▶ 00:01 Introductie: het Goede Bericht en het Oordeel ↑ hoofdstukken

Ik wil u vanmorgen, vrienden, eens meenemen naar de laatste hoofdstukken van onze Bijbel, namelijk het boek Openbaring. Daar hadden we het de vorige keer trouwens ook al over, toen het ging over hoofdstuk 1. En nu, vandaag, wil ik u meenemen naar hoofdstuk 20; een heel indrukwekkend gedeelte.

Ik zal u in aanvang zeggen — en ik had daar een beetje moeite mee — dat ik in eerste instantie van plan was om dit gedeelte in één keer te bespreken. Dat zou, zou je zeggen, ook niet zo'n groot probleem moeten zijn. Want kijk het maar eens na: dat gedeelte heet — in mijn Bijbeltje staat het erboven — 'het laatste oordeel'. Waar trouwens wel wat voor te zeggen is. Maar in elk geval telt dat gedeelte slechts een vijftal verzen, vers 11 tot en met vers 15. Dat is dus niet zo heel veel. Maar aangezien het zo compact is en aangezien er zoveel in staat, dacht ik gisteravond — ik had inmiddels zoveel dia's — dat gaat me echt niet in één keer lukken.

Ik was dus genoodzaakt om het alsnog in tweeën te knippen. De volgende keer, Deo Volente zondag 9 november, gaan we verder en zullen we nog een tweetal verzen bespreken. Het is zo boeiend en het is zo geweldig wat hier staat. Tegelijkertijd moet ik er ook bij zeggen: het is ontzagwekkend. U zal het straks ook met mij meemaken dat wanneer je de woorden en frases in dit gedeelte leest, je ineenkrimpt, zo groots als dat is. En aan de andere kant: hoe klein en nietig wij worden in dat enorme perspectief.

De grote witte troon, daar gaat het over. Ik zei zojuist al dat er in uw Bijbel — althans u zult waarschijnlijk een NBG-vertaling hebben — boven staat: 'het laatste oordeel'. Sommigen zeggen 'de jongste dag'. Daar is weer wat op aan te merken, maar goed, daar gaat het nu even niet om. Ik heb het onderwerp genoemd naar de woorden die we in deze passage zelf aantreffen, dan zit je er nooit naast.

Ik zeg het eigenlijk ook en ik breng dit onderwerp ter sprake om nog een andere reden. Dat is dat de boodschap die ik mag uitdragen, die hier altijd centraal staat en die ik graag 'het goede bericht' noem... Ja, ik kan geen beter bericht bedenken dan dat er één God is die alles in Zijn hand heeft en die alles tot een goed einde brengt. Een God die nooit fouten maakt en met wie het zo gelegen is dat Hij alles en iedereen daar gaat brengen waar Hij het hebben wil. Het is het allerbeste bericht en daarom noemen wij dat ook wel het goede bericht. Dat is ook wat het woord 'evangelie' betekent: een blijde tijding, een goed bericht. En of je het nu gelooft of niet, het is de waarheid. Het is zo geweldig, dat kan niemand ontkennen.

Vorige week las ik dat van iemand nog die heel veel kritiek had. Sterker nog, die zeer sterk waarschuwt voor deze boodschap, voor dat goede bericht. Maar hij gaf één ding toe — en dat vond ik wel weer zo leuk: "Als het waar zou zijn, dan zou het het beste bericht aller tijden zijn." Maar ja, dat was zo groot, dat wilde er bij hem niet in.

Maar deze boodschap staat onder een beschuldiging. Namelijk dat, omdat we geloven dat God alle vijanden tot vrienden gaat maken en dat Zijn liefde overwint, het een softe boodschap zou zijn waarin het oordeel wordt weggemoffeld. Het gericht en oordeel, zoals de Bijbel daarover spreekt, zou daarin geen rol spelen en alles wat de Bijbel erover zegt zou niet ter sprake komen. Ik durf te beweren dat ik heel dikwijls over het oordeel spreek. Het oordeel als eenmalig iets bestaat eigenlijk niet, want God oordeelt bij allerlei gelegenheden. Ik zeg er alleen altijd bij: dat staat altijd in het teken van Zijn liefde.

God oordeelt, dat wil zeggen: Hij richt, Hij oefent gericht. Dat wil zeggen dat Hij rechtzet. Dat kan pijnlijk zijn, maar de rechtszetting op zich is een blijde tijding. God maakt recht wat krom is. We zullen dat ook hier in dit gedeelte zien. Als je alleen maar focust op een bepaalde passage en je ziet de context niet, je ziet ook niet het hart daarachter — het grote perspectief waarheen God op weg is — ja, dan ben je dus geblindeerd en dan zie je niet de echte essentie: de geweldige achtergrond waartegen God dat alles plaatst.

▶ 05:33 De Context: Openbaring 19 en de Duizend Jaren ↑ hoofdstukken

Maar goed, ik zei al: ik wil u meenemen naar dat gedeelte over de grote witte troon. Voordat ik daar specifiek op inga, wil ik eerst wat vertellen over het direct voorafgaande in het boek Openbaring. Want eigenlijk sluiten al die gedeeltes op elkaar aan. Iedere keer lees je: 'en ik zag', en de dingen volgen elkaar ook chronologisch op. Als u een bijbeltje bij u hebt — dat hoop ik maar — blader dan even met mij naar hoofdstuk 19 van dit boek. Ik ben dan natuurlijk al het grootste gedeelte gepasseerd, maar er vinden in dit boek Openbaring buitengewoon veel gerichten plaats. God houdt de grote schoonmaak.

