dat betekent letterlijk: de bron van de Levende die mij ziet. Want dat 'roi' heeft te maken met zien: degene die mij ziet. Dus de bron van de Levende die mij ziet. En weet u waar deze naam aan ontleend is? We vinden hem namelijk al een aantal hoofdstukken eerder, in Genesis 16. Het was namelijk de bron waar God ooit naar Hagar omzag. En dan lees je dat Hagar die bron Lachai-roi noemt. Het was de bron van de Levende. Een bron heeft altijd te maken met levend water, maar de levende God zag naar haar om en gaf ook aan Hagar Zijn woord. God zag Hagar, en dan noemt zij die bron Lachai-roi.

Dat is de eerste keer dat deze bron vermeld wordt. Uiteindelijk wordt hij in de Schrift maar drie keer genoemd: hier dus in Genesis 24, en vervolgens lezen we er weer over in Genesis 25 vers 11. En het was namelijk Izaak die bij deze put ging wonen. Misschien woonde hij toen al bij die bron, en dat vind ik ook zo mooi. Het was niet zo dat Izaak daar slechts incidenteel eens verbleef. Nee, hij woonde bij de bron. Het staat letterlijk zo in Genesis 25. Als zij elkaar getroffen hebben, dus als zij inmiddels getrouwd zijn en inmiddels geloof ik ook al kinderen hebben, dan lees je: zij woonden bij de bron Lachai-roi. De bron van de Levende die mij ziet.

Kijk, wat je daarmee ook vaststelt, is dat deze mensen pelgrims waren. Mensen onderweg. Ze woonden in een land dat hen beloofd was, maar ze bezaten er zelf nog helemaal niets. Ze hebben er ook niets van gekocht, want God had gezegd: "Ik geef je dit land." Bovendien wist Izaak ook: het duurt nog honderden jaren voordat ons nageslacht dit land daadwerkelijk in bezit gaat nemen. Dus ze leefden in een land van belofte, maar het was nog steeds niet van hen. Ze waren dus echt pelgrims en woonden in tenten—natuurlijk in goeden doen en zeer door God gezegend.

Maar wat was het nou? Waren zij nou zo bijzonder? Nou, ik zou zeggen: lees deze hoofdstukken gewoon eens door. Wellicht hebt u dat al eens gedaan en is het u ook opgevallen. Goh, dat waren toch ook echt net mensen, en wat een toestanden! En ik moet zeggen—neem me niet kwalijk—dat is ook zo herkenbaar. We hoeven ons niets te verbeelden. Weet u wat het bijzondere was? Zij hadden de Godsbelofte op zak. Daar leefden ze bij, mee en vanuit. Dat stempelde hun leven. Ze leefden bij de bron; Izaak leefde bij die bron. Van Izaak lezen we trouwens helemaal niet zo gek veel, maar het enige wat we weten is: hij moest bij de bron wezen.

Je leest later in Genesis 25 en 26 ook een prachtige geschiedenis waarin hij de bronnen weer opzoekt die zijn vader Abraham ooit had gegraven en die de Filistijnen weer hadden dichtgegooid. Hij opent die putten weer. Hij leeft bij de bron Lachai-roi. Dat verwijst naar hem, dat was hun leven. Dat is ook precies wat ons onderscheidt, wat een gelovige onderscheidt van de wereld. Wat is er anders? Wij hebben de beloften van God. God heeft gesproken en daar leven we mee. Wel, Izaak bevond zich daar.

Laten we even verder lezen: "Hij kwam uit de richting van de put Lachai-roi en hij woonde namelijk in het Zuiderland." Eigenlijk staat er in het Hebreeuws dat hij woonde in het land van de Negev. Dat is het Hebreeuwse woord dat hier gebruikt wordt: de Negev. En u kent dat; dat is inderdaad het zuidelijke land van Israël, wat nu eigenlijk gewoon pure woestenij is, maar wat straks inderdaad edense glans zal krijgen en paradijselijk zal worden. In het land van de Negev. Het is de wildernis van het zuiden, en dat is ook nog zo mooi.

Want wat lees je? Nu ga ik een beroep doen op uw kennis van de profetie. Wat lees je namelijk? Dat God straks in de toekomst een plaats zal bereiden—nee, Hij hééft een plaats bereid in de woestijn voor de vrouw. Dat is de bruid. Daar zal Hij die vrouw brengen, verzorgen en een plaats geven. En daar zal die ontmoeting gaan plaatsvinden. Dus als hier staat dat Izaak uit de richting van de put Lachai-roi kwam en daar in de Negev woonde, en hij daar vervolgens—zoals we in het vervolg zullen zien—Rebekka treft, dan is dat profetisch een schitterend plaatje van de ontmoeting straks tussen de Bruidegom en de bruid. Zelfs in diezelfde zuidelijke landstreek, in die woestijn. Daar is een plaats door God bereid waar zij elkaar zullen treffen. Het is geschiedenis, jawel, maar het is ook gewoon pure profetie. Daar woonde Izaak; daar zal de Heer Zijn bruid ontmoeten.

