▶ 00:00 Inleiding: Hoogtepunten, Dalen en Gods Soevereiniteit ↑ hoofdstukken

Daarmee zijn we bij de laatste Bijbelstudie van dit weekend aangekomen. "Op de hoogte" was het alomvattende thema en we hebben inmiddels al heel wat bergen bezien. Zoals van tevoren aangekondigd, zijn we op vrijdag gestart met de 121e psalm: "Ik zie op naar de bergen, vanwaar mijn hulp komen zal." Welnu, die diverse bergen hebben we nader bekeken. We hebben ertegenop gezien, maar dan in de positieve zin van het woord: we hebben omhoog gekeken om te zien op welke wijze die bergen verwijzen naar goddelijke waarheden en naar hoogtepunten, wat een bergtocht per definitie is. Ze verwijzen naar het Koninkrijk van Hem, maar naar nog zoveel meer. We hebben de berg Sinaï en de berg Sion behandeld, en vanmorgen hebben we de Olijfberg onderzocht en bestudeerd.

We zijn natuurlijk door heel veel schriftplaatsen heengegaan, en ik weet dat het voor een aantal van u misschien wel erg veel was, zeker als u niet echt vertrouwd bent met de Bijbelse geschiedenis in het algemeen. Als u dan zoveel namen en geschiedenissen te horen krijgt, misschien wel voor het eerst, en u bovendien wordt getrakteerd op zoveel vergezichten, op dingen die onder de oppervlakte liggen en allerlei verbanden met andere waarheden, dan kan ik me voorstellen dat het u zomaar gaat duizelen.

Ik kreeg van iemand de vraag: "Je hebt het nu over hoogtepunten en over bergen, maar waar bergen zijn, daar zijn toch ook dalen? Zijn die er dan niet?" In de eerste plaats was dat niet het onderwerp; we zouden het immers hebben over de bergen in de Bijbel om u op de hoogte te stellen. Maar die dalen zijn er natuurlijk wel. En als je in het dal bent, op welke wijze dan ook — ik heb dit weekend ook persoonlijke verhalen gehoord, er is ruimschoots gelegenheid geweest om elkaar te ontmoeten en persoonlijke dingen door te geven — dan ervaar je dat er moeilijkheden zijn in het leven. Er zijn dalen.

Trouwens, er is een heel mooie psalm, Psalm 23, waaraan ik moet denken: "Al ga ik door een dal van schaduwen des doods, ik vrees geen kwaad, want Uw stok en Uw staf die vertroosten mij." Wie die stok en die staf van Hem kent, die ook weer verwijzen naar opstanding, vindt daarin troost en licht. Dan ga je vanzelf weer naar boven zien. Maar ik wilde eigenlijk nog een andere psalm citeren, namelijk Psalm 84. Daar staat: "Al trekken zij door een dal van balsemstruiken..." of door een "tranendal". U kent die uitdrukking; zij is ontleend aan dit vers. "Zij maken het tot een oord van bronnen." Kijk, zelfs dan! Dat vind ik juist het geweldige van het bespreken van zo'n onderwerp met elkaar. We bepalen elkaar bij de diepte, want we leven nog steeds in de vernedering, in een vergankelijke wereld, en daar komen we op een of andere wijze allemaal dagelijks mee in aanraking. Soms lijden we daar zelfs heel sterk onder. Waar komt het dan op aan? Dat je omhoog kijkt naar de bergen en bepaald wordt bij die hoge plaatsen waar Hij momenteel vertoeft, bij de God van hemel en aarde.

Er kwam iemand naar mij toe die vroeg wat nu echt de centrale boodschap is — niet specifiek alleen van dit weekend, maar waar het eigenlijk allemaal om gaat. Ik kan daar heel kort over zijn, maar misschien is het toch goed om aan het einde van dit weekend de puntjes op de i te zetten. We hebben het er tussen de middag trouwens ook over gehad: de waarheid dat God, God is. Namelijk Hem, zoals dat staat in Romeinen 1 vers 21, als God verheerlijken en danken. God, dat wil zeggen: de Theos, de Placer die alles beschikt. Hij die nooit fouten maakt, bij wie nooit iets misgaat en die alles in Zijn hand heeft. Bij Hem gebeurt nooit iets zonder betekenis of bedoeling, en Hij brengt alles precies daar waar Hij het hebben wil. Dat is God, met alle consequenties van dien. Want als je dat weet, dan weet je ook dat het kwaad er niet zomaar is. Het is geen vergissing en het loopt God niet uit de hand. Alles heeft een bestemming en een bedoeling, en alles brengt Hij tot Zijn bestemming.

Ja, dat is God. En als je dat gaat zien... Als je het niet ziet, zegt Romeinen 1 vers 21: "Als je God niet als God verheerlijkt..." Je bent misschien wel godsdienstig, maar je verheerlijkt Hem niet als de Placer. Dan wordt het duister in je onverstandig hart. Omgekeerd: als je Hem wel als God verheerlijkt, dan wordt het licht in je verstand. En met dat licht bedoel ik dat je blij wordt. Je weet dat er een alomvattend plan is en dat niets zomaar gebeurt. Dan kun je vrede hebben. Je hebt vreugde vanwege de toekomstverwachting die solide is, omdat zij gebaseerd is op Zijn trouw. Niet op onze vermeende trouw of op onze prestaties; niets van dat al. Alles hangt van Hem af.

