▶ 00:00 Inleiding: het Alledaagse Begrip Enthousiasme ↑ hoofdstukken

Nou, ook van mijn kant een hele goedemorgen allemaal, beste mensen. Het was mooi om dit zo met elkaar te mogen beleven en wij gaan enthousiast verder. Waarom ik dat zo zeg? Ach, ik heb het geheim daarvan inmiddels al verklapt, namelijk: kijk eens op het scherm. Het geheim van enthousiasme. Ik ga straks – maakt u zich geen zorgen – hele duidelijke koppelingen leggen met wat de Bijbel daarover zegt, want u moest eens weten wat de Bijbel over enthousiasme allemaal te melden heeft. Maar laten we eerst eens eventjes 'freewheelen' en het begrip als zodanig, zoals wij dat gewend zijn te gebruiken, eens analyseren en eraan snuffelen.

Wikipedia dus. Vanmorgen zaten wij in de auto en toen was er even een hele specifieke vraag. Ik zei: "Nou, we zullen dat even vragen aan de internet-encyclopedie." Je stelt de vraag en je krijgt meteen het antwoord; daar heb je geen Winkler Prins of Oosthoek meer voor nodig. Dat is volstrekt overbodig geworden. Maar Wikipedia zegt over enthousiasme, om er even in te komen, het volgende: "Enthousiasme is een gemoedstoestand waarbij men zich levendig en uitgelaten gedraagt en een grote geestdrift en motivatie voor iets of iemand vertoont." Aha, dat wisten we eigenlijk wel. Op zich is dit geen verrassing, want zo gebruiken we dat woord. Het is weliswaar een Grieks woord, maar we gebruiken het zoveel in het Nederlands en het is zo ingeburgerd, dat ik vermoed dat zelfs de meeste mensen absoluut geen idee hebben wat het woord eigenlijk betekent. En toch gebruiken we het zo: als een gemoedstoestand, levendig, uitgelaten, vol geestdrift en motivatie.

Laten we eens kijken naar enkele facetten van enthousiasme. Het scherm is zo groot, dan moet je precies weer de rand opzoeken... ja, het lijkt wel gepriegel zeg. Hij moet iets hoger, maar goed, dat maakt niet uit. Enkele facetten van enthousiasme dus. Laat ik eens wat synoniemen noemen, woorden die daar min of meer mee overeenkomen en die daar erg sterk aan gekoppeld zijn, of woorden die we ter vervanging gebruiken. Geestdrift, dat woord kwamen we zojuist al even tegen. Of 'bruisen', zoals dat plaatje op de eerste dia van een glas champagne al liet zien. Dat bruisende, die kracht die vanbinnen zit en die eruit komt zodra je de kurk eraf haalt; dat is eigenlijk wat geestdrift ook is. Het moet naar buiten. Het komt van binnenuit, maar het gaat met kracht naar buiten. Dat is wat enthousiasme ook aanduidt. Je hebt cola, maar als cola 'doodgeslagen' is, dan is het zonder prik en bruist het niet meer. Dan is – om de beeldspraak even vol te houden – het enthousiasme weg.

Inspiratie is ook zo’n woord, wat trouwens ook een Grieks woord is. 'Spirit', geest. Je wordt geïnspireerd, de geest zit erin en gaat eruit. Of 'vervuld zijn van': iemand die enthousiast is, is ergens vol van. En wat gebeurt er als je ergens vol van bent? Als het hart ergens vol van is, dan loopt de mond ervan over. Het valt niet mee om dat dan voor je te houden. Elan is ook zo’n woord dat we daaraan koppelen, of vuur. En ja, als ik zeg 'vuur', dan komt er nog iets anders bij kijken: namelijk dat we bij enthousiasme inderdaad altijd denken aan iets wat aanstekelijk is. Aanstekelijke passie. Ook 'passie' is een Grieks woord, dat staat voor hartstocht en liefde, maar het steekt ook anderen aan.

Wanneer iemand ergens enthousiast over is... ik heb wel meegemaakt dat er onderwerpen zijn die mij persoonlijk volstrekt niets zeggen. Om maar wat te noemen: postzegels verzamelen. Ik kan me niet voorstellen dat je daar enthousiast over bent – en dat is mijn gebrek hoor, want ik wil niemand beledigen als hier toevallig een filatelist aanwezig is. Want zo heet dat, hè? Maar als je iemand hoort vertellen over een onderwerp dat jou persoonlijk misschien helemaal geen bal zegt, en dat wordt met enthousiasme gebracht, dan werkt dat aanstekelijk. Dan zou je zowaar nog op het idee komen: ik ga ook postzegels verzamelen! Zover is het bij mij nog niet gekomen, maar u begrijpt wat ik bedoel.

Dat is denk ik ook wat er gebeurt met vakken op school. Hoe komt het vaak dat leerlingen of studenten voor een bepaald vak kiezen? Dat is vaak te herleiden tot een leraar of docent die over dat betreffende vak heel aanstekelijk en met passie sprak. En ja, hoe gaat dat met iets wat aanstekelijk is, met vuur? Dan word je aangestoken en wordt dat overgebracht op de ander. Iets wat ik ook koppel aan het begrip enthousiasme is dat het precies het verschil maakt tussen middelmatigheid en voortreffelijkheid, of uitnemendheid. Je kunt iets doen zonder enthousiasme. Oké, je kunt je werk doen – en dat geldt eigenlijk voor elke activiteit in het leven – maar dat is dan middelmatigheid. Maar wat nu echt het verschil maakt en waar het op aankomt, is het enthousiasme. Dat maakt iets werkelijk voortreffelijk. Ik ben er ook van overtuigd dat je in elke taak die je in het leven hebt, of in alles wat je doet, voortreffelijk wordt juist door enthousiasme.

