▶ 00:00 Introductie op de Brief aan de Kolossenzen ↑ hoofdstukken

En zo zien we elkaar maanden niet, en zo zien we elkaar in een maand twee keer. Met name in de maand augustus is de frequentie meestal wat opgeschroefd — 'keizer Augustus' zeg maar — met vier keer. Ik wil u vanmorgen meenemen, dit keer niet naar een gedeelte in het Oude Testament. De vorige keer hebben we het gehad over de Lofzangen, herinnert u zich dat nog? Over Psalm 115. Maar vanmorgen neem ik u mee naar een gedeelte in de brieven van de apostel Paulus, en wel de brief van Paulus aan de Kolossers.

Laat ik meteen goed aangeven waar het kortweg over gaat. De schrijver is dus Paulus. De geadresseerden zijn de Kolossers, of sommigen noemen hen — en in de meeste Bijbels staat er ook — de Kolossenzen. Maar dat hangt er maar net vanaf welke weergave u prefereert. Kolossenzen of Kolossers wonen uiteraard in Kolosse, een stad die vandaag niet meer bestaat; al eeuwen niet meer trouwens. Maar als u een indruk wilt hebben: als je hier Turkije hebt en daar nog een deel van Griekenland, dan is hier de plaats waar ooit Kolosse lag. Vlakbij Laodicea, Efeze en Sardis. U ziet allerlei andere Bijbelse namen, of namen die in de Bijbel ook een grote rol spelen. Het was een klein stadje, hier ergens in het zuidwesten van wat we ooit Klein-Azië noemden.

Het tijdstip waarop deze brief geschreven is, was tijdens de gevangenschap van de apostel in Rome. Dat wil zeggen dat je in de laatste verzen van het boek Handelingen terechtkomt. Je leest dat hij twee jaar gevangen zat in zijn eigen gehuurde woning in Rome; in Handelingen 28 vers 30 lees je dat. Gedurende die periode, zijn eerste gevangenschap, heeft hij deze brief geschreven vanuit Rome aan de Kolossers.

Of de brief zo rechtstreeks daarheen gegaan is... dat was destijds natuurlijk geen e-mail. Maar in elk geval is dat het traject dat is afgelegd. Deze ekklesia, deze gemeente, is hoogstwaarschijnlijk niet ontstaan door de bediening van de apostel Paulus — dat maak je uit deze brief op — maar door Epafras. Dat is een naam die we verder alleen in deze brief tegenkomen en, als ik me niet vergis, ook nog in de brief aan de Efeziërs. In hoofdstuk 2 vers 1 lees je ook dat Paulus zegt: "Jullie hebben mijn aangezicht niet gezien." Daaruit moet je inderdaad de conclusie trekken dat deze gemeenschap niet was ontstaan door Paulus zelf of door zijn prediking, maar door die van Epafras.

Zo heeft u in elk geval een kleine indruk van de context van deze brief. Dan gaan we straks inzoomen op een gedeelte vanaf vers 9, maar dan moet ik u ook nog even wat vertellen over het voorgaande. In de eerste verzen stelt Paulus zich, zoals gebruikelijk, voor. Hij geeft aan aan wie de brief gericht is en doet de groeten. Vervolgens lees je vanaf vers 3 dat hij God dankt. Hij zegt dan — dat lees je inderdaad in de aanvang: "Wij danken God, de Vader van onze Heer Jezus Christus, te allen tijde bij ons bidden voor u, daar wij gehoord hebben..." Hij was dus zeer dankbaar voor wat hij vernomen had over deze ekklesia daar in Kolosse. Altijd weer dankte hij God wanneer hij hen gedacht in zijn gebeden.

En waar dankte hij dan voor? Wel, we lezen: voor het geloof dat zij hadden. Dat is die bekende trits die je zo vaak in de brieven tegenkomt, namelijk van geloof, hoop en liefde. "Daar wij gehoord hebben" — ik lees maar gewoon even voort — "van uw geloof in Christus Jezus en van de liefde die gij al de heiligen toedraagt, om de hoop die voor u is weggelegd in de hemelen." Dus voor het geloof, de liefde en de hoop onder hen.

En dan staat er vanaf vers 6 nog: "om de waarheid van het Evangelie". En dat Evangelie, dat is de genade Gods; dat staat er ook nog even uitdrukkelijk bij. Dat goede bericht, die blijde tijding die hij aan hen heeft meegedeeld of die Epafras daar had gebracht. Wel, die boodschap van Gods genade, die reddend is verschenen aan alle mensen, droeg onder hen vrucht, zoals het trouwens in heel de wereld vrucht droeg. Dat was zijn dankzegging in die eerste acht verzen. Zo is de brief begonnen. Als wij nu beginnen in vers 9 — en daar wil ik inderdaad de draad oppakken — dan weten we waar hij het over had.

