▶ 00:00 Terugblik: een Visioen van de Toekomstige Verschijning ↑ hoofdstukken

De vorige keer – dat is inmiddels drie weken geleden dat we hier op deze plaats waren en de Bijbel met elkaar openden – heb ik gesproken over een geschiedenis die we in maar liefst drie evangeliën vermeld vinden: Matteüs, Marcus en Lukas. Ik roep dat nog even in uw herinnering, en als u hier voor het eerst bent of er toen niet bij was, dan wil ik u er in elk geval op wijzen dat het gaat over de geschiedenis die in het Nederlands meestal 'de verheerlijking op de berg' wordt genoemd.

U kent die geschiedenis wel: de Heer neemt drie van Zijn twaalf discipelen mee een hoge berg op. Daar verandert Hij voor hun ogen van gedaante; Zijn gelaat en Zijn klederen gaan stralen. Bij die gelegenheid verschijnen ook Mozes en Elia. Het is een heel merkwaardig tafereel, en later zegt de Heer tegen hen: "Vertel niemand dit gezicht, vertel niemand dit visioen wat jullie hebben gezien."

Toen kondigde ik al aan dat ik vandaag graag nog een keer over deze geschiedenis wil nadenken, maar dan niet vanuit het perspectief van de evangelisten. De vorige keer hebben we ons voornamelijk beperkt tot de wijze waarop Matteüs deze historie verhaalt, maar vandaag neem ik u mee naar de Petrusbrief. Petrus, inmiddels aan het einde van zijn leven gekomen, denkt terug aan wat hij ooit heeft gezien en gehoord. Hij doelt daarbij expliciet op de geschiedenis van de verheerlijking op de berg. Ik heb deze studie als titel meegegeven: 'Geen mythen nagevolgd'. Dit is een uitdrukking die ontleend is aan het gedeelte dat we straks met elkaar gaan bespreken. Geen mythen nagevolgd – nee, integendeel, het is de harde werkelijkheid; het zijn geen verhalen.

Nog even voor de goede orde: de vorige keer heb ik vooral de betekenis benadrukt van wat de drie discipelen hebben gezien en gehoord, en vooral ook de context waarin dat staat. Dat is vaak onbekend, en daarom heb ik daar extra bij stilgestaan. Het is niet zomaar een spookverhaal waarbij twee geesten verschijnen; het is een visioen over de toekomstige verschijning van de Heer. Dat is wat de discipelen hebben gezien. Ik ga de argumenten daarvoor natuurlijk niet herhalen, maar het belangrijkste is dat u ziet dat aan die geschiedenis een voorzegging van de Heer voorafgaat. Hij had tegen de twaalf gezegd: "Ik zeg u dat er sommigen onder u zijn die de dood niet zullen smaken voordat zij de komst van de Zoon des mensen – de Ben-Adam – in Zijn koninkrijk zullen zien."

Dat roept altijd veel vragen op, want het suggereert alsof zij die wederkomst in hun eigen leven al zouden meemaken, terwijl we inmiddels tweeduizend jaar verder zijn. Hoe kan dat? Nou, dat visioen is direct het antwoord, want slechts drie van de twaalf hebben dat daadwerkelijk gezien. Ik heb toen benadrukt dat het een visioen is over de toekomst. Nu gaan we dat opnieuw zien, want Petrus bevestigt precies wat de evangelisten daarover zeggen. Laten we daarom naar de Petrusbrief gaan.

▶ 04:21 De Tweede Petrusbrief als Geestelijk Testament ↑ hoofdstukken

We praten nu over de tweede Petrusbrief, zijn laatste brief dus. We weten ook dat hij binnen zeer korte tijd zou gaan sterven. Dat zegt hij ook in deze brief, in deze verzen. Het zijn dus eigenlijk afscheidswoorden. Zoals dat gaat met afscheidswoorden, moet je altijd je oren spitsen. Want de laatste woorden van iemand zijn dé gelegenheid bij uitstek; de enige gelegenheid die zich nog voordoet om iets door te geven. Wat had je nog gezegd willen hebben? Wat je misschien nooit eerder gezegd hebt, dat ga je dan vertellen. Je wilt nog iets belangrijks meegeven aan de lezers of aan degenen die om je heen zijn. Vandaar ook dat er altijd heel veel waarde wordt gehecht aan iemands laatste woorden. Wat heeft hij het laatst gezegd? Dat zijn altijd belangrijke dingen. Met de dood in de ogen is de flauwekul er meestal wel af. Zo gaat dat, en vandaar ook dat we dit ernstig nemen.

Petrus’ tweede brief is dus een afscheidsbrief; je zou het ook zijn geestelijk testament kunnen noemen. Hij zegt: "Ik acht het mijn plicht", of eigenlijk: "Ik acht het rechtvaardig." Als u een Statenvertaling heeft, geloof ik dat daar zoiets staat. U ziet in de interlineair dat dit de meest letterlijke weergave is, woord voor woord. De NBG-vertaling geeft het weer met "mijn plicht", maar er staat letterlijk gewoon het woord voor "rechtvaardig". Is dat een groot verschil? Dat is aan uw beoordeling, maar ik wil alleen even wijzen op de precisie. We leggen de loep erop: hoe zegt hij dat nu exact? Hij zegt: "Ik acht het rechtvaardig zolang ik in deze tent ben."

