▶ 00:00 Introductie: het Evangelie van God ↑ hoofdstukken

Afgelopen donderdag, beste vrienden, mocht ik een studieserie in Rotterdam afsluiten die als overkoepelend thema 'Het Evangelie van...' had. In die serie zijn we allerlei uitdrukkingen langsgegaan die we in het Nieuwe Testament aantreffen en die allemaal beginnen met 'Het Evangelie van...': het evangelie van het koninkrijk, het evangelie van de genade Gods. Zo zijn er vele uitdrukkingen in dat verband.

Afgelopen donderdag was de laatste avond en heb ik in De Aker, een gebouw in Rotterdam, een aantal resterende uitdrukkingen nog mogen bespreken. Eén van die uitdrukkingen die daarbij nog langs kwam en die voor de rest nog niet aan bod was gekomen, was de uitdrukking: het evangelie van God. Het is een term, een uitdrukking, een frase die we een aantal keer – ik geloof drie of vier keer – tegenkomen in het Nieuwe Testament; trouwens allemaal in de brieven van Paulus.

Toen we Romeinen 1 daarbij opsloegen, heb ik daar slechts kort aandacht aan kunnen geven. Dat had iets onbevredigends voor mijzelf, want er staat in dat begin van Romeinen 1 zoveel waarin Paulus werkelijk uitlegt wat het evangelie van God is. Daar kwam ik donderdag niet aan toe en het gaf mij een mooie gelegenheid om op deze zondag daar eens over met u te spreken en dat voor het voetlicht te brengen: het evangelie van God. Zoals u ziet, is dat een uitdrukking die we aantreffen in het eerste vers van het eerste hoofdstuk van Romeinen 1, van de Romeinenbrief dus.

▶ 01:58 De Historische Context van de Romeinenbrief ↑ hoofdstukken

Misschien is het goed om even een algemene inleidende opmerking daarover te maken. Als je in het boek Handelingen leest, dan kun je de gangen van Paulus daarin nagaan. Paulus zou ooit in Rome arriveren, als gevangene wel te verstaan. Dat lees je aan het einde van het boek Handelingen, waarin al die activiteiten van met name de apostel Paulus worden beschreven.

Het begon allemaal zo grandioos en zo triomfantelijk in Jeruzalem. Jeruzalem zou ook tot bekering komen. Je leest dat in de eerste hoofdstukken van het boek Handelingen, waarin Petrus geestdriftig en vol vuur daar in Jeruzalem aan zijn volksgenoten vertelt dat het volk tot inkeer zou komen, tot inzicht zou komen en tot besef en erkenning van de Zoon van David, de Messias die inmiddels gekomen was en die zij gekruisigd hadden. Maar dat was allemaal volgens het plan van God; Hij was inmiddels opgestaan uit de doden.

Dat was de boodschap in de aanvang van het boek Handelingen: dat als Israël tot inzicht kwam en tot erkenning zou komen van die Messias, de Messias ook zou terugkeren en Zijn koninkrijk op aarde gaan vestigen. In Handelingen 3 lees je schitterend dat Petrus dat zo uiteenzet en bewijst. Hij zegt dat alles waarvan de profeten tevoren hebben gesproken dan vervuld zal gaan worden. De Messias, die Joodse Messias — het is hun eigen Messias, de Christus die voor hen tevoren bestemd was — zou terugkeren en dat beloofde koninkrijk waar de profeten over hadden gesproken, zou dan aanbreken.

Maar we weten hoe dat gegaan is in het boek Handelingen. Het volk wijst de Messias af; ik moet eigenlijk zeggen: ze wijzen de Messias opnieuw af. Ze bevestigen daarin feitelijk de keuze die ze al eerder hadden gemaakt, namelijk door Hem aan het hout te hangen. Israël komt niet tot geloof. Dan zie je iets nieuws zich aftekenen, namelijk de twaalf die op de achtergrond geraken, waarna God een andere apostel roept. Een man die daar helemaal niets van wilde weten en een grote vijand was. Buiten het land wordt hij geroepen op de weg naar Damaskus. Ik ga dat nu niet allemaal vertellen, maar ik ga ervan uit dat u dat ook weet; ik roep het in herinnering om de Romeinenbrief in perspectief te plaatsen.

God roept die man en die zou dan inderdaad het evangelie gaan prediken aan de natiën. Door hun ongeloof — dat wil zeggen: Israël verwerpt het — gaat het naar de natiën. Door hun ongeloof is het heil, zegt Paulus in deze Romeinenbrief, naar de natiën gegaan. Paulus is daar eigenlijk ook het embleem van; hij staat model voor die gang van zaken. Aan de ene kant de verwerping van het getuigenis van de twaalf apostelen en het terzijde stellen van Israël, en vervolgens God die de natiën bezoekt via de apostel Paulus, die zich ook inderdaad een apostel noemt: een afgevaardigde, maar ook een leraar van de natiën.

Uiteindelijk zou Paulus — daar begon ik al mee — ook arriveren in Rome als een gevangene. Paulus had al vele malen eerder in Rome willen komen en je leest dat ook in de Romeinenbrief. Met name in het eerste hoofdstuk lees je dat. Om het een beetje in beeld te krijgen: Paulus heeft deze brief geschreven rond Handelingen 20. Vanuit Griekenland lees je dat hij daar drie maanden verbleef, en toen schreef hij de brief aan de Romeinen. Dat is heel gemakkelijk te traceren.

Hij had zich al vele malen voorgenomen om naar Rome te gaan. Daar was hij nog nooit eerder geweest, maar hij wilde daar zo graag naartoe omdat daar ook een gemeenschap van gelovigen was. Hoe die daar gekomen waren of hoe die gemeenschap ontstaan was, staat niet in de Bijbel; tenminste niet voor zover ik weet. Maar in elk geval was Paulus al vele malen voornemens geweest om daar naartoe te gaan. Het is heel interessant dat je in het achtste vers leest dat in de hele wereld van hun geloof werd gesproken. Dat kwam ook omdat er een maatregel was getroffen door de Romeinse keizer dat alle Joden Rome moesten verlaten. Dat had te maken met een opstand, met een groot tumult onder die Joodse gemeenschap daar in Rome. Ik zou me zomaar in de details kunnen verliezen, maar u begrijpt nu een beetje waar we het vanmorgen over hebben.