Iemand die kookt, dat is één ding. Ik doe het zelf niet – niet dat het niet van node is ofzo, dat kan ook nog – maar ik bedoel: in de keuken staan. Je weet dat je moet gaan eten bij iemand die met enthousiasme kookt, want gegarandeerd is zo iemand daarin beter. Alles wat je met enthousiasme doet, daar geef je je tijd aan en daar heb je passie voor. Niets is je daarvoor te veel en vandaar ook dat je erin uitmunt. Een chauffeur met passie en enthousiasme is een betere chauffeur dan een chauffeur zonder passie. Dat geldt voor elke taak, maar ook voor elke positie in het leven: of je nu vader, moeder of een kind bent, of in welke positie je ook geplaatst bent als werknemer of werkgever. Met enthousiasme is het gewoon in alle opzichten beter. Enthousiasme is dus niet zomaar 'een dingetje' waarvan je denkt: nou ja, het is leuk als het erbij zit. Nee, eigenlijk maakt dat het verschil. Dat geeft de dingen inhoud. Nou, dat zijn zo wat gedachten die ik daar los over doorgeef om het begrip even wat scherper te krijgen.

▶ 08:29 De Woordbetekenis: 'en-theos' (in God Zijn) ↑ hoofdstukken

Nou gaan we wat dieper. Het woord enthousiasme — ik zei het al, ik verklapte het alvast — is een Grieks woord en het is onder te verdelen in tweeën. Dat laatste was dan even weggelaten, maar enthousiasme is afgeleid van twee Griekse woorden, namelijk 'en' en 'theos'.

Dat 'en' is een Grieks voorzetsel en dat betekent hetzelfde als ons voorzetsel 'in'. We hebben talloze woorden in het Nederlands die ook beginnen met 'en', maar dat komt uit het Grieks en betekent gewoon 'in'. En dat 'theos', ja, dat kennen we allemaal wel want dat gebruiken we ook; denk aan theologie of theosofie en dat soort begrippen. 'Theos' is het Griekse woord voor God.

Zodat enthousiasme dus letterlijk — en je kunt dit trouwens ook allemaal terugvinden in datzelfde Wikipedia waar ik zojuist naar verwees — van origine 'in God zijn' of 'in de godheid zijn' betekent. Het wordt ook in verband gebracht met de Griekse mythologie, maar dat laat ik er even buiten. Het gaat me puur om de woordbetekenis en de herleiding. Enthousiasme betekent dus inderdaad: in God zijn.

Nou gaan we nog een steek dieper.

▶ 10:10 De Betekenis van 'theos': God Is de Plaatser ↑ hoofdstukken

Want het woord theos, God, vind ik eigenlijk nog even te vaag. Oké, dan denken we aan een opperwezen, de godheid; dat kan op allerlei manieren nog weer ingevuld worden. Mensen denken aan iemand of aan iets vaags, maar laten we het eens even wat scherper stellen. Want dat Griekse woord theos is weer afgeleid van een werkwoord, en dat werkwoord is plaatsen, stellen of schikken. Iets neerzetten, in de zin dus van plaatsen. En dat maakt het woordje theos weer zo enorm bijzonder, en dat geeft het ook zoveel meer precisie en betekenis.

God is niet maar zomaar een opperwezen, whatever that may be. Nee, het is: plaats. Iemand die plaatst. Iemand die de dingen neerzet. Theos is dus de plaatser. Die twee laatste letters 'os' willen zeggen dat het mannelijk is en dat het gaat om iemand die dat doet; een plaatser dus. In het Grieks heb je dat heel vaak, en dat zien we in het Nieuwe Testament ook – ik ga straks ook daar voorbeelden van geven. Meestal is het zo dat een zelfstandig naamwoord voorafgegaan wordt door een bepaald lidwoord. Dan is het ho theos, en dat betekent 'de plaatser'. En dat maakt het nog weer zoveel anders.

Het hele Bijbelse idee is: er zijn goden-plaatsers. In feite is dat een wat algemeen begrip; ook in de Bijbel is dat zo. In het Hebreeuws worden bijvoorbeeld rechters en koningen soms ook bij gelegenheid goden genoemd. In de lagere zin van het woord is dat ook zo, want dat zijn ook mensen die in een positie verkeren waarin zij dingen kunnen schikken, beschikken, neerzetten, plaatsen en een plek geven. Maar uiteindelijk – en dat is de Bijbelse gedachte – Paulus zegt in 1 Korinthe 8: ja natuurlijk, er zijn goden in menigte, dat mag allemaal waar zijn. Voor ons nochtans is er maar één God: de Vader, uit wie alle dingen zijn en uit wie wij zijn. De God. Dus de ene God.

