▶ 00:00 Introductie: de Objectieve en Subjectieve Benadering van Hoop ↑ hoofdstukken

Zeg maar eens dat het onderwerp dat we vanmorgen gaan bespreken niet hoopvol is. "Hoop doet leven", dat is een uitdrukking die in het alledaagse leven nogal eens wordt gebezigd, want we weten allemaal dat een mens feitelijk geen seconde buiten de hoop om kan. Als je geen hoop of verwachting hebt, dan is er immers geen motief en geen reden meer om verder te gaan. Een mens heeft altijd hoop nodig. Zelfs als je de Bijbel even dichtlaat en het betrekt op het alledaagse, heel triviaal of gewoon op de wijze zoals we dat zo vaak tegenkomen: een mens heeft hoop nodig, iets waarnaar hij kan uitkijken. En daarom zeggen wij ook: ja, hoop doet leven.

Je kunt de hoop op twee manieren benaderen. Laat ik dat als volgt uiteensplitsen: objectief, waarbij we het hebben over de inhoud van de hoop, en subjectief, vanuit het perspectief van degene die hoopt en wat dat vervolgens uitwerkt. Als je het hebt over de inhoud van de hoop, dan moet ik daar toch iets over zeggen. Trouwens, dat zul je onvermijdelijk ook tegenkomen in de teksten die we vanmorgen met elkaar gaan overwegen. Waarom? Omdat je, wanneer je spreekt over wat ons vandaag hoop geeft, ook moet spreken over de vraag wát die hoop dan precies is. Dat is de objectieve kant van de zaak. Je kunt dan vragen stellen als: over wie hebben we het en voor wie is er hoop? Daar gaan we het nog over hebben.

In de Bijbel kom je overigens ook verschillende verwachtingen tegen. Je leest over de verwachting die Israël heeft – "de hoop van Israël", een specifieke uitdrukking die we in het boek Handelingen tegenkomen. Je leest over de hoop voor de volkeren en over de hoop van de Ecclesia, dat gezelschap dat vandaag verzameld wordt. Dat zijn allemaal verschillende verwachtingen. Daarnaast is er ook een gemeenschappelijkheid; dan heb je het over de hoop van álle mensen. Dat is weer iets anders: de verwachting die gemeenschappelijk is voor heel het mensdom, of zelfs de verwachting en hoop van heel de schepping. In al die gevallen spreek je over onderscheiden aspecten van die hoop. Wat is die hoop en waar is deze gelegen? In de hemelen, op aarde of in het land Israël? Dat zijn allemaal onderscheidingen die we in de Schrift tegenkomen. En hoe wordt die hoop gerealiseerd, en wanneer? Ook daarin blijkt er een verschil in rangorde te zijn. Al dat soort onderscheidingen – de journalistieke vragen van wie, wat, hoe, waar en wanneer – die kun je allemaal voorbij laten gaan als je het hebt over de inhoud van de hoop en van de verwachting.

Ik gebruik die termen hoop en verwachting vanmorgen met opzet door elkaar. Misschien is het goed om dat kort toe te lichten. Het mooie van het woord "hoop" is dat het per definitie positief is; je hoopt altijd op iets goeds. Dat is de kracht van dat woord. Daar staat tegenover dat je met het woord "verwachting" niet slechts een verlangen uitdrukt. Sterker nog, je drukt er feitelijk geen verlangen mee uit, maar zekerheid. Je drukt er iets mee uit waarvan je ervan uitgaat dat het gaat gebeuren, ongeacht of dat leuk of mooi is, of dat je ernaar uitkijkt. Als ik bijvoorbeeld zeg dat ik verwacht dat er morgen een zware storm komt, dan hoop je dat misschien niet, maar je verwacht het wel op grond van de weersverwachting. Voor beide begrippen valt dus iets te zeggen. De hoop waar de Schrift over spreekt, is inderdaad hoop: iets waarnaar je echt kunt uitkijken.

Nemen jullie het me overigens niet kwalijk, want ik was nog vergeten te zeggen dat er een reden is om het vanmorgen niet al te lang te maken. Mijn stem liet het de laatste dagen nogal afweten. Gisteren had ik zelfs vrijwel geen stem meer. Ik zag er dan ook erg tegenop om deze samenkomst vanmorgen te beleggen, maar het valt reuze mee. Met de handicap dat ik af en toe moet hoesten, moeten u en ik het dan maar doen.

