▶ 00:00 De Historische Context van de Derde Zendingsreis ↑ hoofdstukken

Wederom ziet u een plaatje dat zeer Grieks aandoet en de toelichting daarop vindt u daaronder in de titel van de studie die ik vanmorgen wil geven: Paulus te Milete. Milete is een plaats aan de West-Turkse kust en Paulus heeft daar een toespraak gegeven; u vindt dat in Handelingen 20. Dat gedeelte is te lang om in één keer te bespreken, dus ik heb het zo gepland om de volgende keer — dat is op 31 augustus, Deo Volente — het tweede deel daarvan te bespreken, zodat we niet alles hoeven af te raffelen.

Laat ik eerst de context geven, de samenhang van Handelingen 20 waarin dit staat geschreven. Dit is Paulus' zogenaamde derde zendingsreis. Dat het een zendingsreis wordt genoemd is goed te verdedigen, want Paulus was gezonden; hij was een gezondene van zijn hemelse Opdrachtgever. Die reis wordt beschreven vanaf Handelingen 18 vers 23 tot hoofdstuk 21 vers 16. Bij gelegenheid wil ik nog eens een overzicht geven van die verschillende reizen, zodat u daarbij een beeld heeft van hoe die volgorde is gegaan. Dat ga ik nu niet doen, maar ik wil er wel bij vermelden dat deze toespraak die hij hield in Milete waarschijnlijk ergens in 57 of 58 van onze jaartelling plaatsvond. Die derde zendingsreis heeft in totaal zo’n drie à vier jaar geduurd.

Het boek Handelingen is opgetekend door Lucas. Hij had een evangelie geschreven en dit is een vervolg daarop; dat blijkt heel duidelijk uit het begin van Handelingen. Lucas was voor een heel groot gedeelte een reisgenoot van Paulus. Dat blijkt telkens weer — we zullen dat straks ook nog zien — doordat de schrijver in de wij-vorm spreekt, zodat hij zich insluit bij het gezelschap. Daardoor weet je precies wanneer Lucas er niet bij is en wanneer hij er wel bij is. Het bijzondere daarvan is dat we door het boek Handelingen een decor hebben voor Paulus' brieven. De brieven die Paulus heeft geschreven aan de Romeinen, de Korinthiërs en de Galaten kun je allemaal plaatsen in het boek Handelingen.

Het is een heel mooi, chronologisch, gedetailleerd en schitterend historisch verslag. Het is een verslag van Paulus' naaste medewerker, zodat u in dat boek Handelingen een aanknopingspunt vindt en begrip krijgt voor Paulus' brieven. Die twee horen direct bij elkaar; ook daarin is Lucas wel degelijk Paulus' medewerker. Ik moet daar trouwens nog iets bij vermelden over die brieven aan de Romeinen, de Galaten, de Korinthiërs en de Thessalonicenzen: die zijn allemaal gedurende deze reis geschreven. Dat kun je allemaal duidelijk terugvinden. Van de meeste kun je het zo traceren dat je zelfs het versnummer erbij kunt noemen waar Paulus die brief heeft geschreven. Dan moet je schrift met schrift vergelijken, maar dat is wat Bijbelstudie ook is.

Als derde opmerking vooraf over de samenhang van dit gedeelte moet ik erbij zeggen dat Paulus op weg was naar Jeruzalem. Daar had hij het een en ander te doen. Hij had bijvoorbeeld een inzameling georganiseerd, waar u met name over leest in de tweede Korinthiërbrief. Hij had in diverse ekklesia's een inzameling georganiseerd voor de armen, voor de behoeftige heiligen in Jeruzalem. Met de resultaten van die inzameling was hij met een hele delegatie op weg naar Jeruzalem, wetend wat hem daar zou gaan treffen. Dat zullen we trouwens ook nog zien.

▶ 05:08 De Reisroute Langs de Kust Naar Milete ↑ hoofdstukken

Hoe je dat moet indenken... hier heb ik de kaart van Griekenland. Hier ligt Athene, nou, u ziet het hier op de westkant van Klein-Azië, of tegenwoordig Turkije. Paulus kwam uit Filippi, dat lees je in Handelingen 20 vers 6. Hij had de oversteek vanuit Macedonië gemaakt en was naar Troas gegaan, waarover je leest in het voorgaande deel van Handelingen 20.

Vanuit Troas ging hij dus naar Assus. We gingen vooruit aan boord en voeren naar Assus. Ja, dat is niet zoals hier; zij voeren maar. En er staat bij: om Paulus daar op te nemen, dat wil zeggen: weer aan boord te halen. Want er staat bij: "zo had hij het beschikt" – zoals afgesproken – daar hij zelf te voet wilde gaan.

Er is ook gespeculeerd waarom Paulus zelf te voet wilde gaan. U ziet het, het is niet zo'n enorme lange reis. Nou, daar kun je je enorm op verkijken hoor, want het is maar net welke verhoudingen zo'n kaartje heeft. Maar het zijn toch wel enige tientallen kilometers. Daar draaiden zij hun handen echter niet voor om. In elk geval: Paulus ging te voet en Lucas ging met een aantal anderen per schip naar Assus. Nou goed, daar zou hij gewoon lopend naartoe gaan. Over die speculatie zullen we het verder niet hebben, dat doet verder niet ter zake.

