▶ 00:00 Introductie: de Snelle Voortgang van het Woord ↑ hoofdstukken

Een hele goede middag allemaal. Wat goed om u hier weer te treffen na twee weken; een korte tussenpauze hebben we dit keer gehad. Ik stel voor dat we dat thema wat hier geprojecteerd staat vanmiddag eens met elkaar wat nader gaan bezien. En wat denkt u? Wat zou het Bijbelgedeelte zijn dat ik nu ga lezen? Of eigenlijk: welk Bijbelvers?

Nee, niet de wedloop. Dat komt straks nog wel eventjes aan de orde, dat wel. Mijn vrouw is er niet bij; zij is een fanatieke hardloopster. Dat heeft ze in de afgelopen 26 jaar nog niet overgebracht op haar man, en dat gaat hem ook niet meer worden. Ik vind ook niet dat een mens zou moeten rennen, maar goed... Nu heb ik nog geen antwoord op de vraag. Ja, dat woord 'rennen' staat er. En waar staat dat? Inderdaad, de wijze waarop dit weergegeven wordt, is niet in elke vertaling het geval. Het is 2 Thessalonika 3 vers 1 waar dit aan ontleend is. Dit is een hele letterlijke weergave.

We leven vandaag in een tijd waarin een bericht, een video of een nieuwsfeit in no time over de hele wereld gaat. Op de weg hiernaartoe – en dat was gelukkig niet rennend, want daar zou je er langer dan vijf kwartier over doen – hadden mijn broer en ik het erover hoe dat tegenwoordig 'viral' gaat. Dat betekent dus, op zijn Engels gezegd, dat het zich als een virus verspreidt, en in feite nog veel sneller dan een virus. In een paar uur tijd kan een bericht inderdaad compleet over de hele wereld zijn gegaan. In de dagen van de apostel Paulus was die snelheid er nog niet, dat begrijpt u. Zelfs 25 jaar geleden was het nog lang niet zo snel als tegenwoordig. Maar we hebben het dus over de snelle voortgang van het Woord; althans, daar heeft Paulus het over.

Ik doel op het vers dat we hier nu voor ons hebben: 2 Thessalonika 3. Paulus is inmiddels bij de afsluiting gearriveerd van zijn tweede brief die hij heeft geschreven. Hij begint met wat overige opmerkingen: "Voor het overige, broeders..." – zo spreekt hij zijn lezers aan – "...bid aangaande ons." Dat is de oproep die hij doet aan zijn lezers, de mensen in Thessalonica. Met 'ons' doelt hij trouwens – dat weten wij uit hoofdstuk 1 vers 1 – op zichzelf uiteraard, op Silvanus (die wij uit het boek Handelingen kennen onder de naam Silas, maar als Paulus hem in zijn brieven benoemt, geeft hij altijd de naam Silvanus; het is dezelfde naam, alleen een wat andere uitspraak en spelling) en op Timotheüs.

Deze brief is geschreven vanuit Korinthe. Je kunt dat in de tijdlijn van het boek Handelingen plaatsen bij Handelingen 18 vers 11. Je leest daar dat Paulus anderhalf jaar in Korinthe verblijft, en in die periode heeft hij deze brief geschreven. Eerder was hij in Thessalonica geweest, maar daar was hij trouwens maar drie weken. Dat was een hele heftige tijd. Hij is daar drie sabbatten achtereen in de synagoge geweest en heeft vanuit het Oude Testament aangetoond dat Jezus de Messias is. Dat was met enorme kracht en power, maar het maakte ook veel los, zoals dat altijd gaat; het roept ook veel weerstand op.

Het is eigenaardig dat Paulus in de afsluiting van de brief zegt: "Bid aangaande ons", maar dat hij vervolgens niet doelt op zijn persoonlijke omstandigheden. Wij zouden het misschien gebruikelijk vinden dat hij bidt omdat hij het moeilijk heeft of zo, maar dat is helemaal niet de gedachte. Hij zegt niet: "Bid voor onze levensomstandigheden." Als je het daarover hebt, ging Paulus er op voorhand altijd al vanuit dat de Heer zijn leven bestuurt en alles geeft wat nodig is. Waar het hem om ging, was dat het Woord – en nu komt het – "zou rennen". Bid aangaande ons, dat het Woord van de Heer zou rennen.

U ziet hier in de NBG-vertaling staan dat het 'snelle voortgang' zou hebben. Hoe staat dat trouwens in de Statenvertaling? "Zijn loop hebben". De gedachte is in ieder geval die van lopen, of liever gezegd: sneller dan lopen. Als je snel loopt, dan heet dat rennen. Het is gewoon het Griekse woord voor rennen. Vandaar dus dat het Woord van de Heer zou rennen. Aangezien Paulus juist degene was voor wie dat helemaal zijn missie was – aan hem was het Woord van de Heer ook toevertrouwd om dat onder de natiën in de hele wereld bekend te maken – heeft hij dat ook gedaan. Zijn bericht ging 'viral', om zo te zeggen. Het goede bericht dat aan hem was toevertrouwd, het Woord van de Heer; dat was waar Paulus allemaal om te doen was. Niet om hemzelf, maar hij was slechts het vehikel, het voertuig waardoor het Woord inderdaad verbreid zou worden.