▶ 05:43 Het Gebed van Paulus: Bidden voor Besef (epignosis) van Gods Wil ↑ hoofdstukken

Daarom zegt hij, dus om die reden, omdat het zojuist is vermeld: "Daarom houden ook wij vanaf de dag dat wij dit gehoord hebben over u, en aangaande u, niet op voor u te bidden en te vragen." Dit gebed dat nu gaat volgen, vertoont heel veel overeenkomsten met een gebed dat we in de Efezebrief lezen. Dat is een brief die ongeveer in dezelfde tijd is geschreven en ook in dezelfde tijd is verzonden; met ene Tychicus is die meegegaan. In elk geval zit de overeenkomst er met name ook in dat het zo opmerkelijk is dat Paulus daarbij geen melding maakt van hun omstandigheden. Hij bidt niet dat het hen wel zou gaan naar het lichaam, of voor een goede gezondheid, of dat ze werk zouden hebben. Noem maar alle omstandigheden op waarvan wij zouden zeggen dat het heel belangrijk is om daarvoor te bidden.

Het opmerkelijke is — en nou ga ik het nog breder trekken, niet alleen naar dit gebed hier en in de Efezebrief — dat je eigenlijk nooit vindt dat Paulus voor zulke omstandigheden bidt. Ik zeg het misschien niet helemaal correct, want één keer doet hij het wel. Dat ging toen over een doorn voor zijn vlees waar hij last van had. Wat die doorn precies was, die pijnlijke scherpe punten, daar hebben we het nu even niet over, maar daar lees je inderdaad dat Paulus een gebed heeft. Maar nog opmerkelijker is dat je dan leest dat hij het antwoord van God krijgt: "Mijn genade is u genoeg." Met andere woorden: jij bidt hier nu wel voor, maar dat wat Ik jou geef, dat voorziet. Hoe staat het ook alweer op het bord hier voor mij? De Heer zal voorzien. Hij voorziet op voorhand in al jouw behoeften. Dat zijn trouwens woorden die ik letterlijk citeer uit de Filippenzebrief, waar Paulus dat ook aangeeft: "Wees in niets bezorgd," want God zorgt voor je.

Paulus' gebed gaat dus niet over omstandigheden, niet voor zichzelf en ook niet voor andere mensen. Waarom niet? Omdat hij er op voorhand van uitgaat en God dankt voor het feit dat Hij zorgt. Dat vind ik schitterend. Dat betekent dus dat de zorg van God geen onderwerp van bidden is, maar een onderwerp van dankzegging. Zijn genade is altijd genoeg, meer dan genoeg. Wat is zijn gebed dan wel? Dat is vervolgens de vraag, en dat zie je in dit gedeelte duidelijk beschreven. We hebben in de brieven een drietal beden, hier in de Kolossensenbrief volgt nu echt een gebed van Paulus en dat wat hij bidt en vraagt. In de Efezebrief vind je zelfs een tweetal beden, en het is bijzonder de moeite waard om daar kennis van te nemen.

Wat was Paulus' gebed? Je leest in Efeze 3: "Hiertoe, om deze reden buig ik mijn knieën voor de Vader." Wat was dan de inhoud van zijn gebed? Dat was een gebed op een geweldige hoogte. Dat zult u ook hier weer zien en dat is heel opvallend. Hij zegt: vanaf de dag dat wij dat goede nieuws over jullie vernomen hebben, houden wij niet op voor jullie te bidden en te vragen dat gij met de rechte kennis vervuld moogt worden. Hier staat een woord waar ik even op in moet gaan, want dit wordt hier vertaald met "rechte kennis". Maar dit Griekse woord wordt op veel verschillende manieren weergegeven. In de grondtaal staat het woord epignosis. 'Epi' is een voorzetsel dat 'op' betekent en 'gnosis' is kennis. Letterlijk is het dus 'op-kennis'. Dat woord moet je eigenlijk zo letterlijk mogelijk nemen. Je hebt kennis, je weet dingen, dingen zijn je bekend, maar epignosis gaat daar bovenuit. Het ligt daarop. Het veronderstelt kennis, maar het is meer dan kennis. Het gaat daar bovenuit en dat is het woord 'besef', of zoals wij zeggen: realiseren.

Je kunt dingen weten zonder dat je het beseft, zonder dat je het je realiseert. Dan heb je er wel kennis van, maar in de praktijk is het zo dat je pas tot besef van dingen komt door ervaringen. Je kunt lezen over de bergen in Zwitserland als je hier in Nederland woont en grootgebracht bent. Als je nog nooit een berg hebt gezien, dan weet je wel dat de Mont Blanc hoog is en je kunt er plaatjes van gezien hebben, maar echt tot besef komen van wat een gebergte is en daar echt van onder de indruk zijn, dat gebeurt pas wanneer je dat met eigen ogen ziet en beleeft. Dat zeggen we toch van zoveel dingen: dingen moet je echt beleven. Dat geldt ook voor het feit dat God zorgt, voor het feit dat Hij jouw Vader is, voor de liefde van God en Zijn medelijden. Dat zijn dingen die kun je weten, maar als het alleen maar weten is, dan is dat nog niet epignosis. Epignosis is dat je het echt beseft, dat je daarvan doordrongen bent. Het is een prachtig woord: op-kennis.