En nu zijn we waar we wezen moeten. Als we het hebben over God, dan hebben we het over Degene die alles plaatst. Want als er maar één God is, dan betekent dat dus dat er maar één is die alles een plaats toewijst. Als iets plaatsvindt, hoe komt het dan dat het plaatsvindt? Wel, omdat het een plaats heeft gekregen door de Plaatser. Hij is de Beschikker en dat is wat God, God maakt. En dat is een geweldig indrukwekkend concept – dat klinkt misschien wat theoretisch, maar het is een waarheid. Want ik zal u laten zien hoe enorm groot de impact is van deze wetenschap: Hij is het die alles beschikt en een plaats toewijst, in ruimte maar ook in tijd.

▶ 13:46 Paulus op de Areopagus: de God Die Alles Geeft en Beschikt ↑ hoofdstukken

Ik ga om te beginnen u eens meenemen naar Handelingen 17. Daar is Paulus in Athene, de plek bij uitstek. Nu nog steeds trouwens heeft het die reputatie als de plaats van wijsheid, van de 'sofie'. Paulus bevindt zich daar in een filosofische omgeving van epicureërs en stoïcijnen; die scholen worden daar allemaal ook met name genoemd. Dan lees je dat Paulus daar op de markt is en dat hij gevraagd wordt om eens zijn verhaal te doen. Nou, dat hoef je Paulus maar één keer te vragen. Hij ging daar op de Areopagus een geweldige toespraak houden, waarvan we het verslag hebben in Handelingen 17.

Wat hij daar in dat publiek doet, is niet één keer letterlijk verwijzen naar de Schrift. Dat had ook geen zin. Als hij in de synagoge was, kon hij wijzen op hun eigen Bijbel, maar hij was daar in een filosofisch publiek dat geen enkele relatie had met de Bijbel. Zij hadden hun goden, een totaal andere denkwereld. Paulus vertelt heel gepast wat hij te melden heeft. Wat hij eerst doet, is spreken over God. De God.

Ik zal u nog even één ding vertellen over de aanleiding, want zoals Paulus begint, was dat een mooie binnenkomer. Hij was in Athene namelijk geprikkeld doordat hij vele godsbeelden had gezien, afgodsbeelden. Dat pantheon was enorm uitgebreid; de Grieken kenden vele godheden die zij vereerden. Op een gegeven ogenblik was Paulus tegen een lege sokkel aangelopen. Het waren allemaal beelden, maar nu zag hij een voetstuk. Het komt in onze vertalingen niet zo uit de verf, maar er staat niet dat hij een altaar zag, maar een lege sokkel met de inscriptie: 'Aan de onbekende God'. Je begrijpt meteen waarom het een lege sokkel was: een onbekende God kun je niet uitbeelden. Er waren overal afgodsbeelden, maar nu zag hij een lege sokkel die niet uitgebeeld was, maar alleen de inscriptie bevatte: gewijd aan de onbekende God. Zo van: we hebben er velen, maar wellicht hebben we er één gemist. Nou, dit 'standbeeld' is daaraan gewijd, aan die onbekende God. Paulus zegt: "Aha, ik kom jullie vertellen van die onbekende God. Die God die jullie niet kennen, die ken ik wel."

Wat blijkt? Die onbekende God is dé God, de echte. Uiteindelijk is het zo: er is of één God, of er is geen God. Op het moment dat er meerderen zijn die de dingen plaatsen en beschikken, dan is er conflict. Maar dan betekent het dus dat je geen God meer bent, want dan heb je maar een heel beperkte impact en een beperkte macht. Als er één God is, dan bepaalt Hij alles en beschikt Hij alles. Nou, die God predikte Paulus daar in Athene.

In vers 24 wordt gesproken over de God die de wereld maakte. Ik lees even verder: "Die wordt ook niet door menselijke handen behandeld alsof Hij iets behoevend is." U moet zich voorstellen: hij zag daar al die beelden en die hadden verzorging nodig. Die moesten weer eventjes gerepareerd worden. Ja, zo gaat dat met die beelden. Hij zegt: "De God waar ik jullie over vertel, de jullie onbekende God, die heeft dat niet nodig. Die heeft geen behandeling nodig." Eigenlijk staat hier het woordje 'therapie'; Hij heeft geen therapie nodig hoor, alsof Hij iets behoeft van mensenhanden of alsof Hij mensen nodig zou hebben.

Mooi hè: "alsof Hij iets behoevend is". Daar staat achter: Hijzelf geeft namelijk. En dat is het antwoord: aan allen leven en adem en het al. Alsjeblieft, dat is de God! Hij behoeft niks, Hij heeft niks nodig, Hij heeft ons niet nodig. Het is precies omgekeerd: Hij is namelijk zelf degene die aan allen, niemand uitgezonderd, alles geeft. Dus wat je ook hebt en wat je ook bent, dat heb je per definitie van Hem. Er is er namelijk maar één. Hij geeft aan allen leven en adem. We hebben het zojuist bij het opdragen van Sepp er nog over gehad, of daar had Ron het over: we krijgen het leven van God. Waarom leef ik? Gewoon omdat je leven hebt gekregen. Je ademt, en elke ademtocht en elke hartslag is er één omdat God jou dat vermogen geeft. Zelfs als je die adem gebruikt om God te vervloeken, dan kan dat alleen maar omdat Hij jou de adem, de stembanden en het vermogen geeft. En als jij je vuist balt naar de hemel, dan komt dat omdat Hij jouw hart en jouw spieren geeft om je vuist te ballen naar Hem. Kijk, dat zijn wij: een mens, gewoon klei in de hand van de Pottenbakker. Hij maakt leven en Hij neemt ook weer het leven.