Met "deze tent" bedoelt hij een tijdelijke woning. In het voorgaande had hij al gewezen op de toekomst, de blijvende toekomst die onvergankelijk is. Dat is een huis; daar woon je in. Dit lichaam is slechts een tijdelijk verblijf. We zijn hier slechts doorgangers en pelgrims. Petrus spreekt hier daarom ook heel uitdrukkelijk over een tent. In de woorden "zolang ik in deze tent ben" klinkt al door dat het niet lang meer duurt. Het is een beeldspraak die we meerdere keren in het Nieuwe Testament tegenkomen. Ook Paulus spreekt er in 2 Korinthe 5 over. Hij zegt daar ook dat dit een tent is, en wat we straks krijgen — het lichaam van de opstanding — dat is een huis. Dit lichaam leggen we af; het is tijdelijk. We wonen er een aantal decennia in en dan is het voorbij. Dan leggen we het weer af. Als je denkt dat dit het enige is, kom je niet zozeer op het idee dat het een tent is. Maar als je het contrast kent, als je weet dat het echte nog komt, dan verandert dat je perspectief.

Let op, hij heeft het dan over opstanding. Hij heeft het niet over een vaag bestaan na de dood van een onsterfelijke ziel, want dat zijn Griekse ideeën. De toekomst en de verwachting die wij hebben, is een nieuw lichaam: opstanding. Wat is het antwoord op de dood? Dat is niet een onsterfelijke ziel, maar de opstanding uit de doden, ieder in zijn eigen rangorde.

Petrus zegt: "Zolang ik in deze tent ben, acht ik het rechtvaardig u door herinnering wakker te houden", of eigenlijk "wakker te schudden", zodat jullie wakker blijven. Want er zijn zoveel factoren in het leven — en dat zal toen niet anders geweest zijn — waardoor een mens weer een beetje in slaap sukkelt en de aandacht verslapt. Er zijn zoveel dingen in het leven die aandacht vragen, waardoor je je weer helemaal focust op het hier en nu. Maar waar gaat het nu eigenlijk om? Een mens heeft het nodig, zo is het nu eenmaal. Dat is ook het grote belang van elkaar ontmoeten als gelovigen: elkaar aanvuren, aansporen en aanmoedigen door de herinnering wakker te schudden of wakker te houden.

Dat is wat Petrus hier zegt, want hij heeft namelijk nog iets heel belangwekkends te melden door middel van herinnering. "Herinneren" is een mooi woord. Het was eigenlijk een oud-Nederlands woord voor denken, voor iets wat je in je innerlijk overweegt. Je "innert" het. We zeggen "herinneren", wat wil zeggen dat je het opnieuw "innert". Een gedachte komt dus opnieuw weer in je hoofd op. Petrus wil ons door die herinnering wakker houden, want hij weet wat er aanstaande is.

▶ 09:53 Het Spoedig Afleggen van de Aardse Tent ↑ hoofdstukken

Ik weet dat het afleggen van mijn tent aanstaande is. Hier is sprake van een dubbele metafoor: 'afleggen' is iets wat je met kleren doet – die trek je uit – en een 'tent' is iets wat je afbreekt. In beide gevallen spreekt Petrus hier over het feit dat het afleggen van zijn tent, dit lichaam, spoedig komt. Met spoed, dus dat gaat snel gebeuren. Dat weet hij, en dat kan zomaar zijn omdat zijn executie aanstaande is; dat is wat algemeen aangenomen wordt en dat lijkt mij ook het meest voor de hand liggen.

Dat hij wist dat dit heel spoedig zou gaan gebeuren, geldt trouwens voor de meeste Bijbelschrijvers. Zij zijn bijna allemaal door executie of door de marteldood om het leven gekomen, met uitzondering van Johannes; hij is de enige. Petrus weet dat zijn einde nabij is. Laten we ervan uitgaan dat het jaar waarin hij dit schrijft – misschien zelfs de maand of de week waarin hij deze woorden optekent – ook de tijd is geweest dat hij zou komen te sterven, of beter gezegd: zou worden geëxecuteerd. Dat hij inderdaad een marteldood zou sterven, wist Petrus overigens al tientallen jaren.

We moeten er namelijk van uitgaan dat deze tweede Petrusbrief is geschreven vlak voor de verwoesting van de stad Jeruzalem. Hoofdstuk 2 van deze brief gaat daar ook over: over het enorme tumult en de ontwikkelingen binnen het Joodse volk. Realiseert u zich dat Petrus een apostel van de besnijdenis was? Hij richt zich primair op hen. Hij spreekt over ontwikkelingen onder het volk en zegt in hoofdstuk 2 vers 1: "Toch zijn er ook valse profeten onder het volk geweest." Het volk is hier gewoon Israël, en daar richt hij zich op. Hij heeft het in hoofdstuk 2 over de enorme spanningen en de toestanden die er waren vlak voorafgaand aan de verwoesting van Jeruzalem.

U moet zich realiseren dat niet alleen de dood van Petrus aanstaande was, maar dat het binnen hooguit een paar jaar zou gaan plaatsvinden dat de hele stad Jeruzalem met de grond gelijk gemaakt zou worden. Van de tempel zou geen steen op de andere blijven staan; deze zou geheel in vlammen opgaan. Meer dan een miljoen Joden hebben toen daar in de stad Jeruzalem het leven verloren; dat weten we uit historische beschrijvingen. De hele Joodse natie is toen ook weggevaagd. Dat was een enorme spannende tijd en het is een van de meest gruwelijke periodes in de hele Israëlitische geschiedenis geweest.