Epafras had over de Kolossers geweldige dingen verteld; Paulus had er alle vertrouwen in dat de boodschap bij hen geland was en beslag had gekregen. Maar nu bidt hij ervoor dat ze het niet alleen maar zouden weten, maar dat ze ook echt besef zouden krijgen. We zullen straks ook zien dat ze zouden groeien in besef. Niet alleen maar groeien in wetenschap, in de zin dat je steeds meer informatie verzamelt. Om het even heel klinisch te zeggen: het is niet alleen een kwestie van informatie vergaren en steeds meer dingen weten. Dat is prachtig, dat je ingelicht en op de hoogte gesteld wordt, maar het gaat erom dat je echt tot besef daarvan komt en daarvan doordrongen wordt. Je merkt aan mensen of iets alleen maar wetenschap is of dat het ook echt besef is. En vaak komt dat besef door lijden heen. Ik denk zelfs dat je soms niet tot besef kunt komen dan juist door lijden heen. Dan kom je werkelijk tot besef.

Ik moet denken aan de figuur van Job. Je leest al aan het begin van het boek dat hij God kende en God diende. Maar aan het einde van het boek zegt hij: "Slechts van horen zeggen had ik van U vernomen, maar nu hebben mijn ogen U aanschouwd." Dat wil zeggen: voorheen was het eigenlijk alleen maar kennis. Ja, hij wist het wel, maar het was tweedehands, als ik het zo mag zeggen. Zelfs al geloof je het en vertrouw je erop, het kan zijn dat 'het kwartje' nog steeds niet gevallen is. Dat kwartje, een heitje, genade... ja, sorry, zulke associaties leg ik dan weer. Maar goed, hij bad dus voor besef voor hen gezamenlijk — "gij" is hier meervoud. U ziet dat in de interlineaire vertaling ook; u moet vooral letten op die middelste regel, die soms nog lastig is omdat het woord voor woord vertaald is. Maar de precieze gedachte is: dat jullie vervuld worden met besef van Zijn wil. De wil van Hem. Let op: vervuld worden, niet maar een klein beetje.

Ik wil u even in een zijpaadje meenemen naar de parallelle brief, de Efezebrief, waar ik zojuist al wat over zei. Daar lees je dit: wat is er zo bijzonder aan die wil van God, dat ze daar tot besef van zouden komen en daar vervuld van zouden worden? Wat is het geheim van die wil van Hem? Dat wordt letterlijk beantwoord in Efeze 1. Daar lees je wat God ons overvloedig bewijst in alle wijsheid en verstand — houd die woorden even vast, want daar kom ik zo ook nog over te spreken.

In alle wijsheid en verstand, door ons het geheim van Zijn wil te doen kennen. En wat is het geheim van Zijn wil? Daar staat – ik sla soms een paar zinsdelen over – dat Hij Zich in Hem, in Christus, had voorgenomen. God heeft een voornemen, een plan. En in Hem gaat Hij Zich dat realiseren, om tot in het beheer van de volheid der tijden – ik ga er nu even aan voorbij – het al, het heelal, ta panta, wat in de hemelen en op de aarde is, onder één hoofd, dat is Christus, samen te vatten. Naar het voornemen van Hem die in alles werkt naar de raad van Zijn wil.

Waarom lees ik dit nu voor? Wel, we hadden het over de Kolossers en Paulus' gebed was dat ze vervuld zouden worden met het besef van Zijn wil. En het geheim van Zijn wil, dat is dat God Zich iets heeft voorgenomen, namelijk om in de volheid der tijden – dat wil zeggen als al de tijden hun completering krijgen en tot volheid zullen komen – het al, wat Hij ooit schiep, wat in de hemel en wat op de aarde is, onder één hoofd, dat is Christus, samen te vatten. Er komt een moment in de volheid der tijden dat alles, in hemel en op aarde, onder één hoofd, dat is Christus, wordt samengevat.

Daar heeft Zijn lichaam trouwens alles mee te maken natuurlijk. Dat is ook een van de grote thema's van de Efezebrief. Het gaat me nu even om dit ene punt over het geheim van Zijn wil. En dat is Gods voornemen. Het geweldige van Gods voornemen is dat Hij in alles werkt naar de raad, de bedoeling van Zijn wil. Alles gaat naar Zijn plan. Er gaat niets buiten de bedoeling om van de raad van Zijn wil. Dat is de God over wie we het hebben. En vervuld te worden met het geheim van Zijn wil, is vervuld te worden met dat geweldige oogmerk van God.

Wij denken bij de wil van God meteen, of heel gemakkelijk, aan ons eigen leventje. Wat wil God nu dat ik doe? Dat ik die baan neem of niet? Of welke studierichting zou ik gaan doen? Nee, het gaat erom vervuld te worden met die wil van Hem. Wat is Gods wil? Wel dit! Dat grote perspectief waardoor onze horizon zo verbreed wordt. We zijn zo vaak narrow-minded. We zijn zo beperkt in ons zicht, maar het gaat om dat grote perspectief dat God heeft met de hele schepping en wat Hij gaat realiseren; dat we vervuld worden van dat besef.

Ik moet verder lezen, want ik zei al dat het een geweldig gebed is, maar wat Paulus dan voortzet...