Kijk, en als u dan vraagt: "Leef jij dan altijd maar op een hoogte?", dan is het antwoord natuurlijk: "Nee." Maar Hij is Degene die ons altijd weer op die hoogte stelt, die ons op de hoogte stelt. We hebben daar natuurlijk heel veel voorbeelden van gezien. Ik ga dat niet nog een keer samenvatten, maar aanvankelijk was ik van plan om deze laatste bijeenkomst, nadat ik vier bijeenkomsten aan drie bergen heb besteed, aan "zeven bergen" te wijden. Ja, dat is een beetje een kromme verhouding, dat realiseer ik me ook wel. Bepaalde bergen verdienen nu eenmaal meer aandacht, simpelweg omdat de Bijbel er veel meer aandacht aan geeft en vraagt. Vandaar dat ik me gelegitimeerd zag om andere bergen wat korter te behandelen. Maar "zeven bergen" werd echt veel te veel. Daarom heb ik de titel veranderd: niet "Zevenbergen", maar "Nog meer bergen". Want ik wil u graag nog meenemen naar andere bergen die in de Bijbel genoemd worden.

▶ 08:37 De Berg Ararat: Vaste Grond en de Omkering van de Vloek ↑ hoofdstukken

De eerste berg van echte markante betekenis die we in de Bijbel aantreffen, vinden we in Genesis 8, en dat is de Ararat. Je leest in Genesis 8 vers 4 over de dagen van Noach, de dagen van de grote vloed en de dagen van de ark waarin acht zielen waren. Daar staat dat na verloop van een half jaar, in de zevende maand, de ark bleef vastzitten. Ik moet daar even iets bij zeggen wat misschien ingewikkeld kan overkomen, maar het valt mee: de zevende maand werd later, in de dagen van de uittocht uit Egypte, voortaan de eerste der maanden. Dus wat altijd de zevende maand was, werd voortaan de eerste maand, zodat ook wat vroeger de eerste maand was, de zevende maand werd. Je kreeg dus een verschuiving van de kalendertelling, van de maandentelling. Voor de uittocht was de maandenrekening anders; het is een half jaar verschoven. Vandaar dat het Jodendom tot op de dag van vandaag twee kalenders heeft. Er is een kalender waarbij men rekent zoals we nu de maand Nisan kennen — vorige maand was de maand Nisan — en dat is de eerste der maanden geworden. Men spreekt dan over een godsdienstige kalender en over de burgerlijke kalender, en die verschillen precies een half jaar van elkaar. Dat heeft hier allemaal mee te maken, althans met wat er bij de uittocht uit Egypte is gebeurd.

Ik ga dat nu niet verder uiteenzetten, maar het enige waar ik u even op wil attenderen is het feit dat als hier sprake is van de zevende maand, die zevende maand jaren later sinds de uittocht uit Egypte de eerste der maanden zou worden. Je leest dat in Exodus 12, een heel wonderlijk fenomeen. Dus als er staat 'in de zevende maand', dan moet u denken: 'Oh, dat is sinds de uittocht de eerste maand.' Op de zeventiende dag van die maand bleef de ark vastzitten. Lees maar mee zoals de Statenvertaling het formuleert: de ark bleef rusten. De ark kreeg rust op het gebergte van Ararat. Stel het u even voor: een gigantisch vlot, de hele mensheid en al het leven kwam om, behalve dat wat zich bevond in de ark. Terwijl de hele wereld nog helemaal blank stond en er nog niets werd gezien van land of van dat wat uit de wateren zou opstijgen, was de vaste grond al gevonden.

Wat is hier nu zo bijzonder aan? Diverse dingen, maar ik wil u in de eerste plaats wijzen op die maandentelling. Dit was de latere eerste maand, de maand Nisan, ook wel de maand Aviv genoemd. Aviv betekent lente. Op de zeventiende dag van die maand — dat was de dag precies drie dagen na de veertiende — gebeurde dit. U weet wat er gebeurt op de veertiende Nisan: dat is de dag dat het lam geslacht werd. Drie dagen later stond Hij op uit de doden, waar we het vanmorgen over hadden op die berg. Het leven kwam daar tevoorschijn en toen werd de vloek omgekeerd. De dood werd toen overwonnen, niet tenietgedaan, maar overwonnen. Eigenlijk was er voor het zicht nog helemaal niets zichtbaar; het was verborgen, maar de vaste grond was gevonden. De mensheid die daar in die ark was, had de vaste grond gevonden. Als ik het zo zeg, dan komen er bij mij allerlei liedteksten naar boven over het vinden van de vaste grond. Hier vond de ark, met al wat leeft, de vaste grond voor de mensheid. Op welke dag? Op de dag dat millennia later Jezus Mashiach, de Christus Jezus, opstond uit de doden. Op die dag vond de ark vaste grond voor de mensheid die zich daarin bevond. Is dat niet bijzonder?