Maar laat ik even ter zake blijven. Hij zegt: "Ik weet dat het afleggen van mijn tent spoedig komt, zoals ook onze Here Jezus Christus mij heeft doen weten." Dit kan niet anders dan dat hij doelt op wat in het evangelie van Johannes staat, in hoofdstuk 21 vers 18 en 19, waar staat dat Petrus een martelaarsdood zou sterven. Ik heb er geen dia van, maar terwijl ik spreek, denk ik: laat ik het toch eventjes aanwijzen. In Johannes 21 lees ik het dan maar even voor. U weet wel, dat is die geschiedenis waarin Petrus in ere wordt hersteld onder zijn makkers, de twaalf. Het is bij het Meer van Gennesaret waar de Here aan hem vraagt: "Petrus, heb jij Mij lief, meer dan dezen?" En dan nogmaals: "Heb je Mij lief?" En de derde keer vraagt Hij eigenlijk: "Hou je eigenlijk wel van Me?" Drie keer die vraag, steeds vernederender eigenlijk.

Maar in ieder geval, als Petrus dan bedroefd wordt, wordt hem een hart onder de riem gestoken. De Here zegt trouwens drie keer tegen hem: "Weid Mijn schapen," of goed, "Mijn lammeren." Maar dan zegt Hij ook tegen hem: "Voorwaar, Ik zeg jou: toen je jonger was, omgorde jij jezelf en je ging waar je wilde. Maar wanneer je eenmaal oud wordt" – en Petrus is hier inmiddels oud geworden – "dan zul je je handen uitstrekken en een ander zal u omgorden en u brengen waar jij niet wilt." Dit klinkt wat mysterieus, want wat moet ik daar precies onder verstaan? Nou, Johannes licht dat toe en zegt dat de Here dit zei om te kennen te geven met welke dood Petrus God verheerlijken zou. Met andere woorden: hij zou op een manier komen te sterven die hij niet gewild heeft. Hij zou gebracht worden op een plaats waar hij niet uit eigen initiatief heen zou gaan. Dat ging over de dood waarmee hij God zou verheerlijken.

Met andere woorden: Petrus wist al tientallen jaren, eigenlijk vanaf de tijd dat de Here nog op aarde was, dat hij ooit een martelaarsdood zou sterven. En nu hij aan het einde van zijn leven is gekomen en de executie kennelijk voor de deur staat, zegt hij: "Ach, wat nu gaat gebeuren, dat heeft ooit onze Here Jezus Christus – de volle titel krijgt u hiermee – mij doen weten." Ik moet doorgaan om bij mijn punt te komen, maar ik zal mij beijveren.

▶ 16:01 De Beijvering voor een Blijvend en Vast Woord ↑ hoofdstukken

"Ik zal mij beijveren", dat is de toekomende tijd. "Ik zal mij beijveren dat gij ook telkens na mijn heengaan..." Hij spreekt hier over zijn sterven, over zijn heengaan; eigenlijk spreekt hij over zijn exodus, zijn exodos. Maar goed, hij zegt: "Ik zal mij beijveren dat gij ook na mijn heengaan telkens weer aan deze dingen kunt denken." Hoe kun je er nou voor zorgen dat mensen voortdurend herinnerd worden aan wat jij te melden hebt, ook als je inmiddels bent heengegaan en gestorven? We hebben daar een mooie Nederlandse uitdrukking voor: wie schrijft, die blijft. Dan kun je nog spreken nadat je gestorven bent. Tegenwoordig zeggen we: dan maak je gewoon een video. Dat waren technische opties die toen nog niet voorhanden waren, maar in elk geval wijst Petrus daarop. Dat wat hij te melden heeft, moet opgeschreven worden.

Maar dat kan niet helemaal de verklaring zijn, want hij kan hier niet uitsluitend doelen op het schrijven van deze brief zelf. Hij zegt immers: "Ik zal mij beijveren." Dat kan niet doelen op de brief die hij op dit moment aan het schrijven is. Het is een laatste brief, dus hij doelt op een activiteit die iets met boeken of met schrijven te maken heeft nadat hij deze brief heeft geschreven. Hij is bezig de brief te schrijven en zegt: "Ik zal mij ook beijveren dat gij ook na mijn heengaan telkens weer aan deze dingen kunt denken."

We hebben daar bij andere gelegenheden al eens bij stilgestaan. Het is een schitterend onderwerp, en ook heel erg onbekend, dat de apostelen zelf – waaronder Petrus, Paulus en Johannes, maar met name Petrus en Paulus – er zelf zorg voor hebben gedragen dat de geschriften van het Nieuwe Testament bij elkaar gebracht en gebundeld zouden worden. De geschriften! Wat was de eerste zorg van de apostelen voor de navolgende generaties? Dat was natuurlijk om een betrouwbaar woord achter te laten, om een collectie van boeken na te laten. Dat is het.

En wie waren daartoe bevoegd om dat te doen? Gewoon zij als ooggetuigen, als apostelen. Een apostel is iemand die een afgevaardigde is, hoogstpersoonlijk afgevaardigd door Jezus Christus. Zij hadden de autoriteit om namens Jezus Christus te spreken. Ik weet dat men meestal zegt dat dit allemaal pas is gebeurd in een kerkelijk concilie ergens in de vierde eeuw. Maar denkt u werkelijk dat de apostelen, die wisten wat er allemaal zou gaan gebeuren en hoe de kerk compleet het spoor bijster zou raken, de verzameling van geschriften zouden hebben overgelaten aan een kerkelijk concilie? Ik vind die gedachte zelfs lachwekkend, terwijl het standaard als serieus antwoord wordt gegeven. Maar goed, het is niet mijn onderwerp, dus ik laat het hier even bij.