▶ 18:40 Wijsheid: Uitzicht op Gods Voornemen en Geestelijk Inzicht ↑ hoofdstukken

Hij zegt dat jullie met het besef van Zijn wil vervuld mogen worden in alle wijsheid en geestelijk inzicht. Nu ga ik iets moois vertellen over het woord wijsheid. Dat woord wijsheid in het Grieks is sophia, dat kent u wel. Er is een stad die zo heet, er zijn mensen die zo heten – dames, Sophia, Sophie – maar dat is dus het Griekse woord voor wijsheid. Maar het mooie van dat Griekse woord is dat het is afgeleid van een Hebreeuws woord, namelijk tsophiem. 'Sorry, ik val nog niet van mijn stoel.' Nee, wacht even! Dat woord tsophiem komt 36 keer voor in het Oude Testament. Ik geef meteen even de Strongcode erbij voor degene die het wil opzoeken.

Ik ga u drie voorbeelden geven waar dat woord tsophiem wordt gebruikt. De eerste is 1 Samuël 14 vers 16 – zomaar een paar willekeurige voorbeelden. Daar lees je over de uitkijkposten van Saul te Gibea. Hier wordt dat woord tsophiem vertaald met uitkijkpost. Ik geef u nog een voorbeeld: Hooglied 7 vers 4. Er staat: 'de toren van de Libanon, uitziende op Damascus.' Tsophiem. Sophia. Micha 7 vers 7: 'Maar ik zal uitzien naar de HERE', staat daar. Hier staat weer dat woord tsophiem.

Wat is wijsheid? Wat is sophia? Gewoon als je het even terugbrengt naar zijn oorsprong, naar waar het vandaan komt: dat Hebreeuwse woord. Wijsheid heeft te maken met uitzicht en ook met overzicht. Het is namelijk een uitkijkpost. Je wordt, ik zei zojuist al, op de hoogte gesteld. Je wordt op een hoge plaats gezet. En wat is het voordeel van een hoge plaats? Dat is dat je een uitzicht hebt, maar ook overzicht over het geheel. Dat is dus meer dan kennis en informatie. Je kunt wel dingen weten, maar dat is wat anders. Je kunt zelfs een specialist zijn. U weet wat een specialist is, hè? Dat is iemand die bijna alles weet over bijna niks. Dat is heel specifiek, maar dan heb je nog geen overzicht.

Overzicht heb je als je ook het verband van de dingen verstaat, begrijpt hoe het een verband houdt met het ander, zodat je het totaal overziet. Dat is dus meer dan kennis of weten; het is dat je begrip hebt en overzicht, maar vooral dat: uitzicht. Wijsheid heeft te maken met uitzicht en met overzicht. En dan zie je ook waarom wijsheid vandaag zo schaars is, want mensen hebben geen uitzicht. Nee, maar logisch: men kent God niet, men ontkent Zijn bestaan. Maar als er geen God is, als alles louter toeval is, betekent dat dat het bestaan volstrekt zinloos is. Het is niet bedoeld; er is niet iemand die een voornemen tot ontwikkeling brengt en een doel heeft. Alles is zinloos. Je moet er dan ook niet verbaasd over zijn dat zoveel mensen een uitzichtloos bestaan leiden. Dat kun je niet oplossen met een pilletje. Uitzicht heeft te maken met op de hoogte gesteld worden.

Het heeft te maken met het kennen van God. Weten dat er iemand is die een plan heeft, een voornemen, en die jou op de hoogte stelt zodat je uitzicht hebt. En dat je ook de samenhang van de dingen gaat verstaan. Daarom staat er ook in het boek Spreuken – meerdere keren, en in de Psalmen ook – dat het beginsel, dat wil zeggen het uitgangspunt waar het mee begint, niet het einddoel... maar het beginsel van alle wijsheid is de vreze des HEREN. Dat wil zeggen: ontzag hebben, zicht hebben op wie Hij is. Daar begint het mee. Zonder dat bestaat er geen wijsheid. Er is heel veel informatie in deze wereld. Google maar, je kunt alles vinden, maar dat is geen wijsheid. Wijsheid heeft te maken met uitzicht, en zonder het kennen van God is het volstrekt zinloos.

Juist van de week heb ik daar allerlei artikelen over gelezen. U hebt ongetwijfeld gehoord van die acteur en komiek die begin van de week overleden is. Dan kun je wel grappen maken en humor hebben, en iedereen ligt in een deuk. Je kunt plezier hebben, je kunt mensen aan het lachen maken, maar dat is zo anders dan vreugde. Want er staat in het boek Spreuken: 'ook bij het lachen kan het met het hart droevig gesteld zijn'. Je kunt helemaal in een deuk liggen, je kunt een hele avond de tranen in je ogen hebben van het lachen, maar dat is wat anders dan vreugde hebben. Vreugde heeft hiermee te maken, ook met wijsheid. Wijsheid geeft vreugde, geeft zin aan het bestaan, geeft hart aan de dingen. Je gaat ook verstaan dat er écht liefde is. Dat wil zeggen: er is Iemand die geeft ons Zijn schepping, puur om niet, en die elk schepsel in Zijn hand heeft en daar een hart voor heeft. Terwijl ik het zeg, weet ik dat ik het alweer tekortdoe. Een hart voor hen... Die alles voor Zijn schepsel overheeft en dat tot een goed einde gaat brengen. Nou, dat heeft allemaal met wijsheid te maken: uitzicht.