Deze boze aion zal vervangen worden door een nieuwe aion, dat wil zeggen: een nieuw wereldtijdperk. Deze aion, waar de mens er zo'n gigantische — nou, hoe zou ik het eens netjes zeggen — zooi van gemaakt heeft en waarin het onrecht en de leugen zo welig tieren, waarin zoveel leed is, aan deze aion zal een einde komen. Dat alles heeft te maken met wat het boek Openbaring zegt: Hij die nu verborgen is, zal openbaar worden. In hoofdstuk 19 vers 11 tot 21 lees je over de verschijning van de Koning der koningen aan de volkerenwereld. Hij zal gericht oefenen en dat gaat er dan ook niet zachtzinnig aan toe. Laat het staan zoals het er staat. Ik pleit er altijd voor: neem de Schrift gewoon zoals zij zich aandient. Laat haar zichzelf uitleggen. Lees gewoon wat er staat. Ga niet zeggen: 'geloof je dit ene of geloof je het ander?' Geloof gewoon alles wat er staat. Plaats het in de tijd waar de Schrift het in plaatst en dan zal blijken dat het inderdaad één geheel vormt. Je hoeft niet te kiezen voor het een of het ander, maar het is zowel het een als het ander.

Dan krijg je hoofdstuk 20, de eerste zes verzen. Daar staat boven in mijn bijbeltje 'het duizendjarig rijk', maar die uitdrukking klopt niet. Goedemorgen Esther, we zijn alvast begonnen als je het niet erg vindt, maar we hebben het nu over de duizend jaren. Het duurt trouwens nog even voordat die gaan aanbreken, maar in elk geval: ja, als je dat echt gelooft, is dat natuurlijk ook alweer een heel heikel punt. In het algemeen binnen de christenheid zegt men dat wij nu in het duizendjarig rijk leven. Dat is de algemeen geaccepteerde theologische opvatting. Nou, ik zou zeggen: ik daag u uit. Lees gewoon eens een keertje dat gedeelte in Openbaring 20 en neem het zoals het staat. Durft u dan nog met droge ogen te beweren dat wij vandaag in die tijd leven?

Na de eerste opstanding lees je dat satan, de tegenstander, de diabolos, wordt gebonden, zodat hij niet langer in staat is om de volkeren te verleiden. Het is niet het duizendjarig rijk, alsof dat koninkrijk maar duizend jaar duurt. Nee, het is de duizendjarige binding van satan. Wat geteld wordt, dat is de binding van satan, zodat hij niet in staat is om de volkeren te verleiden. Dat is toekomst, beste mensen. Want vandaag heeft hij volledig vrij spel en wordt hem in niets strobreed in de weg gelegd.

In elk geval, daar gaat dit gedeelte over. De Koning der koningen zal verschijnen aan de volkeren. Vervolgens zal er een geweldig tijdperk van vrede in deze wereld aanbreken, geleid vanuit Jeruzalem, daar in het Midden-Oosten. Daar zal de Zoon van David Zijn koninkrijk uitbouwen en uitbreiden over alle volkeren. Satan zal duizend jaren gebonden zijn. Vervolgens lees je in hoofdstuk 20 vers 7 tot 10 dat hij, de tegenstander, een korte tijd wordt losgelaten. Daarna volgt het definitieve oordeel over de tegenstander en dan bestaat hij niet langer als tegenstander. Hoort u goed wat ik zeg? Dat is het einde van satan in die hoedanigheid. Satan betekent 'tegenstander'. Diabolos, duivel, betekent 'de doorelkaargooier'. Wel, daar wordt een einde aan gemaakt en Openbaring 20 spreekt daarover. Dat gaat direct vooraf aan Openbaring 20 vers 11, waar we het nu dus over gaan hebben.

▶ 10:43 De Grote Witte Troon en het Voorbijgaan van Hemel en Aarde ↑ hoofdstukken

En dan komen we eindelijk bij de passage uit waar ik naartoe wilde: over die grote witte troon. Let er goed op: we hebben het over een passage die spreekt van een gebeurtenis waar we ons nauwelijks een voorstelling van kunnen vormen. Dat zal vanzelf wel blijken. Maar dat duurt nog minimaal duizend jaren voordat dit aanbreekt. Eerst zijn daar nog die duizend jaren, en daar gaan ook nog gerichten aan vooraf. Kortom: het duurt nog minimaal duizend jaar voordat dit aanbreekt. Dan heb je een idee van de setting van dit alles.

Je moet je altijd heel goed realiseren waar de Bijbel de dingen plaatst, ook in de tijd. Als je dat allemaal op één hoop gooit en geen onderscheid herkent, dan wordt de Bijbel heel tegenstrijdig. Maar als je wilt weten waar iets is... ik bedoel, je moet New York niet in Rusland zoeken. Die grote witte troon heeft niet voor niets juist op dit moment plaats. De Schriften wijzen dat zelf ook aan. Soms worden we verplaatst naar duizenden jaren terug, bij de schepping van de mens of latere gelegenheden zoals de grote vloed die in de dagen van Noach over de aarde kwam. En nu worden we verplaatst naar een periode voorbij die duizend jaren.