Per slot van rekening – we komen daar straks nog wel nadrukkelijk over te spreken – speelt niet iedereen daarin dezelfde rol. Het is duidelijk dat Paulus dit zo zegt omdat hij met zijn medewerkers Silvanus en Timotheüs hier fulltime mee bezig was, namelijk om dat bericht, dat evangelie, dat Woord van de Heer overal te brengen. Want inderdaad: hoe zouden mensen het kunnen geloven als ze het niet te horen krijgen?

▶ 07:54 Paulus' Missie: Onwetenden Bereiken met een Goed Bericht ↑ hoofdstukken

Het was dus niet zo, zoals je dat wel eens hoort, dat Paulus alles deed om ongelovigen te bereiken. Dat is denk ik niet het goede woord daarvoor. Ongelovigen, dat zijn mensen die het Woord gehoord hebben en het afwijzen; dan geloof je het niet. Maar om het niet te geloven, moet je het wel eerst horen. Feitelijk is wat Paulus deed niet zozeer het bereiken van ongelovigen, maar het bereiken van onwetenden. Mensen die van niets wisten.

Je leest dat trouwens in Handelingen 17. Net nadat Paulus in Thessalonika was geweest – u kunt het zo allemaal terugvinden, waarschijnlijk staat het ook gewoon in de kopjes in uw Bijbel vermeld – moest hij maken dat hij wegkwam om het lijf te redden. Hij komt vervolgens in Berea en daar werd hij heel gunstig onthaald. De mensen daar waren zeer bereidwillig om te luisteren naar wat hij te melden had en ze gingen bovendien alles nog eens heel kritisch, gezond kritisch, na in de Schriften of die dingen ook werkelijk zo waren.

Vervolgens lees je dat hij naar Athene gaat, waar hem gevraagd wordt wat hij te melden heeft. Hij komt op het podium te staan op de Areopagus, dat geweldige plein, en daar gaat hij spreken over de God die zij niet kenden, waar ze zelfs een monument voor hadden neergezet. Hij zegt dan: "Dat weten jullie niet, maar nu ik jullie dit vertel, zijn de tijden van onwetendheid natuurlijk voorbij." Dat betekent dat ze vanaf dat moment 'geüpdatet' zijn, om even in computermen te blijven spreken. Ze zijn op de hoogte gebracht van dat wat elk mens latent eigenlijk al weet: dat er een God moet zijn. Hij heeft hen daar bekend mee gemaakt en nu zijn de tijden van onwetendheid voorbij. Op het moment dat een mens daarvan op de hoogte gebracht wordt, ben je niet onwetend meer. Dan is het, zoals ze in het Engels zeggen: take it or leave it, of liever: take it or believe it. Je neemt het aan of je verwerpt het, om welke reden dan ook.

Alles wat Paulus deed, stond in het teken van het wereldkundig maken van die boodschap. Dat was zijn grote missie. Hij zegt ook in zijn brieven dat het woord betrouwbaar is en alle aanneming waardig, dat Christus Jezus in de wereld gekomen is om zondaars – kortom: de hele mensheid – te redden. Hij zegt: "Ik ben daar de eerste in, dus als er hoop voor mij is, dan is er hoop voor iedereen." Een paar hoofdstukken later herhaalt hij dat dit woord betrouwbaar is en alle aanneming waardig: "Want hiertoe arbeiden wij en worden we ook gesmaad." Want dat is de andere kant van het verhaal. Wij worden gesmaad omdat we onze hoop hebben gevestigd op de levende God, die een Redder is van alle mensen, speciaal voor degenen die dat mogen geloven. En dan bindt hij Timotheüs op het hart: "Beveel en leer dit."

Als je dus de vraag stelt waarom Paulus arbeidde en waarom hij trouwens ook zo gesmaad werd, dan was dat vanwege die boodschap. Dat is het goede bericht. Het lijkt mij ook niet moeilijk om je voor te stellen waarom dat een goed bericht is. Er is één God; Hij is de Schepper van hemel en aarde. Hij heeft alles bedacht en alles gemaakt. Hij heeft een geweldig plan en in dat plan gaat er niets voor niets. Elk schepsel, elk mensenkind – om het even tot de mensen te beperken – al die miljarden mensen zijn door Hem geliefd. Hij is hun Schepper, maar Hij is ook – en dat is de boodschap – jouw Redder. Dat is Hij. Niet: Hij wil jouw Redder zijn, als een soort aanbod. Nee, het is een mededeling: Hij is jouw Redder. Dat wil zeggen dat Hij jou redt, someway, somehow. Wanneer dan ook en hoe dan ook, dat doet er nu niet toe, maar het feit is gesteld.