Ik moet even verder gaan, want er stond nog meer bij in dat gebed van Paulus: het besef van Zijn wil. In alle wijsheid – uitzicht, zoveel – en er staat: geestelijk inzicht. Je hebt uitzicht en je hebt inzicht. Uitzicht, dat is het grote geheel. Maar inzicht is ook verstand hebben van dingen, begrip hebben, dat je begrijpt hoe de dingen zijn. Nou, inzicht. Uitzicht heeft misschien nog met de buitenkant, het geheel, te maken, terwijl inzicht betekent dat je erin kijkt. Ik neem zulke woorden graag heel letterlijk. Of doorzicht, dat je erdoorheen kijkt. Dat is echt inzicht. Zodat je op de hoogte bent van hoe het zit. Wel, dat is zo belangrijk: besef, uitzicht, wijsheid en ook inzicht, zodat je het Woord tot je neemt en met recht ook steeds meer gaat verstaan van de dingen.

Die Bijbel is zo dik, we weten er nog niks van, echt. Ikzelf – als ik even bij mijn eigen ervaring mag aansluiten, ik kan daarin alleen voor mezelf praten – ik ben al tientallen jaren eigenlijk vrij intensief bezig met het bestuderen van de Schrift, maar ik weet er nauwelijks nog iets van. Het is de ervaring van iedereen die daar verschrikkelijk intensief al veel langer mee bezig is. Als je het vergelijkt met een oceaan van kennis, dan ben je net van wal gestoken na jaren intensieve studie. En dat vind ik zo machtig van die kennis. Je begrip van wat je niet weet wordt ook steeds meer, maar dat is ook het uitdagende: er is nog zoveel te ontdekken, zoveel te zien. Weet je wanneer de dood in de pot komt? Wanneer mensen het idee hebben van: 'O, nou weten we alles. In principe weten we alles. Nou ja, er zijn misschien een paar dingen in te vullen, maar eigenlijk weten we alles.' Op dat moment houdt jouw inzicht en het groeien in inzicht op. Dan sta je gewoon op een doodspoor. Alleen als je dat besef hebt: 'ik weet niks, er is nog zo'n wereld te ontdekken', alleen dan ben je ontvankelijk om weer nieuwe dingen te verstaan. Wijsheid, geestelijk inzicht... En dan staat erbij – en nu komen we ook bij de titel die ik boven de eerste dia had geplaatst...

▶ 27:45 De Heere Waardig Wandelen en Vrucht Dragen in Elk Goed Werk ↑ hoofdstukken

De Heere waardig te wandelen. Ik heb in mijn leven regelmatig preken gehoord – zo noem ik dat dan maar, want het is nooit zo complimenteus als ik het over preken heb, dat is een afwijking van mij. In ieder geval heb ik preken gehoord over het de Heere waardig wandelen, en vaak was de clue ervan dat het er vooral om ging dat we netjes, heel moralistisch, netjes en fatsoenlijk zouden leven. Nu heb ik niets tegen fatsoen – 'fatsoen moet je doen', dat is waar – maar als je het daartoe terugbrengt of dat begrip zo verstaat, heb je van het verband helemaal niets begrepen.

De essentie van het de Heere waardig wandelen zagen we al in het voorgaande, maar laten we ook eens letten op dat woordje 'waardig'. Het gaat er niet om dat het waardig wandelen een wandel is waarbij we op een andere manier onze ene voet voor de andere zetten, of dat je andere schoenen aan hebt. Dat is de buitenkant. Het gaat om de binnenkant. Denk even aan het woordje 'waardig'. Waardig heeft te maken met waarde, met iets wat in overeenstemming is met de waarde van iets. Je betaalt een bedrag voor een bepaald product en dat is waardig; dat wil zeggen: dit is wat het waard is. Het woord waarderen, het werkwoord waarderen, heeft er alles mee te maken. De Heere, de Kurios, waardig wandelen kan alleen als je weet wat Hij waard is. Daar ging het hier ook over: dat je weet wat Zijn waarde is, dat je Hem naar waarde schat en waardeert en met dat besef wandelt. Wandelen met besef van Zijn wil in alle wijsheid en geestelijk inzicht. Kijk, dat is het de Heere waardig wandelen. Dan zie je dat het alles te maken heeft met de binnenkant: met wat er in ons omgaat, waar we aan denken, wat onze motieven zijn en waar ons hart naar uitgaat.

Hem in alles te behagen. Dat 'Hem' staat er eigenlijk trouwens niet letterlijk; er staat letterlijk 'tot in alle welgevallen', tot in alle welbehagen. Dat is een wat oud-Nederlands woord, maar het betekent aangenaamheid. Je zou kunnen verdedigen dat het hier niet alleen gaat over Hem behagen, maar dat het ook voor de mensen behagelijk is. Ik refereer nu ook aan een woord in Romeinen 14. Daar lees je dat wie wandelt in vrede en – er staat bij – vreugde en nog wat, die is bij de Heere welbehaaglijk en bij de mensen beproefd. Dat zijn eigenschappen die ook hier naar hun waarde geschat worden. In elk geval: tot in alle welgevallen, aangenaamheid.