Dat wat betreft de begrippen hoop en verwachting. Vanmorgen wil ik het echter niet in de eerste plaats over dat objectieve aspect hebben, maar over het subjectieve: de uitwerking van die hoop, en wel vandaag. Want dat maakt een enorm verschil. Objectief gezien kun je zeggen dat hoop te maken heeft met de toekomst en dus niets met vandaag. Je hoopt immers altijd op zaken die je nog niet ziet. Paulus zegt dat ook in Romeinen 8 – de tekst komt vanmorgen verder niet meer voorbij en ik heb er ook geen dia van –: "Hoop die gezien wordt, is geen hoop. Hoe zal men hopen op hetgeen men ziet?" Als je spreekt over hoop en verwachting, gaat het over zaken die nu nog niet waarneembaar zijn en betrekking hebben op de toekomst. Maar het geweldige van die hoop is dat zij, hoewel objectief gezien gericht op toekomende dingen en op dat wat gaat gebeuren, ons nú doet leven. Het heeft vandaag een uitwerking. Het maakt enorm veel verschil of je hoop hebt en hoeveel hoop je hebt. En wij hebben – en dat is het leuke van het Nederlandse woord – een hele hóóp hoop! Heel veel! Je kunt het echt stapelen: hopen. Dat is vooral de kant die ik vanmorgen wil belichten.

▶ 07:29 Tekst 1: een Levende Hoop (1 Petrus 1) ↑ hoofdstukken

En er zijn een aantal teksten die ik daarvoor heb uitgekozen, een vijftal. Ik geef direct toe dat die keuze tamelijk willekeurig is, want het zou met gemak uit te breiden zijn. Laat ik om te beginnen eens deze tekst noemen waar deze uitdrukking gebezigd wordt. Weet u wat ik bedoel? Juist, 1 Petrus 1 vers 3. Dat is trouwens ook waar het thema van vanmorgen het meest op aansluit. 'Hoop doet leven', maar in 1 Petrus 1 wordt gesproken over de levende hoop. Laten we eens bezien wat daar precies staat.

Petrus zegt dan, nadat hij zijn gebruikelijke groet en aanhef heeft opgetekend: "Gezegend de God en Vader van de Heer van ons, namelijk Jezus Christus." En dan vervolgt hij: "...die naar de grote ontferming van Hem...". Hij is God en Vader. Hij is God, dat wil zeggen: Hij is degene die alles plaatst, alles beschikt, alles gemaakt heeft en een plan heeft. Hij is God, maar Hij is ook Vader van de Heer van ons, Jezus Christus. Die God en Vader blijkt zich dus als een God en Vader te ontfermen over zijn schepselen. "En die naar de grote ontferming van Hem ons opnieuw verwekt..." In de NBG-vertaling staat: "heeft doen wedergeboren worden".

Het grappige is dat in het Grieks dat daar gebruikt wordt, ons woord 'genereren' eigenlijk ook vandaan komt. Genereren kan slaan op het mannelijke aandeel of op het vrouwelijke aandeel in de voortplanting. Geboorte is het vrouwelijke aandeel, de verwekking is het mannelijke aandeel. Maar het woordje 'genereren' of 'doen genereren' slaat op het geheel. Dus: die ons opnieuw... feitelijk zou je dat zo moeten weergeven: die ons opnieuw genereert. Maar aangezien we het over de Vader hebben, moet je het toch zeggen over verwekken; de Vader verwekt.

Die ons opnieuw genereert of verwekt, dat blijkt dan op voorhand natuurlijk te maken te moeten hebben met nieuw leven. En dat is ook zo, want naar de grote ontferming van Hem heeft Hij ons opnieuw verwekt tot in een levende hoop. Met andere woorden: Hij verwekt of doet wedergeboren worden. Want kijk, het is sowieso waar dat wij mensen ooit geboren en verwekt zijn, maar het spreekt hier over een nieuwe generatie, een nieuwe verwekking tot een levende hoop. Wij zijn hier geboren om weer dood te gaan, maar dit is een geboorte, een verwekking, een generatie, het gegenereerd worden tot in een levende hoop. Daar moet je eens even goed bij stilstaan en over nadenken.

Een levende hoop is dus maar niet een hoop die doet leven; het is een hoop die levend is. Dat betekent dat je het niet over iets hebt, maar over iemand. Iemand leeft. Nou, als je daar zo letterlijk en heel concreet over doordenkt, dan kom je onwillekeurig uit bij... ja, bij wie? Bij Jezus Christus, die leeft. Hij leeft, maar op een hele bijzondere wijze. Want je zou natuurlijk kunnen zeggen: wij leven allemaal. Ja, maar dat is nu juist het punt: wij zijn niet echt levend, wij zijn stervende. Hij leeft, waarom? Omdat Hij is opgestaan vanuit de doden. Dat wil zeggen: de doden zijn daar verder nog allemaal achtergebleven, die zijn nog steeds dood. Maar vanuit die doden is Hij opgestaan door opstanding: levende hoop. Hoezo? Wel, door opstanding van Jezus Christus.