Het is de brief aan de Romeinen, die Paulus geschreven heeft rond Handelingen 20 aan een gemeente die hij nog nooit had bezocht. Maar later, veel later in zijn leven, zou hij daar inderdaad komen als een gevangene. Het is de eerste brief die we vinden in onze Bijbel, trouwens ook in de manuscripten. Het is de eerste brief van Paulus en verreweg de langste brief. Het is een magistraal monument, omdat Paulus in deze brief zo fundamenteel de boodschap uiteenzet die hij van Godswege mocht bekendmaken, onderwijzen en voorhouden. Alle waarheden die hij in zijn brieven naar voren brengt, inclusief de waarheden in verband met de verborgenheid die juist later in zijn brieven uitgebreid aan de orde zouden komen, daarvan maakt hij al melding in deze brief. Hij sluit zijn brief er ook mee af.

Wat we vanmorgen doen, is die eerste verzen van deze brief eens bezien. Hoe schitterend zo'n aanhef is. Paulus vangt aan, hij doet de groeten en zegt wie de afzender is, maar terwijl hij dat doet, brengt hij al zo veelzeggend de inhoud van zijn boodschap naar voren dat het me echt meer dan de moeite waard lijkt om daar eens de aandacht voor te vragen.

▶ 09:19 De Afzender: Paulus, Slaaf van Christus Jezus ↑ hoofdstukken

Goed, hij begint zijn brief dus met de afzender. Het is heel interessant: wij zetten de afzender altijd onderaan. Dat is eigenlijk een beetje onlogisch, want als u een brief krijgt, is het eerste wat u wilt weten van wie die afkomstig is. Wat doe je dus? Dan kijk je helemaal onderaan de brief. Aha, van die en die. Oké, en dan begin je pas te lezen. Je begint onderaan en vervolgens ga je de brief lezen. Paulus doet het veel logischer: hij zet zijn naam, de afzender, gewoon bovenaan.

Paulus is de naam die hij trouwens draagt. Ik koppel het weer eventjes aan het boek Handelingen, het geschiedkundige relaas. Deze naam wordt gekoppeld aan Handelingen 13 vers 9. We weten dat hij al een lange tijd – zijn naam was Saulus. Dat was zijn Hebreeuwse naam. Shaul, zo heette de eerste koning van Israël ook; een echte Hebreeuwse naam. Maar vanaf Handelingen 13 vers 9, op het moment dat hij zich naar de natiën gaat richten, krijgt hij de naam Paulus. Saulus, anders gezegd: Paulus. U moet weten dat Saulus zijn Hebreeuwse naam is en Paulus zijn Romeins-Griekse naam. Kent u die geschiedenis in Handelingen 13, dat hij bij die Romeinse landvoogd is? Sergius Paulus heette hij. Paulus gaat het evangelie aan hem prediken en een Jood die daarbij is, wil er niets van weten. Dat is heel veelzeggend. Vanaf dat moment wordt Saulus Paulus.

Dat heeft ook alles te maken met de Griekse betekenis van die naam. Het heeft te maken met pauo en dat betekent stoppen of onderbreken. Ons woord 'pauzeren' is daar ook van afgeleid. Dat is allemaal zo mooi, want die naam staat daarmee ook model voor de tijd waarin we nu leven. Dat wil zeggen: Israël is vandaag verblind en ongelovig, en nu in deze tussentijd, in deze pauze, onderbreking of dit intermezzo, bezoekt God de natiën. Israël is tijdelijk verblind en op het moment dat de ogen weer open zullen gaan, zal God alsnog Zijn plannen met dat volk gaan uiteenzetten. Wij leven nu dus in die tussentijd. De naam van Paulus en zijn hele bediening is in deze onderbreking van fundamenteel belang. Heel de Schrift is aan ons gegeven, nuttig en essentieel om tot ons te nemen, maar wie is onze leermeester? De leermeester van de natiën, dat is Paulus. Bij hem moet je wezen in deze dagen, in deze onderbreking.

Ik zeg dat ook een beetje om daarmee grond onder de voeten te geven tegen beschuldigingen. Ik heb het namelijk zo vaak gehoord: "Jij altijd maar met Paulus..." Ja, natuurlijk! Wij beginnen bij Paulus omdat hij onze leermeester is. Van Godswege is dat zo gezegd. Ik kan de Schrift alleen maar begrijpen aan de hand van zijn boodschap. Het loutere feit dat ik vandaag uit de natiën Hem mag kennen terwijl Israël terzijde staat en niets van de Messias weet, heeft alles daarmee te maken. Bij hem moet je wezen.

Goed, als we bij elk woord zo lang gaan stilstaan, vrees ik dat we niet bij vers 7 zullen uitkomen. Maar hij zegt dan: "Paulus, een dienstknecht van Christus Jezus". Het is nog niet zo heel erg lang geleden dat we een keer een hele samenkomst hebben gewijd aan dat woordje. Het Griekse woord is doulos en dat betekent eigenlijk niet 'dienstknecht', maar 'slaaf'. Een dienstknecht is feitelijk een werknemer die werkt voor een salaris. Een slaaf is iemand die het eigendom is van een ander, een lijfeigene. Paulus is dus niet alleen maar een dienstknecht; nee, hij is een slaaf, het eigendom van Christus Jezus.

Kijk het maar eens na in de concordantie, dan vind je een kleine honderd keer de titel 'Christus Jezus' en iedere keer is deze gekoppeld aan Paulus. Ik zeg niet dat hij nooit over Jezus Christus spreekt, dat doet hij ook regelmatig, maar er is er maar één die spreekt over Christus Jezus. U moet weten: Jezus is de naam die ooit gegeven werd door Zijn ouders, door Jozef en Maria, bij Zijn geboorte – precies gezegd bij Zijn besnijdenis op de achtste dag. Men gaf Hem de naam Jezus. Dat is de naam van de mens die hier op aarde rondwandelde. Christus is daarentegen geen naam, maar een titel: Gezalfde. Mashiach op zijn Hebreeuws, Christos op zijn Grieks. Dat is een titel die niet gegeven is door Zijn ouders, maar door God, met het oog op Zijn opstanding. Let op, ik zeg niet pas bij Zijn opstanding, maar wel mét het oog op Zijn opstanding. Hij werd gezalfd met Heilige Geest bij Zijn doop in de Jordaan. Toen Hij opstond uit het water, uit dat watergraf, daalde de Heilige Geest in de gedaante van een duif op Hem neer. Dat was Zijn zalving, maar het sprak van dat moment dat Hij ooit zou opstaan uit het échte graf en gemaakt werd tot Heer en tot Christus.