Dan staat er nog bij dat het was op het gebergte van Ararat. Wat betekent Ararat? Daar zit het woord 'arar' in, en 'arar' is het Hebreeuwse woord voor vloek. Ararat betekent: de vloek is omgekeerd. Wauw! Op die dag zou later de dood worden overwonnen, en de vloek die eerst en vooral tot uitdrukking komt in de dood, werd toen overwonnen. De vloek werd omgekeerd. Het was nog niet zichtbaar, maar de vaste grond was gewonnen. De eersteling is er en in hem, in die ark, is alles begrepen. Heel de mensheid bevond zich in die ark; u en ik, iedereen is daar een afstammeling van. Het gaat mij nu uiteraard om de typologie, om de boodschap die uitgaat van zo'n gegeven. De mensheid vond vaste grond op die dag en de vloek werd omgekeerd. Niets was verder nog zichtbaar, maar niettemin was dat het gebergte van de omkering van de vloek.

Het is de eerste echte berg van betekenis waarover dingen vermeld worden in de Bijbel, en dat zegt zeer veel. Trouwens, in dit geval hoeven we niet eens op te kijken naar de bergen, want op dat moment was het een gebergte dat nog onder het wateroppervlak lag. Inmiddels is het een gebergte waar het schijnt heel moeilijk te zijn om je weg te vinden. Over de speurtocht naar die kist, naar die ark, hoef ik u verder niets te vertellen; dat is nu niet het onderwerp. Maar houd hem in gedachten: op die dag gebeurde dat. De vaste grond. Dat is het eerste waar ik u deze middag op wil wijzen: die berg.

▶ 16:33 De Berg Hor: de Overdracht van het Hogepriesterschap ↑ hoofdstukken

We gaan nog naar een andere berg: de berg Hor. Ik heb het dit weekend al even gezegd, maar Hor is afgeleid van het Hebreeuwse woord voor berg, namelijk 'har'. Waar kennen we de berg Hor van? Laten we dat eens lezen in Numeri 20. Mozes deed zoals de Heer geboden had. Zij beklommen de berg Hor ten aanschouwe van de hele vergadering. Zij, dat wil zeggen Mozes en Aäron. Vervolgens liet Mozes Aäron zijn hogepriesterlijke klederen uittrekken en bekleedde daarmee zijn zoon Eleazar.

Klederen van de hogepriester, dat is een hoofdstuk apart. Dat bedoel ik letterlijk zo, want er is inderdaad een heel Bijbelhoofdstuk, en volgens mij zelfs nog meer, dat melding maakt en de beschrijving geeft van dat kleed en alles wat daarbij hoorde. Het was niet alleen een bekleding, het was bovendien ook nog een hoed, een kleed en de borstlap. Dat hogepriesterlijk kleed is een schitterend onderwerp. Ook dat kleed van de hogepriester, de kleur, dat hemelblauwe. We hadden het trouwens gisteren nog even over de zomen van het kleed, weet u nog? Over Psalm 133, over die kostelijke olie. Die olie op de Olijfberg die neerdaalt op het kleed van Aäron, tot op de zomen van zijn klederen. Welnu, Aäron trekt zijn hogepriesterlijke kleed uit en vervolgens wordt zijn zoon Eleazar daarmee bekleed. Toen stierf Aäron daar op de top van de berg en Mozes daalde met Eleazar van de berg af.

Eleazar is dezelfde naam als die we trouwens ook bij diverse gelegenheden in de Bijbel aantreffen als Eliëzer. En Eliëzer of Eleazar betekent: God is mijn helper, of God is mijn hulp. 'Eli' betekent 'mijn God' en 'ezer' heeft te maken met hulp. Denk aan Eben-Haëzer, zoals deze locatie die naam ook draagt. Eben-Haëzer betekent 'steen der hulp', wat vervolgens uitgelegd wordt als 'tot hiertoe heeft de Heere ons geholpen'. De naam zelf betekent letterlijk: Eben (steen) Haëzer (van de hulp). Eliëzer is dus: God is mijn helper.

We kennen ook iemand in het Nieuwe Testament die zo heet, alleen is dat wat moeilijker te herkennen omdat dat weer in het Grieks is omgezet. U weet hoe dat gaat met namen. Als je in het Hebreeuws zo heet, dan klinkt dat in het Grieks weer anders. Maar het is gewoon dezelfde naam. Ik bedoel, ik heet in het Nederlands André en in het Engels is het weer Andrew. Een naam verandert in uitspraak, maar de betekenis blijft identiek. De Griekse naam is namelijk Lazarus. En we weten allemaal dat als je Lazarus bent, je hulp nodig hebt. Nee, ik heb het gewoon netjes gezegd, u denkt er andere dingen bij! Als je Lazarus bent, heb je hulp nodig. Jazeker. Maar wat is er dan mooier als je weet: mijn God is mijn hulp? Dat was die man ook trouwens, Lazarus, die opgewekt werd door de Heer. Vooral daarom is hij bekend natuurlijk. "Ik ben de opstanding en het leven," en de Heer riep Lazarus uit het graf. Ook een embleem van opstanding.