Jezus Christus was namelijk ook een dode, maar nu is Hij levend en daarmee is Hij dus een levende hoop. Hoezo hoop? Wel, het feit dat Hij is opgestaan is een garantie dat er nog velen gaan volgen. Hij is namelijk een eersteling. En omdat Hij een eersteling is, verwijst de uitdrukking zelf er al naar dat er nog gaan volgen; dat er nog een hele oogst gaat volgen. Dat is de Bijbelse gedachte: de eerstelingen van de oogst, de eerstelingen van de kudde. Er wordt in velerlei verband gesproken over eerstelingen. De eersteling is een aankondiging van wat nog gaat komen. Wel, deze Jezus Christus was een dode, maar God heeft Hem doen opstaan uit de doden en nu heeft Hij de dood achter Zich. Hij leeft, en omdat Hij leeft en een eersteling is, is Hij een garantie voor de rest. Wie dat zijn, daar heeft Petrus het verder niet over, maar wij weten elders vanuit de Schrift: heel het mensdom gaat Hem daarin volgen.

Daarom is Hij een levende hoop. Hij leeft, en het loutere feit dat Hij leeft en de eersteling is, betekent dat Hijzelf die levende hoop is. Dus dat gaat nog veel verder dan alleen maar 'hoop doet leven'. Dit is een levende hoop in de meest letterlijke zin van het woord. We praten over iemand die vandaag leeft. Ja, Hij is verborgen, maar zo begint alle leven, nietwaar? Verborgen. Als je in verwachting bent, hoe begint dat? In het verborgene, onzichtbaar. Ik kom er straks denk ik nog eventjes op terug.

In ieder geval: een levende hoop, en die hoop is verankerd in de opstanding van Jezus Christus. Ik gaf het in mijn gebed al even aan: heel de Schrift — en dat vind ik zelf wel geweldig — heel de Schrift getuigt daarvan. In verhalen, in indirecte voorzeggingen, jawel, maar dat is feitelijk niet eens de hoofdmoot. Het grootste gedeelte bestaat ook uit allerlei andere verwijzingen: in rituelen, in ceremoniën, in hoogtijden die zijn voorgeschreven. Maar wat dacht u van al die geschiedenissen? Ze spreken allemaal op de een of andere manier van Hem die zou komen en die de dood zou overwinnen. Eerst verborgen inderdaad, maar dat zou zijn beslag krijgen. En in fasen, in rangorde, ieder in zijn eigen afdeling, zou die hoop gerealiseerd worden. Alles gaat en draait om Hem en de opstanding vanuit de doden. Dat maakt alles anders. Dat betekent dus ook dat wij heel anders naar de dood kijken. De dood is een vijand, maar het geweldige van dit feit is: het is geen punt, het is gewoon een komma. Wordt vervolgd. God doet opstaan, Hij maakt levend. Nou, dat is die levende hoop.

▶ 16:34 Tekst 2: Hoop Bewerkt Liefde voor Alle Heiligen (kolossenzen 1) ↑ hoofdstukken

Nummer twee. Nu gaan we naar de Kolossensebrief, en dat is ook de aanvang van de brief. Paulus spreekt hier, hoewel hij zelf nooit in Kolosse was geweest. Kolosse ligt daar in Asia, in de buurt van Efeze, maar Paulus was hier nog nooit geweest. Ze hadden zijn aangezicht niet gezien, zo lees je ergens in deze brief. Het evangelie hadden zij vernomen van een zekere Epafras, maar Paulus was het een en ander over hen ter ore gekomen.

Hij zegt dan: "horend van het geloof van jullie, namelijk in Christus Jezus." Dat is zo’n typische Paulusterm: Christus Jezus. Waarbij ook weer vooropstaat dat Hij is opgestaan. Jezus verwijst naar de naam die de mens hier op aarde had; Christus verwijst naar de titel die aan Hem is toegekend in zijn opstanding. Dat staat voorop. Zo kende Paulus Hem trouwens ook. Paulus kende die Jezus van vlees en bloed niet. Hij wist wel dat het Jezus was toen hij hoorde: "Saul, Saul, wat vervolg jij Mij?" Waarop hij vroeg: "Wie zijt gij, Heer?" En het antwoord luidde: "Ik ben Jezus die jij vervolgt." Maar hij had Hem leren kennen als de Christus, de Gezalfde, uit de doden opgestaan.