In ieder geval hebben zij zelf het Woord veiliggesteld. Paulus zegt ook in Kolossenzen 1 dat aan hen de verantwoordelijkheid is gegeven om het Woord van God te completeren, te vervullen en vol te maken. Het is trouwens leuk als je even doorbladert naar 2 Petrus 3, want daar zien we dat Petrus verwijst naar alle brieven van Paulus. Kennelijk gingen er toen al collecties rond, zodat mensen de verzamelde werken van Paulus gewoon konden raadplegen. Hij verwijst zijn lezers naar alle brieven van Paulus en zegt dat zij dat zelf kunnen nalezen.

Het is een heel boeiend onderwerp, en heel belangrijk ook, dat de apostelen zelf die verantwoordelijkheid hebben genomen om namens Jezus Christus het Woord veilig te stellen. Er is meer over te zeggen dan ik nu even doe, maar ik wil er in dit geval toch op wijzen. Want, zegt Petrus dan: "Wij..." Dat is een prachtig woord, en daaraan is trouwens ook de titel van deze samenkomst ontleend.

▶ 20:38 Geen Mythen Nagevolgd: het Evangelie als Historisch Feit ↑ hoofdstukken

Want wij zijn geen vernuftig met wijsheid gemaakte... dat woord dat hier gebruikt wordt heeft met wijsheid te maken: vernuftig, knap bedacht, knap gefilosofeerd. Wij zijn geen vernuftig gevonden verdichtsels nagevolgd. Een verdichtsel is iets wat mensen zelf hebben bedacht. Het woord dat hier wordt gebruikt, is simpelweg ons woord 'mythen'. Een mythe is een Grieks woord en wat is een mythe? Nou, dat is precies dit: bedachte verhalen. Wij gebruiken het woord in 'mythologie'. Er zijn vele verhalen die mensen zelf bedenken, zelfs zeer knap bedachte verhalen. Daar verwijst Petrus naar wanneer hij zegt: "Wij zijn geen knap bedachte verdichtsels nagevolgd."

Trouwens, Petrus kwam er ook niet voor in aanmerking om dat te doen, en dat gold voor al zijn collega-apostelen van de twaalf. Ach, dat waren maar eenvoudige vissers. De theologen van hun dagen merkten op – je leest dat in Handelingen 5 – dat het ongeletterde mensen waren. Zij waren niet het slag mensen om een knap bedacht verhaal te bedenken. Maar dat is juist wat hen kwalificeert, want hij zegt: "Wij zijn geen vernuftig gevonden verdichtsels nagevolgd."

Dit is een heel belangrijk punt. In het hele Nieuwe Testament is het schitterend om dat telkens weer te zien. Kijk het in de evangeliën na; u moet met name eens kijken naar het begin van Lukas. Hij benadrukt dat hij het hele evangelie, en ook het boek Handelingen, heeft opgetekend om een nauwkeurig verslag te doen van historische feiten die velen hebben gezien en waargenomen. Kortom, het is gedocumenteerd door ooggetuigen. Het evangelie is een bericht, het is geen verhaal en ook geen morele boodschap. Een bericht is een mededeling, een feit; het zijn dingen die gebeurd zijn, that's it.

Het is ook niet ineens een oproep. Een bepaald feit kan natuurlijk heel appellerend zijn, dat wil zeggen dat het een appèl op je doet, maar het blijven feiten. Of je het nu gelooft of niet – kijk, dat is het mooie – het evangelie is een evangelie omdat het de waarheid is. Of je het nu gelooft of niet, het blijft een goed bericht. Dat is misschien omstreden wat ik nu zeg, maar daarom zeg ik het ook. Maar niet alleen daarom zeg ik het; dit is juist de essentie. Je kunt er niets aan toedoen en je kunt er niets aan afdoen. Het staat er gewoon. Dat hebben we te vertellen: Hij is de Redder, of je het nu gelooft of niet. Ook jouw Redder, jouw Redder. Al die miljarden mensen, of ze het nu willen weten of niet: Hij is hun Redder.

Het viel me vanmorgen op toen we dat opwekkingsnummer zongen. Er werd gezegd: "Al wat beschadigd is, herstelt Hij op den duur." Dan denk je: hé, zie je wel, ze weten het wel! Maar als je het vertelt en je zegt dat dit dus betekent dat alles wat schade is toegebracht, alles wat verloren gegaan is en alles wat treurt, weer getroost zal worden... dat is toch evangelie? Daar kun je niets aan afdoen door het niet te geloven. Daarom is het ook een boodschap van genade.

Goed, wij zijn geen vernuftig gevonden verdichtsels nagevolgd toen wij u de kracht en de komst van onze Here Jezus Christus hebben verkondigd en bekendgemaakt. In wezen hebben zij als ooggetuigen iets doorgegeven, en wat zij brachten is de boodschap van Jezus, die de Christus, de Messias en Heer is. 'Heer' en 'Christus' zijn titels die Hij nu heeft, juist op grond van Zijn opstanding uit de dood. Weer zo'n historisch feit, en nog gedocumenteerd ook.