Maar waarom zeg ik dat nu ook? Wel, het is hier de eerste hogepriester, Aäron, die sterft. En het kleed van hem, het hogepriesterlijk kleed, dat gaat van de eerste hogepriester naar de nieuwe hogepriester. Als je een beetje feeling hebt met bijvoorbeeld de Hebreeënbrief — en dat heb ik toevallig behoorlijk, want ik ben al een heel aantal maanden in Rijnsburg bezig met het vers voor vers bespreken van de Hebreeënbrief, een schitterende brief — dan weet je ook: er is een eerste hogepriester, het Aäronitische priesterschap. Aäron staat voor het priesterschap onder het oude verbond. En dan heb je ook nog de nieuwe hogepriester die het Aäronitische priesterschap vervangt. Dat priesterschap heeft ook een hele mooie naam: het priesterschap naar de ordening van Melchizedek. Hij was niet alleen priester, maar ook nog eens koning. Dat betekent zijn naam ook, Melchizedek, dat wil zeggen: koning van de gerechtigheid. Ook over hem hebben we het al eerder dit weekend gehad.

Het gaat nu dus inderdaad niet alleen maar om wat er gebeurde met Aäron de hogepriester die sterft. Zijn hogepriesterschap en alles wat daarmee verband houdt, zijn kledij en alles wat dat uitbeeldt, gaat naar de volgende hogepriester. Dat is een historisch gebeuren, maar waar spreekt het van? Wel, het hogepriesterschap onder het oude verbond is ten einde. Maar we hebben een nieuwe hogepriester. Een koning-priester naar de ordening van Melchizedek, en dat is blijvend. God is mijn helper. En Hij is hogepriester geworden, niet op basis van zijn geslachtsregister, maar Hij is hogepriester geworden op grond van onvernietigbaar leven. Sinds zijn opstanding uit de doden is Hij die hogepriester. En uitgebreid wordt het in Hebreeën 6 en vooral 7 uitgelegd. Schitterend!

Hier zie je het in beeld al uitgedrukt. Of eigenlijk, laat ik het anders zeggen: als je de Hebreeënbrief kent, dan begrijp je dit. Kijk, misschien is dat ook nog even goed om daar een toelichting bij te zetten. Ik heb dit weekend veel over typologie gesproken; dat was nu eenmaal eigen aan dit onderwerp. Dat wil zeggen dat ik veel heb laten zien over de waarheden die in de Schrift achter de dingen gelegen zijn. De betekenis van geschiedenissen, verhalen, rituelen, enzovoort. Typologie bewijst niks. Als je wilt weten hoe een bepaalde waarheid in elkaar steekt, moet je gewoon de Schrift letterlijk lezen. Maar het is vervolgens wel waar dat als je dat ziet — als je bijvoorbeeld de Hebreeënbrief kent om even bij dit onderwerp te blijven — en je ziet dat het ene hogepriesterschap wordt vervangen door het andere hogepriesterschap, je allerlei geschiedenissen, verhalen en wonderlijke gebeurtenissen gaat begrijpen. Je ziet het geïllustreerd. Typologie bewijst niet, het illustreert. Het laat de schoonheid van de dingen zien, en dat is ook de geweldige waarde van typologie. Je kunt er dus niets op baseren; ik kan niet op grond van dit vers uit Numeri bewijzen dat Christus de hogepriester is naar de ordening van Melchizedek. Nee, dat staat hier ook niet, maar het wordt wel geïllustreerd.

Het ene hogepriesterschap wordt vervangen door het volgende. Het oude gaat voorbij, er komt iets nieuws en dat is blijvend. Het eerste gaat voorbij en het tweede wordt gesteld. Niet het oude, maar het nieuwe. Niet de eerste schepping, maar de tweede schepping. Niet de eerste hogepriester, maar de tweede hogepriester. Niet de eerste Adam, maar de... ja, nu denkt u: "Ik hoorde de tweede Adam." Nee, dat klopt wel hoor. Het is de eerste Adam en de tweede Adam. Maar die tweede Adam is de laatste Adam. Dat is namelijk de definitieve versie. Het andere was eigenlijk alleen maar om het tweede te introduceren. Niet de eerste offerdienst, maar de tweede offerdienst. Niet de eerste, maar de tweede, enzovoort. Overal zie je dat in de Bijbel. Niet de eerste schepping, maar de tweede: de nieuwe schepping. Dat is de definitieve versie. En die eerste schepping heeft alleen maar als functie om de tweede te doen stellen. Het was noodzakelijk, maar het gaat om het navolgende.

Nou, dan gaan we naar Nebo.

▶ 26:41 De Berg Nebo: Uitzicht in het Leven en in het Sterven ↑ hoofdstukken

We hadden het zojuist over de plaats: de berg waar Aäron stierf en waar hij zijn priesterlijk kleed overgaf aan Eleazar, de tweede hogepriester.

En dan gaan we nu naar de berg Nebo, waar Mozes komt te sterven. Deuteronomium 32 is het laatste hoofdstuk van de boeken van Mozes. Waarschijnlijk is dit een appendix, een aanhangsel dat door latere redactie is bewerkt; dat is waarschijnlijk door Ezra gedaan. Het is het laatste hoofdstuk van de boeken van Mozes en dan lees je dit: "Voorts zeide de HERE op diezelfde dag tot Mozes: Beklim dit gebergte, de Abarim, de berg Nebo, die in het land Moab ligt, tegenover Jericho." En dan staat er: "en aanschouw het land Kanaän, dat Ik de Israëlieten in bezit zal geven."