En toen hij zich te Assus bij ons voegde, namen wij hem aan boord en gingen naar Mitylene. Mitylene ligt nog weer wat zuidwaarts, op een Grieks eiland. Een aantal van ons is daar geweest; ikzelf bijvoorbeeld. En daar achterin zit een dame die ik erg goed ken... Trouwens, dat is heel leuk, dit is namelijk het eiland Lesbos. Mitylene is een van de hoofdsteden van de Griekse eilanden en ligt in het zuiden van het eiland Lesbos. Bovenin het eiland Lesbos heb je een klein plaatsje dat een lieflijke naam heeft: Petra. Ja, er is nog een plaats die zo heet, met die naam bedoel ik. Maar goed, op het eiland Lesbos dus.

Daar kwam hij dus aan. Nou, hier ziet u een plaatje van de haven van het huidige Mitylene. Dat begrijpt u, want plaatjes van Mitylene uit die dagen heb ik niet. Er staat dan: "vandaar weggevaren kwamen wij de volgende dag voor Chios." Dat is allemaal mooi te traceren. Dat is ook een eilandje. Trouwens, er staat bij: "de volgende dag voor Chios", of "ter hoogte van Chios". Er staat dus niet bij dat ze Chios ook hebben aangedaan, maar ze waren inmiddels op die hoogte, op die plaats gearriveerd.

Dat is dus dit eiland. Voor de liefhebbers van de Griekse eilanden – en ikzelf ben er ook één van – ik heb ooit een tijd gehad dat ik nog wel eens van het ene eiland naar het andere hopte met zo'n veerboot. Het is een schitterend gebied. Maar Paulus was natuurlijk louter functioneel; hij was geen toerist, hij was altijd drukdoende. Ze voeren dus vervolgens ter hoogte van Chios.

En de daaropvolgende dag – dat is de gedachte – staken wij over naar Samos. Dat is een bekend Grieks eiland en dat ligt nog weer een stukje zuidelijker. Ze gingen dus richting Syrië en vervolgens naar Jeruzalem. Maar deze boot, dat lees je ook in Handelingen 20, ging naar Patara. In ieder geval zou de uiteindelijke eindbestemming hier ongeveer zijn. Samos is een Grieks eiland dat tegen de kust ligt, op een paar kilometer afstand van de Turkse kust.

En de dag daarna – en nu komen we ter zake, maar goed, dit was een noodzakelijke inleiding – de dag daarna kwamen wij te Milete. Daar moeten we ook zijn, want daar gaat Paulus een toespraak houden. Milete ligt nog weer een stukje zuidelijker, dat ligt hier. Dan staat er in vers 16 van Handelingen 20: "want Paulus had zich voorgenomen Efeze voorbij te varen." En dat wilt u dan ook nog even weten: Efeze is geen havenstad, zoals Piet zojuist, voordat we de studie begonnen, al even aangaf. Efeze ligt niet ver van de kust, maar op een kilometer of 60 tot 70 van Milete af.

Ze voeren dus voorbij Efeze. Paulus had in Efeze drie jaar intensief gearbeid en dan lees je dat ze Efeze voorbij voeren. Waarom? Er staat bij: "om geen tijd in Asia te verliezen." Efeze ligt namelijk in het gebied van Asia. Tegenwoordig is dat een heel werelddeel, maar toen was het gewoon een streek in Turkije. Asia is in de loop der jaren dus gigantisch gegroeid. Daar komt het eigenlijk op neer: eerst was het een deel van Turkije, toen werd het heel Turkije en tegenwoordig is het een heel werelddeel. Om geen tijd in Asia te verliezen dus.

Waarom deed hij dat niet? Want hij was juist een jaar geleden nog vertrokken uit Efeze, waar hij drie jaar gearbeid had. Hij had dus reden om daar toch nog langs te gaan, maar dat deed hij niet. Want Paulus haastte zich om, zo mogelijk, op de Pinksterdag... het Joodse wekenfeest, op de Pinksterdag in Jeruzalem te zijn. We weten dat dit over ongeveer zes weken zou zijn. Ook dat kun je lezen in hoofdstuk 20 vers 6. Daar lees je over de week van de onverzuurde broden, wat overeenkomt met ons paasfeest. In elk geval zat daar vijf dagen tussen en inmiddels waren we weer een week verder, dus nog over zeven weken.

Hij wist niet – en trouwens, ik weet uit de Bijbel ook niet of zijn doelstelling bereikt is – of hij inderdaad op de Pinksterdag daadwerkelijk in Jeruzalem gearriveerd is. Maar in ieder geval was dat wel het oogmerk: om zo mogelijk op de Pinksterdag in Jeruzalem te zijn. Daarom wilde hij geen tijd verliezen in Asia.

Hij zond echter iemand van Milete naar Efeze en ontbood de oudsten van de gemeente, de ouderen van de Ecclesia; degenen die daar verantwoordelijkheden droegen. Ik zei al dat dit toch nog wel een behoorlijke afstand is. Hij wilde er zelf niet meer naartoe gaan om geen tijd te verliezen, maar hij heeft iemand naar Efeze gezonden. Dat is nog een flinke reis, dus daar zijn ongetwijfeld alweer een paar dagen over heen gegaan. Eerst moet je er naartoe en vervolgens moeten die gasten – als ik het even oneerbiedig mag zeggen – ook nog eens een keertje naar Milete toe komen. Dat is inmiddels dus weer een paar dagen verder.

Hij zond iemand van Milete naar Efeze en ontbood de ouderen van de Ecclesia, van de gemeente daar. En toen zij bij hem gekomen waren – een paar dagen later uiteraard inmiddels – zei hij tot hen... En hier volgt nu het begin van zijn toespraak aan hen.