Paulus kende Hem zo. Paulus kende de Christus, de Opgewekte. En wie was dat? Wel, dat was Jezus, maar Jezus staat bij hem op de achtergrond. De opgewekte Christus, zó kende Paulus Hem. Paulus kende de Heer Jezus niet hier op aarde, maar Paulus kende Christus, de Verheerlijkte. Zo is hij geroepen en vandaar ook die volgorde. Dat heeft allemaal een betekenis. Het is niet zomaar een kwestie van willen variëren in je manier van spreken; daar zit een gedachte achter, een concept, en er zit ook logica in de wijze van aanduiden.

▶ 16:32 Geroepen en Afgezonderd Door Genade ↑ hoofdstukken

Paulus, slaaf van Christus Jezus. En dan zegt hij: "een geroepen apostel", of eigenlijk gewoon geroepen en afgevaardigd. Een apostel is iemand die afgevaardigd is en dus een volmacht krijgt; een gevolmachtigde dus. Je kunt het lezen als "een geroepen apostel", maar je kunt ook lezen: "een geroepende" en vervolgens "een afgevaardigde". Dat klopt ook, want het zijn feitelijk twee feiten: eerst geroepen en vervolgens afgevaardigd. Maar het gebeurde allemaal bij één gelegenheid: "Saul, Saul, wat vervolg je Mij?" Tot die tijd heette hij ook altijd nog Saul. Hij werd geroepen; een vijand werd geroepen. En in één keer werd hij — zo zegt hij dat later ook in de Timoteüsbrief — overweldigd door Gods genade. Dat was inderdaad wat onze calvinistische vaderen noemden: de "onwederstandelijke genade van God". Hij werd in één keer overweldigd en er werd niet eens gevraagd of hij wilde kiezen: "Jou moet Ik hebben."

Hij werd geroepen en vervolgens werd hij ook afgevaardigd. Dat wil zeggen: hij kreeg een volmacht om te spreken namens Degene die hem riep, Christus de Opgewekte. "Wie bent U, Heer?" "Ik ben Jezus, die jij, Saulus, vervolgt. Nu, sta op je voeten, want Ik heb wat voor je te doen. Je krijgt een geweldige missie voor de natiën." Hij is geroepen in genade en vervolgens afgevaardigd. En waartoe? Wel, hij werd "afgezonderd", staat er dan, "tot verkondiging van het Evangelie van God". Zo luidt de NBG-vertaling: afgezonderd tot, apart gezet.

Maar weet u vanaf wanneer? Hij beantwoordt die vraag in de Galatenbrief. Daar lees je in Galaten 1 vers 15 over "Hem" — dat gaat over God — "die mij van de schoot van mijn moeder aan afgezonderd heeft". Het is exact hetzelfde Griekse woord dat hier ook gebruikt wordt. Hem, die mij van de schoot van mijn moeder aan — wij zouden zeggen: van de wieg af — had afgezonderd en door Zijn genade geroepen heeft. Het was namelijk niet Saulus die de Heer zocht; integendeel, hij was een vijand. Maar hij was juist uitgekozen om een embleem te worden van Gods genade.

Niet iemand die de Heer of de Messias zocht, integendeel: iemand die een vijand was. En juist om de boodschap van genade — dat wil zeggen: volkomen buiten werken en prestaties om — werd hij geroepen. Het loutere feit dat hij geroepen werd zonder dat hij het zocht, zonder dat hij er iets voor gedaan had... En voor zover hij er wél iets aan gedaan had, waren het juist argumenten die allemaal tegen hem pleitten. Daarom zegt hij ook: "Ik ben de eerste van de zondaren." Niet waard om een apostel te heten, de minste van de heiligen en inderdaad de eerste van de zondaren. Genade.

Maar hij was al van de schoot van zijn moeder aan afgezonderd. Dus ook toen hij nog moord en doodslag blies tegen de Ecclesia die hij vervolgde, al die jaren daarvoor, had God hem al apart gezet. "Hem moet Ik hebben." En alles wat daaraan voorafgegaan is, voor zijn roeping, was prelude. Voorspel. Dat was noodzakelijk, juist om dít te gaan doen. Alles was noodzakelijk; alles in zijn leven was geregisseerd. Het is geweldig zo’n God te hebben die met alles en in alles ook Zijn plan uitwerkt.

Hij was afgezonderd tot verkondiging van het Evangelie van God. Dat woord "verkondiging van" staat er eigenlijk niet eens, maar dat zit er logischerwijs in opgesloten. Hij was namelijk gewoon afgezonderd voor, of tot, in het goede bericht van God. Gods Evangelie, Gods goede bericht; daarvoor was hij afgezonderd. Waar zou hij dat vertellen? Nou, dat zullen we straks nog zien. Maar eerst even dit: hij was afgezonderd voor het goede bericht van God. En hier hebben we die uitdrukking die ik ook als thema had meegegeven voor deze hele samenkomst: "Het Evangelie van God".

God heeft wat te vertellen. En Hij is niet alleen de Afzender van dat bericht, Hij is ook het grote Onderwerp. Hij is Degene die wat te melden heeft. Of wat zeg ik? Hij heeft niet alleen maar een bericht te melden, maar dat bericht is van het begin tot het einde goed. Waarom? Hij is God, Hij is de Vader en Hij heeft een plan. En dat plan wordt gekenmerkt door genade en het sluit alles en iedereen in. Dat mocht Paulus gaan vertellen. Hij zegt in Romeinen 3: "Want allen hebben gezondigd en derven de heerlijkheid Gods en worden om niet gerechtvaardigd door Zijn genade, die is in Christus Jezus." Door de verlossing in Christus Jezus, zo staat het er. Kijk, dát is genade. Dat mocht hij gaan vertellen en feitelijk was hij daar zelf het embleem van: het levende bewijs, een demonstratiekanaal van wat Gods genade vermag.