En ik lees verder: "En Izaak ging tegen het vallen van de avond uit", zoals eerder Rebekka ook al tegen het vallen van de avond uitging. Ik geef u nog zo'n schriftplaats mee in overweging. In Zacharia 14 lees je dat wanneer de Heer straks Zijn volk zal ontmoeten en Jeruzalem zal vallen, er een vluchtweg gecreëerd zal worden naar de wildernis, naar de woestijn in het zuiden. Daar zal de Heer Zijn volk ontmoeten. En in dat verband lees je: "Ja, het zal een dag zijn die bij de HERE bekend is, geen dag en geen nacht; maar ten tijde van de avond zal er licht wezen." Een heel mysterieuze zin. Het kan niet anders dan te maken hebben met het feit dat het een bijzondere avond zal zijn. In de avond zal het licht niet vallen of verdwijnen; nee, ten tijde van de avond zal het juist licht zijn! Daarom geloof ik dat dit tijdstip ook profetisch is. U moet dat zomaar eens voor uzelf overwegen: hoe die lijnen nog gedetailleerder getrokken kunnen worden en hoe je die lijnen kunt zien en herkennen in de profetie. Goed, dit is zomaar een suggestie.

Izaak ging tegen het vallen van de avond uit. En dan staat er: "om te peinzen in het veld". Andere vertalingen zeggen: "om te mediteren". Eigenlijk staat hier een Hebreeuws woord dat "zich neerbuigen" betekent. In de Psalmen wordt het ook nog wel eens gebezigd. Degenen die een reformatorische achtergrond hebben en gewend zijn de psalmen te zingen, kennen die uitdrukking wel: "O mijn ziel, wat buigt ge u neder?" Dat heeft dus te maken met rouw, met verdriet. Ik geef hier nog een schriftplaats bij waar dat heel uitdrukkelijk blijkt, waar ditzelfde woord in de grondtekst ook wordt gebezigd. En daar heeft het de betekenis van "zich neerbuigen". Izaak ging het veld in om zich neer te buigen. Ja, hoezo? Was er verdriet? Dan zeg ik: jazeker! Want dat zullen we straks ook zien: hij had verdriet vanwege het wegvallen van zijn moeder; zijn moeder was overleden. We zullen dat straks ook zien, dus dan blijkt dat woord helemaal te kloppen. Hij ging tegen het vallen van de avond uit om te peinzen, ofwel zich neer te buigen, te rouwen in het veld.

En hij sloeg zijn ogen op en zag daar de kamelen aankomen. Kijk, dat vind ik mooi. Want als je die betekenis van "zich neerbuigen" vasthoudt: zo ging hij uit, met verdriet. Jawel, maar hij sloeg zijn ogen op! Dus dat neerbuigen heeft te maken met rouw, en wat hij daar in eerste instantie doet is rouwen. Maar wat hij ziet aankomen, dat is nieuwe hoop. Zijn moeder was van het toneel verdwenen, en nu kwam daar de bruid, nieuw leven. Ook dat zie je er eigenlijk in: de dood maakt plaats voor leven. Neerbuigen en de ogen opslaan. Toen Rebekka haar ogen opsloeg—beiden sloegen dus hun ogen op—

▶ 53:34 De Ontmoeting met Isaak en de Sluier ↑ hoofdstukken

En toen ze Isaak zag, liet zij zich van de kameel glijden. Waarom? Hebben jullie jezelf die vraag wel eens gesteld? Maar dat kan niet anders dan dat zij in die man die zij nu zag, Isaak herkend heeft. Hoe kun je spreken van herkennen als ze hem nog nooit gezien heeft? Jawel, maar er zal al een hele lange reis op zitten en die knecht heeft verteld – uitgebreid verteld – over haar heer en over de bruidegom. En zij heeft Isaak kennelijk gewoon herkend door de beschrijving die haar was voorgehouden. Ik zet hier een vraagteken, het staat er niet bij, maar hoe zou je anders deze reactie kunnen verklaren? Ze wist het, ze kon niet anders, het kon niet anders zijn dan dat dit hem moest zijn. Zoals trouwens straks het volk haar Messias ook zal herkennen uit de beschrijving die van tevoren van Hem was gegeven. U begrijpt wat ik bedoel. Door de knecht. Met die delegatie, met die tien kamelen, door het woord. Nou ja, u moet zelf maar eventjes dat voor de rest invullen.

En ze zei tot de knecht: "Wie is die man daar, die ons tegemoet komt in het veld?" Nu vraagt ze om bevestiging. En de knecht zeide: "Dat is mijn heer" – oftewel: jouw man. En daarop nam zij de sluier en ze bedekte zich. Ook weer zoiets, voor de zoveelste keer van die zaken die wij natuurlijk nauwelijks meer herkennen, ook qua gebruik, maar dit geeft in de Bijbel dit aan: namelijk, als zij Isaak ziet en zij bedekt zich gewoon heel uitdrukkelijk voor hem, dan geeft ze daarmee aan: "Slechts jij mag mij ontdekken, de bedekking wegnemen."