▶ 13:31 De Structuur van Paulus' Afscheidstoespraak ↑ hoofdstukken

Dit is een afscheidstoespraak; een bewogen toespraak. Het is een heel helder en duidelijk verhaal, waar we dan ook twee samenkomsten aan zullen wijden. Wat had Paulus hen nu te melden? Nou, heel veel. Het is een afscheidstoespraak en u moet daarbij bedenken wat ik zojuist al even aangaf: hij had daar intensief drie jaren gearbeid. Inmiddels was hij daar alweer een jaar niet geweest en nu sprak hij dan tot een selectie van die mensen uit Efeze. Of dat op het strand is geweest? Vermoedelijk wel, maar in ieder geval heeft hij hen daar aan de kust toegesproken.

Bij een afscheidstoespraak vertel je de belangrijkste dingen. Dat is vaak bewogen, want Paulus wist ook — we zullen dat nog zien — dat zij zijn aangezicht niet meer hier op aarde zouden zien. Dit was met recht een afscheidstoespraak en we lezen dat dit hen ook bijzonder aangrijpt. Voordat ik wat meer wil vertellen — en we zullen de tekst gewoon op de voet volgen, regel voor regel, om te zien wat hij te melden heeft — wil ik eerst iets vertellen over de structuur van dat wat hij vertelt.

Inmiddels heb ik de smaak daarvan te pakken gekregen. De vorige keer heb ik dat hier ook gedaan toen we het over Spreuken 31 hadden. Om een passage gewoon regel voor regel te lezen is mooi, dat is de loop van het verhaal, maar het is ook prachtig om het geheel te overzien en dan de structuren te ontdekken. Het is namelijk niet zomaar een losse verzameling mededelingen. Nee, het is gestructureerd, zoals heel de Schrift gestructureerd is. Ik raak daar steeds meer van onder de indruk. Je ziet die structuur niet in één oogopslag, maar het blijkt gewoon wanneer je het geheel overziet; het is dat wat onder de regels zichtbaar wordt.

Dit is het geheel, de hele toespraak dus. U ziet dat ik het heb gestructureerd en ik noem het eerste deel A1. Dat gaat over Paulus' gedrag aldaar, hoe hij onder hen verkeerd heeft, en zijn getuigenis. Dat komt overeen met het einde, A2. Het begin komt overeen met het einde. Dat is de vorm; wie leert ons dat? Paulus. Dit gedeelte gaat dus over Paulus' gedrag en zijn getuigenis, en het eindigt met een beschrijving van zijn karakter, de wijze waarop hij zich heeft opgesteld en zijn gedrag.

Vervolgens gaan deze verzen over Paulus' toekomst (B1), wat weer overeenkomt met het gedeelte over de toekomst van de Efeziërs (B2). Het was voor mij ook heel makkelijk om dit gedeelte in tweeën te knippen, want het valt uiteen in twee gelijke delen. Het begint met Paulus' toekomst en de toekomst van de Efeziërs. Dan krijg je Paulus' betrouwbaarheid (C1), wat overeenkomt met zijn inzet (C2). En tenslotte is er zijn oproep aan de Efeziërs (D1) en zijn aanbeveling van de Efeziërs (D2). U ziet het, zo is het opgebouwd. Ik wil dat de volgende keer nog wat duidelijker laten zien, maar nu heeft u in ieder geval een idee van de wijze waarop het is opgebouwd. Goed.

▶ 17:11 Een Ootmoedige Bediening als Slaaf van de Heer ↑ hoofdstukken

Wat heeft hij hen dan te zeggen? Hij wijst hen op datgene waar zij ervaringsgetuigen van waren. Jullie weten, zegt hij, jullie zijn ervan op de hoogte vanaf de eerste dag dat ik in Asia voet aan wal zette, al die tijd dat ik onder u heb verkeerd. Drie jaar lang. En dan zegt hij erbij: "dienende". Uit het woord dienen, zoals dat in de vertaling wordt weergegeven, komt het niet helemaal uit de verf, maar er staat letterlijk in het Grieks een woord dat "slaaf-zijnde" betekent. Paulus was een slaaf. Het is opmerkelijk hoe vaak Paulus dat ook in zijn brieven aangeeft en hoe belangrijk dat ook is, want hij begint hier ook mee. Hij zegt: ik was een slaaf in jullie midden. Nooit heeft hij zichzelf op de voorgrond gesteld of zichzelf centraal gesteld. Dat zegt hij ook tegen de Corinthiërs in 2 Corinthiërs 4: "Wij prediken niet onszelf, maar Christus Jezus als Heer en onszelf als slaven." Paulus zegt ook: wat ik te vertellen heb, wat ik te melden heb, dat is niet mijn woord. Ik heb het doorgekregen. Ik ben geroepen en dat was ook al niet mijn wil. Dat was helemaal niet mijn keuze; integendeel zelfs. Maar Hij wilde mij hebben, Hij had mij uitverkoren. Hij riep mij, Hij heeft mij overweldigd, zodat Paulus’ hart meteen volledig overweldigd was door Degene die hem geroepen had.