Nou, daar zit natuurlijk een sombere ondertoon in, omdat Mozes nooit zelf het land is binnengewandeld; hij heeft het land niet mogen betreden waar hij zijn volk al die jaren naartoe geleid heeft. En nu, vlak voor de ingang – ze zouden inderdaad het land gaan binnentrekken door de Jordaan – is het dat hij sterft op het gebergte, op de berg Nebo. Maar voordat het zover is, krijgt hij een uitzicht te zien. Dat is eigenlijk ook het prachtige van gebergten in het algemeen. Degenen die zo op vakantie gaan naar Oostenrijk of Zwitserland, die weten natuurlijk heel goed waarom de bergen zo mooi zijn. Ik denk dat je daar allerlei antwoorden op kunt geven, maar waarom is het zo geweldig om op een bergtop te staan? Vanwege het geweldige uitzicht dat je hebt.

Mozes werd hier letterlijk op de hoogte gesteld. En hij had hoop; hij had uitzicht. En dat bedoel ik inderdaad dubbelzinnig. Die man had uitzicht. God zegt: "Het land zal je zelf niet meer binnentrekken," maar Mozes wist: ooit kom ik terug. Eigenlijk geloofde Mozes natuurlijk net zo goed in opstanding en nieuw leven. Het graf is niet het eindpunt. Wij hebben een levende God die triomfeert over de dood. En wat Mozes daarvan geweten en begrepen heeft, dat weet ik niet precies, maar ongetwijfeld meer dan wij vaak denken. In elk geval kreeg hij hier een geweldig uitzicht te zien.

Waar was het land dat de Israëlieten in bezit zouden krijgen? Vlak voordat hij stierf, kreeg hij dat uitzicht. En er staat ook inderdaad dat God tegen hem zegt: "sterf op de berg die gij beklimmen zult, opdat gij tot uw voorgeslacht vergaderd wordt." Sterven, slapen, tot de dag dat je ontwaakt. Want dat is wat de dood is: de dood is als een slaap. Je bent je nergens van bewust tot het moment aanbreekt – ieder in zijn eigen rangorde – dat je wakker gemaakt wordt, levend gemaakt wordt en opstaat. In elk geval: voordat hij stierf, had hij uitzicht. Dat is Deuteronomium 32: dat je in leven en in sterven een uitzicht hebt.

Hier komen we bij de berg...

▶ 30:46 De Berg Tegenover Hebron: Simson Breekt de Poorten van het Dodenrijk ↑ hoofdstukken

Ja, hoe zullen we hem noemen? Ik heb daar ook even over nagedacht, want hij wordt namelijk niet bij naam genoemd in de Bijbel. Ik noem hem voor het gemak maar even Simsonsberg. Ik neem u even mee naar Richteren 16. Daar zijn inmiddels al een paar hoofdstukken gepasseerd in de geschiedenis van Simson. Dat begint in Richteren 13, met die man die op zo’n wonderlijke wijze geboren werd uit een onvruchtbare vrouw. Zijn geboorte was eigenlijk al onmogelijk en hij zou een nazireeër Gods zijn. Richteren 14 gaat over dat raadsel, over die overwinning op de leeuw en over de honing die in die leeuw gevonden werd.

Dan komen we in Richteren 16. Simson wordt daar gevangengenomen en de Filistijnen willen hem doden. Hij is op dat moment in de stad Gaza. Er staat dat zodra aan de Gazieten — dat wil zeggen de inwoners van Gaza — meegedeeld was: "Simson is hier gekomen", stelden zij zich aan alle kanten op en loerden de hele nacht op hem in de stadspoort. Die man deugde natuurlijk voor geen kant; ik zeg het nu misschien wat plat en kort door de bocht, maar lees zijn geschiedenis er maar op na. Trouwens, het loutere feit dat hij hier in Gaza was: hij was bij een hoer. Delila. Het navolgende laat nog veel meer van dat soort taferelen zien.

Maar lees even met me mee. Er staat hier: "Zodra aan de inwoners van Gaza meegedeeld was: Simson is hier gekomen, stelden zij zich aan alle kanten op en loerden de gehele nacht op hem in de stadspoort." Ze hadden het op hem gemunt. Waarom? Omdat Simson natuurlijk al zoveel nederlagen aan de Filistijnen had toegebracht. Hij was de richter van Israël, Israëls leider. Hij zou de Filistijnen overwinnen, maar die Filistijnen dachten nu hém te overwinnen. Je leest dat ze de hele nacht op hem loerden in de stadspoort, maar die hele nacht deden ze niets. Ze dachten: "Als het morgenlicht aanbreekt, dan zullen we hem doden." Dat wil zeggen: als de nieuwe dag aanbreekt, dan is het voorbij met die Simson, die man Gods daar, die man van Israël, die nazireeër Gods.