Horend schrijft Paulus over het geloof van de Kolossers in Christus Jezus. En dan zegt hij er iets opmerkelijks achteraan. Hij spreekt over de liefde – agape, dat is die onvoorwaardelijke liefde – die zij hebben voor al de heiligen. Voor álle heiligen, ongeacht wie. U weet het hè: degenen die Hem vandaag mogen kennen, zijn apart gezet. Dat zijn 'apartelingen'. Het grote deel van de wereld kent Hem nog niet; wij zijn eerstelingen. En die Kolossers hadden een liefde voor al de heiligen. Waarom? Dat is zo bijzonder. We lezen verder in vers 5: "vanwege de hoop die weggelegd wordt voor jullie in de hemelen."

Hier zie je dat 'jullie' slaat op al die heiligen. Het gaat over een specifieke hoop die de heiligen vandaag mogen hebben. Die hoop is weggelegd in de hemel, veilig bewaard. Die is daar waar Christus nu ook is, in het verborgene aan de rechterhand Gods. Daar is ons leven en daar is het weggelegd. Dat wordt allemaal uitgewerkt in deze brief, maar het gaat mij nu even om de uitwerking van die hoop. Wat doet hoop? Ja, hoop doet leven, maar hoop doet ook... laat ik het even in oud-Nederlands zeggen: hoop doet ook lieven. Zo zeggen we dat niet meer, maar vroeger zou men dat zo kunnen zeggen. Ik moet denken aan een lied: "Het ware leven, liefde en loven is slechts waar men Jezus ziet." Dat is taalgebruik van zo’n 150 tot 200 jaar geleden. Leven, liefde en loven zijn eigenlijk dezelfde woorden, alleen klinken ze verschillend doordat de klinkers anders zijn. Ik vind het prachtig, want leven en liefde is in het Nederlands feitelijk hetzelfde.

Hoop doet leven, maar wat is leven? Dat is wanneer je de liefde kent. Terug naar de tekst: hij zegt dat ze geloof hebben in Christus Jezus en liefde voor elkaar, voor al de heiligen. Dat was dus niet gebaseerd op het feit dat ze elkaar aardig vonden. Dat heeft er niets mee te maken. Natuurlijk is daar niets mis mee; de een staat je aan en de ander misschien wat minder. Dat is sympathie of een bepaalde band die je met de een wel hebt en de ander niet. Maar de liefde waar het hier over gaat, heeft niets te maken met voorwaarden of eigenschappen in de ander. Het heeft te maken met het feit dat die ander door God geliefd is en dat er voor ons als heiligen een hoop is weggelegd in de hemelen.

Daar moet je eens over doordenken. Dat is eigenlijk heel bijzonder. Als je geroepen bent en je mag Hem kennen, dan weet je: met elkaar delen wij diezelfde toekomst. Heb je daar zelf iets aan gedaan? Helemaal niet. Dat is een verwachting. Hij heeft zijn plan en Hij heeft voor ons een hoop weggelegd in de hemelen. Die delen we met elkaar. Als je op die manier naar elkaar gaat kijken, dan zie je iets heel anders. Dan kijk je niet meer naar die ander op basis van het verleden, want dat is meestal de manier waarop wij naar elkaar kijken. Voor zover we een ander liefhebben, is dat vaak omdat we eigenschappen in die ander hebben ontdekt die ons wel aanstaan. Nee, het gaat hier niet over een liefde op basis van het verleden, maar juist vanwege die gemeenschappelijke toekomst. Wij gaan straks die toekomende aionen met elkaar beleven. God heeft een taak voor ons weggelegd en die delen we met elkaar. Door zo naar de ander te kijken – wij delen immers diezelfde toekomst en diezelfde hoop – maakte die hoop dat ze in Kolosse elkaar liefhadden.

Ik moet er trouwens bij zeggen dat de hoop hier nog beperkt lijkt tot de heiligen onderling. Maar als je doorleest in hetzelfde hoofdstuk, zie je dat het woord 'hoop' drie keer voorkomt in de Kolossensebrief. Hier voor het eerst, maar in vers 23 wordt er gesproken over de hoop van het evangelie. Kijk maar eens wat die hoop van het evangelie is in de verzen die daaraan voorafgaan. Daar lees je dat God door het bloed van het kruis alles in de hemel en op de aarde met Zich gaat verzoenen. En dan zegt Paulus later: blijf in die hoop van het evangelie staan. Dat is de verzoening die God gaat bewerken voor het al: hemels, aards, het al. Zoals God het heelal heeft geschapen, zo gaat Hij het heelal ook verzoenen. Dat is de hoop van het evangelie voor elk mens.