Paulus heeft zich zo opgesteld. Ook het woord wat hij aan hen heeft doorgegeven – aan die in Efeze maar in het algemeen – die boodschap, dat goede bericht en alles wat hij van zijn hemelse Heer had ontvangen, daar ging het om. En hij zegt: als ik dat niet zou vertellen, dan zou ik geen slaaf van Hem zijn. Zo zegt hij het dan weer in de Galatenbrief: "Indien ik nog mensen trachtte te behagen, dan zou ik geen slaaf van Hem zijn." Dus zijn boodschap is ook niet van een mens, het is ook niet naar de mens. Ja, het is een geweldige boodschap voor de mens, dat is waar, maar het is in die zin een bovenmenselijke boodschap. Hij was een slaaf, een slaaf namelijk van de Heer, Degene die zijn eigenaar was. Het woord Heer betekent gewoon eigenaar: ik ben zijn eigendom.

Paulus heeft zich opgesteld als een slaaf en dat staat erbij: met alle ootmoed, met alle nederigheid. Het woordje ootmoed vind ik in het Nederlands altijd erg mooi, want het heeft te maken met een "ootje": de moed om een nul te zijn. Dat onderstreept precies wat ik net zei, namelijk: het gaat niet om hem. Nee, het gaat niet om de slaaf, het gaat om dat wat hij te doen en te melden heeft. Hij was een slaaf-zijnde van de Heer met alle ootmoed. En dan zegt hij erbij: onder tranen en beproevingen die mij overkwamen door de aanslagen van de Joden. Hij refereert hier alleen al aan die drie jaren in Efeze. We weten daar ook vrij veel van; in het boek Handelingen wordt daar tamelijk breed naar gerefereerd en beschreven wat Paulus daar in Efeze heeft meegemaakt en ook de tegenstand die hij ondervonden heeft van met name zijn eigen volksgenoten.

De tegenstand die Paulus heeft ondervonden was niet in de eerste plaats vanuit de wereld, maar dat was juist – en dat is wat hij hier ook noemt – van orthodoxe zijde, zijn godsdienstige verwanten. Ik vind dat zo opmerkelijk, want dat is vandaag de dag, tweeduizend jaar later, nog steeds niet anders. De echte tegenstand tegen het evangelie heb je niet te verwachten van de moslims, maar die heb je van christelijke zijde. Juist van de kant waarvan je denkt dat het overeen moet komen, dat het verwant is, daar blijkt het zo haaks en zo vijandig tegenover te staan. In elk geval is de tegenstand die Paulus heeft ondervonden hem niet in zijn koude kleren gaan zitten. Je leest het ook: hij is eronder onder tranen en beproeving. Dat is een mens, net als u en ik. De afwijzing die hij meemaakte, gewoon omdat hij slaaf was... hij had een missie. Hij heeft in die vijfentwintig tot dertig jaar dat hij actief is geweest zoveel gereisd, zoveel doorgegeven, maar ook zoveel tegenstand ondervonden. Dacht u nou werkelijk dat het hem niet raakte? Inderdaad, het blokkeerde hem niet, hij ging door. Sterker nog, de tegenstand was een bevestiging van dat wat hij te vertellen had. Maar dat neemt niet weg dat het je raakt. Dat is natuurlijk precies zoals hij dan hier ook zegt: "onder tranen en beproevingen die mij overkwamen door de aanslagen van de Joden". Niet één keer, maar vele keren, vandaar het meervoud.

Maar, zegt hij, hoe ik niets nagelaten heb van hetgeen nuttig was om u te verkondigen en jullie te onderwijzen. Paulus meldde de dingen niet alleen, maar hij onderbouwde het ook. Hij onderwees het, hij liet het zien; de Schriften gingen open. We weten ook dat Paulus in Efeze dagelijks handelde – dat lees je in Handelingen 20 – in de school van Tyrannus. Dat was een openbare aangelegenheid en dagelijks heeft hij daar studies gegeven en gingen de Schriften open. Dagelijks. Hij heeft daar dus niet alleen maar gemeld of alleen herhaald, maar hij heeft ook de bonnetjes erbij geleverd. Hij heeft studie gedaan, onderzoek, hij heeft het bewezen. Hij heeft niets nagelaten van hetgeen nuttig, noodzakelijk en voor hun opbouw van belang was. Hij heeft het allemaal doorgegeven en niets daarvan onthouden. Dat kon hij ook niet doen, want dat wat hij te vertellen had, was niet om mensen te behagen. Ik herhaal wat ik zojuist zei, omdat hij het zelf zojuist zo stelde: nee, dat moest hij verdedigen.

Dat gebeurde eerlijk en openbaar in die school van Tyrannus. Dat was een openbare lokaliteit; of er nu een zaal was gehuurd, ik weet niet precies hoe dat ging, maar in elk geval heeft hij daar in die school jarenlang dagelijks studies gegeven, verkondigd en geleerd. In het openbaar en binnenshuis. In de King James vertaling staat er: "van huis tot huis". Waaruit een bekende godsdienstige groepering weer niets anders heeft geconcludeerd dan dat Paulus de huizen langs ging, aanbelde en met een Wachttoren in zijn hand... en dat soort zaken. Want de uitdrukking "van huis tot huis", klopt dat? Letterlijk staat er "naar huis", in overeenstemming met huizen. Dat is gewoon een Grieks idioom dat inderdaad "van huis tot huis" betekent, zoals we later ook de uitdrukking tegenkomen "van stad tot stad". Dat wil zeggen: hij heeft aan het publiek onderwezen in de openbare ruimte, maar ook in de huizen. Om daaruit te concluderen dat hij dus de huizen langs ging, is gewoon onzin. En wat vertelde hij dan?