Die boodschap, zo'n onmiskenbaar goed bericht, dat is dat Woord van de Heer. Paulus zegt dat hij daartoe arbeidt, opdat dat Woord zou rennen. Inderdaad werd zojuist al even gezegd dat ik het zou hebben over de renbaan, en feitelijk is dat ook de gedachte. Paulus schrijft dit trouwens vanuit Korinthe, en aan het einde van 1 Korinthe 9 lees je dat hij zijn loopbaan vergelijkt met een renbaan waarin hij rent om de prijs te behalen. Maar hoe kan dat Woord van de Heer nu rennen? Dat gebeurt doordat de voertuigen van dat Woord doorgaan en overal naartoe gaan. Dat was eigenlijk het idee. Hij droeg dat Woord via zijn mond en eventueel via zijn pen verspreidde het zich. Als dat Woord rent, betekent het simpelweg dat de bode of de heraut die dat Woord droeg, daarmee voortging en overal vertelde waar hij het ook maar kwijt kon. Dat is immers wat een heraut doet: je maakt iets bekend.

Niet iedereen is een heraut, maar Paulus zegt: "Broeders, bid aangaande ons." Wij zijn speciaal daartoe gesteld. Maar waar ik het eigenlijk over wil hebben, is dat de gedachte bij Paulus is dat iedereen die deze boodschap gelooft, daarin ook betrokken is. Op het moment dat je dat Woord hoort en gelooft, gaat het zijn werk doen; dat kan niet anders. Het is een goed bericht en dat kun je niet voor je houden, dus spreek je daarover. Dat is nu eenmaal eigen aan een goed bericht. Ik zal je dit vertellen: een goed bericht voor je houden is veel moeilijker dan een goed bericht vertellen. Dat is heel wat lastiger.

Ik moet er wel bij zeggen dat het één groot nadeel heeft, en dat is dat het weerstand op kan roepen. Dat kan een grote drempel worden waardoor mensen alsnog denken: "Nou, misschien kan ik dan toch maar beter mijn mond houden," vanwege het ongeloof waar je op stuit. Vaak is het niet alleen maar ongeloof, maar regelrechte weerstand, tegenstand of zelfs vijandschap. Als je daar meer over wilt weten, moet men het aan Paulus vragen, want hij was als geen ander betrokken bij het verspreiden van de boodschap, maar hij was daardoor ook als geen ander bekend met de vijandschap en de verdrukking die dat opriep. We zullen daar straks trouwens ook nog over lezen, want zo ging dat ook in Thessalonika. En waarom dat zo is, dat is trouwens heel bijzonder.

▶ 16:16 De Kernwaarheid: God Wil Dat Alle Mensen Gered Worden ↑ hoofdstukken

Ik verwijs nu naar 1 Timotheüs 2 vers 4. Ik weet niet of u het vers in uw gedachten heeft, maar daar lees je dat Paulus de oproep doet te bidden en te danken onder alle omstandigheden. Maar dan zegt hij ook — laat ik het even lezen — 1 Timotheüs 2 vers 4: "Dit is goed en aangenaam voor God onze Redder, die wil dat alle mensen gered worden en tot erkentenis van de waarheid komen." Letterlijk staat er tot besef, of zelfs tot 'besef boven kennis', epignosis. Want er is één God en er is ook één middelaar van God en mensen: de mens Christus Jezus, die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen.

Maar nu even dit: God onze Redder wil dat alle mensen gered worden. Aangezien er maar één God is, kan Hij ook realiseren wat Hij voornemens is. Er is niemand die Hem weerhoudt, want er is maar één God. Maar let op, er staat ook dat Hij wil dat mensen komen tot besef van de waarheid. Waarna je de vraag zou kunnen stellen: welke waarheid bedoelt hij dan? Welnu, de sleutel hangt bij de deur. We hebben het eigenlijk net gezegd. De waarheid is: God wil dat alle mensen gered worden en komen tot besef van die waarheid. Iedereen moet weten wie God is, dat Hij de Ene is, maar ook dat Hij wil dat alle mensen, al die miljarden, gered worden. Dat wil God en dat zou iedereen moeten weten.

Dat geeft een enorme urgentie aan dat woord. God wil dat iedereen dat weet en dat was als het ware in het hart van Paulus gegrift. Ik denk dan bij mezelf: die man heeft al die honderden, duizenden kilometers afgelegd, lopend en met de boot, en altijd was daar dat besef: de ene God wil dat alle mensen gered worden. Ze moeten komen tot besef van die waarheid. Iedereen moet het weten: God is liefde, Hij is werkelijk God. Ja, dat geeft urgentie. Als iedereen het moet weten, dan... er zijn zoveel mensen. En juist ook het idee: wie weet het eigenlijk? Dan kun je zeggen: ja, maar een heleboel mensen willen het gewoon niet weten. Dat is waar, dat is zo, maar je weet nooit over wie het dan gaat. Iedereen moet weten wie God is en hoeveel Hij van Zijn schepping houdt en wat Hij gaat doen. Iedereen moet het weten.