Om dat te vertellen... En natuurlijk, het is een goed bericht, en een goed bericht is iets wat bericht moet worden. Feitelijk is het zo dat op het moment dat je dit kent, je een goed bericht kent. Als je die God mag kennen, dan ken je een goed bericht, en als je de mond hebt, dan wil je dat uiteraard ook doorgeven. Paulus werd op een speciale wijze geroepen, namelijk om het ook te gaan herauten en om daar een gevolmachtigde van te zijn. Dat is een hele bijzondere positie, want wie u ook bent en welke positie u ook inneemt — of u nu op een podium staat of niet — een gevolmachtigde van Hem zoals hij bent u niet. Hij was de laatste; hij heeft met gezag gesproken. Het enige wat wij kunnen doen, is doorgeven wat hij heeft mogen optekenen. Dat heeft gezag, en geen enkel mens kan dat claimen. De een staat niet boven de ander. Het enige wat er trouwens toe doet als we bij elkaar komen, is de Schriften te openen. Wat staat er? Om zo met elkaar die ontdekking te doen. Afijn, Paulus was afgezonderd voor dat goede bericht van God, en dan gaat hij dat nog nader uiteenzetten.

▶ 24:19 Tevoren Beloofd in de Heilige Schriften ↑ hoofdstukken

Wat is dat goede bericht? Wel, het eerste wat hij daarover vertelt, is dat dit niet zomaar uit de lucht is komen te vallen. Nee, dat heeft historische gronden. Er staat namelijk dat het evangelie van God — dat goede bericht van God — dat Hij dat tevoren door Zijn profeten beloofd had.

Beloofd had. God belooft. Dat is ook een heel centraal thema, met name ook in deze brief weer. Paulus gaat later in het vierde hoofdstuk spreken over Abraham, die ook een belofte van God kreeg. En Abraham geloofde God. Hij hoefde niets te doen; er werd hem iets beloofd. Hij hoorde naar wat God beloofd had te zullen doen en dat maakte hem een gelovige.

Dat had God tevoren door Zijn profeten beloofd; door de profeten van Hem. En die profeten, dat zijn er heel wat hoor. Dan moet je niet alleen denken aan de grote schrijvende profeten zoals Jesaja. Natuurlijk vind je daar alles over het evangelie van God en over Jezus Christus, de Messias. Maar denk ook niet alleen aan de kleine profeten, zoals we ze dan noemen. Je hebt zo'n hele verzameling van twaalf kleine profeten, bijvoorbeeld Jona. Jona was een profeet, maar dat was hij niet alleen om wat hij sprak. Zelfs zijn belevenissen — dat hij drie dagen in de buik van het zeemonster was en vervolgens aan land gespuwd werd — waren een teken, een profetisch teken. Het spreekt van de dood van Christus, die drie dagen in het graf zou zijn en vervolgens opgewekt zou worden. Dat is het teken van Jona. Dus niet alleen wat zij spraken of eventueel optekenden, maar ook hun levens waren eveneens profetisch.

Trouwens, dat begint al bij Abraham. Bij mijn weten is Abraham de eerste profeet; zo wordt hij door God Zelf genoemd in Genesis 20. Mozes heet een profeet. David was ook een profeet. En de Psalmen zijn niet alleen maar poëtische werken, een hele bundel van gedichten en liederen. Nee, David was een profeet en hij sprak van Iemand die uit zijn lendenen, zoals dat heet, zou voortkomen.

Heel Davids leven — om nog een voorbeeld te geven, en dat geldt trouwens ook voor Mozes — was een demonstratie van wie de Messias zou zijn. Mozes werd eerst verworpen, kwam later weer terug en verloste toen zijn volk. Ziet u de lijn? Of David: hij werd gezalfd, maar was hij toen meteen koning? Nee, dat zou nog een hele tijd duren. Hij werd verworpen en leidde een leven in de verborgenheid met een gezelschap om hem heen. Pas later zou hij daadwerkelijk koning worden. Dat gezelschap om hem heen kreeg later allemaal een koninklijke functie, een heel hoge functie. Daarmee is Davids leven — de wijze waarop hij begon als een goede herder, gezalfd werd, verworpen werd en uiteindelijk daadwerkelijk koning werd — een beschrijving van de Zoon van David. Dat is dus allemaal profetisch. Als Paulus zegt dat Hij het tevoren door Zijn profeten beloofd had, dan is dat een heel veelzeggende zin. Het is dus niet alleen het refereren aan directe voorzeggingen, maar aan alles wat er staat geschreven. Of laat ik het gewoon lezen: "door Zijn profeten beloofd in de heilige Schriften."

Kijk, het evangelie van God gaat over wat God belooft en ook zwart-op-wit heeft laten optekenen in de heilige Schriften. Ga het maar eens na: als Paulus ergens komt, wat doet hij dan? Met name natuurlijk als hij in de synagoge arriveert. Dan gaat hij aantonen dat Jezus de Christus is. Sabbatten aaneen lees je dan dat hij dit aantoonde. Ik zou een hele rits schriftplaatsen uit het boek Handelingen kunnen noemen waarin je dat allemaal vindt. Uit de Schriften toont hij aan dat Jezus de beloofde Christus is.

Het is heel boeiend: als je in de Korinthebrief een samenvatting leest van het evangelie — het ABC van het evangelie, dat wil zeggen de drie beginselen, de elementaire basis — dan is dat alles "naar de Schriften". Christus stierf, zegt Paulus daar (kijk het maar eens na): "Christus stierf voor onze zonden, naar de Schriften." En Hij werd begraven, naar de Schriften. En ten derde dage opgewekt, naar de Schriften. Niet alleen dat Hij opgewekt zou worden, maar ook dat het op de derde dag zou zijn. Het is alles naar de Schriften; de Schriften getuigden daarvan.

Wat feitelijk de boodschap is: Degene die ooit is aangekondigd en lang tevoren beloofd is. Vanaf de dagen van Adam al, toen er al werd gesproken over het zaad van de vrouw dat de kop van de slang zou vermorselen. Ja, zijn hiel zou ook vermorseld worden, dat is waar, maar zo zou de overwinning behaald worden. De Schriften, van het begin tot het einde — heel de Tenach, want daar doelt Paulus natuurlijk op; de Hebreeuwse Bijbel spreekt daarvan — is één grote belofte of, zo u wilt, een verzameling van allemaal beloften van Hem die zou komen. Ja, aangaande Zijn Zoon.