Johannes zegt: "En ik zag" – die "ik", dat is Johannes – "ik zag een grote, een mega witte troon." Je leest trouwens in 1 Koningen 10 vers 18 over Salomo – de zoon van David, u weet wel, die man met die duizendvoudige heerlijkheid – dat hij een troon bouwde: een grote ivoren witte troon. Het is maar dat u het weet: de zoon van David past daarop, om het zo te zeggen. Ik zag een grote witte... die kleur vind ik prachtig. Wit is eigenlijk geen kleur volgens de experts, maar goed, even voor het gemak: een witte troon. Het is zuiver en het is recht wat hier plaatsvindt. Het is niet duister. Velen hebben van dit gedeelte een duister, obscuur gebeuren gemaakt dat een gitzwart godsbeeld illustreert. Mensen zijn zo bang gemaakt. Het is ontzagwekkend wat je hier ziet, maar het is een witte, een mega witte troon. Dat is wat Johannes ziet.

Hij zag ook Hem die daarop gezeten was, op die troon waar, zo zullen we straks vanzelf zien, gericht plaatsvindt. Wie is die "Hem"? Dat is niet zo moeilijk, want in een ander geschrift van dezezelfde Johannes lezen we dat expliciet verklaard: in Johannes 5 vers 22 en 27. Ik neem u daar even mee naartoe, want daar zien we het duidelijk staan. Daar lees je dat de Heer Jezus hier op aarde al verklaarde: "Want ook de Vader oordeelt niemand, maar Hij heeft het gehele oordeel aan de Zoon gegeven." Dus wie zien wij hier op de troon gezeten? Dat kan niet missen: de Zoon. De Zoon van David op die grote witte troon. Hij is hierop gezeten, en dat vind ik zo geweldig. Want wat er nu volgt... je weet: hier is iemand gezeten, de Zoon van David, maar ook Degene die ooit Zijn leven gaf, Zichzelf gaf tot een losprijs voor allen. Hij is het die op die troon zit. Het is maar dat je het weet: de Zoon.

Maar er staat hier nog iets bij, hoe ontzagwekkend dat is. Dat vind ik met name in deze woorden: "Ik zag een grote witte troon en Hem die daarop gezeten was, voor wiens aangezicht de aarde en de hemel vluchtten." Er staat een onvoltooid verleden tijd; dat wil zeggen: die hemel en aarde verdwenen. Zo groots is Degene die hier gezien wordt en die het gericht uitoefent. Voor Zijn aangezicht vluchtten de hemel en de aarde. Dat betekent dat we hier op een moment zijn aangekomen waar in de Bijbel bij meerdere gelegenheden over gesproken wordt.

Bijvoorbeeld in 2 Petrus 3 vers 10, daar lees je: "Maar de dag van de Heer zal komen als een dief en op die dag zullen de hemelen met gedruis voorbijgaan" – let op: voorbijgaan, dus verdwijnen, vluchten – "en de elementen door vuur vergaan, en de aarde en de werken daarop zullen gevonden worden." Met andere woorden: hier wordt ook over dat voorbijgaan gesproken van hemel en aarde. En wat er dan vervolgens gevonden zal worden, dat zijn de werken die daarop gevonden worden. Zo formuleert Petrus dat. En dan nog dit: "geen plaats werd voor hen gevonden" – dat wil zeggen: voor de aarde en de hemel. Dit is het moment dat deze hemel en deze aarde, die al zo lang bestaan, zullen verdwijnen. Ze vergaan en maken plaats voor wat je prompt in hoofdstuk 21 aantreft: een nieuwe hemel en een nieuwe aarde zullen verschijnen. God gaat uit het oude iets totaal nieuws maken. Dit is het voorbijgaan van aarde en hemel, allemaal ter gelegenheid van de verschijning van Hem die hier op de troon zit.

In Mattheüs 24 staat ook een uitspraak van Jezus. Dat hoofdstuk gaat over de laatste dingen, maar ook over het einde van deze aioon. Dat is een uitspraak die de Heer Jezus deed op de Olijfberg, terwijl Hij naar de stad Jeruzalem kijkt en de tempel waar niks van over zou blijven. Dan zegt Hij op een gegeven ogenblik: "De hemel en de aarde zullen voorbijgaan, maar Mijn woorden zullen geenszins voorbijgaan." Met andere woorden: wat er ook verdwijnt, dat Woord houdt stand. Zijn Woord houdt stand. Maar die hemel en aarde gaan inderdaad voorbij. Wanneer gaan ze voorbij? Dat zal na de duizend jaren zijn. Dat zal de tijd zijn tussen de oude en de nieuwe wereld: de oude hemel en aarde en de nieuwe hemel en aarde. Dat is Openbaring 20. Dan zal die grote witte troon gezien worden en Hem die daarop gezeten was.

De manier waarop dit geformuleerd wordt, is op zich simpel, soms heel zintuiglijk. Ik zei zojuist: het is onvoorstelbaar. Dat komt omdat het tafereel dat geschilderd wordt zo buiten onze ervaring ligt. Kunt u zich iets voorstellen bij het voorbijgaan van hemel en aarde? Ik niet. Het is een feit; het zal gebeuren. Er wordt ook gezegd wanneer het zal zijn en bij welke gelegenheid. Maar dat de hemelen met gedruis zullen voorbijgaan en de elementen in vuur zullen vergaan... dat is een zintuiglijke opmerking. Er staat: "Ik zag", of letterlijk eigenlijk: "Ik nam waar". Dat waarnemen is niet alleen visueel, maar dat kun je ook merken, voelen of horen. Welk zintuig dan ook. Dit is een zintuiglijke waarneming.