Altijd ligt daar weer de nadruk op. Kijk het eens na in 1 Johannes 1. Johannes valt in zijn eerste brief meteen met de deur in huis wanneer hij zegt: "Hetgeen wij gehoord hebben, hetgeen wij gezien hebben met onze eigen ogen, hetgeen wij aanschouwd hebben en wat onze handen getast hebben van het Woord des levens..." Ook hier geldt weer: we spreken niet over iets wat we bedacht hebben, maar over iets wat we zelf gezien hebben. En niet slechts één iemand – want u weet dat sommige mensen wel eens vaker spoken zien – nee, dit zijn historische feiten. Het graf was leeg en Hij is door velen gezien. Niet door de wereld, maar niettemin door honderden. Dat zijn de dingen waar telkens weer de nadruk op wordt gelegd in het Nieuwe Testament.

Gisteren had ik daar nog een gesprekje over met iemand en onlangs heb ik er een blogje over geschreven naar aanleiding van een radioprogramma. Dat programma was in de prijzen gevallen omdat het eigenlijk heel ontluisterend en ontdekkend was. Het ging over een PKN-kerk in Assen die helemaal vergrijsde. De radiomaker had zich erop geworpen: er kwamen geen jonge lui meer. Wat was er eigenlijk aan de hand? Diverse kerkleden en de predikant werden aan de tand gevoeld: "Wat is de verklaring?" Ze zeiden: "Vroeger was er helemaal geen ruimte voor vragen in onze kerk." Daardoor was er een hele generatie afgehaakt. Als je je vragen niet kunt stellen en je krijgt geen antwoorden, dan houdt het op. Nu waren ze erg blij dat die vragen wel gesteld konden worden, maar er was één groot probleem: ze hadden geen antwoorden. De predikante zei zelfs: "Voor ons zijn de vragen belangrijker dan de antwoorden." Maar dat zijn geen echte vragen, want een vraag stel je juist omdat je een antwoord wilt weten.

De vragen van vandaag zijn niet wezenlijk anders dan die van de vorige generatie of die van tweeduizend jaar geleden. Mensen hebben heel primaire vragen: "Waarom ben ik hier eigenlijk?" Het loutere feit dat elk mens zich die vraag stelt, betekent eigenlijk al dat hij weet dat er een God is. Want de vraag veronderstelt: "Ik ben hier met een reden, maar waarom?" Dat weet je; dat is intuïtie. Zoals ik dat op de catechisatie heb geleerd: dat is de ingeschapen godskennis. Natuurlijk weet een mens dat. Het hele intelligent design van alles getuigt daarvan. Als je het niet gelooft, dan ben je dwaas. Ik onderschrijf dat van harte.

Het probleem in die kerk was dat er geen antwoorden werden gegeven. De radiomaker vroeg zich af: "Is het probleem niet simpelweg dat de kerk leegloopt omdat de boodschap leeg is?" De predikant begon te verzuchten dat dit wel eens het hele probleem kon zijn. Ik denk dan: het loutere feit dat er nog een paar mensen waren, is mooi meegenomen. Maar het probleem is niet een lege kerk. Het maakt geen fluit uit of er nu veel mensen komen of weinig. Als je weet dat je de waarheid vertelt, als je weet dat je antwoorden hebt, dan vertel je het gewoon. Dat er weinig mensen op afkomen kan jammer zijn, maar dat is het punt niet. Als je wat te melden hebt, maakt het niets uit. Je moet ermee naar buiten, want je hebt antwoorden die je kunt documenteren. Mensen moeten het weten!

In die kerk ging het eigenlijk alleen maar over hoe ze de boel bij elkaar hielden, over de kerkgebouwen en hoe de dienst vormgegeven moest worden. Al dat soort – sorry dat ik het zeg – flauwekul. Waarom ga je naar een kerk als er niets te vertellen valt? Als men gewoon uitgepraat is.

▶ 30:32 De Verkondiging van Zijn Parousia in Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

"Want wij zijn geen vernuftig gevonden verdichtsels nagevolgd, toen wij u de kracht en de komst van onze Here Jezus Christus hebben verkondigd." Let trouwens even op: hier staat in het Nederlands het woordje 'komst', maar in het Grieks staat hier het woordje parousia. En waarom zeg ik dat? Omdat parousia in het Nieuwe Testament standaard het woord is voor wat wij de wederkomst noemen; dat wil zeggen: wanneer Hij zal komen in heerlijkheid.

Ik heb zomaar een paar schriftplaatsen erbij geschreven om dat nog eens nader te bezien. De parousia van Christus, dat is Zijn aanwezigheid. Sorry? Oh, nee... ja, ik heb gisteren Japans gegeten. Dat is een sushi. Een sushi, ja. Ik heb het gisteravond inderdaad gemaakt. Een soort Freudiaanse verspreking ofzo. Dit heet dus inderdaad parousia. Dat betekent eigenlijk letterlijk 'de aanwezigheid', maar het duidt in het bijzonder ook op de aanwezigheid van een koning die verschijnt in heerlijkheid. Dat was de parousia; dat is een technische term voor zo'n gebeurtenis. Wanneer een hoogwaardigheidsbekleder, een koning of een keizer kwam, dan kwam hij in zijn heerlijkheid.

Nou, die uitdrukking 'de komst' gaat dus over Zijn parousia, de komst van de Heer straks in heerlijkheid. Toen de Heer hier in het verleden rondwandelde, gedurende de eerste eeuw, was dat niet Zijn parousia. Nee, Zijn parousia is een toekomstig gebeuren. Dat zeg ik nu ook even omdat simpelweg het woord hiervoor gebruikt wordt, maar juist ook omdat het precies onderstreept wat ik wil gaan zeggen. Petrus zegt: "Wij zijn geen vernuftig gevonden mythen nagevolgd toen wij u de kracht en de komst" — dat wil zeggen de parousia, de toekomstige komst, de toekomstige verschijning — "van onze Here Jezus Christus hebben verkondigd."