▶ 31:01 Het Centrale Onderwerp: Aangaande Zijn Zoon ↑ hoofdstukken

Het was beloofd tevoren in de Schriften, ja. En wie is dan het onderwerp van dat evangelie van God? Wel, dat zijn niet u en ik. Een heleboel mensen denken dat. In het evangelie gaat het erom dat we goed gaan leven – het gaat eigenlijk om onszelf, eventueel zelfs om onze redding. Nee, dat evangelie heeft één groot onderwerp. Dat is de basis en ook het centrale: het gaat over Zijn Zoon. Aangaande Zijn Zoon, of omtrent. Peri, dat is eigenlijk... Om Zijn Zoon draait het allemaal. Omtrent de Zoon van Hem. Hem, dat is uiteraard God. Het gaat over Gods goede bericht en de Zoon van Hem, wel, dat is degene over wie het gaat.

Dat is ook een hele duidelijke toetssteen als je een prediking wilt toetsen: over wie gaat het nou eigenlijk? Wie staat daarin centraal? De mens, of eventueel wat de mens moet doen? Of de Zoon? Wat God heeft gedaan, doet en zal doen via Hem? Dat is het evangelie van God. Het evangelie van God gaat niet over wat wij moeten doen, want dan zou het geen evangelie meer zijn. Dan loopt er altijd iets spaak. Op het moment dat er iets van ons afhangt, dan gaat het altijd fout en heb je ook geen basis meer voor vreugde. Het is juist zo’n goed bericht omdat ik weet: Hij is degene die gesproken heeft, het beloofd heeft en dat gaat realiseren. Kijk, dat is grond. We hebben er in het eerste lied ook over gezongen: de trouw van God. Hij heeft beloofd, Hij heeft gesproken en Hij gaat het ook realiseren. Dat is waar je werkelijk rust in vindt en vreugde. Dat is een goed bericht. En dat goede bericht gaat over de Zoon van Hem.

Trouwens, dat staat ook al in de Schriften: dat de Messias de Zoon van God zou zijn. Want in Psalm 2, misschien de bekendste aanhaling – en daarom noem ik het nu ook even – daar lees je al dat er wordt gesproken over de Messias. En die Messias, kijk het maar eens na in de hele context, die wordt aangesproken als de Zoon van God: "Mijn Zoon ben jij, Ik heb je heden verwekt." Dat "heden verwekt" slaat trouwens op de dag van de opstanding. Toen werd Hij opgewekt uit de doden. Ik ga dat nu niet aantonen, dat is weer een heel ander onderwerp. Maar in elk geval, dat Hij de Zoon van God is, dat is niet iets wat in het Nieuwe Testament zomaar gepresenteerd wordt. Dat is verankerd in de Schriften, in de heilige Schriften. Niet zomaar boeken, nee, het zijn heilige Schriften omdat het geademd is door God, geïnspireerd van Hem.

Wel, en wie is die Zoon? Wel, dat heeft twee kanten. Je kunt het naar het vlees bekijken en je kunt het naar de geest bekijken. Paulus doet het in die volgorde ook. Hij zegt: "gesproten uit het geslacht van David". Eigenlijk gewoon "wordende vanuit zaad". Ons woordje sperma staat daar gewoon. Een heel biologisch begrip dus, vanuit het zaad van David. Dus wie is die Zoon van God? Wel, als je Hem naar het vlees bekijkt, dan kun je het allemaal herleiden tot David, tot het zaad van David. Vandaar ook dat het Nieuwe Testament begint met een register. Trouwens niet alleen in Mattheüs, maar ook in Lukas, die het allemaal terugbrengt tot David. Want dat is namelijk essentieel. Een van de grote kenmerken van de Messias is namelijk dat hij uit het geslacht, uit het zaad van David zou komen. Je moest dat ook inderdaad kunnen overleggen.

Het was het zaad van de vrouw en vervolgens lees je dat het een mens zou zijn. Vervolgens lees je dat het het zaad van Abraham zou zijn: "In uw zaad zal ik alle geslachten van de aardbodem zegenen." Dan vervolgens gaat die belofte over op Izaäk, niet op Ismaël. Vervolgens gaat die belofte over op Jakob, niet op Esau. En vervolgens komt de belofte bij Juda terecht, een van de twaalf zonen: "De scepter zal van Juda niet wijken." Juda, dat is de koningsstam, de leeuw. De leeuw van Juda, de Koning. En tenslotte wordt het nog nader gepreciseerd. Nog weer duizend jaar later is de eerste koning uit het huis van Juda David. En uit dat geslacht, uit die dynastie, uit dat koningshuis zou de Zoon van God, de Messias voortkomen.

Dus dat was heel duidelijk aangewezen. Vandaar ook dat het buitengewoon belangrijk is dat Hij die origine heeft, dat Hij die papieren zou kunnen overleggen. Het is gedocumenteerd; de hele lijn is zo vast te stellen via de mannelijke en vrouwelijke lijnen. Maar goed, dat gaan we nu verder niet doen. Het is essentieel dat het uit het zaad van David is, naar het vlees dan gesproken. Dat wil zeggen: het staat tegenover de "geest der heiligheid" in het volgende vers. Dit gaat over Zijn biologische komaf. Dat was in de Schrift al tevoren aangegeven. Maar dat is dus naar het vlees.

▶ 37:04 Gods Zoon in Kracht Door Dodenopstanding ↑ hoofdstukken

Maar naar de geest, de geest van heiligheid, van het heilig zijn, ja, dan praten we over een andere kant. Ik bedoel, een mens is vlees, dat zijn wij allemaal, lichamelijk gewoon. Dat wat we van elkaar zien. Maar een mens heeft ook geest, dat wil zeggen: dat wat erin zit. Wel, Jezus Christus bezat geest. Hij was ook gezalfd met de geest, gezalfd met Gods geest; ik refereerde er zojuist al even aan toen Hij gedoopt werd. Hij was overigens al geboren uit de heilige geest, waardoor Hij ook Gods Zoon was. God Zelf had Hem verwekt, zonder tussenkomst van een man. Vervolgens, toen Hij dertig jaar was, werd Hij gedoopt, stond Hij op uit het water en werd Hij gezalfd met geest en kracht.

Wel, als we zo naar Hem kijken — dus even niet naar Zijn biologische afkomst, maar naar de geest, naar Zijn heilige geest waarmee Hij gezalfd was — dan was Hij Gods Zoon in kracht. Maar nu wil ik u op iets wijzen wat in de vertaling niet goed uit de verf komt. Er staat hier in de vertaling: 'door zijn opstanding uit de doden'. Maar wat ziet u letterlijk staan in de Griekse tekst? Dat zie je ook als je in het interlineair kijkt: 'vanuit opstanding van doden'. Er wordt niet alleen gesproken over Zijn opstanding uit de doden, nee, door dodenopstanding. Vanuit opstanding van doden. Dus er zijn doden en die doet Hij opstaan. Doden doet Hij opstaan. Opstanding van doden. Het gaat niet alleen over Zijn eigen opstanding uit de doden, maar het begint al veel eerder.