▶ 21:13 De Opstanding van de Overige Doden ↑ hoofdstukken

Ik zag de doden. Die kun je toch normaal gesproken niet zien? U zegt misschien: "Wacht even, je kunt toch een lijk zien?" Ja, maar dat is niet wat Johannes ziet. Hij zegt: "Ik zag de doden." We moeten hiervoor even teruggaan naar hetzelfde hoofdstuk, Openbaring 20 vers 5. Daar lees je over de tijd voordat de duizend jaren aanvangen. Dan vindt de eerste opstanding plaats, dat wil zeggen: de opstanding uit de doden. Dat zijn degenen die van Christus zijn en degenen die omgekomen zijn in de grote verdrukking. Ik zeg nu meer dan ik op dit moment wil verduidelijken; dat is hun verhaal apart en ik ga daar nu niet op in, want het zou me alleen maar te veel afleiden, en u ook, denk ik. Om even hierbij te blijven: in elk geval vindt er een opstanding plaats. Want opstanding vindt namelijk gefaseerd plaats, niet allemaal tegelijk.

Voor de duizend jaren vindt daar een eerste opstanding plaats, en dan staat er — en daar gaat het me nu even om — in hoofdstuk 20 vers 5: "De overige doden werden niet weder levend voordat de duizend jaren voleindigd waren." Aha! En nu zijn inmiddels de duizend jaren voleindigd. Dat hebben we gezien. Dit is dus na de duizend jaren, en hier worden dus de overige doden levend. Ze staan op. Dat durf ik rustig zo te zeggen; er staat dat ze weder levend werden en we zullen straks ook zien: ze staan op. Dat zijn de doden die Johannes dus ziet. Dat betekent dat op dit moment, als hij zegt: "Ik zag de doden", hij álle doden ziet. Dat wil zeggen: allen die tot dusver niet zijn opgestaan. Die worden bij deze gelegenheid gezien.

"Ik zag de doden", en er staat nog bij voordat ik daarop doorga: "de groten en de kleinen." Ook hier weer die woorden mega en micros. U kent meer Grieks dan u dacht. Ik zag de groten en de kleinen, wat je kunt lezen als de volwassenen en de kinderen. Maar wat dacht u daarvan: de groten der aarde, zoals de Bijbel erover spreekt? Trouwens, wij spreken daar nog steeds over. Maar het zijn ook de onaanzienlijken, degenen die je zo over het hoofd ziet. Dus hoe je het ook maar hebben wilt: de groten en de kleinen. De doden. En je ziet hier ook inderdaad: dit is goddelijk. Ik bedoel, wie beschikt er nou over doden? Wie kan doden weer levend maken? Dat kan niemand. Ja, natuurlijk de Schepper. Maar de Schepper gaat de dingen rechtzetten middels degene aan wie Hij het oordeel heeft gegeven: de Zoon. En die wordt hier gezien. Allen verschijnen, de doden, dat wil zeggen de overige doden.

Op het moment dat dit beschreven wordt, is er niemand meer dood. Daarna weer wel, maar ik wil het niet ingewikkelder maken dan het is. Trouwens, deze studie heeft een vervolg en daar gaan we het de volgende keer over hebben. Maar in ieder geval dit: "Ik zag de doden, de groten en de kleinen." Letterlijk of figuurlijk, dat maakt me niet uit, maar iedereen is er; niemand ontkomt. God gaat recht doen aan wie dan ook. En wat ik ook zo geweldig vind hier, dat is indrukwekkend: je kunt je dus achter niets verschuilen. God is het die de doden levend maakt, Hij doet ze opstaan. Of het nu de groten zijn — of je nu een Obama bent — of je bent een onaanzienlijk klein kind in de straten van Calcutta, ik noem maar wat, Hij maakt geen verschil. Iedereen. De doden, dat wil zeggen de overige doden.

Niet iedereen verschijnt hier. Ik zal daar niet bij zijn, om het zo te noemen, en ik weet dat er velen zijn die hier ook niet bij zullen zijn. Dat ga ik nu ook niet helemaal uitleggen, maar ik ga ervan uit dat u dat in ieder geval ook weet. Zij die in Christus zijn, zullen hier niet zijn. Dit zijn namelijk de overige doden die nog niet levend gemaakt waren; die staan hier. En ze kunnen zich achter niets verschuilen, want hemel en aarde zijn voorbijgegaan. Alles wordt hier openbaar en transparant.

Goed, "Ik zag de doden, de groten en de kleinen, staande voor de troon." Dat is niet de normale positie van een dode natuurlijk, want die ligt. En dat kan ook maar één ding betekenen: die doden die hier gezien worden, die zijn opgestaan. Precies wat we zojuist al lazen in Openbaring 20 vers 5: ze werden levend gemaakt. Die doden zijn opgestaan. Dit is Gods werk. Als er één ding is wat een mens niet kan en waar een mens ook absoluut bij stilstaat, dan is het de dood. Daar houdt alles op. Hoe groot jij ook bent, tegen de dood heeft een mens niets meer in te brengen. De mens heeft daar geen antwoord op, maar God wel. En dat is de levende God. En die doden, die worden hier gezien voor de troon. Stel u het zich voor, sluit uw ogen even bij wijze van spreken, en probeer u het tafereel voor te stellen dat Johannes hier beschrijft. "Ik zag de doden", al die overige doden. Dat moeten er miljarden zijn van allen die ooit geleefd hebben. Die worden daar gezien, staande voor de troon.