▶ 26:13 Metanoia: Omdenken en het Besef van Gods Plan ↑ hoofdstukken

Nou, dat is vers 21: Joden en Grieken. Aan de Joden had Paulus een geweldige boodschap te melden, maar ook een hele pijnlijke. Namelijk de boodschap dat Israël nu tijdelijk terzijde was gesteld en dat het heil naar de natiën was gegaan. Dat is trouwens het thema van de Romeinenbrief, die hij ook geschreven heeft gedurende deze reis. Dat moest hij aan de Joden vertellen, maar u begrijpt hoe gevoelig dat bij hen lag. Aan de Joden en aan de Grieken, kortom aan alle mensen, had hij te betuigen dat zij zich moeten bekeren tot God.

Over dat woordje 'bekeren' heb ik onlangs nog een blogje geschreven. In het Grieks is dat woord metanoia. Noia is denken — denk maar aan paranoia, waarbij je denken er eigenlijk naast zit. Maar metanoia is eigenlijk omdenken; een transformatie van je denken, een totale verandering van binnenuit, maar dan vooral van het denken. Voor het woord 'bekeren' is er trouwens een ander Grieks woord; dit is echt een bezinnen. Je houdt iemand iets voor, je meldt iets aan een individu of een publiek. Paulus had wat te melden over het 'Wie' en het 'Wat', en dat heeft consequenties. Mensen zouden zich daarop bezinnen.

Als God werkelijk God is en de Plaatser van alle dingen, dan bracht Paulus in zijn bediening een hommage — met dank aan Inge — een hommage aan Gods vermogen. Kijk, als je God als God kent en Hem verheerlijkt, zoals Paulus deed, dan heeft dat consequenties. Daar zou men zich op bezinnen en zich realiseren wat dat betekent. Als er Eén is die alles plaatst, dan betekent dat, beste mensen, dat er niets misgaat. Dat betekent dat alles een plan heeft. Juist gisteravond hebben we nog naar een song van Stef Bos zitten luisteren. Hij vroeg zich daarin zo vertwijfeld af: "Is er een plan, is er een bedoeling?" En ik kan zeggen: ja Stef, dat is er. God zegt dat alles wordt geplaatst. Er is een God, en dat betekent wat. Het betekent dat je vrede hebt. Het betekent ook dat er een oorsprong is, een beginpunt. Het betekent dat alles wat er nu gebeurt een plaats krijgt, maar het betekent ook dat God op weg is. God heeft een plan; Hij doet niet zomaar wat in het wilde weg. Het feit dat een mens, een klein piepklein schepseltje met een paar ons grijze hersenzelletjes, dat niet snapt en daaruit de dwaze conclusie trekt dat het dus niet zo is... wat denken we nou? Wat verbeelden we ons? Er is een God die een plan heeft. Hij realiseert dat en Hij neemt de tijd. Hij heeft de tijd, Hij máákt de tijd en Hij realiseert het.

Ik hoorde gisteravond dus dat nummer van Stef Bos en gisteren las ik ook een artikel van die bekende wetenschapper in zijn karretje, Stephen Hawking. Dat ging over de Theory of Everything. Ik geloof dat er binnenkort een film onder die titel uitkomt. Deze beste man ambieert de 'theorie van alles'; een heel ambitieus wetenschappelijk doel om een theorie op te stellen waarin alles verklaard wordt. Ik heb die theorie, maar het is geen theorie, het is de werkelijkheid: uit Hem, door Hem en tot Hem zijn alle dingen. Dat is de Theory of Everything. Wat de Schrift zegt is zo simpel, maar ook zo geweldig, want het betekent dat er Iemand is met een bedoeling. Iemand die Zijn schepselen liefheeft en om hen geeft. Hij regelt de dingen niet van een afstandje, maar Hij is als een Vader betrokken en gaat de weg met Zijn schepselen. Hij lijdt met hen mee, maar is ook een gelukkig God omdat Hij weet wat de uitkomst is.

Wel, dat heeft zulke geweldige consequenties dat een mens zich daarom zou bezinnen. Dat is wat Paulus ook deed: tot in God bezinning. Ik geef toe, het is geen mooie vloeiende zin, maar dit is zoals het er letterlijk staat: tot-in-God-bezinning. Dat is wat hij betuigde. Paulus betuigde dat er één God is en dat Hij een alvermogend God is. Dat heeft consequenties en dat zou men zich moeten realiseren in het denken; dat is metanoia. Er staat bij dat hij hen dat betuigt; daar begint het mee. Mensen zouden eerst besef moeten hebben van God. Als mensen niet weten dat God God is, dan heeft het geen zin om vervolgens bij les twee te beginnen. Begin bij het begin: het besef dat God God is.

En dan staat erbij: te geloven in onze Here Jezus. Of letterlijk: geloof tot-in de Heer van ons, Jezus. Het feit dat ik dit soort dingen nu expres letterlijk vermeld, doe ik niet om interessant te doen of om nodeloos op details te wijzen. Het gaat hier over geloof, over vertrouwen in de Heer van ons. De 'Heer van ons' is hier zo breed en universeel als je maar denken kunt, want Hij is de Heer van allen. Zoals Paulus zegt in Romeinen 10: Hij is de Heer van allen, rijk voor allen die Hem aanroepen. Ook dat is weer iets dat haaks staat op het gangbare christendom. Want daar wordt Hij pas jouw Heer doordat jíj gelooft. Nee, je gelooft juist omdat Hij Heer ís! Het is niet zo dat Hij jouw Heer wordt áls jij gelooft. Als je het zo formuleert, dan geloof je juist niet. Begrijpt u? Hij is Heer, en de boodschap is: geloof dat! Niet: "als jij gelooft, wordt Hij jouw Heer." Daarmee geef je namelijk aan dat Hij nu nog niet jouw Heer is. Dat is een fatale leugen. De waarheid is: Hij is jouw Heer, Hij is jouw Eigenaar. Jij bent van Hem; je bent duur gekocht en betaald. Hij is de Heer van ons, dus vertrouw Hem.