Ik wil niet uitsluiten dat Zijn opstanding daarin een rol speelt, maar het begint al voor zover we dat verhaald vinden in het Nieuwe Testament. Hij wekte ooit het dochtertje van Jaïrus op. Later de jongeling van Naïn; we vinden dat zo in de evangeliën beschreven. We lezen dat Hij Lazarus opwekte uit de doden, die vriend van Hem. In al die daden die Hij daarin deed, doordat Hij doden deed opstaan, daarin bewees Hij dat Hij inderdaad Gods Zoon in kracht was. Zo werd ook verklaard en uitgelegd, gedemonstreerd en bepaald dat Hij Gods Zoon was. En uiteindelijk natuurlijk ook Zijn eigen opstanding. Dat was de klap op de vuurpijl, daar ging het allemaal om. Feitelijk wezen al deze opstandingen vooruit. Hij zegt ook: 'Ik ben de opstanding en het leven.' Hij is de belichaming daarvan. En dat zei Hij trouwens bij gelegenheid van de opwekking van Lazarus: 'Ik ben de opstanding en het leven.' Dat alles moest aantonen dat Hij de Zoon van God is, en wel in kracht.

Verklaard Gods Zoon te zijn? Zo werd bepaald en ook bewezen en aangetoond dat Hij de Zoon van God is in macht, in vermogen. Dynamisch. De vermogende Zoon van God die triomfeert over de dood. Feitelijk is dat de boodschap van het goede bericht: God die nieuw leven aankondigde en ook geeft via de Zoon van God. Hij stierf aan het kruis, ja, en op de derde dag werd Hij opgewekt. Hij is de Eersteling en daarmee ook de garantie dat eens de dood volkomen tenietgedaan gaat worden. Het leven triomfeert, Hij is de Overwinnaar, Gods Zoon in kracht. En dat heeft Hij al bewezen door dodenopstanding. Dat is het evangelie: de boodschap van Jezus Christus die triomfeert over de dood.

Je kunt het evangelie natuurlijk heel uitgebreid uitleggen, daar hebben we een hele bibliotheek over vol. Maar je kunt het ook heel kort samenvatten. Mijn vader placht nogal eens een keer te zeggen — en dat is ook geen uitdrukking van hemzelf: 'Je kunt het op je nagel schrijven.' Zo compact. Het gaat over God, belofte en genade door Zijn Zoon. De Zoon van David ook, vlees geworden. Hij is de Overwinnaar op de dood. Welke boodschap is grootser en heerlijker in een sterfelijke wereld waar we allemaal onder gebukt gaan? We zijn allemaal zondaren, we zijn allemaal stervelingen. Wat is er grootser dan te vernemen dat er een God is, een levende God, en dat Hij het leven triomfeert om niet? Dat heeft Hij bewezen door de Zoon van God, krachtig. In Hem is leven, dat is het goede bericht. Paulus heeft dat woord opgetekend en nu, in 2015, steunen we op die woorden. Dat is geïnspireerd, dat is vol van leven.

Deze woorden zijn niet alleen solide; het gaat niet alleen over feiten, over gedocumenteerde historische feiten met allemaal geslachtsregisters en plaatsbepalingen buiten Jeruzalem. Dat graf, die steen die werd wegwenteld, enzovoort. Historisch, honderden getuigen, gedocumenteerd. Maar het is ook vol van leven. Dat is geweldig. Het is geen filosofie, het is niet een mooie constructie of een abstractie waar je over na kunt denken en lekker over kunt discussiëren. Nee, het zijn gewoon feiten over Iemand die tevoren was beloofd en die nu inmiddels gekomen is — en ook nog gaat komen natuurlijk, allemaal tot uw dienst. Maar het is zo simpel: Gods evangelie, Gods goede bericht, Jezus Christus onze Heer.

Ik heb er al wat over gezegd, dit is Zijn naam: Jezus. Yahweh is Redder. Wat zegt Zijn naam? Jezus: Yahweh is Redder. Eigenlijk heb ik daarmee ook het evangelie weergegeven. Jezus... wat betekent Zijn naam? Hij, Yahweh, is de uitbeelding van die God. Yahweh is Redder. Hij is de Christus en Hij is onze Heer. Trouwens, Hij is de Heer van allen, dat zegt Romeinen 10 ook. Eigenlijk alles wat ik vanmorgen vertel, kun je zo terugbrengen naar die ene brief. De Romeinenbrief, begin daarmee. Dat wil ik ook als tip meegeven. Sommige mensen zeggen: 'Je moet eerst het Johannesevangelie lezen.' Dat is een schitterend boek, moet ik zeggen — in Bodegraven zijn we daar uitgebreid mee bezig — maar als je echt wilt beginnen, begin dan bij Paulus. En begin dan met die brief waar hij zelf ook mee begint: de Romeinenbrief. Alles vind je daarin terug. Jezus Christus de Heer, kurios, de Bezitter van allen.

En weet u, dat wat wij nu al weten, wij die vandaag mogen geloven en die daar van harte 'amen' op zeggen... Deze waarheid en alles wat daarmee verband houdt, staat vast. Dat Hij Heer is, kurios, dat gaat eens elke tong belijden, tot eer van God de Vader. Wij zijn daarin gewoon voorlopers. Dat wat nu nog maar door een klein clubje verteld wordt, terwijl die oproep elders genegeerd wordt... in een boze aioon zou je ook niet anders mogen verwachten. Maar dat wordt eens het universele getuigenis. Elke tong gaat dat zeggen: 'Jezus Christus is kurios', tot eer van wie? Van God de Vader, van allen.

En Paulus gaat dan nog even verder. Dit gedeelte is feitelijk nog steeds een tussenzin. Paulus maakt wel vaker gebruik van onderbrekingen. Eigenlijk is zijn hele leven en zijn naam al een onderbreking, en dat etaleert hij ook weer in zijn stijl. Als hij over het geheimenis spreekt — u moet maar eens opletten in Efeze 3 of Romeinen 16 — dan doet hij dat in een tussenzin. Dat is overgestileerd iets naar voren brengen. Het is niet alleen inhoudelijk iets duidelijk maken, maar ook qua vormgeving daar uitdrukking aan geven. Dat is een literair meesterwerk. En dat is geen ode aan Paulus trouwens, maar aan Degene die hem inspireerde: Jezus Christus, de Heer van ons.