Het leven met allemaal hoofdletters geeft Hij ook, maar dat is hier trouwens nog niet zozeer het onderwerp. Hij geeft leven en adem; dat is min of meer synoniem, want het leven begint op het moment dat je gaat ademen. Na veertig weken begint de leeftijd te tellen. En 'het al' – 'ta panta' staat hier – gewoon alles. Noem iets wat je bent of noem iets wat je hebt wat je niet van Hem hebt ontvangen. Dat is trouwens ook de reden waarom, als dat kwartje eenmaal gevallen is, je Hem ook dankt. Want ja, hoe gaat dat? Ik krijg iets en dan zeg je dankjewel. Maar als je iets 'om niet' krijgt, zonder dat je er iets voor gedaan hebt, dan zeg je dankjewel. Waarvoor danken wij dan? Voor alles, want Hij plaatst namelijk alles. Hijzelf geeft aan allen leven en adem en het al.

Maar dat was nog niet de enige reden waarom ik hiernaartoe ben gegaan, want dat was eventjes belangrijk. Nog even een vers. Paulus zegt trouwens: "Hij maakte uit één mens elke natie van mensen." Uit één mens, onze aller voorvader Adam. Tenminste, ik weet niet of ze u op school iets anders hebben wijsgemaakt, maar het is echt Adam hoor. We stammen van Adam af en niet van een aap. Hij maakte uit één elke natie van mensen om te wonen op de hele oppervlakte van de aarde. Dat is inmiddels gebeurd. Hij bepaalt de toegemeten tijden en de grenzen van hun woonplaats. Dit is trouwens een mooi voorbeeld van plaatsen: Hij bepaalt, Hij plaatst. In de tijd bepaalt Hij de toegemeten tijden: de perioden, de seizoenen, de jaren, de grotere blokken van tijd, de decennia, de eeuwen. Een mens is niet meer gegeven dan een eeuw, hooguit. We zongen zojuist het lied met de tekst die Ron zojuist meegaf uit 1 Timotheüs 1 vers 17: "De Koning der eeuwen, de Koning van de aionen, van de wereldtijdperken." Hij geeft dat allemaal een plaats. Hij is degene die de tijden beschikt.

Maar ook, zoals er staat: Hij bepaalt de toegemeten tijden, maar ook de grenzen. Hij zet mensen op hun plek, en ook natiën op hun plek. Het is trouwens een groot probleem als die natiën gaan verkassen; dan gaan ze door elkaar lopen en dat geeft altijd heel veel ellende. Maar goed, we zullen het daar verder niet over dat soort 'Haagse dingen' hebben, maar u begrijpt: God plaatst. Ook volkeren en natiën. Maar laten we het nog even kleiner nemen, op microniveau in mijn persoonlijk leven: hoe komt het dat de dingen zijn zoals ze zijn? Nou, Hij plaatst de dingen. En dat wil helemaal niet zeggen dat alles naar Zijn willen is; er gebeurt zoveel.

▶ 23:54 Het Kwaad Wordt Door God Ten Goede Gekeerd ↑ hoofdstukken

Goed en kwaad, dat staat ook in Jesaja. "Ik ben het," zegt God dan heel triomfantelijk, die het goede bewerkt en die ook het kwade schept. "Ik, de HEER, doe al deze dingen." Licht en duisternis; dat is een geweldige gedachte. Je zegt: "Maar God is toch alleen maar goed? God is toch de goede God, en hoezo heeft Hij dan iets met kwaad?" Jawel, maar ook het kwaad heeft Hij in Zijn hand en dat weet Hij ten goede te keren. Als er kwaad is — en er is kwaad genoeg, ik noem al het negatieve: lijden, moeite, tranen, ziekte, dood, enzovoort — dat is allemaal kwaad. Ja, maar ik zal u dit vertellen: God is degene die ook dat kwaad beschikt. En sterker nog: als het niet noodzakelijk zou zijn, dan zou Hij het niet eens een plaats geven.

Dat zei Jozef aan het einde van het boek Genesis. Jozef zegt tegen zijn broers: "Jullie hebben wel kwaad gedacht, maar God heeft het ten goede gedacht." Dat wil zeggen: zij verkochten hem en hij kwam in de gevangenis terecht; ze wilden eigenlijk van hem af. Jozef bekijkt het dan vanuit een goddelijk perspectief en zegt: "God heeft het een plek gegeven." Jullie dachten van mij af te wezen op deze manier, maar God heeft het ten goede gekeerd. Hij heeft van de min een plus gemaakt. Hoe deed Hij dat? Hij zegt: juist door mij naar Egypte te sturen, heeft Hij jullie in leven gehouden. Kijk, dat noem ik nou goddelijk. Dat is God die de minnen tot plussen maakt.