En er staat nog iets bij: in alle goed werk vrucht te dragen. Wat is een goed werk? Dat is ook zo'n beladen begrip geworden in de loop van de kerkgeschiedenis. Men denkt bij goede werken vaak aan bepaalde dingen doen. Dat kan variëren: een bepaald godsdienstig werk zou dan een goed werk zijn. Je kunt het ook veel horizontaler opvatten: je helpt je oude buurvrouw, bijvoorbeeld. Dat zijn dan goede werken. Maar goede werken is niet slechts een bepaald type activiteit. Het heeft te maken met alles wat je doet. Het is niet een specifiek soort activiteit, maar wat maakt een werk goed? Dat is de wijze waarop het gedaan wordt. Daar ga ik u nog iets over vertellen. Want wat is een goed werk? Er staat hier ook bij: 'tot in alle goed werk', letterlijk 'in alle goed werk vruchtdragend'. In alle goed werk. De essentie van goed werk is dat God het is die in, door en met ons werkt.

Ik heb hier een plaatje van instrumenten bij gezet, van een hamer en een tang. Wat ziet u nog meer? Mijn opsomming houdt daar ongeveer op, want ik ben niet zo handig, maar waarom heb ik dat plaatje van die instrumenten, van dat gereedschap, erbij gedaan? Omdat dat precies aangeeft wat goed werk is. Wat maakt werk goed? Dat is dat Hij Zijn werk met en door ons doet. Wij zijn gereedschap in Zijn handen. Je kunt natuurlijk zeggen dat een hamer een spijker in het hout slaat, maar eigenlijk zeggen we dat die hamer alleen maar het instrument is. Het is de timmerman die dat werk doet en daarvoor een instrument gebruikt. Wel, goed werk is dat wat Hij doet met ons en door ons.

En als u het niet geloven wilt: ik heb het bonnetje erbij gegeven. Dat is de plaats waar het wel het allerduidelijkst vermeld staat. Laat ik het maar voorlezen, ik heb het hier voor me: 'Zijn maaksel zijn wij, in Christus Jezus geschapen om goede werken te doen, die God tevoren bereidt, opdat wij daarin zouden wandelen.' Wat zijn goede werken? Dat is alles wat God tevoren bereidt en waar Hij ons geschikt in maakt. Wat Hij dus met ons doet en door ons doet. Dat is Zijn werk, daarom is het een goed werk. Dat is niet wat een mens voortbrengt; nee, dat is wat Hij met ons kan doen. Waarbij de gedachte is: wij stellen ons beschikbaar. Je bent een instrument in Zijn handen. Ga uw gang maar. Dank U wel dat U veel meer, oneindig veel meer in en met mij kunt doen dan ik zelfs maar kan beseffen of bidden zou. Hij heeft oneindig veel meer.

Bij goede werken denken mensen vaak dat ze op hun tenen moeten gaan lopen, maar dan ben je bezig met eigen werk, en dat is per definitie niet goed. Het is juist een wandel; het heeft te maken met rust. Heere, hier ben ik, en U kunt zoveel met mij. Kijk, en dan wordt de focus totaal anders. Dan is het niet meer: 'Wat kan ik doen voor Hem?', maar: 'Wat kan Hij doen met mij?'. Het eerste leidt altijd tot frustratie, want ik doe altijd te weinig. Hoe hoog of hoe laag je de lat ook legt, het voldoet nooit. Maar als ik de vraag stel wat Hij met mijn leven kan doen, dan zijn er geen grenzen. Hij kan namelijk zoveel met mijn leven! En dan in alle goed werk vrucht dragen. Als dit iets van de mens zou zijn, dan zou je er al bij voorbaat mee kappen; dat is niet voor mij weggelegd. Nee, het gaat erom wat Hij doet. Dacht u dat Hij niet in staat is om in ons alle goed werk te doen en te zorgen dat wij daarin de vrucht dragen?

Ik lees nog even verder. Het gebed is nog steeds: in alles Hem te behagen, in alle goed werk vrucht te dragen, en dan staat erbij: op te wassen, op te groeien. Opgroeiende in de rechte kennis van God. Hier zie je weer datzelfde woord waar we het al eerder over hadden: epignosis. Dus eigenlijk staat er een groeiend opwassen, groeiende in het besef van 'de God'. Let op, er staat hier weer dat bepaalde lidwoord: de God. De God van hemel en aarde. Waar het om gaat: het begon bij besef en waar eindigt het mee? Weer met besef. Dat we daarin zouden groeien, dat we steeds meer besef gaan krijgen van wie God is en dat Hij dé God is. Dat Hij alles plaatst. Het woord God betekent niet zomaar wat veelal genoemd wordt: het opperwezen of welke betiteling je daar ook aan zou willen geven. God is Theos, het Bijbelse woord daarvoor, en dat is 'de Plaatser'. Het zegt iets over wat Hij doet. Hij geeft alles een plek. Er is niets wat gebeurt zonder dat Hij het een plaats geeft. Nooit is er iets zonder doel.