Maar dan moeten ze het wel horen. Dan moet het wel verteld worden. Dat besef geeft inderdaad die roep die Paulus hier noteert. Hij zegt: "Voor het overige, broeders, bidt aangaande ons, dat het woord van de Heer zou rennen." Want iedereen moet het weten; dat is wat God wil. En dat het woord zou rennen en verheerlijkt zou worden, staat er daar nog bij. Dat verheerlijkt worden wil zeggen dat het in het licht gesteld zou worden. Dat de heerlijkheid van dat woord zou stralen.

De maand december is nou net begonnen. Het is allemaal heel duister, maar juist in een donkere tijd blijkt wat licht is en wat de betekenis van licht is. En daarmee ook warmte, want licht en warmte hebben alles met elkaar te maken. Paulus bidt dat het woord van de Heer verheerlijkt zou worden. Dus terwijl het zich verspreidt met snelheid, dat daardoor ook de glans en de glorie van dat woord in het licht gesteld zou worden. En dan zegt hij: "Zoals ook bij jullie."

▶ 21:07 De Impact van het Woord in Thessalonica ↑ hoofdstukken

Daar wil ik met name eens wat nader bij stilstaan, want doordat Paulus dit zo schrijft, verwijst hij naar wat de lezers, de Thessalonikers dus, uit eigen ervaring wisten. En het mooie is: wij weten het ook. Waarom? Omdat Paulus er eerder in zijn brief over heeft geschreven. In 1 Thessalonika 1 lees je hoe Paulus beschrijft hoe hij ooit in Thessalonica kwam – het huidige Saloniki trouwens. Hij beschrijft hoe hij daar werd ontvangen en hoe het Woord daar met een enorme power, mag ik wel zeggen, is binnengekomen. Dat Woord heeft daar met een grote snelheid zijn werk gedaan. Ik zei al, Paulus is er maar drie weken geweest, maar het is een hele heftige tijd geweest. Het was echter ook een tijd waarin het Woord in korte tijd, in no time, een enorm bereik en een grote impact heeft gehad.

Het Woord werd aan de ene kant weersproken en ontmoette veel vijandschap, zodanig zelfs dat Paulus daar echt moest vertrekken. Anders was hij absoluut gelyncht; dat wilden ze, en daarom moest hij weg. Maar dat niet alleen: het ontmoette ook een gewillig oor bij een aantal mensen, degenen die God namelijk daarvoor had uitgekozen. Het is mooi zoals de weg geplaveid is; we hebben het er van tevoren niet over gehad, maar de elementen die zojuist in de inleiding naar voren kwamen, sluiten naadloos aan bij wat we vanmiddag behandelen.

Als Paulus zegt: "zoals ook bij jullie", dan geeft hij daarmee aan dat het bij hen zo gegaan is als ik dit nu beschrijf. Met andere woorden: zoals het bij jullie gegaan is, zo zou het ook voor de rest zijn voortgang hebben, op een snelle wijze, en zou het verheerlijkt worden, net als bij hen. Ik begin even te lezen bij de aanhef van de brief. Op een aantal dingen wil ik niet al te diep ingaan, maar ik wil een aantal highlights uit dat gedeelte onder uw aandacht brengen, omdat het precies aangeeft wat Paulus hier bedoelt te zeggen: hoe het Woord van de Heer juist daar in Thessalonica ontvangen was, verheerlijkt was en met grote snelheid zijn werk heeft gedaan.

Paulus schrijft, wanneer hij daaraan terugdenkt: "Wij danken God altijd omtrent jullie allen, jullie in herinnering brengend in onze gebeden." Terwijl Paulus dankt, bidt hij ook voor hen; hij herinnert zich hen en noemt hun namen, en daarmee brengt hij hen in herinnering in zijn gebeden. Dan staat er: "ononderbroken herinnerend", wat wel aangeeft dat Paulus daar inmiddels al lang en breed in Korinthe is. Nog steeds denkt hij er voortdurend aan. En wat zegt hij dan? "Jullie werk van het geloof." Nu zou je kunnen denken: wacht even, wij geloven toch? Wij werken niet. Maar let op: geloof wérkt wel. Het geloof heeft namelijk een enorme impact. Het geloof in het Woord werkt en zet alles in beweging. Er staat ook in de Romeinenbrief dat het evangelie een kracht Gods is: "Het beschaamt mij niet, want het is een kracht Gods tot redding voor ieder die gelooft." Een kracht, dat wil zeggen dat het dynamisch is – dynamiet – en dat werkt hoor! Dat heeft een kracht, een impact en ook een uitwerking.

Vandaar eigenlijk dat "werk van het geloof"; dat is de uitwerking van dat Woord dat zij geloofden. Geloven wil zeggen dat je het beaamt, en vervolgens doet dat Woord zijn werk. Paulus herinnert zich dat voortdurend: het werk van het geloof en de inspanning van de liefde. Want net als bij het geloof is dat bij de liefde ook het geval. Agape, die goddelijke liefde, zet ook in beweging. Dat doet liefde in het algemeen; het hart gaat er sneller van kloppen. Dat veroorzaakte ook die inspanning die zij aan de dag legden, en dat was pure liefde. De liefde Gods, want daarover hebben we het: die agape is de liefde die onvoorwaardelijk is. Dat is goddelijke liefde, die haar voedingsbodem of aanleiding niet vindt in eigenschappen van de mens.