▶ 28:08 Het Openen van de Boeken (de Schriften) ↑ hoofdstukken

En er werden boeken geopend. In het boek Daniël 7 vind je ook een gericht op een ander moment trouwens, dat is meer dan duizend jaar daarvoor, maar daar lees je ook dat er boeken – boekrollen eigenlijk – werden geopend. Ik kom er straks nog even op terug welke boeken dat zijn. En nog een ander boek werd geopend; er is sprake van boekrollen, boeken die werden geopend, maar er is nog een ander boek en dat is van een heel andere orde. Dat werd ook geopend en dat heet het Boek van het Leven. Het Boek des Levens dus.

U wilt vast weten wat dat is. Daar gaan we het de volgende keer over hebben. Dat is buitengewoon belangwekkend, want het speelt een hele grote rol, maar dit wordt nu ter introductie genoemd. Johannes beschrijft het: die doden, groten en kleinen, allen worden daar gezien terwijl hemel en aarde voorbijgaan. Al die doden staan daar voor Hem en daar worden boeken geopend. En nog een speciaal boek, namelijk het Boek van het Leven. Wie daarin geregistreerd staat, is van groot belang in verband met de tijd die daarna gaat volgen.

De reden van de opening van het Boek des Levens vind je in hoofdstuk 20 vers 15, een paar verzen later. Daar gaan we het dus nog over hebben, dus dit parkeren we even voor de volgende keer. Er staat bij dat de doden werden geoordeeld op grond van – of letterlijk staat er: vanuit – hetgeen in de boeken geschreven stond. Hier staat een Grieks woord dat 'vanuit' betekent.

Ik zal u eerlijk vertellen, ik heb over dit onderwerp ooit een keer twee avonden in Katwijk gewijd. Ik vertelde het gisteren al tegen Peter. Het was de eerste keer dat ik mijn schoonvader ontmoette. Dat was ooit in april. Toen wist ik nog niet dat het mijn schoonvader was trouwens; dat zou ook nog enige jaren duren. En toen is dat balletje gaan rollen. Vandaar dat Petra daar zit en mijn zoon daar. Maar goed, in elk geval: dat was in Katwijk en toen heb ik twee Bijbelstudies gegeven over ditzelfde onderwerp. Ik heb de aantekeningen er nog weleens bijgehaald. Ik heb toen ook de Schrift laten spreken, maar inmiddels ben ik weer wat wijzer geworden. Ik heb veel dingen sindsdien ontdekt, vooral over de poel van vuur en wat die tweede dood is. Ik dacht altijd dat het 'einde oefening' was, het einde. Totdat ik ging ontdekken dat bij God de dood nooit het laatste woord heeft. Dat is de grootste ontdekking in mijn leven geweest, mag ik wel zeggen. Maar fijn, dat wist ik toen nog niet. Ik kon het niet weten als het niet verteld wordt.

Toen heb ik ook weer iets anders verteld over die boeken die hier genoemd worden. Er gingen boeken open en de doden werden geoordeeld op grond van wat er in de boeken geschreven stond. Ik heb altijd gedacht: "O, wat in die boeken geschreven staat, dat zijn de werken van de mens", wat vervolgens in dat laatste deel van de zin genoemd wordt. Maar het staat er niet. Iemand wees mij er een keertje op en zei: "Dat zeg je nou wel, maar het staat er niet." Ik nog een keer lezen... Nee inderdaad, het staat er niet. Er staat niet dat de werken in die boeken vermeld worden. Er staat: de doden werden geoordeeld vanuit hetgeen in de boeken geschreven stond. Dat is het criterium. En naar hun werken.

Wat zijn die boeken? Waar denk je aan als de Schrift spreekt over de boeken? Ik zou het nog uitgebreider zeggen. Het is een mooi icoontje of plaatje wat u hier ziet van een mooi Bijbelprogramma, maar ik bedoel gewoon de Schriften. Let op, er staat een bepaald lidwoord voor: "in dé boeken". Niet zomaar boeken, nee: in dé boeken. Dan denk ik aan deze bibliotheek. Hier staat namelijk het woordje "Biblos". Bijbel betekent eigenlijk bibliotheek. Welnu, die boeken, dat zijn de Schriften. De Schriften gaan open.

Hemel en aarde zullen voorbijgaan bij deze gelegenheid, maar "Mijn woorden", zegt God in het algemeen, "zullen geenszins voorbijgaan". Als de boeken opengaan, weet u één ding: dat blijft. En dat is wat er staat geschreven, zwart op wit. De Schriften gaan open, de boeken. En de doden werden geoordeeld – er staat: gericht – op grond van hetgeen in de boeken of de boekrollen (dat is nog wat beter) geschreven stond, naar hun werken. Naar dat wat de mensen hebben gedaan.