Maar zoals ik al zei: daar zijn schakeringen in, zoals er in de schepping ook zoveel schakeringen zijn. Geen enkel individu is hetzelfde, en daarin heb je groepen, klassen en afdelingen. Vandaag horen degenen die geroepen zijn tot een speciale afdeling. Dat hebben ze zelf niet gepland; dat is van Godswege zo gearrangeerd. Dat is zijn plan, zijn voornemen. En als die hoop beleefd wordt – dat is een mooi woord – dan genereert dat liefde voor elkaar. Je kijkt naar de toekomst zoals God die voor ons heeft weggelegd, ongeacht wie je bent. Dat is de liefde die God heeft, maar het is ook de hoop en de verwachting die Hij geeft. Overigens is de hoop van de heerlijkheid in de Kolossensebrief Christus Zelf, zoals staat in vers 27. Van die hoop hadden de Kolossers gehoord in het woord van de waarheid, namelijk het goede bericht van het evangelie. Dat is met recht een evangelie: een goed bericht. Laten we er nog eentje doorlezen.

▶ 26:05 Tekst 3: Zwoegen en Strijden voor de Redder van Alle Mensen (1 Timotheüs 4) ↑ hoofdstukken

Want dat sluit er erg bij aan, en dat is een vers dat voor mij echt favoriet is, zal ik u vertellen. Hoewel je bij de woorden zwoegen en strijd misschien niet direct aan hoop denkt, blijkt dat er dus alles mee te maken te hebben. En dan gaan we naar 1 Timotheüs 4. Ik zeg dat dit vers favoriet is, want ik beheer al vele jaren een website en al sinds 1999 staat daar pontificaal deze tekst boven: 1 Timotheüs 4 vers 10. Laten we daar eens kijken, want dat heeft ook alles te maken met het onderwerp waar we het vanmorgen over hebben, namelijk wat hoop uitwerkt. Hoop werkt uit dat we leven – een levende hoop – maar het werkt ook uit dat we liefde hebben voor elkaar. Maar hoop werkt nog iets uit, en dan komen we bij dit vers.

Paulus begint daar met 'want', en dat is een beetje lastig omdat ik het voorgaande vers er nu niet direct bij heb betrokken. Laat ik daarom dit zeggen: daar staat dat het woord betrouwbaar is en alle aanneming waardig. En dan vervolgt hij: "want voor dit zwoegen wij en strijden wij". Als u een Statenvertaling hebt, staat daar overigens: "getroosten wij ons moeite". Dat heeft niets te maken met vertalen, maar dat is een handschriftenkwestie; er staat letterlijk "worden gesmaat". In de praktijk is dat ongeveer hetzelfde hoor, want juist vanwege die smaad komt daar ook weer strijd. Laten we het hier even bij deze tekst houden: "Want voor dit zwoegen wij en strijden wij, omdat we hebben gehoopt." Hier heb je weer dat gewone Griekse standaardwoord voor hoop, of zo u wilt: verwachting. Hier zie je dat hoop nog iets uitwerkt, en dat is zwoegen en strijd.

En daar komt nog iets bij: "omdat we hebben gehoopt"... ja, op wie? "Op de levende God." Hier gaat het niet eens zozeer over wat er gehoopt wordt, maar op wie we hebben gehoopt. Op God, jawel, maar wie is Hij? Hij is de levende God. We hebben al vaker opgemerkt in diverse Schriftpassages dat wanneer de Bijbel spreekt over de levende God, het de God is die leeft en leven verwekt. In 1 Timotheüs 6 kunt u dat ergens in het slot nakijken – ik weet het exacte versnummer even niet – maar daar lees je over de God die allen levend maakt. Daarom is Hij de levende God: omdat Hij leven wekt.

Paulus zegt: "voor dit zwoegen en strijden wij". Waarom? Omdat we hebben gehoopt, onze verwachting hebben gesteld op een levende God. Een God die dus leven verwekt. Laten we gewoon eerst even doorlezen voordat we het geheel nog eens bezien: "Die een Redder is van alle mensen, vooral van gelovigen." We hadden het er zojuist al over dat er een specifieke verwachting is voor de gelovigen van vandaag. Dat is waar. Het geweldige hier is natuurlijk – en dit is echt de clou van het Evangelie – dat we een levende God hebben. Als je de levende God kent en daar je hoop op vestigt, dan weet je: Hij redt alle mensen. Ja, Hij redt alle mensen!

Nu zeg je: "Maar hoezo zwoegen en strijden dan? Het is toch geweldig?" Ja, dat is het ook. Als je dat vertelt, is dat geen zwoegen en strijden; dat is gewoon iets meedelen. Maar doe het maar eens! Op het moment dat je daarvoor uitkomt... weet u wat de klacht dan is? Het bezwaar van degenen die niet geloven, is dat het te mooi of te makkelijk is. Te groots om waar te zijn. En wat krijg je dan? Verzet. Het is een onmiskenbare hoop en verwachting, zo groot en alomvattend: Hij redt alle mensen.