En dit is ook weer zo'n heel bekend thema in de profetie ook: de bedekking die wordt weggenomen. Ook in type zie je dat; bij de besnijdenis wordt de bedekking weggenomen. Maar wat dacht u wat? Als straks het volk de Messias zal zien, dan zal Hij de bedekking daadwerkelijk ook wegnemen. En er is een heel hoofdstuk in de Bijbel dat daarover gaat. En tot op heden toe, zo lees je over Israël, ligt er een bedekking op hun hart. Ja, omdat die bedekking slechts verdwijnt in Christus. En dat zal ook gebeuren. Dit is inderdaad ook een teken van eerbied en van complete toewijding: "Ik ben alleen van jou, van Isaak." En de knecht, zo lees je dan, die vertelde Isaak alles wat hij gedaan had. En toen bracht Isaak haar... Dat is het laatste vers in dit hoofdstuk.

▶ 57:09 Huwelijk, Liefde en Troost Na de Dood ↑ hoofdstukken

En toen bracht Izaak haar in de tent van zijn moeder Sara, en hij nam Rebekka en ze werd hem tot vrouw. Formeel was ze dat eigenlijk al – want ze was inmiddels al weggegeven door haar vader – maar nu ook daadwerkelijk. Nu werd ze zijn vrouw, werd ze hem daadwerkelijk tot vrouw. Zo gaat dat. En er staat nog iets moois bij: en hij kreeg haar lief.

Vorige keer heb ik er al even op gewezen, eigenlijk bij het begin, toen wees ik al eventjes op die eigenaardige afsluiting. En nu zijn we zover, en dan wil ik er nog eens een keer op wijzen. Hoe eigenaardig is dit? Bij ons is het zo: er is liefde – er is verliefdheid, moet ik beter zeggen – en vervolgens is dat het motief om te trouwen. Nee, Izaak trouwde Rebekka niet omdat hij haar liefhad. Hij kreeg Rebekka lief omdat hij haar had getrouwd. Dat is de verhouding. In de Bijbel is liefde, of gevoelens van verliefdheid, nooit de basis voor een huwelijk. Het ontbreken ervan is trouwens ook geen reden om het huwelijk te beëindigen. Het is niet de basis; het geeft het huwelijk inhoud, dat is wat anders. Maar de basis van een huwelijk is trouw.

Hij kreeg haar lief. Waarom? Wel, jij bent mijn vrouw, jij hoort bij mij voor het leven, dus een verbintenis tot de dood scheidt. En om die reden kreeg hij haar lief. En u begrijpt: ook dit is profetisch. Dit is profetisch. Straks zal dat ook voor het volk gelden en beleefd worden. En zo – en dan lees je, dat is het laatste deel van de laatste zinsnede in Genesis 24 – zo vond Izaak troost na de dood van zijn moeder.

Feitelijk is het dus zo: in de tent van Sara, daar was dood. Ja, Sara was overleden. En nu kwam er een nieuwe vrouw in die tent: Rebekka. Leven na en in plaats van de dood.

En ik wil afsluiten met een citaat uit het boek Jesaja, waar ik zojuist al even uit citeerde eerder. En dan staat er dit – en ook daar gaat het weer over die toekomende tijd waarin die toekomende bruiloft... De bruiloft van het land. De dag dat de Heer Zijn volk zal huwen en dat Hij Zijn bruid zal brengen in het land. En dan lees je, bij die gelegenheid staat er: om alle treurenden te troosten. Om over de treurenden van Sion – de bruid, de dochter Sion, zo wordt ze altijd genoemd – te beschikken dat men hun geve hoofdsieraad in plaats van as, vreugdeolie in plaats van rouw. Of Rebekka in plaats van Sara! Een lofgewaad in plaats van een kwijnende geest. En men zal hen noemen terebinten – maar dat is een ander woord, dat zagen we al eerder – eiken, eiken van gerechtigheid.

God doet Zijn woord recht en gestand. Hij vervult wat Hij belooft. En dat volk wordt een monument van het recht dat God doet aan Zijn belofte. En daar kun je uit drinken, daar kun je doorgeven, daar kun je niks aan toedoen, daar kun je niks aan afdoen, maar je kunt je daar inderdaad in verblijden en uitrusten. Izaak heeft erbij geleefd, Rebekka heeft erbij geleefd en straks zal dat allemaal zijn beslag krijgen: die grote dag die dan gaat komen. En dit is precies wat God doet: leven geven op een plaats waar dood heerst, en een lofgewaad in plaats van een kwijnende geest. Kijk, zo kennen we God. Zo kennen we het goede bericht van de Bijbelse boodschap. En ik stel voor dat we met elkaar een lied daarover gaan zingen.