Dat is iets wat je heel vaak in de Bijbel aantreft. En ik weet, als je hier geen witte maar een zwarte troon ziet, zoals het meestal wordt voorgesteld... Een God die toornt en die gaat afrekenen en die het nooit meer goed maakt met de schepselen die hier staan. Dat is het idee: eeuwig wel of eeuwig wee. Dat wil zeggen dat het nooit meer goed komt. Als je dat denkt, dan zie je ook nooit de blijde tijding in deze woorden. Ik geef toe, dit is niet het einde, maar dit is noodzakelijk.

▶ 34:42 Gods Gericht Is Rechtzetten en Openbaar Maken ↑ hoofdstukken

God gaat rechtzetten en ik wil u een aantal passages laten zien vanuit de Schrift. Ik ben daarin selectief, want in werkelijkheid is het aantal schriftplaatsen nog veel groter. Al in het boek Job – een heel oud boek, één van de oudste boeken van de Tenach – staat dit in Job 34: "Veeleer vergeldt Hij de mens zijn daden" – dat wil zeggen: Hij betaalt en doet ieder ondervinden naar zijn wandel. Ja, waarlijk, God handelt niet onrechtvaardig en de Almachtige, El Shaddai, buigt het recht niet.

Eén van de dingen die altijd verteld worden – en misschien wel één van de belangrijkste bezwaren tegen het goede bericht dat God uiteindelijk alle dingen wél maakt – is: "Ja, wacht even, maar God is ook rechtvaardig. Er moet ook recht gedaan worden." En wie heeft in dit verband nooit die ene naam gehoord? Ik heb het al zo vaak gehoord: "Wat denk je nou? Jij zegt dat God het met elk mens gaat goedmaken. Denk je dus dat jij straks naast Hitler staat om God te loven?" Dat is een naam die, zeker voor ons in de 21e eeuw, nog erg tot de verbeelding spreekt, maar je zou zoveel andere namen kunnen noemen. Kan dat zomaar?

Ik begrijp dat bezwaar op zich wel. Het is namelijk niet alleen een kwestie van vergeven, maar een mens wil ook graag dat er recht gedaan wordt. Dat is precies ons geweten dat spreekt, en zo is God ook. God handelt niet onrechtvaardig; de Almachtige buigt het recht niet. Aan zowel het slachtoffer als de dader moet recht gedaan worden, en dat zal ook gebeuren. Hij gaat recht doen. En hoe doet Hij recht? Door alles aan het licht te brengen.

Ik zal u nog een voorbeeld geven uit Psalm 62. Daar staat iets opmerkelijks: "Ook de goedertierenheid, o Here, is uwe, want Gij zult ieder vergelden naar zijn werk." Waarom vind ik deze tekst zo fraai? Omdat het laat zien dat God zal vergelden naar ieders werk en dat dít juist Zijn goedertierenheid is. Zijn goedheid of vriendelijkheid blijkt hieruit: Hij doet recht. Ook aan het slachtoffer; Hij maakt alles recht.

Ik lees er nog één: Prediker 12, het laatste vers van dat boek. "Want God zal elke daad doen komen in het gericht over al het verborgene, hetzij goed, hetzij kwaad." Alles. Weet u wat nu zo eigenaardig is? In dit gedeelte van Openbaring gaan de boeken open, de werken worden openbaar en alles is transparant. Verder gebeurt er niets, behalve dat alles wat verborgen is – alles, goed en kwaad – aan het licht zal komen.

In Romeinen 2 wordt gesproken over het rechtvaardig oordeel van God, die eenieder vergelden zal. Nu zijn we op het terrein van de apostel van de natiën. U vindt het misschien vreemd dat ik over deze dingen spreek, en ik kan me dat voorstellen. Als je vertelt over de blijde tijding en de geweldige uitkomst, dan lijkt het 'tricky' om over het gericht en het oordeel te spreken. Toch moeten we dat niet wegvlakken. Ik heb, als ik het Woord mag doorgeven – en dat is een voorrecht – maar één verantwoordelijkheid: vertellen wat er staat geschreven. Niet om mensen te pleasen of te kijken of zij het wel willen horen. Nee, gewoon: wat staat er geschreven? Ik wil recht doen aan wat er staat. Er zijn bepaalde passages die voor ons gevoel pijnlijk zijn of die je liever niet leest, maar ze staan er wel. Wat ik u juist wil vertellen, is dat dit allemaal staat in het kader van God die rechtzet. En waarom moet Hij rechtzetten? Omdat dat het voorportaal is van de uiteindelijke verzoening. Eerst moet er recht gedaan worden; dat is wat hier plaatsvindt.

Lees ook hier: "die eenieder vergelden zal naar zijn werken; hun die in het goeddoen volhardende heerlijkheid, eer en onvergankelijkheid zoeken: het eeuwige leven" – dat wil zeggen: het leven van die toekomende eeuw. En ik lees verder in vers 8: "Maar hun die zichzelf zoeken en de waarheid ongehoorzaam zijn en de ongerechtigheid gehoorzaam zijn, wacht toorn en gramschap." In vers 9 staat nog: "verdrukking en benauwdheid zal komen over iedere menselijke ziel" – dat is wat er letterlijk staat – "die het kwade bewerkt, eerst de Jood en ook de Griek."