Wat ik u wil aangeven met Simson — en ik ga dat nu verder niet helemaal uiteenzetten — is dat hij, zoals alle richters en koningen, ook weer een type is, een plaatje en een illustratie van de Messias. De Messias die trouwens ook kwam tot een vrouw, Israël, die een hoer genoemd wordt hoor, vergis u niet. Ik zou heel wat passages in bijvoorbeeld de profeten kunnen opslaan om te laten zien dat Israël een hoer genoemd wordt. We hebben het dit weekend trouwens ook gehad over Hosea, die ook naar een hoer moest gaan.

Afijn, die Filistijnen dachten... daar gaat het me nu even om. Het gaat me puur om deze paar verzen en wat er vermeld wordt over Simson. Ze dachten al bij het aanbreken van de nieuwe dag: "Dan is Simson van ons. Hebben wij de overwinning behaald." Maar wat gebeurt er? Simson bleef slapen. Hij had rust. Tot middernacht, toen stond hij op, greep de deuren van de stadspoort en de beide posten, en rukte ze met grendel en al los. Poorten werden gebroken; de deuren en de beide posten werden met grendel en al losgemaakt. En dan staat er: "Hij legde die op zijn schouders en bracht ze naar de top van de berg die tegenover Hebron ligt."

Nou ja, als je dat uit gaat tekenen en zo leest, is dat wel mooi. Hij bevond zich in Gaza en hij neemt die poorten op zich — zijn kracht is natuurlijk spreekwoordelijk. Ik wou haast zeggen: de poorten van het dodenrijk, maar dat is eigenlijk ook wat ik bedoel te zeggen. Die neemt hij op zijn schouders. En waar komen ze te liggen? Wel, op de top van de berg, de hoogste plaats die tegenover Hebron ligt. Als je het uittekent en er een kaart bij pakt, dan zie je dat daar een afstand van pakweg zestig kilometer tussen zit. De vertalers hebben gezegd dat er eigenlijk niet staat "die tegenover", maar "die in het aangezicht van Hebron ligt". Het hoeft dus niet per se de berg te zijn die direct bij Hebron ligt, maar in ieder geval met zicht op Hebron. Dat maakt natuurlijk wel verschil, maar uiteindelijk toch weer niet zo veel. Voor Simson maakt het natuurlijk heel veel uit hoeveel kilometer je met die poort op je schouder loopt, maar ik bedoel wat de betekenis en de illustratieve waarde betreft.

Want Hebron, wat is Hebron ook alweer? Ook daar hebben we het over gehad; we hebben in zo’n weekend toch aardig wat ter sprake kunnen brengen. Hebron was de plaats waar de aartsvaders begraven waren. Precies, de aartsvaders. Dat begint al bij de vermelding dat Abraham daar de spelonk van Machpela kocht. Het graf. Dat is het enige wat hij in het land bezeten heeft: een graf. Maar daar ligt hij begraven: Abraham, Isaak en Jakob. Later kwam het gebeente van Jozef daar ook nog bij. Die plaats Hebron herinnert ons dus aan Abraham, Isaak en Jakob, maar daarmee automatisch ook aan de belofte die God aan de aartsvaders gegeven heeft; aan Zijn belofte, aan de eed.

Dus nu even het plaatje in zijn totaliteit. Hier is de man van Israël, die man die zo wonderlijk geboren werd, weet u wel. Die nazireeër Gods — ik wou haast zeggen: de Nazarener Gods. Natuurlijk maak je dan gemakkelijk een verspreking, maar ik denk uiteraard aan de Messias. Men dacht dat het vroeg in de morgen met hem gedaan zou zijn. In werkelijkheid bleek, toen zij vroeg in de morgen wakker werden, dat de poort van de vijand was losgebroken. Met die hele poort en al het toebehoren was hij naar de top van de berg gebracht, of daar was hij in ieder geval naar op weg, laat ik het zo zeggen. Hij werd op de top van de berg gelegd die tegenover Hebron ligt. Dat wil zeggen: in het aangezicht van Hebron — want laat ik dan gewoon de precieze Bijbelse woorden gebruiken: in het aangezicht van Hebron. In het aangezicht van de aartsvaders die hier begraven lagen in afwachting van de opstanding. Waarom? Omdat God het gezworen had, omdat God een eed had gegeven, een belofte had gegeven.

In het aangezicht daarvan komt die man daar aan; hij breekt de poorten van het dodenrijk, want dat is waar dit een uitbeelding van is. En wat gebeurt er dan? Hij is de overwinnaar tegen alle verwachtingen in en als embleem van zijn overwinning komt hij daar op de top van de berg. Ja, en dan zijn we weer terug bij af, want daar hebben we het dit weekend ook diverse keren over gehad. Dat spreekt van de positie van Israëls Messias vandaag. Daar is hij nu. Hij heeft de overwinning behaald. Hij heeft de poort gebroken, de poorten van het dodenrijk. Hij is de Levensvorst. En vroeg in de morgen is het hun gebleken: de steen is weggewenteld. Wel, daar spreekt Simson van. Het heeft trouwens ook alles te maken met zijn naam en met de zon, het zonlicht dat schijnt: Shimshon. Nou, en dan wil ik u ook nog meenemen naar een ander gebergte.