Groeiend in het besef van de God, dat is het grote oogmerk van dat gebed van Paulus. Besef van Zijn wil, wijsheid, inzicht... waardig daardoor wandelen. Elke stap die je mag zetten in dat besef van wie Hij is, geeft je bestaan en leven waarde en echte inhoud. Dat gaat ook effect hebben voor wat Hij daarmee vervolgens doet. En dat zorgt er vervolgens voor dat je daardoor ook weer opnieuw... het is geen gesloten cirkel die ergens begint en dan vervolgens weer op dat punt uitkomt; het is meer een spiraal.

Dat wil zeggen: je gaat misschien iedere keer hetzelfde rondje, maar je komt wel steeds op een hoger niveau. En dat is het hier: het begon met kennis en daar eindigt het ook weer mee. Ja, maar inmiddels zijn we wel een paar rondjes verder. Heb je veel meegenomen? En zo blijf je groeien in dat besef.

Dat is een geweldig gebed dat Paulus hier bidt. Niet om de omstandigheden; daar zorgt God toch wel voor. Nee, dat we vervuld met deze dingen zouden zijn. Dat we in onze wandel, bij elke stap die we doen, daarmee vol zijn. Dat is een echt waardevol bestaan, een waardevol leven en een waardevolle wandel.

En zo wordt u... opwassen... Maar dit vers wil ik nog even lezen.

▶ 39:12 Bekrachtigd Door Zijn Heerlijkheid tot Verduren met Vreugde ↑ hoofdstukken

Dus zo word jij met alle kracht bekrachtigd. Hier zie je ook inderdaad dat het Zijn werk is. Zo, op deze wijze namelijk, word je vermogend gemaakt. Hier staat het Griekse woordje dynamis, waar ons woordje dynamo van is afgeleid, maar ook dynamiet. Het heeft te maken met vermogen. Zo word je vermogend in alles. Paulus zegt in Filippenzen 3: "Ik vermag alles in Hem die mij namelijk de kracht geeft." Zo word je met alle vermogen vermogend gemaakt en bekrachtigd. Dat is Zijn werk; ik kan niet genoeg onderstrepen dat dit niet iets van een mens is. Dit is wat Paulus bidt voor hen en wat de Heer aan ons zou doen. Ik kan u en mezelf eigenlijk geen betere tip geven dan om van dit gebed een dagelijks gebed te maken. Dit was immers wat Paulus voortdurend voor de Kolossers bad: om dit gebed te overwegen, zodat wij ook dat besef, die kennis en die wijsheid zouden hebben.

Zo word je met alle kracht bekrachtigd naar de macht van Zijn heerlijkheid. Men zegt wel eens: "The sky is the limit," en dat is hier zeker het geval. Wanneer we met alle kracht bekrachtigd worden, volgens welke norm is dat dan? Wat is daarbij het criterium? Alle kracht van wie? Wel, naar — dat wil zeggen: in overeenstemming met — de kracht van Zijn heerlijkheid. Hoe groot is de kracht van Zijn heerlijkheid? Die is ongelimiteerd! Er zijn geen grenzen, dat weet u toch? Zo zingen we dat ook: er zijn geen grenzen aan die macht van Zijn heerlijkheid. Wel, als Hij Zijn werk aan ons doet, dan zijn daar dus ook geen limits. Dan worden we met alle kracht bekrachtigd naar de macht van Zijn heerlijkheid, want het is namelijk Hij die Zijn werk doet met ons, in ons en door ons, met wij als Zijn instrumenten.

En er staat nog bij: "tot alle volharding en geduld." U ziet dat dit ook een heel duidelijke, concrete invulling heeft. Dat wil zeggen dat dit leidt tot bepaalde eigenschappen. Er worden er drie genoemd. U ziet er hier in de tekst twee, maar in de MBG-vertaling wordt het wat anders weergegeven. Letterlijk staat er namelijk dit: "tot alle verduren." Het gaat niet om volharding, maar om verduren. Verduren heeft te maken met alles wat je overkomt. En Hij is het die ons in staat stelt om dat wat ons overkomt in het leven te verduren. En dan staat erbij: "en geduld." Dat wil zeggen: alles waar je op moet wachten en wat maar niet gebeurt.

Er zijn zoveel dingen waar we op wachten. Ik heb het wellicht vaker verteld, maar ik ga regelmatig, eigenlijk wekelijks, naar iemand toe die al jaren wacht. Dat klinkt heel vreemd, maar deze persoon zit al jaren echt dagelijks te wachten op het moment om verlost te worden van dit lijden hier. Dan wacht je, en dan heb je geduld nodig, elke dag weer. Menselijk gesproken is dat zwaar. Dit is misschien een extreem voorbeeld van iemand die helemaal niets meer kan, maar om dan toch te weten: er is één God die ook dit plaatst. Het loopt Hem niet uit de hand. Wat Hij kan bewerken, is dat je in staat bent de dingen te verduren en dat ook met geduld te doen, wachtend op Zijn tijd.