Dit sluit naadloos aan bij wat we in Openbaring 20 vinden. De doden staan daar, groot en klein, de boeken gaan open en ieder zal worden vergolden naar zijn werken. Betekent dit dat er klappen vallen? Dat lees ik niet. U leest niet over bliksem, u leest niet over martelingen. Helemaal niets. Dat wordt er allemaal wel bij verzonnen, maar het staat er niet. Wat hier gebeurt, is dat de waarheid openbaar wordt – en die waarheid kan heel pijnlijk zijn. Ik ben ervan overtuigd dat er voor wat hier gebeurt geen advocaat nodig is. Een advocaat moet dingen aan de rechter duidelijk maken en zeggen: "Ja, maar vergeet dit niet." Maar hier zit Iemand op de witte troon die ooit Zijn leven gaf voor al die doden die daar staan. Hij gaat recht doen. Voordat de verzoening zal plaatsvinden – wat bij een veel latere gelegenheid gebeurt – zal er eerst recht worden gedaan. De waarheid zal recht gedaan worden en alles zal openbaar worden. Alles!

Dat is eigenlijk wat gerechtigheid is: de waarheid wordt recht gedaan. Al het goede en al het verborgene, of het nu de Jood betreft of de Griek; ze staan daar en dat zal allemaal plaatsvinden. Dat is een gericht met recht. Hoe vindt dat gericht plaats? Door de waarheid zichtbaar te maken. Stelt u zich voor – ik noemde zojuist de naam Hitler, maar noem welke dader van ongerechtigheid ook: voordat daar recht gedaan wordt of voordat er sprake is van verzoening, moet eerst alles aan het licht komen. Ieder zal ontdekt worden aan zichzelf, aan de waarheid. Eerst moet dat onder ogen worden gekomen. Dit is pijnlijk, dat is waar, maar dit is gericht. Er moet rechtgezet worden.

In Matteüs 11 citeer ik nog een schriftplaats om u te laten zien dat dit het ABC is van de Bijbelse boodschap: dat God recht zal doen aan eenieder naar zijn werken. Het wordt gepresenteerd als een blijde tijding: mensen, welk onrecht er ook is, God gaat alles rechtzetten! Wat er nu ook onder het tapijt geschoven wordt en in ongerechtigheid wordt onderdrukt: er komt een moment dat alles openbaar wordt en je je nergens meer achter zult kunnen verschuilen. De Heer Jezus deed een uitspraak aan het adres van Kapernaüm, de plaats waar Hij jarenlang woonachtig was geweest en vele wonderen had gedaan. Vanwege hun houding – ze wilden er niet van weten – zegt Hij: "Maar Ik zeg u, het zal voor het land van Sodom straks draaglijker zijn in de dag van gericht en oordeel dan voor u." Ziet u dat er inderdaad verschil is? Alles komt aan het licht, en het zal voor de een draaglijker zijn dan voor de ander, juist doordat alles openbaar wordt.

▶ 45:27 De Zee en het Dodenrijk Geven Hun Doden ↑ hoofdstukken

En dan lees je nog: en de zee gaf de doden die in haar waren. Hoe moeten we daarbij in de details treden? Laat ik daarvoor twee verklaringen geven, twee opties voor wat die uitspraak betekent. De eerste verklaring is dat iedereen die in de zee begraven is – de zogenaamde zeemansgraven – daaruit tevoorschijn komt. De zee gaf de doden die in haar waren; dat is de ene uitleg.

De andere verklaring gaat wat dieper. Daarin gaat het hier over de geesten uit de voortijd, waarbij de zee ook de afgrond is. Er wordt dan gerefereerd aan de vloed in de dagen van Noach en aan de zonen Gods. Als wat ik nu zeg u niet zoveel zegt, vergeet het dan gerust even, maar in Genesis 6 leest u over de zonen Gods die een gestalte van een mens aannamen, ingingen bij de dochters der mensen en omgekomen zijn in de vloed. Als u daar meer over wilt weten, moet u vers 6 van de brief van Judas maar eens lezen, of de verwijzing in de tweede brief van Petrus (2 Petr. 2:4). Ik heb deze teksten expres in de dia’s geplaatst, zodat u ze nog eens kunt bekijken als u dit nakijkt of beluistert; u kunt ze dan ook in de schriftplaatsen opzoeken. Johannes verwijst hier in de Openbaring, als u het mij vraagt, naar die specifieke gebeurtenis: de zee gaf de doden die in haar waren.

Deze tweede verklaring is daarom zo waarschijnlijk, omdat de zee wordt onderscheiden van het volgende: en de dood en het dodenrijk gaven de doden die in hen waren. Het heeft er dus alle schijn van dat het hier gaat over verschillende categorieën. Afijn, ik geef u dat ter overweging.

Er staat nog bij: en de dood. Dat zal wel zeggen: zij die dood zijn. Niet zij die op een andere manier leven; nee, de Bijbel spreekt over doden en over levenden. Degenen die levend zijn, zijn niet dood, en degenen die dood zijn, die leven niet. U zegt misschien: "Ja hallo André, dit is nogal logisch." Maar de meeste mensen beweren dat de dood een andere vorm van leven is. Je gaat dood, maar je gaat niet écht dood, omdat je dan gewoon voortleeft op een andere manier. Nee, dood is dood. De Bijbelse boodschap is dat de doden weer levend worden gemaakt. Maar dat heeft slechts zin omdat de doden ook echt dood waren.

Goed, de dood en het dodenrijk – daar staat eigenlijk de hades – dat zijn zij die zich in de dood bevinden. Het is eigenlijk een dubbelop. De dood en het dodenrijk gaven de doden die in hen waren. We zagen al: dat zijn de overige doden. En er staat bij: zij werden geoordeeld, eenieder naar zijn werken.