Maar, zegt hij: "Wij zijn ooggetuigen geweest." Of wij zijn waarnemers, of toeschouwers... dat is eigenlijk meer het woord. We hebben het zelf aanschouwd, we hebben het zelf toegeschouwd. Er staat hier: "Wij zijn ooggetuigen geweest van Zijn majesteit." Maar hier dringt zich een vraag op. Als u tot dusver goed geluisterd hebt en er de vorige keer ook bij was, dan zou er al een lampje moeten gaan branden. Dan zou u zeggen: "Aha!" Want de vraag is deze: hoe kan Petrus nou zeggen dat wij ooggetuigen zijn van Zijn parousia?

Petrus is in de eerste eeuw, pakweg in de tweede helft van de jaren zestig, de marteldood gestorven. Inmiddels zijn we ruim negentien eeuwen verder. En Petrus heeft de parousia gezien? Is hij een aanschouwer geweest van dat gebeuren? Hij zegt van wel. Maar hoe dan? Hoe kan hij claimen dat hij een aanschouwer van dat alles is geweest? Nou, ik zou zeggen: lees verder.

Ik neem u nog even mee naar het gedeelte waar we het de vorige keer over hadden. Mattheüs 16 eindigt met dit vers, waar de Heer zegt: "Voorwaar, Ik zeg u: er zijn sommigen onder degenen die hier staan..." — ik refereerde al eerder aan deze woorden — "...die de dood voorzeker niet zullen smaken, voordat zij de Zoon des mensen" — de Ben-Adam, de grote erfgenaam van Adam, we hebben daar de vorige keer bij stilgestaan — "hebben zien komen in Zijn koninklijke waardigheid."

Men zegt dan wel eens: "Hè, de Heer heeft Zich hier vergist, of de Bijbelschrijvers hebben zich vergist, want Hij is niet gekomen in Zijn koninklijke waardigheid. Tweeduizend jaar later is het nog steeds niet gebeurd." Fout dus. Nee, helemaal niet. Lees maar eens even verder. Laat u niet misleiden door de hoofdstukindeling. "En zes dagen later nam Jezus Petrus, Jakobus en zijn broeder Johannes" — sommigen van hen dus — "mee, en Hij leidde hen een hoge berg op." De berg Hermon hebben we toen al genoemd als de meest waarschijnlijke optie. Hij nam hen mee een hoge berg op, in de eenzaamheid.

Wat zij daar te zien krijgen, is de verheerlijking op de berg. Daar in de hoogte op die berg zien zij de Heer veranderen in heerlijkheid. Ze zien de Heer in Zijn opstandingsheerlijkheid. En niet alleen Jezus, maar ook Mozes en Elia. Er verschijnen daar geen geesten aan hen; nee, wat zij zien is een visioen van opgestane mensen. Die opstanding zou nog plaatsvinden, maar wat zij hier zagen was al een voorsmaak. Een 'preview' noemde ik dat de vorige keer. Een preview van dat wat eens zou gaan gebeuren, namelijk wanneer Hij straks komt in Zijn koninklijke heerlijkheid. Geen oog zal dat dan in deze wereld ontgaan, neem dat van mij aan. Maar zij hebben daar van tevoren al zicht op gehad.

Het is zo mooi: zij hebben de Heer dus al in Zijn koninklijke heerlijkheid zien komen, en dat was zes dagen later. Ik heb er toen ook al op gewezen: het was op een Sabbat. Het was op de zevende dag. Eigenlijk had u het kunnen raden, want als we het hebben over de Heer die straks komt in Zijn heerlijkheid, dan is dat de grote Sabbatdag waar Hebreeën 4 ook over spreekt. De zevende dag die gaat komen voor deze wereld na zes dagen van menselijke arbeid. Dan komt de dag van rust van Hém, de dag van Hém. En hoe lang duurt die dag? Tja, die dag duurt duizend jaren. Er komt daarna ook nog een achtste dag enzovoort, maar dat is een verhaal apart. De Bijbel spreekt over die duizend jaren. Trouwens, voor de Heer is één dag... dat zegt Petrus!

▶ 37:38 Gods Tijdpad: Eén Dag Is als Duizend Jaar ↑ hoofdstukken

Mensen, dit ene mag u niet ontgaan, geliefde. Dat zegt Petrus in dezezelfde brief, in 2 Petrus 3, als hij spreekt over wat er gaat komen. Petrus zegt nu aan het einde van zijn leven: "Mensen, ik verlaat het toneel." Maar hij zegt ook dat er straks generaties zullen komen die zullen zeggen: "Wat blijft de belofte van zijn komst? Hij zou toch komen? Het gebeurt helemaal niet." Petrus zegt het al: het gaat nog een hele tijd duren. Ik geef je het op een briefje — even in mijn eigen woorden — men gaat straks zeggen: "Wat blijft de belofte van zijn komst?" En dan zegt hij dat hen daarbij willens en wetens het een en ander ontgaat. En daar zegt hij dan ook bij: "Maar dit ene mag u niet ontgaan, geliefde, dat bij de Heer één dag is als duizend jaar en duizend jaar als één dag."