Trouwens, laat ik u dit vertellen als we het over een plus hebben: er bestaat geen plus zonder min. Een minteken zonder plus bestaat wel — oké, dat is een min — maar een plus heeft altijd de min in zich. Er zit alleen een verticale streek doorheen. Er zit een hele diepe gang in, hoor. Verticaal, van bovenaf. Het kwaad wordt door God ten goede gekeerd. Hij maakt de min tot een plus. Of zoals Paulus zegt in Romeinen 8: Hij doet alles medewerken ten goede. Hij maakt die min tot een plus. Dat is eigenlijk het grote proces wat door de aionen heen, de wereldtijdperken heen, gebeurt. Geweldig. Kijk, dat is nou dé God, bij wie niets tevergeefs gebeurt en die alles bepaalt en toemeet en grenzen beschikt.

En dan staat erachter: "om de God te zoeken". Waarom doet Hij dat? Zodat de mensen God zouden zoeken, of zij Hem al tastende zouden mogen vinden. En dan zegt Paulus — het klinkt een beetje ironisch — "hoewel Hij zeker niet ver weg is van eenieder van ons." Wat Paulus eigenlijk zegt, is dat het feit dat God dat zo doet, is omdat de mens naar God zou zoeken. Trouwens, elk mens heeft een ingeschapen godsbesef. Wij hebben het vermogen, de intelligentie van God gekregen. En weet je wat het mooie van intelligentie is? Je herkent intelligentie. Een dier niet. Een dier ziet geen mobieltje of een schilderij en zegt: "Oh, wat knap bedacht." Nee, die herkent dat niet. Maar als je intelligent bent, zeg je: "Wauw, knap zeg, hoe dat bedacht en gemaakt is." Wij zien in alles intelligentie, en dan weet je dus: het is gemaakt. Er is over nagedacht, er is een Designer. Het is niet zomaar ontstaan; nee, daar komt intelligentie bij kijken.

Kijk, wij weten van de Schepper en we kunnen eigenlijk ook niet zonder. Een mens kan niet leven zonder het besef dat de dingen geplaatst worden. Moet je je voorstellen: geen mens kan echt, als het erop aankomt, leven met de gedachte dat alles zinloos is. Als mijn bestaan volstrekt zinloos is, dan heeft het dus ook geen zin om verder te leven. Als er geen doel is, als er niemand is die mij bedacht en gemaakt heeft en die een plan heeft, ja, dan is mijn bestaan zinloos. Dat is trouwens ook de officiële filosofie: dat het allemaal geen betekenis heeft. Dan zeggen ze: "Nou, het leven heeft geen zin, je moet er zin in hebben." Maar juist dat maakt dat ik er geen zin in heb.

Nou ja, hoe je dat verder ook oplost, dat maakt me niet uit. Laat ik niet negatief doen. Er is Iemand die aan het begin staat, die alles gemaakt heeft, en de mens is daarop aangelegd. Alleen daarmee kun je leven. Het kan niet zinloos zijn. Er moet een Bedenker zijn, een Ontwerper die een plan heeft. "Om de God te zoeken, of zij Hem al tastende zouden mogen vinden, hoewel Hij zeker niet ver weg is van eenieder van ons." Hoezo, Paulus? Nou, er staat: "Want in Hem leven wij en bewegen wij en zijn wij." Kijk, daarom is God niet ver weg van ons.

▶ 29:57 In Hem Leven, Bewegen en Zijn Wij ↑ hoofdstukken

God zoeken. Nou, Paulus zegt: hoezo zoeken? Hij is toch niet ver weg? Want in Hem – dat wil zeggen in 'de God', en tō Theō... nou, dat is mijn Grieks dan. Eigenlijk en-theos en enthousiasme, dat is 'in God'. En wij zeggen dan en tō Theō... dat wordt wel heel ingewikkeld, maar we zijn in Hem, in God. Heel de schepping beweegt zich in God. In Hem leven wij, bewegen wij... en hoe was het? Er staat bij de psalmist: al ging ik naar de hemel, al ging ik naar de maan of al ga ik naar Mars toe... wat je ook maar bedenkt. Dacht je nou werkelijk dat je God kunt ontlopen? Steeg ik ten hemel, zegt de psalmist, U bent daar. En maak ik het dodenrijk tot mijn sponden, tot mijn rustplaats, U bent er ook. Want Uw hand zal mij geleiden.

Je komt van God nooit af. Waarom niet? Wel, Hij is onze leefomgeving. Je bent er dankzij Hem en in Hem leven wij. Je ontkomt nooit aan Hem. In Hem leven wij. Waarom? Kijk, en dat is ook wat enthousiasme is: in God zijn, in de godheid zijn. Kijk, in feite is het zo, wat hier staat: in Hem leven wij en bewegen wij en zijn wij. Dus we zijn allemaal enthousiast. We zijn allemaal in God. Maar wat Paulus nou eigenlijk aan die Atheners vertelt, is: ja, jullie weten het nog niet, aan 'de onbekende God'. Die God is er wel. Sterker nog, daar zijn jullie in, en als jullie je voortbewegen of waar je nou ook naartoe gaat, dan ben je altijd in Hem, per definitie. Dus wij zijn allemaal in God. Alleen, je weet het niet. Of je weet het wel en je herkent het niet. Of je weet het wel, maar je wilt het niet weten. Dat is ongeveer hetzelfde. Maar als je het eenmaal weet en beseft, dan geeft dat zo’n enorme glans aan het bestaan.