Het is liefde zoals een vader en een moeder van hun kind houden. Dat is onvoorwaardelijk; je hebt die liefde omdat het je kind is. Welnu, God heeft liefde voor Zijn schepping. Waarom? Omdat het Zijn schepping is. Het zijn Zijn creaties, Zijn bedenksels, en Hij heeft daar een plan mee. Als je dat Woord gelooft, dan gaat dat werken in je hart. Maar het is ook een woord van liefde, en dat werkt uit. Je wilt namelijk ook de ander bereiken; dat is eigen aan de liefde. Daardoor ga je ook van de ander houden. Je gaat de ander bekijken, bezien en waarnemen met Gods bril op. Zoals God naar een mens kijkt, zoals God naar de schepping kijkt: Hij houdt van Zijn schepping. Dat betekent dat degene die eenmaal dat Woord heeft ontvangen, ook zoals God gaat houden van de ander.

Je hebt hier die bekende trits van geloof, liefde en hoop. In dit geval staat de liefde centraal. Het begint met geloof, dat is altijd zo, maar er is ook sprake van "het verduren van de hoop". Niet zozeer de volharding, maar het verduren. Het gaat om het Woord. Dat beaam je, maar het is een woord van de liefde Gods. En dus is er sprake van die inspanning van de liefde, maar het brengt ook veel tegenstand mee. Vijandschap, en dat verduur je. Paulus noemt dat hier het verduren van de hoop. Want je hebt die hoop, je hebt die verwachting, en juist daardoor ben je in staat om de tegenstand en de vijandschap te verduren. Je houdt het vol omdat je vooruitkijkt.

Eigenlijk is dat een heel mooi element van hoop. Als je hoop hebt, kun je alles aan. Hoop doet leven, maar hoop zorgt er ook voor dat je over de bergen heen kunt zien die je voor je hebt, waarvan anderen zouden zeggen: daar kun je niet overheen kijken. Hoop zorgt er juist voor dat je daaroverheen kunt zien en dat je verwachting hebt. Als je werkelijke hoop en verwachting hebt, geeft dat de power en de kracht om de dingen die zich tegen je keren, te verduren. Paulus herinnert zich dat allemaal: het werk van het geloof, de inspanning van de liefde en het verduren van de hoop van onze Heer Jezus Christus. Als je daar goed bij stilstaat, is dat een prachtige zin. Het spreekt namelijk over het verduren van de hoop van onze Heer, namelijk Jezus Christus. Dat betekent dat onze hoop feitelijk de hoop van onze Heer is. Zijn verwachting is onze verwachting. Ook de Heer heeft dus verwachting. Ik neem dat tenminste zo letterlijk als het zich hier aandient: het verduren van de hoop van onze Heer Jezus Christus. Als er iemand verwachting heeft, dan is Hij het.

Er staat bij: "voor het oog van onze God". Paulus vervolgt dan met de woorden: "Wij hebben waargenomen" – of in de NBG-vertaling staat: "immers, wij weten". Dat lijkt misschien iets heel anders, maar het "weten" waar het hier over gaat, is feitelijk weten op basis van waarneming. Het verschil is dus niet zo groot. Je kunt iets weten, en hoe weet je het dan? Wel, ik heb het zelf gezien en ik heb het zelf gehoord.

Dus het is een ervaringsgegeven. Dat is het echte weten. Wij weten dingen... Kijk, van een heleboel dingen die wij gewoon meemaken, weten we dat we hier nu in deze zaal zitten. Wij weten dat wij hier gearriveerd zijn en je weet hoe je hier gekomen bent. Waarom? Je was er zelf bij. Je hebt het gezien, je hebt het gehoord, et cetera. Het is jouw ervaring. Je weet dat.

Geldt trouwens ook voor de dingen die je in de Schriften leest. Dan weet ik gewoon wie God is. Hoezo? Heb ik Hem ooit gezien? Nee, maar ik lees Zijn woorden. Ik lees het in de Schriften. En in die zin is dat ook een weten. In de andere zin kun je zeggen: 'Ja, maar het is nog steeds vertrouwen, want je hebt nog niets gezien.' Het geldt voor onze hoop ook.

De hoop die gezien wordt, is geen hoop. Weten we dat dan? Dat is lastig. Wij hopen, wij verwachten het. We hebben het nog niet gezien, daarom ligt het nog in de toekomst. En toch weet ik het, omdat ervan gesproken is en het zwart op wit staat genoteerd. Op dat woord kan ik staan en dan is het dus toch rotsgrond. Wat dat woordje weten en waarnemen betreft...