▶ 40:28 Het Gebergte van Efraïm: het Genadige Lotsdeel van de Levieten ↑ hoofdstukken

Het gebergte van Efraïm. Wat is Efraïm trouwens? Waar herinnert Efraïm ons aan? Dat was een van de twee zonen van Jozef. Efraïm was de zoon aan wie, ook weer tegen de verwachting in, het eerstgeboorterecht werd gegeven. Zelfs Jozef, van wie we nooit een fout vernemen, vergist zich bij die gelegenheid. Ik denk even aan die geschiedenis dat Jakob op zijn sterfbed de zonen van Jozef gaat zegenen. Manasse en Efraïm staan dan naast het sterfbed van Jakob. Manasse aan de rechterkant, want hij was de eerstgeborene, en Efraïm aan de linkerkant. Maar Jakob wist inmiddels hoe het zat: het eerstgeboorterecht gaat niet naar de eerste, maar naar de tweede. Daar hadden we het net al over. En wat doet hij? Het was de bedoeling dat hij zijn rechterhand op Manasse zou leggen en zijn linkerhand op Efraïm. Beiden zou hij zegenen. Maar wat doet hij? Hij doet dit: hij kruist zijn armen. Wat mooi is dat. Hij kruist zijn armen, zodat de rechterhand komt te liggen op Efraïm.

Efraïm wordt de eerstgeborene. Wat dat inhoudt? Meer dan u en waarschijnlijk ook meer dan ik denk, want daar zit heel veel in besloten: dat eerstgeboorterecht van Efraïm. Jakob zegt tegen hem dat er een volheid der heidenen, een volheid van natiën, zal komen. Dat zijn woorden die Paulus later ook in de Romeinenbrief aanhaalt. Over verre gezichten gesproken; dat zijn pas echt verre gezichten. Een hoofdstuk later, in Genesis 49, lees je dat Jakob de zonen van zijn eigen zonen zegent. Hij voorzegt daar toekomstige dingen. "Komt bijeen," zegt hij tegen die zonen, "opdat ik u bekendmaak wat u in toekomende dagen wedervaren zal." Hij zegt bijvoorbeeld tegen Juda: "Aan u zal de scepter toekomen." Het zou nog duizend jaar duren voordat dat gerealiseerd werd, maar dat is profetie. Dat heeft tijd nodig; God overziet de tijden en Hij tast daarin nooit mis.

Laten we teruggaan naar Efraïm, want dat gebergte van Efraïm vormt een hoogtepunt. Het zijn letterlijke hoogtepunten, want het is een gebergte, een bergrug. Je leest dat Jozua daar ook een stad krijgt op het gebergte. Maar goed, ik ga even naar Jozua 21, naar wat de geslachten van de Kehatieten betreft. Nu moet ik weer iets uitleggen, want wie waren de Kehatieten ook alweer? Ja, je weet waar je aan begint als je bijbelstudie gaat doen; je komt van het een in het ander. Iemand zei ooit: "Je komt in een web waar je nooit meer uitkomt." Maar ik zit er graag in, heel graag zelfs.

Wie waren de Kehatieten? Dat waren Levieten, dat staat hier trouwens ook. Levi had drie zonen en een van die zonen heette Kehat. De stam van Levi kreeg geen erfdeel in het land. Waarom niet? Dat staat bij meerdere gelegenheden uitdrukkelijk vermeld: JHWH was hun erfdeel, hun lotsdeel. Ze hadden geen land hier op aarde, want Hijzelf was hun erfdeel. Maar dan lees je over de geslachten van de Kehatieten, de Levieten die nog overgebleven waren uit de Kehatieten – een overblijfsel dus. Zij verkregen de hun door het lot toegewezen steden uit de stam van Efraïm. Ze kregen geen land, maar daar mochten ze wonen: op het gebied van Efraïm, aan wie het eerstgeboorterecht was gegeven.

Een hoogtepunt heeft ook alles te maken met de tegenwoordige tijd, de tijd waarin een gemeente, een ecclesia van eerstgeborenen, verzameld wordt. Een uitroepsel met de hoogste bestemming. In veel vertalingen wordt gesproken over een erfdeel, maar het was geen erfdeel; het was een lotsdeel. Je moet even wennen aan het woord, maar het is een deel dat hun door het lot was toegekend. Wat een prachtig beeld. Iedere keer als je in het Nieuwe Testament leest over een erfdeel, staat er eigenlijk het woord 'lotsdeel'. Iets wat je toevalt. Het gaat niet om een erfenis in de zin dat er iemand sterft en jij iets krijgt; nee, het gaat om een deel dat je toevalt. Toevallig? Je lot. Geen noodlot, maar je lot, je bestemming.

Soms zeggen we: "Dat is toevallig." Wat bedoelen we daarmee? Dat de mens er met zijn vingers vanaf moet blijven. Je krijgt het. En als je ogen geopend worden voor wie Hij is en voor de rijkdom van Zijn Woord, dan is dat je lot. Het winnende lot. Dat valt je toe. Dat is geweldig en iets om intens dankbaar voor te zijn. Wij kennen een God die het plaatst; Hij doet de dingen toevallen. Praat dus gerust over toeval, maar weet dat er Eén is die het doet toevallen. Het is geen mensenwerk. Het gaat er hier om dat deze mensen, die weliswaar geen erfdeel in het land hadden, toch het hoogste deel kregen. Ze verkregen de hun door het lot toegewezen steden uit de stam Efraïm.