Weet u waarom? Nou, 'de God', dat is degene die de wereld gewoon en alles wat daarin is, maakte. En daaraan vooraf ging natuurlijk al dat Hij het bedacht heeft, een plan had. Hij had een plan en Hij heeft een ontwerp en Hij heeft het gemaakt. Dat is de wereld. Hij is de Maker en Hij geeft aan allen leven en adem en alles, en Hij bepaalt de tijden en grenzen. Wel, in Hem – degene die dat allemaal maakte en die alles geeft en die alles bepaalt en beschikt – in Hem leven wij. Er is iemand die ons bedacht heeft, gemaakt heeft, die de dingen beschikt. En buiten Hem om kan er niets zijn. Maar dat betekent dat God overal bij betrokken is. Nou, een geweldige waarheid. Want dat betekent namelijk dat mijn leven zin heeft en inhoud heeft, en dat er iemand is die om mij geeft.

Maar er zijn nog meer dingen. Ik zal u daar wat over vertellen. Ik neem u mee naar nog een drietal schriftplaatsen. Ja, drie schriftplaatsen waar we nog meer naartoe gaan.

▶ 33:59 Wij Roemen in God de Verzoener (romeinen 5) ↑ hoofdstukken

Laten we kijken naar Romeinen 5. Dit zijn allemaal schriftplaatsen waar gesproken wordt van "in de God". Om te beginnen Romeinen 5 vers 11. De wijze waarop ik het nu aanpak, maakt natuurlijk sowieso dat ik iedere keer midden in een vers of midden in een betoog terechtkom; oké, dat zij dan zo. Paulus zegt hier, terwijl hij over allerlei dingen spreekt: "Maar dat niet alleen, wij roemen ook in God." Ik heb expres even de vergrootkwasten bij me, want er staat hier ook gewoon dat woordje "in de God". Dan was hij eigenlijk dus, om even in de termen te blijven, enthousiast in de God. Wij roemen ook in God door onze Heer, namelijk Jezus Christus, door wie wij nu de verzoening ontvingen.

Dat is mooi, want weet je wat daarmee gezegd is? Dat God degene is die verzoent. Dat moet ik even uitleggen, want vooral in het Nederlands is dat een beetje een lastig en complex begrip, hoewel we het allemaal kennen. Verzoening, zoals Paulus het hier en ook elders gebruikt, is in de zin zoals wij het in feite ook gebruiken: wanneer er sprake is van conflict. Dan zijn er twee strijdende partijen of twee partijen die van elkaar vervreemd zijn geraakt. Verzoening betekent dat er tussen die twee partijen weer vrede komt en dat ze liefhebbers van elkaar worden. Dat is eigenlijk wat verzoenen is.

Nu zegt Paulus hier: God is het die verzoent. De wereld is eigenlijk van God vervreemd of zelfs vijandig gezind. Men wil niks van God weten en men redeneert Hem weg. In ieder geval is men vervreemd van God; men beweegt bij Hem vandaan en ook als men nog weet van Zijn bestaan, dan wordt dat weggeredeneerd. Het heeft in de praktijk geen betekenis, maar het betekent dus dat je van Hem vervreemd bent. Nu is het God zelf die vijandige mensen of mensen die van Hem vervreemd zijn weer tot Zich brengt. Dat is niet omdat een vijand zich keert tot God, nee, God verzoent vijanden. Dat wil zeggen: Hij overtuigt de vervreemde partij van Zijn liefde en maakt zelf dat die vijand of vervreemde een liefhebber van Hem wordt. Dat is wat verzoenen is. Een verzoener wil zeggen: een vijand wordt een liefhebber. Hij maakt vijanden en vervreemden tot liefhebbers.

Paulus zegt: wij zijn al zo ver. Hij zegt ook in Colossense 1 dat het veel grootser is. Sterker nog, het is alomvattend. Daar zegt Paulus dat God door het bloed van het kruis het al weer met Zich verzoende, namelijk hetzij wat in de hemel, hetzij wat op de aarde is. Sorry mensen, ik kan het ook niet helpen, het staat er zo en ik ben er verschrikkelijk blij mee. God verzoent de wereld met Zich. Het geweldige van gelovigen nu is dat zij nu al verzoend zijn. En dat is geen werk van een mens, dat is werk van Hém. Dat komt omdat Hij mensen roept als eerstelingen om een eersteling te zijn. Hij roept mensen en Hij maakt hun harten week. Hij overtuigt ze van Zijn liefde. Dat is geen mensenwerk, dat is geen keuze van "ik heb voor Jezus gekozen". Nee, God roept jou en God heeft jóu overtuigd. Hij heeft jou overtuigd. Dat is Zijn werk. Zo wordt een vijand een liefhebber van Hem.