En hoe is Hij trouwens Heer? Dat heeft weer te maken met het feit dat God Hem — dat is ook Romeinen 10 — uit de doden heeft opgewekt, waardoor Hij nu Heer is van allen. Jezus: Yahweh is redder. Eigenlijk heb je in die naam 'Heer' (kurios, eigenaar van alles) en 'Jezus' (Yahweh is redder) het hele evangelie samengevat. Ik moet nu echt doorgaan, want ik wilde bij vers 28 aankomen. Ik zei wel dat het makkelijk te verdelen was, maar dan moet ik wel een beetje tempo maken.

▶ 34:37 Gebonden Door de Geest en het Evangelie van Gods Genade ↑ hoofdstukken

En zie, Paulus zegt nu tegen deze oudsten, de leiders van Efeze: "Nu reis ik gebonden door de Geest." Niet letterlijk gebonden, maar geestelijk. Gebonden door de Geest; ik kan niet anders. Voor degenen die dat nog eens na willen lezen en ook de PowerPoint kunnen bekijken, heb ik hier schriftverwijzingen bijgegeven waarin datzelfde woord naar voren wordt gebracht. Zie, nu reis ik gebonden door de Geest naar Jeruzalem, niet wetend wat mij daar overkomen zal.

Maar, zo zegt hij erbij, de Heilige Geest betuigt mij van stad tot stad – ook hier weer diezelfde uitdrukking – dat mij boeien en verdrukkingen te wachten staan. Hij wist door zijn ervaringen, en misschien had hij het ook van anderen te horen gekregen, zoals later van de profeet Agabus, wat hem in Jeruzalem te wachten stond. Hij wist het niet precies, maar één ding wist hij wel: het werd hem van stad tot stad betuigd dat die boeien en verdrukkingen daar zullen blijven. Met andere woorden: het zou definitief zijn. Paulus zou, als hij naar Jeruzalem ging, een gevangene worden. Die gevangenschap gaf hem soms wel privileges, zoals het verblijven in een eigen gehuurde woning, maar altijd met een soldaat aan zijn zijde. In elk geval wachtten hem boeien en verdrukkingen; dat was zijn lot. Hij ging eigenlijk als een schaap naar de slachtbank. Hij wist: ik moet naar Jeruzalem, maar daar word ik een gevangene. Dat is inderdaad daadwerkelijk gebeurd.

Maar dan zegt Paulus, en dat is prachtig zoals hij dat naar voren brengt: "Ik tel mijn leven niet, ik acht mijn ziel niet kostbaar voor mijzelf." Mensen zeggen vaak dat je altijd eerst aan jezelf moet denken. Je bent tegenwoordig veel deskundigen tegen op het gebied van de ziel – ik moet uitkijken dat ik me niet verspreek – maar met alle waardering zijn er toch veel psychologische scholen die ons leren dat je in de eerste plaats toch aan jezelf moet denken. Dan vind ik het zo prachtig wat Paulus zegt: "Ik tel mijn ziel niet, ik acht haar niet kostbaar voor mijzelf." Daarom ging hij ook daadwerkelijk naar Jeruzalem. Hij zegt: "Als ik slechts mijn loopbaan, mijn bediening, ten einde mag brengen, tot gereedheid mag brengen." Het ging hem om de bediening die hij van de Heer Jezus heeft ontvangen. Jezus is de Heer en hij is een slaaf; hij heeft een bediening gekregen en daar ging het om. Alles in het leven van Paulus was daaraan ondergeschikt.

Wat een geweldig voorbeeld is deze man. Paulus zegt ook niet voor niets: "Wees mijn navolgers." Hij wist dat het in het leven om één ding gaat, en dan telt mijn ziel niet. Nee, het gaat om dat Woord dat doorgegeven moet worden, die enorme blijde boodschap. Wat was nou de bediening die Paulus had gekregen van zijn Heer? Waarom was hij geroepen en uitverkoren? Al die tientallen jaren dat hij gearbeid heeft, heeft hij dat in zijn leven gedemonstreerd. Dat is het enige wat telt en al het andere is daaraan volstrekt ondergeschikt. Dan hebben we het over prioriteiten stellen. Dit is prioriteit. Prioriteit betekent eigenlijk iets op de eerste plaats stellen; weten wat het belangrijkste is, wat het zwaarste moet wegen. Wat doet er werkelijk toe? Wat is het enige dat telt?

"Eén ding doe ik," zegt Paulus. Dat was trouwens een universele Bijbelse waarheid. Zoekt eerst – u kent het wel, dat zei de Heer Jezus ooit op aarde – zoekt eerst het Koninkrijk van Hem en Zijn gerechtigheid, en al het andere zal u bovendien geschonken worden. Wij denken dat vele dingen belangrijk zijn, maar de Schrift zegt: er is maar één ding belangrijk. Eén ding. Zet dat op de eerste plaats en al het andere valt vanzelf op zijn plek. Mensen zeggen weleens dat dit een gesimplificeerde boodschap is. Nee, het is niet gesimplificeerd, het is een simpele boodschap. Eenvoudig, maar niet gesimplificeerd. De boodschap is simpel, maar wij mensen maken het gecompliceerd. De boodschap zelf is helder, solide en blij.