Met andere woorden: als we nu bijna tweeduizend jaar verder zijn sinds de Heer het aardse toneel verlaten heeft, dan zijn we voor de Heer, in Zijn termen, slechts twee dagen verder. Oftewel: de derde dag gaat aanbreken. Je kunt het ook nog anders zeggen: vanaf Adam gerekend zijn er zes dagen voorbij. Het wordt een onderwerp waar ik me het komende seizoen erg mee ga bezighouden — ik heb het zojuist van tevoren al even gezegd — in Rotterdam over de Bijbelse chronologie. Dit is zo’n enorm fascinerend onderwerp, geweldig! Het meest fascinerende is hoe God de tijd in Zijn hand heeft. Hij plaatst alles, Hij verkondigt het vanaf het begin en alles gebeurt op Zijn tijd. Ik heb daar dingen over ontdekt... weet je wat ik er zo machtig aan vind? God voorspelt niet, God voorzegt. Zo gaat het gebeuren.

En die dag die gaat aanbreken, dat is na zes dagen. Petrus waarschuwde zijn lezers tweeduizend jaar geleden al: vergis je niet, voor de Heer is één dag als duizend jaar. Ja, er zijn dus twee dagen voorbij en de derde dag gaat aanbreken. En als je het profetisch woord kent, dan zou je dat wel moeten zeggen. Dan zeg je: "Hé, was de derde dag niet de dag dat Hij zal terugkeren?" Mijn antwoord is: yes! Ja, dat zijn mooie dingen, prachtige dingen.

Goed, en Zijn gedaante veranderde voor hen. Ik neem u weer even mee terug naar 2 Petrus 1. Want Hij heeft van God de Vader eer en heerlijkheid ontvangen. Dat zijn trouwens termen — "eer en heerlijkheid" als woordpaar, als frase — die in het Nieuwe Testament consequent duiden op Zijn opstandingsheerlijkheid. Voor een korte tijd is Hij beneden de engelen gesteld vanwege het lijden des doods — engelen sterven immers niet — maar thans is Hij gekroond met eer en heerlijkheid als de Opgestane. Wel, dat heeft Petrus gezien in dat visioen. Hij heeft het gezien en dan staat erbij: "toen zulk een stem van de hoogwaardige heerlijkheid tot Hem kwam: Deze is mijn Zoon." Dat wil zeggen: waar de profeten over spreken, waar David al over sprak, over de Zoon van God, wel, dat is Hij. Bij de doop in de Jordaan klonk dat ooit al: "Deze is mijn Zoon." Maar het klonk ook op de berg: "Deze is mijn Zoon, mijn geliefde, mijn David, in wie Ik mijn welbehagen heb."

Ziet u dat Petrus nu, als hij zegt: "toen wij u de parousia van onze Here verkondigden", dat doet omdat hij ook een toeschouwer, een ooggetuige daarvan is geweest? En waar doelt hij dan op? Op die gebeurtenis toen op de heilige berg. Ik lees verder en Petrus zegt: "en deze stem hebben ook wij uit de hemel horen komen." Met "wij" bedoelt hij de apostelen, meer specifiek Jakobus en Johannes. Deze stem hebben ook wij horen komen; ze waren dus niet alleen waarnemers of toeschouwers, maar ze waren ook oorgetuigen. We hebben het horen komen, zo staat er letterlijk, toen wij met Hem op de heilige berg waren.

Waarom was die berg trouwens heilig? Ik denk dat de reden simpel is. Het was niet de berg Sion; dat was een heilige berg waar de tempel gebouwd zou worden. Maar deze berg hier wordt ook de heilige berg genoemd. Weet je wat je leest over Mozes? Dat wanneer hij geroepen wordt bij de brandende braamstruik, hij de schoenen van zijn voeten moet doen. Er wordt gezegd: "want de grond waarop je staat is heilige grond." Waarom? Wel, op die plaats ontmoet je de levende God, en dat maakt die plaats heilig. Waarom was deze berg heilig? Gewoon vanwege dat wat ze zagen en vanwege dat wat ze hoorden: de verschijning van de heerlijkheid van God.

Ziet u, Petrus zegt: "ik heb jullie de parousia van de Here Jezus Christus verkondigd, maar daarvan zijn wij ooggetuigen geweest." Hij verwijst dan naar de verheerlijking op de berg. Dit is dus opnieuw een bewijs dat die verheerlijking op de berg een preview was, een voorvertoning van de komst in heerlijkheid, van wat wij de wederkomst noemen. Petrus refereert er aan het einde van zijn leven om die reden aan. En hij zegt er dan nog bij:

▶ 44:07 Het Profetisch Woord als Lamp in een Donkere Plaats ↑ hoofdstukken

En wij achten het profetisch woord... Het is eigenlijk letterlijk: wij hebben het. Die 'wij' is nog steeds de groep waarover hij spreekt in het onderscheid tussen 'wij' en 'jullie'. Jullie, dat zijn de lezers; wij, dat zijn de ooggetuigen, de apostelen. In ieder geval Petrus en Johannes hebben dit specifiek gezien. En wij hebben het profetisch woord daarom des te vaster; wij hebben het meer bevestigd. Dat profetisch woord is het woord van de profeten, die stuk voor stuk allemaal wijzen op die grote dag die gaat komen: de Sabbat. Over de Messias die zal verschijnen en over het rijk van vrede dat over deze wereld zal aanbreken. Eindelijk, na duizenden jaren.

Het profetisch woord is gewoon het woord van de profeten. Wel, dat woord was al solide, en al die profeten spraken over die grote dag die zou aanbreken. Dat woord sloot al aaneen en was vast. Maar nu hebben Petrus en andere ooggetuigen dat bevestigd gezien; het is nog vaster gesteld, nog vaster dan het al stond. Hij zegt: 'En wij hebben dat profetische woord bevestigd.' En dat profetisch woord is inderdaad het woord van de profeten.