▶ 33:21 De Wezenlijke Betekenis van Uitverkiezing ↑ hoofdstukken

Wij hebben waargenomen, door God geliefde broeders, jullie uitverkiezing. Dat er in de NBG-vertaling staat "dat gij uitverkoren zijt", dat weten wij. Broeders, dat is boeiend als je daar even bij stilstaat. We memoreerden al dat we hier nu in Urk zijn. En als er toch iets is binnen het hele calvinisme — zeker ook zoals dat in grote delen van het calvinisme zo beleefd wordt — dan is het de vraag: ben ik uitverkoren? En zo ja, dat is trouwens statistisch gezien al een... hoe zal ik dat zeggen? Ik wil dat niet lachwekkend maken, maar dat is zoals het beleefd wordt. Hoe zeggen ze dat dan? "Eén uit een stad, twee uit een geslacht." Ja, precies. Ook binnen de calvinistische wereld wordt dat inderdaad zo beleefd: dat we zeggen dat het slechts een enkeling is die uitverkoren is. En bijbels gezien is dat trouwens nog waar ook.

Nu moet ik me natuurlijk helemaal gaan uitleggen. Uitverkiezing is exclusief. Dat wil zeggen dat je mensen uitkiest. Je hebt een massa, je hebt een groep en daar worden mensen uitgekozen. Abram werd uitgekozen. Wat die uitverkiezing betreft nog even dit: God kiest dus altijd uit ten behoeve, dat is de wezenlijke waarheid. God kiest uit om degenen die Hij niet heeft uitgekozen te bereiken. Het idee is dat God het geheel op het oog heeft. Hij wil allen zegenen en daarvoor gebruikt Hij middelen, kanalen, instrumenten; Hij kiest juist uit om dat doel te bereiken. Dan krijg je een totaal andere beleving en perceptie van wat uitverkiezing is. Dat is zo wezenlijk.

God kiest uit en Paulus was ervan overtuigd dat zijn lezers, die Thessalonikers, uitverkoren waren. Hoe wist hij dat? Wel omdat, zegt hij dan in vers 5, ons goede bericht niet tot jullie kwam in woord alleen. Het was niet alleen maar gewoon het overbrengen van data, zo van: "that's it" en dat is de mededeling. Nee, het was niet alleen woord, want het Woord van God is namelijk altijd ook kracht. Dat is een kenmerk van het Woord van God; het is nooit alleen maar data of informatie. Nee, het Woord van God is power. Het is namelijk levend, zegt de Hebreeënbrief ook: het Woord van God is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard. Een woord van mensen niet; dat gaat er vaak hier in en daar weer uit. Een woord van mensen heeft geen kracht en heeft ook niet het vermogen om de dingen te voorzeggen, et cetera.

Nee, God is levend, God is krachtig en het Woord waarmee Hij Zich bekendmaakt heeft ook diezelfde kenmerken van levend en krachtig zijn. Vandaar dat het goede bericht, dat Woord dat bij hen was gekomen, niet alleen woord was; het was ook in kracht en, zo staat er, in heilige geest. Dat wil zeggen dat het levend was. Geest is in de Bijbel altijd leven. Als je een geest ontvangt, dan ontvang je leven, net zoals wanneer je de geest geeft, je het leven weer afgeeft — oftewel, dan sterf je. Maar het is in heilige geest, het is uitzonderlijk, het is in goddelijke geest. Er kwam kracht in hen, heilige geest, en er staat bij: in een volle zekerheid. In volle zekerheid. En dan staat er nog bijvoeglijk bij: het was niet alleen maar volle zekerheid, het was veel volle zekerheid. Nou, hoe zeker wil je het hebben? Het is niet alleen zeker, het is volle zekerheid en het is veel volle zekerheid. Dat wil zeggen dat de overtuigingskracht waarmee het Woord tot de Thessalonikers kwam, wel bewees dat het van goddelijke oorsprong was.

Paulus zegt erbij: "zoals jullie weten". Zij hadden het immers nog niet zo heel erg lang geleden zelf zo meegemaakt. "Zoals jullie weten, zo waren wij onder jullie vanwege jullie." Dat wil zeggen: om dat aan jullie ook bekend te maken. En nu komt het echte argument: hoe wist Paulus nu dat zij uitverkoren waren, dat God hen had uitgekozen? Wel, heel simpel. Hij had het goede bericht verteld en de lezers werden navolgers van hen. Nou ja, van de Heer. "En van de Heer" — dat 'en' heeft hier de betekenis van 'namelijk'. 'En' is een voegwoord en dat verbindt twee zinsdelen. Het is niet hetzelfde als ons woordje 'en' als het wiskundige plus. Het is niet zo van: jullie werden navolgers van ons, maar jullie werden ook navolgers van de Heer. Het is niet iets extra's. Jullie werden navolgers van ons, namelijk van de Heer.

Want wat was Paulus' woord anders? Dat zegt hij trouwens ook tegen de Korinthiërs: "Wees mijn navolgers" of "word mijn navolgers, gelijk ik Christus navolg". Ik volg Christus na en doen jullie nu net als ik: volgen ook jullie Christus na. Jullie werden navolgers van ons, zegt hij, en van de Heer. Aha! Zo wist hij dus dat zij uitgekozen waren en niet alleen maar dat het bij hen ingang had. Ze volgden het na, ze beaamden het, het kwartje viel om het zo te zeggen. En dat niet alleen.