Waar is de roem dan in gelegen? Waarin kan ik zeggen: dat heb ik gedaan? Helemaal niks. Je bent een creatie. Als je verzoend bent, dan komt dat omdat Hij jou overtuigde van Zijn liefde, zodat jij Hem nu ook liefhebt. Wij roemen in God. Wij roemen enthousiast, omdat God dé God is, de Schepper is, degene die aan alles een betekenis geeft, die alles geeft, alles beschikt, maar ook nog eens alle vijanden tot vrienden maakt. Wij mogen dat nu reeds zien. Dat is een eerste ding. In zo'n God roemen wij enthousiast! Wij roemen in de God. Waarom? Door onze Heer Jezus Christus, want Hij is het instrument dat God gebruikt om de wereld te overtuigen van Zijn liefde. Hoeveel houdt God van deze wereld? Kijk naar het kruis van Golgotha. Daar sloeg de wereld Zijn Zoon aan het kruis en God zegt: door Hem en door wat jullie doen, ga ik jullie het leven geven. Want drie dagen later stond Hij op uit de doden en dat leven gaat Hij geven aan de mensheid. Zijn liefde is niet kapot te krijgen. Daar waar de vijandschap van de mens en van de wereld het duidelijkst bleek, daar bewees God Zijn liefde. Dat is verzoening; zo overtuigt Hij van Zijn liefde.

▶ 39:48 Vrijmoedig Spreken over het Goede Bericht (1 Thessalonicenzen 2) ↑ hoofdstukken

In 1 Thessalonika 2 wordt ook gesproken over het zijn "in de God". We zitten hier weer midden in het gedeelte waar Paulus zegt: "Ondanks dat wij tevoren leden en beledigd werden in Filippi..." Hij gaat eventjes terug in de tijd. Hij schrijft zijn brief en vertelt: "Ja, jullie weten wat er in Filippi gebeurde." Dat lag vlak bij Thessalonika, Saloniki. De Ajaxieden onder ons weten allemaal wel waar Saloniki ligt; die hebben onlangs nog tegen Thessalonika gespeeld en gewonnen, waarvan akte.

Maar goed, Filippi lag dus vlak bij Thessalonika. Ondanks dat wij tevoren leden en beledigd werden in Filippi, zoals jullie hebben vernomen, spreken wij vrijmoedig in onze God. Eigenlijk staat daar dus: wij spreken enthousiast. Wij spreken vrijmoedig in onze God, enthousiast het goede bericht, het evangelie van God, onder veel strijd.

Waarom? Wel, het is een geweldig goed bericht. Waarom spreekt Paulus daar zo vrijmoedig en enthousiast over? De reden is heel simpel: het is een goed bericht. Het is het beste bericht dat je maar kunt bedenken. Er is één God. Hij maakte alles, Hij beschikt alles, Hij geeft alles en Hij plaatst alles. En Hij maakt alle dingen wel. Onvoorwaardelijk. Er hangt geen prijskaartje aan en er wordt niet gevraagd of jij dat goed vindt of dat jij daar ook voor kiest. Nee, dit is gewoon een bericht, een mededeling. En u weet hoe dat gaat met mededelingen en berichten: dat kun je geloven of je kunt het niet geloven. Maar ook als je het niet gelooft, wordt de waarheid er niet minder om. Ik vertel het gewoon; wat u ermee doet, moet u zelf weten. Maar dit is het goede bericht van God.

Paulus zegt: "Onder veel strijd." We werden tevoren in Filippi beledigd en we hebben lijden ondervonden. We lezen in het boek Handelingen wat dat allemaal inhield; hij werd gemarteld en kwam in de gevangenis terecht. Maar ondanks dat deed het niets af aan de vrijmoedigheid en het enthousiasme om over het goede bericht te vertellen. Want het goede bericht blijft een goed bericht, hoe het ook bestreden wordt en hoe de boodschappers ook beledigd worden. Want hoe was het ook alweer? "Don’t shoot the messenger," zeggen ze dan. Maar het gebeurt wel; de boodschapper krijgt vaak de schuld.

Paulus zegt: "Ondanks dat alles spreken wij enthousiast over deze dingen, want het is waar en het blijft waar, wat men ook doet." Dit is de geweldige waarheid. Of je het nu ziet of niet ziet, of je het erkent of niet, dat maakt niet uit. Dit is wat wij te vertellen hebben van onze God. Zo groot is onze God en daar spreken wij enthousiast over. Jazeker. Nu neem ik u ten slotte...

▶ 43:10 Blijven in de God Die Liefde Is (1 Johannes 4) ↑ hoofdstukken

Ik neem u nog mee naar 1 Johannes 4, waar in twee verzen achtereenvolgend gesproken wordt over dat en tō Theō: in de God. Ik moet een beetje snel zijn, want ik zie dat de tijd maar doortikt. Maar daar zegt niet Paulus — in dit geval is het Johannes — dat al wie belijdt dat Jezus de Zoon van God is, God in hem blijft en hij in God.

De Zoon van God, dat moet je heel letterlijk nemen. We hebben daar bij een andere gelegenheid, toen we een maand of wat geleden over Psalm 2 nadachten, wat meer over mogen vertellen. Dus ik wil het even kort houden: Jezus Christus is inderdaad de Zoon van God in de meest letterlijke zin. Hij is door God namelijk Zelf verwekt, zonder tussenkomst van een man, bij Maria. U zegt dat dit niet kan? Nee, bij mensen niet. Maar God Zelf, Die de seksualiteit bedacht heeft en zaadcellen en eicellen gemaakt heeft, dacht u nou werkelijk dat Hij niet in staat zou zijn om zonder tussenkomst van een man Maria zwanger te maken? Hij is de Zoon van God, zo werd het al tegen Mirjam ooit gezegd. Zonder tussenkomst van... ja, Jozef.