Wat dat redden feitelijk inhoudt, blijkt eigenlijk al uit het bijvoeglijk naamwoord dat bij God gebruikt wordt: de levende God. Hoe redt Hij dan? Wel, door leven te wekken. Oftewel: door de doden levend te maken. Door alle mensen levend te maken, redt Hij ze van de dood. Alle mensen zijn stervelingen, en Hij gaat alle mensen levend maken. Waarom? Omdat Hij een levende God is. Van wie en voor wie? Hij is een levende God die alle mensen redt. Dat is wat de uitdrukking echt betekent. Want een van de onderdelen van de strijd is ook dat men het niet alleen tegenspreekt, maar dat men de tekst gaat versleutelen. In vertalingen gaat men dan bijvoorbeeld zeggen: "Ja, die Redder van alle mensen, dat betekent gewoon dat Hij een Redder voor alle mensen is." In de NBG-vertaling wordt het ook zo weergegeven. Dat bedoel ik dus met strijd. Men wil dat niet zo hebben staan, terwijl er gewoon een tweede naamval staat: Hij is een Redder van alle mensen. Weet u wat dat betekent? Als Hij een Schepper is van alle mensen, betekent dat dat Hij alle mensen schept of geschapen heeft, toch? Hij is een Redder van alle mensen. Niet "voor", want dat is een aanbod. Als Hij een Redder is van alle mensen, betekent dat gewoon: Hij redt alle mensen. Wanneer en hoe doet er even niet toe, maar het feit staat vast. Zie daar!

Paulus zegt: dat is dat betrouwbare woord dat alle aanneming waardig is. En daarom heeft hij zijn hoop gevestigd op de levende God, die een Redder is van alle mensen, en vooral – speciaal – van gelovigen. Van degenen die dat mogen aanvaarden. Want dit is een geweldig goed bericht, maar niet iedereen gelooft dat. Dat is waar. Maar speciaal voor degenen van wie vandaag de ogen worden geopend voor die waarde... is dat een verdienste? Welnee. Het is als God je ogen daarvoor opent en je met je hart "amen" zegt. Dat is geloof.

Als je daarvoor uitkomt – en dat is wat Paulus deed – dan kom je in de strijd terecht. Hij bevoer oceanen en zeeën naar diverse werelddelen en altijd bracht hij die boodschap. Waarom had Paulus zoveel moeite en strijd? Waarom werd hij gesmaat en tegengestaan? Hier vind je direct het antwoord. Dit is de reden. Je kunt nog wel meer redenen aanvoeren die daarmee verband houden, maar hier staat heel expliciet het antwoord op de vraag waarom Paulus eigenlijk zwoegde. Ik heb ook mensen gehoord die zeggen: "Als dat waar is, waarom zouden we het evangelie dan nog vertellen?" Dan zou je Paulus moeten vragen waarom hij het vertelde. Dit is een Evangelie: Hij is een Redder van alle mensen! En dat is de moeite waard om te vertellen. Dat zegt hij dan ook. Dat is met recht de moeite waard.

Hij zegt: "hiertoe zwoegen wij". Dit moet iedereen weten. En ja, het is zwoegen, want het is dikwijls ploegen op rotsen als je dit vertelt. Het geeft heel veel tegenstand en strijd. Maar het heeft Paulus nooit verhinderd; integendeel, juist die hoop op deze levende God, die een Redder is van alle mensen, maakte dat hij daartoe zwoegde. Alle tegenstand ten spijt ging hij daarmee door. Dit is stevigheid. Dat is wat verteld mag worden. Want Hij is een levende God, een alomvattende Redder. Dat is genade. En zeg maar dat het te makkelijk is of te mooi, maar Hij is de levende God en juist dit karakteriseert Hem zoals Hij is. Dit is precies wat het Evangelie tot Evangelie maakt.

Mensen zeggen dan: "Ja maar, het is te makkelijk." Ik vind het juist in dit licht zo mooi: vertel het maar eens een keer! Ik denk dat er heel veel mensen zijn die zeggen dat het te makkelijk is, maar natuurlijk ook omdat ze die strijd er niet voor over hebben. Dat is heel ironisch en het klinkt zelfs heel tegenstrijdig, maar het is echt zo. Het is veel makkelijker om gewoon met de meute mee te lopen. Paulus had die strijd, en dat is het laatste wat ik erover zeg, vooral van godsdienstige zijde. Zij waren degenen die dat bezwaar hadden.

▶ 36:50 Tekst 4: Uitzien Naar de Gelukkige Hoop (titus 2) ↑ hoofdstukken

Nog één: de gelukkige hoop. Ja, die is ook een mooie hoor, in Titus 2. Het gaat nog steeds over de vraag wat hoop doet. Kijk, hoop brengt ook strijd en zwoegen met zich mee. Want ja, je hebt een hoop. Maar nou staat er in Titus 2 dit.