Men gaf hun Sichem. Dat is die andere naam voor Hebron; daar hebben we hem weer. In wezen is bijbelstudie dan toch weer simpel. Het is heel complex omdat je van alles op het spoor komt, maar uiteindelijk is de essentie zo eenvoudig. Men gaf hun Sichem, de vrijstad voor de doodslager. O ja, dat was er ook nog; de vrijstad voor de doodslager. Daar ga ik nu even niet diep op in, maar het heeft alles met genade te maken en trouwens ook met een nieuwe Hogepriester. Dat zeg ik even voor de fijnproevers.

Ze kregen Sichem en haar weidegronden zomaar toebedeeld. Toevallig? Het werd hun door het lot toegewezen op het gebergte van Efraïm. Gezer staat er nog bij, met zijn weidegronden. Weet u, die weidegronden die aan de Levieten werden toegekend, werden heel nauwkeurig afgemeten. Er staat bij in Numeri 35:5 dat het om tweeduizend ellen gaat. Ik dacht: ik moet het er toch iedere keer bij vermelden. Hoeveel weidegrond? Tweeduizend ellen. Ik denk bij mezelf: moet ik hier nu nog meer over gaan zeggen? Nee, dat ga ik niet doen. Inmiddels moet het toch wel ongeveer duidelijk zijn in welke richting dat wijst. Het is maar deze tijd, deze tussentijd, deze onderbreking.

▶ 49:33 Afsluiting: een Solide Fundament en een Hemels Uitzicht ↑ hoofdstukken

Ja, ik was eigenlijk van plan om nog een heel aantal andere bergen te bespreken. Bijvoorbeeld de berg Karmel. Wees gerust, we gaan daar nu niet ook nog eens op in. In 1 Koningen 18 vinden we een prachtig hoofdstuk over Elia, met name over die enorme krachtmeting met de Baäl-priesters. Hoe God daar antwoordt, spreekt van Zijn enigheid; hoe God beslissend zal ingrijpen.

En wat dacht u van de Ebal en de Gerizim? ‘Op welke berg moeten we eigenlijk aanbidden?’, vraagt de Samaritaanse vrouw. ‘Op deze of op deze?’ Het gaat om de Ebal en de Gerizim. En dan het gebergte van Edom. Edom, waar bijvoorbeeld de steden Petra en Bosra liggen, en van waaruit God straks verlossend zal opereren. We zagen vanmorgen al dat er een vluchtweg gecreëerd wordt naar de woestijn; dat is de woestijn van Edom. Van daaruit zal de Heer verschijnen en vervolgens naar het land optrekken. Het heeft allemaal met dit gebergte te maken.

En wat dacht u van de berg van de verheerlijking? Die wordt trouwens ook niet bij name genoemd, maar men vermoedt dat het de Tabor was. En zo zijn er nog vele andere bergen. Hebben we nu dit weekend zoveel besproken? Nou, eigenlijk niet. We hebben een handjevol bergen besproken, hooguit twee handen vol, maar er zijn nog zoveel meer hoogtepunten en vergezichten.

Ik hoop in elk geval dat een aantal dingen voor u wel wat duidelijker geworden zijn. Ten eerste: er ligt zoveel meer onder de Bijbelse oppervlakte dan je voor mogelijk zou houden. Ten tweede: dat die bergen altijd te maken hebben met hoogtepunten, maar ook laten zien dat Gods Woord solide is, zoals de bergen. Op Zijn Woord kun je altijd aan. ‘Ik sla mijn ogen op naar de bergen’. Waarom? Omdat het spreekt van Hem van Wie mijn hulp komt, Die gesproken heeft. Zijn Woord is alles; dat geeft uitzicht, dat geeft vrede, dat geeft alles.

En als je op die hoogte gesteld wordt, als je zo’n uitzicht mag hebben en elkaar mag ontmoeten zoals we dat dit weekend doen... ja, dat zijn in mijn beleving van die hemelse momenten. Dan vergeet je alles, gewoon alle aardse sores in het dal, en dan word je echt op hoge plaatsen neergezet door God, vanuit Zijn Woord. Dan krijg je geweldige dingen te zien en te ontdekken. Dat is juist het heerlijke: om bij elkaar te komen op hoge plaatsen.

Ik hoop dat we zo met elkaar nog heel veel gaan beleven. Ik moet zeggen dat het voor mij een enorm voorrecht was om voor u een klein beetje als gids te mogen fungeren. ‘Kijk, let daar eens op. Kijk, het staat er zo. Weet je waar dat nog meer staat? Hier en daar.’ Ik heb het wat voorbereid en ik heb u gewoon het een en ander daarover meegedeeld. Pretentieloos, bepaald niet met het idee dat ik alomvattend zou zijn, integendeel, maar wel om iets te laten proeven van de stabiliteit en de soliditeit, maar ook van het geweldige uitzicht dat die hoogten ons geven. Het was voor mij een enorm voorrecht om dat zo met u te mogen delen. Ik stel voor dat we nog een lied zullen zingen.