▶ 40:19 Vreugde te Midden van Veel Verdrukking ↑ hoofdstukken

Maar jullie ontvingen dat woord in veel verdrukking. Juist dan blijkt het des te sterker dat, ondanks de tegenstand en ook de vijandschap, het woord zijn weg vindt. Want het mooie is: als je zo’n brief leest, hebben we ook de historische context vanuit de beschrijving van Lucas in het boek Handelingen. We weten gewoon hoe het gegaan is en wat Lucas daarover genoteerd heeft, geeft precies zicht op wat Paulus hier bedoelt. Hij zei: "Jullie ontvingen dat woord in veel verdrukking." Het stond, met andere woorden, onder enorme druk; zware verdrukking. Maar ondanks die verdrukking ontvingen jullie dat woord met vreugde. Nou, dat is goddelijk, dat is niet van een mens. Het was niet zo dat die verdrukking een domper was op de vreugde. Je leest dat in verband met de Thessalonicenzen op die manier niet zo, maar bij de Filippenzen lees je juist dat ze des te blijer waren, juist vanwege die verdrukking. Hoe staat het er precies? Je leest het ook in Handelingen diverse keren: dat ze waardig waren bevonden om niet alleen maar in het woord te geloven, maar ook voor dat woord te mogen lijden. Dat is een voorrecht. Kijk er eens zo tegenaan.

Met vreugde. Een kenmerk van een goed bericht is: het maakt blij. Dat lijkt me nogal logisch. Het is werkelijk een blijde tijding en het is zo solide, zo waar. Met volle zekerheid werd het daarom ook gebracht. Het kwam met kracht binnen en vandaar ook dat het woord, ondanks de zware en vele verdrukking, een enorme blijdschap veroorzaakte. Het maakt de mens blij van binnen en dat is inderdaad van goddelijke oorsprong: vreugde van heilige geest.

Zo staat het er: "Zodat jullie model werden voor alle gelovigen." Wat er gebeurde met die Thessalonicenzen, dat was een voorbeeld. Kijk, zo werkt dat nou. Dat is eigenlijk het idee daar in Macedonië en Achaje. De wijze waarop het in Thessalonika wordt gebracht en ontvangen, werd een model van de kracht, de werkzaamheid en de impact van het woord. Jullie werden een model voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje. Laten we even naar een plaatje daarvan kijken. Hier hebben we Azië. Het is niet een al te heldere kaart, maar duidelijk genoeg. Hier heb je het eiland Kreta en dit zuidelijkste deel van Griekenland. Niet alleen maar dit schiereiland, maar ook dat stukje erboven nog, heet Achaje. We komen dat nogal eens tegen in de brieven: Macedonië en Achaje. In Macedonië lag ook Thessalonika, het huidige Saloniki. Waar zie ik het? Hier heb je Filippi, Apollonia... o ja, Thessalonika is hier. In ieder geval is het tot op de dag van vandaag een van de grotere steden van Macedonië.

Deze streek heet dan Asia. Dat is heel grappig, want eigenlijk is dít Asia en later werd heel Turkije Asia genoemd. Uiteindelijk werd het zelfs de naam van een compleet werelddeel: Asia. Maar het echte kleine Azië is dus dit, of oorspronkelijk is dat het Azië. Dat het de naam is geworden van een compleet werelddeel is wel een apart fenomeen. Maar het gaat er even om dat terwijl het woord hier op deze krachtige wijze ingang had gevonden, het in heel Macedonië en Achaje zijn bereik had gehad. Want zij werden een model.

Want, zegt Paulus: "Vanuit jullie midden heeft het woord van de Heer weerklonken." Ik zei al: Paulus was daar slechts een paar weken actief, maar het heeft zo’n gigantische impact gehad. Vanuit jullie midden heeft het woord van de Heer weerklonken. Niet alleen in Macedonië en Achaje, dus niet alleen hier, maar er staat bij: "in elke plaats". In elke plaats is jullie geloof, gericht op de God, uitgegaan. Hier wil ik even een vette streep onder zetten. Paulus schreef in 2 Thessalonika 3: "Voorts broeders, bid voor ons dat het woord snelle voortgang zou rennen en verheerlijkt zou worden." En hij zegt: "Bid voor ons." Hoezo? Moet God op andere gedachten gebracht worden? Nee, bidden doe je niet om God op andere gedachten te brengen. Bidden verandert God niet; bidden verandert de bidder. Door te bidden connecten we met God en worden wij van binnenuit veranderd. Dat geldt trouwens voor dankzegging ook. Wij worden veranderd door te bidden voor de snelle voortgang; je wordt bepaald bij de waarheid en dat verandert je van binnenuit. God hoeft niet veranderd te worden; integendeel, Hij verandert ons. En dat doet Hij inderdaad doordat wij de dingen bij Hem brengen. Dat verandert ons.