Ik begin midden in de zin: "...dat we met verstand en op rechtvaardige en eerbiedige wijze zouden leven in de huidige aeon." Die huidige aeon vormt juist in alle opzichten een contrast daarmee; die is onrechtvaardig, oneerbiedig en onverstandig. Maar dat wij ons daarin onderscheiden, dat is ook weer die apart gezette positie. In die huidige aeon onderscheiden we ons, maar ook nog op een andere wijze: uitziende naar de gelukkige hoop en de verschijning van de heerlijkheid van de grote God en Redder van ons, Jezus Christus.

Het gaat me nu natuurlijk even om die vetgedrukte woorden: de gelukkige hoop. Ook hier geldt weer hetzelfde als wat ik in het begin al zei: die gelukkige hoop kun je ook weer dubbel opvatten, objectief en subjectief. Die hoop is gelukkig vanwege dat wat we hopen. De inhoud is zo gelukkig! Want God gaat zijn hoop realiseren in steeds grotere cirkels totdat het alomvattend is. Het is zo groot, we hebben er geen idee van wat ons nog te wachten staat. Ik bedoel, we leven hier een aantal decennia in een sterfelijke wereld en er is zoveel duisternis, maar wat er nog aan licht gaat doorbreken en de hoop die daarbij hoort... daar hebben we geen idee van.

Ik ben er vast van overtuigd: al zouden we ook maar een promille van de hoop kennen – en ik meen wat ik zeg – al zouden we een promille kennen van de hoop die God voor ons in petto heeft, dan zouden we geen dag meer chagrijnig zijn. Echt niet. Maar we denken daar zo minimaal over. Wat dat betreft leven we gewoon zo dikwijls en gemakkelijk onder onze stand. We halen niet het rendement uit die hoop, terwijl die hoop objectief gezien zo gelukkig is.

Maar het geweldige is: die hoop maakt ons ook gelukkig. En dat is de subjectieve kant dus. Dus hoezo een gelukkige hoop? Is dat vanwege de inhoud of vanwege de uitwerking? Het maakt me niet uit; het is namelijk beide waar. Het is een hoop die ons nu al zo gelukkig maakt vanwege de verwachte verschijning van de heerlijkheid van de grote God en Redder van ons, Jezus Christus. Dat is wat er gaat komen. De heerlijkheid van de grote God gaat verschijnen. Een gelukkige hoop.

▶ 40:16 Tekst 5: Overvloedig in Louter Vreugde en Vrede (romeinen 15) ↑ hoofdstukken

De laatste. Want ik kijk zo af en toe toch even naar mijn horloge en die moet ik toch even in de gaten houden. We gaan naar nummer vijf. De laatste: vreugde en vrede vanwege de hoop. En dat is een tekst waar ik u naartoe wil nemen: Romeinen 15. O ja, dat is echt zo mooi over wat hoop is. Ik heb hem expres ook voor het laatst bewaard, misschien wel de mooiste tekst over wat je over hoop kunt zeggen. Vooral ook over wat hoop uitwerkt.

Daar staat dit: "De God echter van de hoop..." Hoezo de hoop? Hij is niet alleen God van hoop in het algemeen, maar Hij is de God van dé hoop. En dat verwijst ook direct terug naar het voorgaande. Ik laat het even voor wat het is, maar Hij is de God van de hoop. En dan staat erbij – en dat is een gebed: moge jullie vervullen. Nou, dat staat er ook omdat Hij juist bij machte is dat te doen. Hij moge jullie vervullen van alle vreugde en vrede. Ik zei het zojuist, en u vond dat misschien overdreven, maar hier heb ik toch in ieder geval één bonnetje daarvan: namelijk dat hoop werkelijk gelukkig maakt. De hoop van de Schrift maakt echt gelukkig. Daar kan geen enkele handleiding voor een gelukkig leven tegenop – je gaat naar de boekhandel en je vindt ze zo in hele rijen. Dat zijn vaak wel weer van die zelfhulpboeken, weet u wel? Maar hier spreken we over een verwachting die God uitgesproken heeft. En beaam dat: zo is dat. En die hoop maakt gelukkig, en die God van de hoop is bij machte om dat te bewerken. Hoe anders dan doordat Hij gesproken heeft over zaken van de toekomst? Hij is in staat om jullie te vervullen van alle vreugde en vrede.