Daaruit blijkt wel dat het inderdaad goddelijk werk is. Want verduren en geduld zou je nog als menselijke eigenschappen kunnen opvatten, maar "met blijdschap", "met vreugde"... nee, dat kan niet. Dat is niet menselijk als je zo moet wachten en als je zoveel te verduren hebt. Normaal gesproken zou dat gepaard gaan met veel moeite, tegenzin of chagrijn. Maar als dat met blijdschap is, ja, dan moet dat inderdaad van Hem zijn. Dat is wat God met een mensenleven kan doen: alle verduren en geduld, zelfs met vreugde. Dat is Zijn werk, naar de macht van Zijn heerlijkheid. Voor "vreugde" staat hier het Griekse woordje charis, genade. Maar genade is niets anders dan vreugde om niet. Hij maakt je blij zonder dat er een prijskaartje aan hangt: vreugde om niet, met alle vreugde. En dan staat erbij: "en dankt gij." De vertaling heeft het woordje blijdschap hier dan nog eens ingeplakt, maar dat moet je even wegstrepen.

▶ 44:46 Goede Vreugde en Dankbaarheid voor het Lotsdeel in het Licht ↑ hoofdstukken

En dankt de Vader. Dat is trouwens mooi, want het woord danken is eucharisteo. Hier zie je charis en daar zie je eu-charis. Danken, weet u wat dat is? Dat is goede vreugde. Als je wilt weten of vreugde echte, goede vreugde is, dan is het de vreugde waarmee je God dankt. Vandaar ook dat als je God niet kent, je ook niet werkelijk dankbaar kunt zijn. Want aan wie moet je dankbaar zijn? Kijk, als ik van u iets krijg, dan ben ik u dankbaar. Maar hoe kun je dankbaar zijn voor het leven of voor een toekomst die je dan ook nog eens niet hebt? Zonder God is er simpelweg geen adres; er is niet iemand die het aan jou geeft. Het is geen gift, omdat er geen Gever is. Dankbaarheid veronderstelt immers een Gever. Je kunt alleen maar goede vreugde hebben, eu-charis, als je dankt.

Omgekeerd is het trouwens ook zo: als je God gaat danken, dan krijg je vreugde in je leven. Het danken wakkert de vreugde aan. Het geeft je besef van wat je allemaal hebt. Tel je zegeningen, maar dan moet je natuurlijk wel weten dat het zegeningen zijn en dat je ze krijgt.

En dankt de Vader, die ene God en Vader, die u bekwaam heeft gemaakt. Dat staat er eigenlijk in een tijdloze vorm: bekwaam-makend, geschikt-makend. U ziet het hier: Hij is het die dat doet. Ik hoop dat dit als een rode draad door de woorden van vanmorgen heen loopt, namelijk dat God het is die het werk doet aan ons, door ons en voor ons. Hij maakt ons geschikt en we danken Hem daarom, omdat Hij ons bekwaam maakt en toebereidt voor het lotsdeel van de heiligen in het licht. 'Erfdeel' staat er in de meeste vertalingen, maar letterlijk staat er het 'lotsdeel'. Dat is het deel dat je ten deel valt. We krijgen het zomaar; het is geen keuze van ons, maar het valt ons toe. Daarin zie je ook dat het genade is. We zien dat ook in het land Israël, dat door loting aan de stammen werd gegeven; het was een lotsdeel. 'Erfenis' geeft de betekenis niet helemaal correct weer; het is een deel dat je ontvangt, dat je toevalt.

Het gaat om het lotsdeel van de heiligen, degenen die God apart zet in het licht. Het gaat hier over de geweldige toekomst die God heeft weggelegd. Ja, voor heel de schepping, maar daarvoor moeten we nog even doorlezen in Kolossenzen 1: dat God het al, hemel en aarde waar we het zojuist over hadden, onder één Hoofd gaat samenbrengen en hemel en aarde met Zichzelf verzoent door het bloed van het kruis.

Maar hier gaat het specifiek over de toekomst van de heiligen. Dat wil zeggen: degenen die God nu afzondert – want dat is wat een heilige is. Het gaat om degenen die Hij nu roept voor dat lotsdeel in het licht, daar in het hemelse. Hij maakt ons daarvoor geschikt. Hij roept, Hij maakt ons bekwaam en Hij is het ook die in ons leven ons daartoe bereidt en ons het besef geeft. Deze wereld leeft in de duisternis. De dia's gaan hier niet verder, maar als u doorleest in vers 13, dan ziet u staan dat Hij ons heeft verlost uit de macht van de duisternis. Deze wereld leeft in de duisternis; die weet niet waar ze vandaan komt en weet niet waar ze naartoe gaat. Het is met recht donker. Dat het dan ook van binnen heel donker wordt, is volstrekt logisch. Maar als je Hem mag kennen en door Hem afgezonderd bent als een heilige, dan ben je bestemd voor dat licht. En in dat licht wandelen we nu. Het beste gebed dat je zou kunnen bidden, is het gebed dat Paulus tweeduizend jaar geleden voor de Kolossenzen bad. Het is het gebed dat ik bid voor u en voor mezelf, zodat we werkelijk in elke stap die we zetten en elke dag van ons leven gevuld zijn met Zijn heerlijkheid. Wat een leven is dat!