▶ 46:59 Een Geloof Dat Vanzelf de Wereld Overgaat ↑ hoofdstukken

En wat er hier zo apart van is, is dat die Thessalonikers... ja, wat deden die? Die hadden het woord geloofd en dat deed zijn werk in geloof, in liefde en in hoop. Ze kregen een enorme tegenstand en desondanks maakte een gigantische vreugde dat wakker en los. Hebben ze daar reclame voor gemaakt of zo? Of gingen ze de straat op met borden en dergelijke? Nee, helemaal niet. Maar hun geloof dat zich richtte op dé God... zo staat het er letterlijk, hè? Let op dat bepaalde lidwoord: jullie geloof gericht op dé God. Dat is uitgegaan naar elke plaats, zodat wij, zegt Paulus, daar niks van behoeven te zeggen. Dat wil zeggen: wij hoeven dat helemaal niet meer aan andere mensen te vertellen; het heeft al lang zijn weg zo bereikt. Het is zijn weg gegaan, zoals dat met informatie thuis altijd gaat, zeker in dit geval. Dit was zo geweldig, wat dat woord vermag. En Paulus zegt: jullie waren gericht op de God. Jullie beaamden wat Hij zei en die gerichtheid heeft zo'n kracht gehad dat het overal bekend is geworden. Het deed vanzelf zijn werk.

En dan zegt hij: "Want zelf berichten zij omtrent ons hoe wij entree hadden naar jullie toe." Het idee is dus niet dat zij spraken van hun geloof. Het idee is juist: anderen spraken over hun geloof. Kijk, wij denken dat het woord snelle voortgang heeft doordat wij erover spreken. Dat is in principe waar; dat wil zeggen: hoe zou men het kunnen geloven als ze het niet te horen krijgen? Maar het geweldige van die Thessalonikers is juist: er werd van hún geloof gesproken door anderen. Zelf berichten zij omtrent ons hoe wij entree hadden naar jullie toe. Dus zonder dat zij daar rugbaarheid aan hebben gegeven, had dat woord zo'n kracht dat het vanzelf zijn werk deed.

Je leest in Romeinen 1 – en misschien mag ik daar ook even mee afsluiten; ik heb er geen diaatje van, maar ik moest er zojuist al even aan denken – Paulus zegt in vers 8 van Romeinen 1 (ja, dat is hem natuurlijk, ik las er gewoon overheen), daar staat dit. Ook daar zegt hij het in de eerste plaats: "Dank ik mijn God door Jezus Christus over u allen omdat in de hele wereld van uw geloof gesproken wordt." Dat had trouwens nog een speciale reden, want dat had er ook mee te maken dat Rome in de brand was gestoken. Dat lees je trouwens ook al in Handelingen 18 vers 2, dat heb ik er als vers ook bij vermeld. Het had dus een historische aanleiding, maar het geeft ook aan dat juist door de enorme druk en tegenstand de kracht van hun geloof juist bleek. En vandaar dat Paulus zegt: ik dank mijn God dat er in de hele wereld gesproken wordt van jullie geloof. Niet dat júllie in de hele wereld spreken van jullie geloof. Nee, in de hele wereld wordt van jullie geloof gesproken. Dus daar gaat zo'n enorme sprake van uit. En in het algemeen, en dat lijkt mij ook de belangrijke les,

▶ 51:19 Conclusie: de Kracht van het Onvervalste Woord ↑ hoofdstukken

Als we zo deze dingen overwegen, zien we dat daar waar een mens 'amen' zegt op het Woord en daar niks aan afdoet – en trouwens ook niks aan toevoegt – de kracht ervan openbaar wordt. Het is een grote ellende dat mensen soms denken dat ze het Woord aantrekkelijk moeten maken of dat ze het moeten verdedigen. In werkelijkheid verdun je het alleen maar op het moment dat je er iets aan toevoegt. Je lengt het aan, zoals dat heet. Je doet dan water bij de wijn, maar dat betekent dat je geen wijn meer drinkt; het betekent dat je limonade drinkt. Daar zit geen kracht meer in. Je moet het onvervalst en onverdund brengen, gewoon zoals het er staat geschreven.

Dat Woord heeft kracht, en altijd daar waar het geloofd wordt en men simpelweg 'amen' zegt op het Woord, zal het zijn kracht bewijzen. Dat is ook de wijze waarop het Woord zijn voortgang wint. Dat is precies waar het allemaal om gaat.

Wij zijn gelovigen, maar misschien heb je weleens van die perioden of momenten in je leven dat je denkt dat het gaat om bepaalde levensomstandigheden, om comfort of om luxe. Of, om het nog even wat basaler te houden: bijvoorbeeld gewoon om het levensgeluk zoals je dat als familie, als gezin of in een huwelijk kunt beleven. Maar dat is niet waar het om gaat. Paulus bad ook niet: "Bid voor onze levensomstandigheden." Nee, het gaat erom dat we inderdaad een vehikel zijn, een voertuig van dat Woord. Want er is maar één ding waar het wezenlijk om gaat, en dat is dat Woord van Hem. Al het andere is daaraan volstrekt ondergeschikt. En dat is juist de grote kracht daarvan.

Zullen we het daarbij laten voor vanmiddag?