Van alle vreugde en vrede. En als ik zeg dat we er nog geen promille van begrijpen... Als we een promille zouden verstaan, zouden we geen dag meer chagrijnig zijn. En hier staat: "Hij moge jullie vervullen van alle vreugde en vrede." In de NBG staat "van louter" – dat is in feite dezelfde gedachte – van louter vreugde en vrede. Ziet u wat hoop uitwerkt? Nou, inmiddels hebben we al aardig wat gezien. Het is een inspiratiebron, het geeft kracht, maar ook een motief om lief te hebben. Het geeft een motief om ervoor uit te komen, maar ook om te strijden tégen. Het maakt strijdbaar, maar hier is het een bron van vreugde en vrede die in staat is ons te vervullen. Van alle of van elke vreugde, en daarmee dus van louter vreugde.

En ongeacht de omstandigheden, want die kunnen... Ik bedoel, daar hebben we het ook niet over. We hebben het nu niet over de omstandigheden die ons nu tegenzitten in het leven. Nou ja, ik weet zeker: als we daar even over door zouden gaan en ik zou aan een aantal mensen het woord geven, dan hoorden we allemaal dingen die het leven soms zo moeilijk en zwaar en misschien deprimerend maken. De ene lijst is misschien nog langer dan de andere. Maar dan hebben we het allemaal over de omstandigheden nu. We hebben het nu over hoop, over de verwachting, maar ook over wat die verwachting in staat is nú te doen.

Het is de God... Hij is een God. Het hele karakteristieke van God is dat Hij een God is van hoop. Ja, van dé hoop. Van werkelijke hoop ook. Laat ik dan dit zeggen: als u ooit in aanraking komt met een boodschap – zogenaamd van God – van hopeloosheid, dan is dat niet van God. Want God is een God van hoop. Bij Hem bestaan er geen hopeloze gevallen. Never, nooit. Daarom is het werkelijk een goed bericht voor heel de schepping, voor alle mensen. Laat je dat never nooit afpakken. En die hoop is in staat ons te vervullen van louter vreugde.

Vreugde, ja, want zo gaat dat toch met hopen? Als je uitziet naar iets, dan zit je je er al op te verkneuteren. Op dat wat gaat komen. Je gaat op vakantie en die vakantie wacht nog; je hebt misschien nog stapels werk liggen. Maar je verheugt je al helemaal op dat wat gaat komen. Dat is wat vreugde is. Die hoop geeft vreugde, maar het geeft ook vrede. Het geeft stabiliteit en rust. Ook het vermogen om de dingen dan te verdragen, om met vrede te leven in de omstandigheden waarin je je bevindt. Louter vreugde en vrede in het geloven.

Feitelijk zijn hoop en geloof hetzelfde. Want je vertrouwt God aangaande de toekomst en daarmee heb je hoop. Dus dat is eigenlijk broertje en zusje. Juist omdat je Hem gelooft en vertrouwt, heb je hoop. "Van alle vreugde en vrede in het geloven om jullie overvloedig te doen zijn in de hoop." Leuk hè? Er wordt eerst gesproken over vervullen en dan vervolgens over overvloedig te zijn. Vond u dit al zoveel? Vervullen van louter vreugde en vrede, en dan gaat dit nog verder: om overvloedig te zijn in de hoop.

Ik probeer me dat zo concreet mogelijk voor te stellen. Vervuld wil zeggen dat je er helemaal vol van bent. Overvloeiend wil zeggen dat je ervan overloopt. Dat is in het Nederlands heel makkelijk, want dat begrijpen we allemaal: iets waar je vol van bent, daar loop je van over. Volgens mij wil "overvloedig van de hoop" zeggen dat je het niet voor je kunt houden. We hadden het net in het begin over "in verwachting" zijn, en elke moeder weet wat dat betekent. Je bent in verwachting en dat kun je verzwijgen. Dat moet je soms ook nog even verzwijgen, maar daar moet je echt moeite voor doen. Je hebt namelijk de neiging om erover te spreken omdat je er vol van bent. Nou, zo werkt hoop. Dat geeft je licht, dat laat je stralen. Het vervult je ervan en daarom vloeit het ook over; het gaat borrelen. Dat is het geweldige wat de God van de hoop in staat is te doen: vervullen met vreugde en vrede in het geloof om overvloedig te zijn in die hoop. En er staat bij: in de kracht van, of in het vermogen – dynamis – in het vermogen van heilige geest.

En feitelijk is dat ook weer Zijn woord. Want Zijn woord is geest en leven, en hoop en kracht. Dat geeft ons die kracht. Ziet u? En daarmee wil ik afsluiten. Ziet u wat hoop allemaal doet en uitwerkt? Ik vind het geweldig om te spreken over de inhoud, maar ik vind het ook geweldig om te weten dat die hoop met recht doet leven en lieven, en vervult en doet overvloeien van louter vreugde en vrede. Wat een God! En wat een goed bericht! Amen.