Dat is de essentie. Wat hier plaatsvindt bij die grote witte troon, is dat alles openbaar wordt. Alles, zowel goed als kwaad. Voor de groten en voor de kleinen. Alles wordt openbaar. Hoe moet ik me dat voorstellen? Ik zei al dat de taal hier heel zintuiglijk is. Zullen er films vertoond worden? Zie je de film van je leven? In elk geval wordt alles openbaar. Welke technieken de Schepper tegen die tijd tot Zijn beschikking zal hebben en welke Hij zal presenteren, weet ik niet, maar alles wordt openbaar.

God brengt dat inderdaad ook in de openbaarheid; ook dat is de betekenis van het boek Openbaring. Alles wat verborgen is, wordt openbaar en wordt geoordeeld of gericht. Want dat is wat oordelen is: rechtgezet worden. Dat kan pijnlijk zijn, maar het betekent dat Hij dat wat krom is, weer rechtmaakt.

Tot dusver hebben we het gehad over de boeken en over die werken. Maar er is nog een ander boek, waar we het de volgende keer over gaan hebben. Er resteren nu nog twee verzen, vers 14 en vers 15. Die zijn buitengewoon belangrijk, daarom moeten we het daar ook uitgebreid over hebben. Maar dit is in ieder geval wat er gebeurt. Verzin er nu niets bij van wat er altijd verteld wordt over dat laatste oordeel, met martelingen of folteringen; dat is niet wat de Schrift zegt. De Bijbel zegt dat alles openbaar wordt. De waarheid van alles komt aan het licht, en zo zet God de dingen recht. Daar heeft Hij helemaal geen harde hand voor nodig. De waarheid is zo onthullend en zo krachtig, dat zij op zichzelf al rechtzet. De waarheid zet recht en de waarheid maakt vrij. Dat is wat de waarheid zal doen. Misschien mag ik...

▶ 51:20 Het Ultieme Perspectief: God Alles in Allen ↑ hoofdstukken

We sluiten af met twee dia's om het geheel goed recht te doen. In het boek Openbaring hebben we namelijk een uitzicht op dat Koninkrijk van Christus. We zien daar de duizend jaren en we zien, zoals we dat nu ook hebben besproken in Openbaring 20 over de grote witte troon, dat de overige doden daar staan. Daarna volgt nog een aeon, nog overtreffender: de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Ook daar zal Christus heersen. Het uitzicht in het boek Openbaring, dat zijn de aeonen der aeonen.

Wat wij ook weten, en wat meestal centraal staat — ook in deze bijeenkomst — is dat geweldige uitzicht dat God alles wordt in allen. Dat is het uitzicht van het Evangelie van Paulus. Dat is de voleinding der aeonen. Strijdt dit met elkaar? Nee, het strijdt helemaal niet met elkaar. Het is namelijk dít ene perspectief. Je moet niet zeggen: "Geloof jij dit of dat?" In het Koninkrijk van Christus is er nog sprake van de dood. Daar is sprake van hen die wel deel hebben en anderen die daar nog steeds geen deel aan hebben. Sommige mensen houden je dit allemaal voor: "Kijk maar in het boek Openbaring. Daar lees je over Christus die heerst tot in alle eeuwigheden," zeggen ze dan. "En daar lees je over de tweede dood." Ze wijzen op deze passages en ze ontkennen daarmee het andere perspectief. Maar waarom?

Alles heeft zijn plek. Eerst volgt dit: die geweldige overtreffende aeonen. En tussen die beide toekomende aeonen heb je dat gericht van de grote witte troon; tussen de duizend jaren en die nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Maar het is allemaal het Koninkrijk van Christus. En daarna, als je op een nog hoger niveau kijkt, dan zie je nog verder. Dat is wat Paulus doet: dan zie je hoe God uiteindelijk alles in allen wordt. Dus dat wat in Openbaring beschreven wordt, strijdt niet met wat Paulus vertelt. Integendeel, dat sluit daar juist op aan.

Dat is buitengewoon belangrijk en daarom wil ik in dat licht ook Openbaring 20 lezen. Als we het hebben over de grote witte troon, over het gericht en over oordeel: laat het staan. Wuif het niet weg. Doe ook niet alsof het er niet staat. Zeg niet dat je daar niet over moet spreken. Heel de Schrift is immers van belang. Maar zie het in dat geweldige perspectief dat God ons gegeven heeft, namelijk dat Hij overtreffend is. Dit gericht van de grote witte troon is een noodzakelijke fase om uit te komen bij dat perspectief van God alles in allen, waar niemand ontbreekt, waar inmiddels ook alles recht gedaan is aan slachtoffer en dader, aan goeden en kwaden, aan allen.

Zo is het de God die bewijst werkelijk God te zijn en alles plaatst op Zijn tijd en op Zijn wijze, ultiem en met een uitkomst die alle beschrijving tart. Ik stel voor dat we de volgende keer inderdaad nog de laatste verzen van Openbaring 20 zullen bespreken, want dat is ook nog van heel groot belang. Dat is een beetje het ongemakkelijke gevoel dat ik nu heb, dat ik dat nu heb laten liggen. Maar goed, dan kunnen we het de volgende keer daar wat uitgebreider over hebben. Dat lijkt me wel zeer terecht.