Paulus spreekt over de bediening die hij van de Heer Jezus ontvangt: om het evangelie van de genade Gods te betuigen. Wat zou hij betuigen? Dat is dit: het evangelie, het goede bericht, de blijde tijding van de genade van de God. Alleen al dat: "de God"! Maar daar had ik het al over. Het gaat om het feit dat God genade geeft, wat ook weer zo vaak verdraaid is. Dat is de ellende van religie, ook van de christelijke religie: ze hebben het woord "genade" hol en leeg gemaakt, zodat de wereld het helemaal niet meer kan horen. Waarom? Omdat ze een vervalsing brengen waardoor genade geen genade meer is. Men zegt: "God houdt onvoorwaardelijk van je, als jij..." Hoort u de leugen en de dwaasheid daarin? Daardoor heeft de wereld er geen oor meer voor en hebben de meeste mensen geen idee meer wat genade werkelijk betekent. Genade betekent inderdaad: vreugde om niet. Dat is het: om niet. Op het moment dat je er één voorwaarde aan stelt, een prijskaartje, al is het maar "zo goed als gratis", dan heb je de boodschap de nek omgedraaid. Dan is genade geen genade meer.

Daar ging Paulus heel heftig tegenaan. Denk aan de Galatenbrief die hij tijdens deze reis ook heeft geschreven, waarin hij er zo tegen te leer trekt dat ze de genade van het evangelie van Christus hebben verdraaid, waardoor genade geen genade meer is. Hoe zegt hij dat in de Titusbrief? "De reddende genade Gods is verschenen aan alle mensen." Hij is namelijk een Redder van alle mensen. Die boodschap is zo simpel: Hij is jouw Redder, Hij is jouw Heer en je bent van Hem. Dat is het goede bericht van de genade van de God. Het staat overal haaks op de wereld; er valt niets aan te verdienen en er is geen menselijke eer aan te behalen. Maar het is zo'n blijde tijding, en dat is wat Paulus wilde betuigen. En hij heeft het gedaan, overal.

▶ 43:28 Afscheid en het Verkondigen van de Hele Raad van God ↑ hoofdstukken

En dan zegt hij: "En nu, zie, ik weet dat gij allen, dat jullie allemaal..." De zinsindeling loopt wat anders dan in de vertaling: "...dat jullie allemaal mijn aangezicht niet meer zien zult." Aan het einde van dit betoog lees je ook dat de toehoorders het meest bedroefd waren om dit woord. Dit hakte er helemaal in, want nu horen ze: we zullen Paulus niet meer zien. Er staat: "onder wie ik ben rondgereisd, proclamerende – letterlijk verkondigend – het Koninkrijk." Paulus had immers zoveel te melden over dat Koninkrijk. Of het nu was dat dit Koninkrijk vandaag een verborgen gedaante heeft. Waarom? Wel, een koninkrijk is een plaats waar een koning heerst, nietwaar? Maar wat is het kenmerk daarvan, van de heerschappij van de koning? Dat is wie er op de troon zit. Hoe heet die troon? Dat is de genadetroon. In Romeinen 5 staat dat de genade heerst. En omdat vandaag de genade heerst, zie je het Koninkrijk ook niet. Straks wordt dat heel anders. Wanneer straks het Koninkrijk op aarde wordt opgericht, is het niet meer de genade die heerst, maar zal de Koning ook daadwerkelijk gaan ingrijpen. Vandaag wordt er niet ingegrepen; vandaag heerst de genade. Vandaar ook dat het Koninkrijk nu verborgen is.

Paulus heeft daar zoveel over te melden in zijn brieven: over dat Koninkrijk en over de verborgenheid ervan in onze dagen. Dat straks, aan het einde van die tweeduizend jaar waarin wij nu leven, zichtbaar zal gaan worden. Of eigenlijk moet ik zeggen: aan het begin van die 'derde dag', dat derde millennium. We leven in zulke boeiende tijden! In elk geval, Paulus heeft rondgereisd en hij heeft daar het Koninkrijk geproclameerd. En dan zegt hij: "Daarom verklaar ik u op de dag van vandaag dat ik rein ben van aller bloed." Dat is een uitdrukking die we nogal eens een keer in het Oude Testament tegenkomen, bijvoorbeeld in Ezechiël. Waarom zegt Paulus dat? Wel, Paulus voorzag donkere wolken – we gaan het daar de volgende keer uitgebreider over hebben. Hij voorzag donkere wolken over Efeze, maar in het algemeen ook over wat er in de christenheid zou gaan gebeuren. Paulus' boodschap was geweldig, maar hij had een uitgesproken pessimistische kijk op wat er met het Evangelie zou gebeuren en wat de christenheid overal zou gaan doen. Het zou zelfs zo zijn dat men uiteindelijk de gezonde leer niet meer zou verdragen. Men in het algemeen, en in die tijd leven wij dus nu. Als je daarin dus een uitzondering bent, prijs jezelf dan gelukkig, als ik het zo mag zeggen.