▶ 47:21 Gehoorzaamheid van Geloof ↑ hoofdstukken

Door wie wij genade en het apostelschap ontvangen hebben, of beter gezegd: in ontvangst hebben genomen. Genade en die afvaardiging. Dat alles, het feit dat hij geroepen en afgevaardigd was, is ook alles in genade. Door wie wij genade ontvangen hebben, dat verwijst naar zijn roeping. Dat was namelijk in genade. Hij zocht het niet zelf. In diverse brieven zegt Paulus: "Paulus, een apostel van Christus Jezus." En dan zegt hij erachteraan, zoals in Galaten 1 en in Efeze 1: "door de wil van God." Ik proef daar humor in, want hij zegt daarmee: ik ben een apostel, maar dat is niet mijn wil hoor; ik heb er nooit voor gekozen. Het is de wil van God. Hij wil dat, Hij heeft me daarvoor in de wieg gelegd, dit moest zo zijn. Dat dat één grote genade was, ja, dat is dank je de koekoek, dat is zeker waar. Door wie wij genade en die afvaardiging, die volmacht, ontvangen hebben. Het is allemaal met recht ontvangst. Genade, om niet, een gunst dus.

Waarom? Wel, om gehoorzaamheid des geloofs te bewerken. Dat apostelschap heeft hij ontvangen om gehoorzaamheid van geloof te bewerken. U ziet het, in de grondtekst staat het eigenlijk veel korter: "tot in gehoorzaamheid van geloof." Die uitdrukking, gehoorzaamheid van geloof, staat nu hier in de aanhef van de brief, maar we zullen hem nog een keer tegenkomen aan het slot van deze brief. Dan heeft hij het weer over de gehoorzaamheid van geloof; exact dezelfde uitdrukking. En wat betekent dat? Aan zulke uitdrukkingen moet je niet zomaar achteloos voorbijgaan. Als hij spreekt over gehoorzaamheid, dan heeft dat te maken met gehoor geven aan. En als Paulus het over geloof heeft, waar staat dat dan tegenover? Waarmee contrasteert hij dat altijd? Je hoeft nu niet eens naar de andere brieven te gaan, blijf maar even in de Romeinenbrief en blader gewoon even door. Dan staat daar: geloof, en niet uit werken. Dat is altijd de tegenstelling. Romeinen 4 gaat daar eigenlijk helemaal over.

Gehoorzaamheid van geloof wordt dus gecontrasteerd met de tegenstelling: gehoorzaamheid van werken. Kijk, gehoorzaamheid van werken is wat je in de wet leest. Zoals het jodendom ook omgaat met de wet, de Thora – en dat bedoel ik helemaal niet lelijk – maar dat zijn instructies van: dit moet je doen. Als een baas tegen zijn werknemer zegt: "Ga de vloer van de schuur schoonvegen," dan is dat een instructie. En als je de vloer inderdaad gaat schoonvegen, dan is dat gehoorzaamheid van werken. Jij doet iets, je werkt iets, omdat je gehoor geeft aan wat je opgedragen wordt. Dat is een instructie die je krijgt.

Maar gehoorzaamheid van geloof is van een heel andere orde. We hadden het er zojuist al even over en dat is wat Paulus ook uitlegt. Want wat ik nu vertel, dat verzin ik niet; Paulus legt dat een heel hoofdstuk lang uit in Romeinen 4 aan de hand van Abraham. Abraham werd ’s nachts naar buiten geroepen en hij moest omhoog kijken. God zei tegen hem, terwijl hij al die sterren zag: "Zo zal jouw nageslacht zijn." En Abraham hoorde God. Hij hoorde dat God een belofte deed, zonder dat God zei: "Als jij zus of zo doet..." Nee, God beloofde dat gewoon. En Abraham hoorde dat en hij beaamde dat. Hij zei 'amen'; zo staat het ook in het Hebreeuws. Hij beaamde wat God sprak. Kijk, daar is gehoorzaamheid van geloof: hij zei 'amen' op wat God beloofd had. Hij gaf gehoor. Hij hoefde niks te doen. Er werd niet iets van hem gevraagd, er werd hem iets beloofd. Abraham heeft dat ook aan den lijve ondervonden: zijn verstorven lichaam werd opgewekt, levend gemaakt, en hij verwekte inderdaad een zoon, hoewel hij al ver over de datum was, om het zo maar te zeggen. Zijn vrouw inclusief; het ging haar allang niet meer naar de wijze van de vrouwen en bovendien was zij sowieso altijd onvruchtbaar geweest. God verwekt leven uit de dood. Dat ondergingen zij. En Abraham geloofde God en Sara geloofde God.

Dat heeft zo'n kracht. Mensen denken wel eens dat dit te makkelijk is, maar ik zal u dit vertellen: lees het maar na in Romeinen 1 vers 16, waar staat dat het Evangelie een kracht Gods is voor ieder die gelooft. Wat het Evangelie met een mens doet is dit: het is een goed bericht, geloof het maar! Ga het alleen niet vermengen. Ga van een belofte geen instructie maken. Nee, het is een belofte en ga daarop staan, want wat God belooft, dat is een bron van kracht en vermogen. Wat er dan vrijkomt is kracht van God, dynamiet. Ons woordje dynamiet komt ook uit het Griekse 'dynamis', dat is dat woord voor vermogen of kracht. Dat geeft kracht, dat geeft vreugde, dat geeft hoop en dat geeft vrede. Paulus mocht die boodschap vertellen, dat Evangelie dat geen werken vraagt, maar geloof. Dat wil zeggen: God belooft, en dat is wat je vertelt aan iemand. Je zegt: "Dat is geweldig!" Dat is het, zo is het.

Het is dus 'amen' zeggen op wat God gesproken heeft. Dat is trouwens ook geen verdienste, want God heeft jou overtuigd. Begrijp me goed: als jij of ik mag geloven, dan is dat Zijn prestatie. Hij was in staat om jou de ogen te openen. En aan wie is dus de eer? Aan Hem. Dat is het nadeel van het Evangelie van God: er valt voor de mens weinig eer aan te behalen. Ik denk ook dat dat het grootste bezwaar tegen dit Evangelie is. Maar ik ben er verschrikkelijk blij mee, want dat betekent namelijk ook dat we er niks aan kunnen meeverdienen, maar we kunnen het dus ook niet verpesten. Ben ik ontrouw? Hij blijft altijd Dezelfde. Daarop mag ik staan.