Verwekt door God, en bovendien uit Maria, maar ook uit de doden. Dat is ook een bijzondere reden waarom Hij de Zoon van God is. Hij is verwekt — zo schrijft de Bijbel daar ook over — Hij is verwekt uit de doden en daarom krachtig bewezen te zijn Gods Zoon (Romeinen 1). Nou, die boodschap dat Jezus Christus de Zoon van God is, verwekt door God Zelf uit de doden, de Levensvorst, de Overwinnaar op de dood... ja, daar zijn we het even.

Nou, er staat: "God blijft in hem en hij in God." En tō Theō, in enthousiasme. Ja, God blijft in hem en hij... enthousiast. Ja, dat maakt enthousiast. Waarom? Wel, dat spreekt namelijk van een boodschap van de overwinning op de dood. De dood heeft nooit het laatste woord in de Bijbel. Nooit. Het leven heeft namelijk overwonnen. En dat leven is weggelegd. Ja, voor wie? Nou, voor wie niet? Dat is de mededeling. En wie dat belijdt... ja, dat maar. Wie dat belijdt. Kijk, als je het niet belijdt, dan word je daar niet enthousiast van. De waarheid wordt er niet minder van, maar je wordt pas enthousiast op het moment dat je het inderdaad ook erkent en belijdt en ervoor uitkomt en weet: dat is het.

En dan neem ik u nog eventjes mee naar het zestiende vers, waar opnieuw dat en tō Theō gebruikt wordt. Want er staat: "de liefde die God heeft onder ons of jegens ons". De liefde, de agapē. Een tekst die u wellicht kent, maar ken je hem echt? "God is liefde." Eigenlijk staat er: "De God is liefde." Liefde, agapē. Agapē, dat is liefde zonder voorwaarden. We kennen dat onder mensen in die zin: de liefde van een vader en een moeder voor een kind. Dat is inderdaad agapē, als het tenminste gezond is. Gezonde liefde van een ouder voor een kind is agapē. Waarom? Omdat, wat het kind ook doet, het blijft je kind en je blijft ervan houden. En zelfs al pleegt het een moord, het blijft je kind. Kijk, daar raak je het bij.

Wel, de God is liefde. Weet u waarom? Eigenlijk is de reden dezelfde: Hij is Vader. Hij is de Schepper. Hij heeft onszelf gemaakt en daarom — zoals die geweldige Bijbelse waarheid zo dikwijls luidt — Hij laat nooit varen de werken van Zijn handen. Ik ben een creatie van Hem, u ook, jij ook en al die miljarden mensen. Dat is bedacht en gecreëerd door Hem. En omdat het een bedenksel en een creatie van Hem is, laat Hij het nooit gaan. Dat is liefde. En wat je ook doet, en hoe je Hem ook bestrijdt, en hoe vijandig je ook bent naar Hem toe: Hij weet je altijd te vinden. Misschien door diepe wegen heen, dat is waar, ik ontken daarin helemaal absoluut niets, maar God brengt Zijn schepsel daar waar Hij het hebben wil. Hij laat nooit, maar dan ook nooit varen de werken van Zijn handen. Kijk, dat is Gods liefde.

En wie blijft in de liefde, die blijft in God en God blijft in hem. Het is vaak zo plat gemaakt, dat ze bij die liefde denken van: ja, het maakt niet uit of het nou seks is, hoe en met wie en wanneer en waar... het maakt allemaal helemaal geen bal uit, het is allemaal liefde. Dat is bizar. Daar gaat het helemaal niet over. Gods liefde, dat is het feit dat Hij nooit laat varen het werk van Zijn handen. Dat is Gods liefde. Wel, wie dat bezegt, wie blijft in die liefde, die blijft in God. Die blijft enthousiast en God blijft in hem. Dat gaat nog wel even heel wat verder en vooral heel wat hoger, en trouwens ook heel wat dieper.

Nou, samengevat: extra redenen voor het enthousiasme, behalve wat we zagen in Handelingen 17. Wat maakt ons zo enthousiast? Dat het God is Die ons verzoent. Hij is het Die verzoent; dat doet ons enthousiast roemen in Hem. Het goede bericht van God (1 Thessalonicenzen 2), dat doet ons vrijmoedig en enthousiast spreken, ongeacht strijd en lijden. De belijdenis dat Jezus de Zoon van God is, dat maakt ons enthousiast. Want het maakt namelijk dat Hij de Overwinnaar is op de dood en dat het leven voor ons ligt. Allemaal hoofdletters: dat onvergankelijk is! En verblijven in de God Die liefde is. Te weten: Hij is God, maar Hij laat nooit varen Zijn creaties. Waarom niet? Het zijn Zijn creaties. Dáárom. En dat maakt ons enthousiast.

Nou, ik heb u vanmorgen eigenlijk met deze dingen willen enthousiasmeren. En maar niet zomaar als een peptalk, zo van: "jongens, kom op". Nee, echte motieven, gronden, werkelijke rotsgrond waar je op kunt staan, wat in feite zelfs losstaat van gevoel. Het weten: Hij is God. En als je dat gaat begrijpen, wie die God is en wat Hij gedaan heeft, dan maakt dat onvermijdelijk... enthousiast. Zullen we daar een mooi lied over zingen?