Paulus zegt: "Ik ben rein van aller bloed." Hij bedoelt daarmee: "Ik ben onschuldig als straks de kudde niet gespaard zal worden." Hij zegt: "Dan ligt dat niet aan het woord dat ik jullie verteld heb. Dan komt dat juist omdat men dat woord gaat verdraaien." Dat het inderdaad die betekenis heeft, blijkt vervolgens uit zijn woorden: "Dat ik rein ben van aller bloed... want ik heb niet nagelaten u al de raad van God te verkondigen." Hij is onschuldig aan wat hen straks mogelijk gaat treffen. Paulus' boodschap was 'all-inclusive', het was inderdaad allesomvattend. Hij heeft alles verteld wat nodig was: al de raad Gods. De 'raad', dat zijn Gods bedoelingen. Gods bedoeling is niet alleen wat God wil, maar ook wat Hij op het oog heeft. Om "al de raad van de God" te verkondigen – u ziet ook hier weer dat bepaalde lidwoord: "al de raad van dé God". En weet u wat de raad van God is? In Efeziërs 1 vers 11 (allemaal eentjes, drie enen... nou ja, dat is weer wat anders) staat dat God in de volheid der tijden alles in de hemel en op de aarde onder één Hoofd gaat samenbrengen. Dat gebeurt naar de raad van Gods wil. Wel, die raad van God, en alles van die raad van God, heeft Paulus verkondigd. Alles wat noodzakelijk was. En dan zegt hij bij:

▶ 48:43 De Ecclesia Hoeden als Door de Geest Gestelde Herders ↑ hoofdstukken

En dat is het laatste vers dat ik nu ook wil bespreken. De volgende keer gaan we dan verder met vers 29: "Ziet dan toe op uzelf en op die hele kudde." Dat wil zeggen: op uzelf. Dat wat jullie te horen hebben gekregen en wat jullie gemeld is, waarin jullie onderwezen zijn. Zie nu op jullie beurt toe op die hele kudde waarover de Heilige Geest u tot opzieners, of tot toezichthouders, gesteld heeft.

Er bestaat natuurlijk een hele hoop menselijke aanstellerij. Vergeef me de satire, maar ik noem het aanstellerij wat er alom in de christenheid gebeurt. Mensen stellen elkaar daar aan. Een gemeente stelt bijvoorbeeld zichzelf oudsten of opzieners aan. Hoe kan dat? Dat lees je nergens. Paulus heeft in zijn dagen soms mensen aangesteld toen het Woord van God nog niet compleet was. In de Titusbrief lees je dat hij mensen aanstelde zodat zij toezicht hielden op het Woord dat gepredikt zou worden. Maar je leest nooit dat een gemeente haar eigen leiders zou aanstellen. Dat is wat ik aanstellerij noem. Het is Gods Geest die mensen bekwaam maakt en stelt, zodat ze een herderlijke dienst kunnen vervullen.

U ziet dat hier ook. Het gaat hier over de kudde; de beeldspraak is die van een herder. En wat doet een herder? Is dat een kwestie van aanstelling door mensen? Nee, dat is een bediening waarbij je in staat bent om de kudde voor te weiden. Dat is toch wat een herder doet? Wat doet een herder anders? Dat is geen kwestie van gezag hebben, autoriteit claimen, hiërarchie of dat mensen naar je moeten luisteren. Het heeft niets te maken met papieren, certificaten of opleidingen. Het is wat God gewoon werkt. Er zijn mensen die God bekwaam maakt, zodat de kudde geweid wordt. Zo iemand kan nooit iets claimen of gehoorzaamheid eisen. Als dat wel gebeurt, dan weet je meteen: hier moet ik niet wezen. Een herder heeft maar één ding te doen en dat is gewoon weiden: wijzen op de grazige weiden en de kudde daarin voorgaan. Kijk, dit is wat hij te geven heeft.

Er staat bij: "om de ekklesia van God te weiden, te hoeden, te behoeden." Eigenlijk staat daar een woord dat bij ons geen werkwoord is, maar het is "te herderen". In het Engels kun je het wel zo zeggen: to shepherd. Om de ekklesia van God te herderen, dat wil zeggen: te weiden. En dan staat er bij die ekklesia van God: dat wat God Zich vandaag uitroept. Dat is een prachtig woord, de uitgeroepen vergadering: de ekklesia. God vergadert Zich vandaag een volk; Hij roept mensen uit. Als het Woord klinkt en mensen geraakt worden in het hart, overweldigd door Zijn genade, dan horen ze bij die uitgeroepen vergadering. Het is geweldig om bij elkaar te zijn, in welke vorm dan ook, en gewoon in vrijheid samen te zijn om het Woord van God te horen.

Die ekklesia wordt vandaag verzameld. Dat is Gods werk door Zijn Woord. En die ekklesia heeft Hij Zich verworven door het bloed van Zijn Eigene. Verworven, dat wil zeggen: Zijn eigen Zoon gaf daar ooit Zijn leven voor. Ja, voor de hele wereld, maar in de eerste plaats om vandaag ook een ekklesia te verzamelen. Het is een geweldig voorrecht als je vandaag bij die ekklesia hoort. Dan ben je, om het zo te zeggen, een eersteling bij Hem; je hoort bij die eerstelingen. De oogst gaat nog komen, maar wij zijn bestemd voor de hoogste positie, want u weet dat dit altijd zo is met eerstelingen: die hebben de hoogste bestemming. "Al het eerste is van Mij."

Wel, we zijn verworven door Hem. Hij gaf ooit Zijn leven, Zijn eigen Zoon, voor deze wereld en voor die ekklesia. Om in dat Woord geweid te worden, dat is waar Paulus deze mensen uit Efeze op wijst. En tweeduizend jaar later is dat nog steeds de boodschap: dat Woord, dat getuigenis, dat evangelie van de genade van God. Laten we het daar voor vanmorgen bij laten.