Om gehoorzaamheid van geloof te bewerken... nou, dat 'bewerken' staat er eigenlijk niet in de zin van 'produceren', en u begrijpt nu ook meteen waarom dat er niet kan staan. Nee, het gaat erom dat goede bericht gewoon te vertellen. Vertel het maar, en dan horen mensen daarnaar of niet. En áls ze daarnaar horen, dan geloven ze het. Ja, gehoorzaamheid van geloof voor Zijn naam, want om Hem gaat het allemaal. Onder al de heidenen, eigenlijk: te midden van al de natiën. Paulus' reikwijdte, zijn actieradius, zijn missie was universeel: onder al de natiën. Daar predikte hij het, ongeacht wie er was, Jood of wie zich daar ook bevond. Want Paulus zegt dan in vers 6: "Tot welke ook jullie behoren," of: "Te midden van wie ook jullie zijn." En dat slaat op dat 'te midden van de natiën'. U moet weten dat die gemeenschap daar in Rome, waar Paulus tot dusver nog nooit geweest was, voor een belangrijk deel ook een Joodse gemeenschap was. Maar ze bevonden zich daar in Rome, dus te midden van de natiën. Dit is een mooie illustratie dat wanneer Paulus zegt "te midden van de natiën waar ik predik", dat dit gewoon alle mensen betekent, ook de Joden onder de natiën. Vandaag de dag is het volk van Israël officieel nog steeds verstrooid onder de natiën. Het maakt namelijk geen enkel verschil. God maakt vandaag in deze tijd geen verschil tussen Jood en Griek, tussen Jood en heide. Paulus zegt dus: "Tot welke ook jullie behoren," of: "Onder wie ook jullie zijn," te midden van de natiën. Afkomst speelt daarbij geen enkele rol; ook religiositeit of je van Joodse afkomst bent, maakt geen verschil.

▶ 57:10 Geroepen Heiligen: Genade en Vrede ↑ hoofdstukken

...tot wie ook jullie behoren, geroepen heiligen die te Rome zijn. Eerst geroepen. Als God roept, weet u wat Hij dan ook doet? Dat is trouwens ook Romeinen; daar rechtvaardigt Hij op. Als Hij je roept, vindt het woord ingang in je hart en dan word je ook een heilige. Daar hoef je niet voor te wachten tot de paus in Rome dat bevestigt; ik zou juist zeggen: juist niet! Nee, je bent geroepen en daarmee geheiligd. Geheiligd betekent in de Bijbel gewoon: afgezonderd tot. Afgezonderd van en afgezonderd tot. Ja, je wordt een 'aparteling', je wordt apart gesteld. Hij roept, Hij stelt je apart, en deze brief is geadresseerd aan degenen die te Rome zijn; de plaats waar Paulus uiteindelijk ook zou arriveren.

En dan moet ik even dat laatste er ook bij betrekken. Ik zie dat de klok voortgaat, maar die laatste woorden wil ik in ieder geval toch graag onderstreept hebben. Trouwens, dat heb ik al: "Genade zij u..." Eigenlijk heeft hij gezegd wie hij is, wat de essentie is van wat hij te melden heeft en wie de geadresseerden zijn. Nu volgt de groet, waarin samengevat staat wat zij zouden ontvangen: genade zij u, genade met jullie, en vrede.

Genade is trouwens de Griekse groet. Kijk, wij hebben daar hele nietzeggende vormen voor; "doei" en "hallo" zeggen we. Maar in het Grieks zei men echt wat. Ik zie Linda hier zitten. Als wij zo af en toe met elkaar corresponderen via mailtjes, dan eindigen we altijd met "goodbye". Nee, jij hebt me er ooit op gewezen: "goodbye" betekent "God be with you". Dat weten de mensen niet meer, maar dat is "goodbye". In zulke groeten zit geweldig veel. De Grieken groetten elkaar met genade. Dat was de wijze waarop men elkaar gunst toewenste. De Joodse, de Hebreeuwse groet is — u weet het allemaal — Shalom. Als je daar op het vliegveld in Tel Aviv aankomt, in de bloedhitte, dan zeggen ze allemaal tegen je: "Shalom!" Vrede. Dat is de Hebreeuwse groet.

En zo beginnen al die brieven: genade en vrede. In het begin en ook in die volgorde. Vrede is er alleen als je genade kent. Genade is vreugde om niet, Gods gunst. Hier zegt Paulus dat tegen de geliefden van God. Ze zijn geroepen, ze zijn heiligen. En wat wordt er nu gezegd? Wel: genade. Het staat er trouwens in overvloed. Genade en vrede. Wil je genade? Dat is vrede, dat is er. Genade is vreugde. Vrede heeft te maken met rust, stabiliteit; grond om op te staan die niet meegeeft. Genade en vrede.

Dat zijn zulke kostbare attributen in een wereld waar zoveel ongein is. Ik zeg het expres zo, want gein is ook genade. De hele wereld wordt gekenmerkt door ongein, door allemaal ellende en slechte berichten. Maar wij kennen genade en we kennen vrede. Waarom? Omdat we weet hebben van God, die onze Vader is. Hij is God, dat wil zeggen: Degene die alles beschikt, die alles een plek geeft, en Hij is ook een Vader voor heel Zijn schepping. En we kennen Hem die Heer is, de Kurios, die Jezus is (Jahweh is Redder) en die de Messias is. In dit alles ligt vervat dat er vreugde, vrede en genade om niet is.

De brief gaat uiteraard verder. In mijn Bijbeltje begint bij Romeinen 1 vers 8 weer een nieuwe perikoop, maar het was mijn bedoeling om u vanmorgen te laten zien hoe geweldig alleen zo’n aanhef al is. Misschien zou je die normaal gesproken overslaan en zeggen: "Nou, hier komt Paulus nog niet ter zake, nu pas in vers 8 gaat het beginnen." Nee, helemaal niet. Zo’n aanhef is de basis van alles wat hij van Godswege te melden heeft: genade en vrede. Zullen we daarover een lied zingen met elkaar?