Jullie doen er wel aan om daar acht op te geven. Waarop? Op dat woord van de profeten, dat profetisch woord. Als op een lamp die schijnt in een duistere – er staat eigenlijk niet zozeer 'donkere', maar 'groezelige' – plaats. Een macabere plaats. Dat woord schijnt. Kijk, deze wereld wandelt in haar geheel in de duisternis. In de brief van Johannes staat daar een mooie definitie van. Hij zegt dat de wereld wandelt in de duisternis, en wie in de duisternis wandelt, weet niet waar hij vandaan komt en weet niet waar hij naartoe gaat. Kortom, je bent compleet gedesoriënteerd. Dat is het probleem van de wereld in het algemeen. Als je God niet kent, dan weet je niet waar je vandaan komt en weet je niet waar je naartoe gaat.

Hoezo, we weten vandaag zoveel? Er is heel veel techniek, maar echte wetenschap, gewoon fundamentele wetenschap als het gaat om de grote vragen: 'Waar kom ik vandaan? Waar ga ik naartoe? Wat is de clou van het geheel?', dat weet men niet. Dan leef je toch in de duisternis, ook al heb je nog zoveel verstand en nog zoveel vernuftig gevonden mythen. Je weet nog niks. Wij hebben dat profetisch woord, zegt Petrus, en jullie doen er wel aan om daar acht op te geven als op een lamp. Mensen, dat woord van de profeten en de Bijbel in het algemeen, dat is een lamp voor onze voet en een licht op ons pad. In deze wereld kun je daarmee werkelijk een vaste koers varen. Dat is geweldig. God heeft gesproken, Hij voorzegt, en dat woord is solide. Het is gezien, bevestigd en gedocumenteerd. Dat is zo geweldig als je licht hebt in de duisternis terwijl de wereld rondtast. Wij hebben dat profetisch woord en je doet er wel aan daar acht op te geven.

Laat je niet in slaap sussen door alle toestanden in de wereld. Dat geldt trouwens ook voor alle leuke dingen, want die kunnen je net zo goed in slaap wiegen. Helemaal blind varen op de wereld... Mensen, dit is waar het werkelijk om gaat: dit woord. Al het andere – ik durf het zelfs zo te zeggen – er is maar één ding waar het om gaat. Want zo staat het ook in de Bijbel. Wij maken ons zorgen over vele dingen, maar één ding is slechts nodig. En als je het niet geloven wilt, moet je Lukas 10 maar eens nakijken: één ding is slechts nodig. Al het andere in de wereld – ik zeg het nu gewoon eventjes populair, maar duidelijk – al het andere in de wereld is feitelijk flauwekul. Het stelt niks voor. Ten opzichte van dit is al het andere volstrekt... nou, ik kende vroeger een man die zei altijd 'punt 72'. Hij bedoelde daarmee: volstrekt onbelangrijk. Jullie kennen hem ook wel. Dat is het.

Wij doen er wel aan daar acht op te geven, op dat woord dat schijnt in een donkere plaats totdat de dag aanbreekt. Totdat het daglicht komt. In de wereld is het duister en de dag gaat aanbreken. Het is die zevende dag natuurlijk, de dag van de Heer. Totdat de dag aanbreekt en de morgenster opgaat. Nou, dat vind ik een hele slechte vertaling. Het gaat hier niet over een morgenster. Hier wordt eigenlijk het woordje 'fosfor' gebruikt. U weet, dat is een scheikundig element dat licht geeft. Eigenlijk is het een lichtbrenger; gewoon de Lichtbrenger. Als de nacht verdwijnt en het dag wordt, wat gebeurt er dan? Dan wordt er licht gebracht. Door een morgenster? Nee, natuurlijk niet. Gewoon door de Lichtbrenger. De 'Zon der gerechtigheid', dat is ook Bijbelse beeldspraak. Als straks de Zon der gerechtigheid over deze wereld zal opgaan; dat is een van de Messiaanse titels.

Kijk, wij leven nu in de nacht, maar in die nacht hebben wij een lamp. Een licht heb je nodig, want in de wereld zelf is het gewoon stikdonker. Laat je niks anders wijsmaken. En daarom doen we er wel aan daar acht op te geven totdat het in de wereld ook niet meer donker is. Er komt een dag, en dat is natuurlijk niet zo lang meer. De zes dagen zijn bijna voorbij – of beter gezegd: de twee dagen zijn bijna voorbij – en dan wordt het dag in deze wereld. Dan verdwijnt de duisternis en dan is het voor iedereen volkomen helder. Zolang dat nog niet het geval is, hebben wij in ieder geval in die nacht toch licht. Totdat de dag aanbreekt en straks de Lichtbrenger opgaat.

Dat 'opgaan' is een uitdrukking die verwijst naar wat de zon doet. 'In uw harten'... ja, dat is nou even lastig, want ik geloof dat deze woorden 'in uw harten' niet slaan op het voorgaande, maar op het navolgende. Ik moet dat toelichten: het Grieks, zoals wij de Bijbeltekst hebben, heeft geen interpunctie. Dat wil zeggen dat er geen punten, komma's of hoofdletters zijn waaraan je ziet waar de zin begint. Men heeft hier de zin laten eindigen met 'in uw harten'. Maar die morgenster gaat niet op in de harten. Nee, 'in uw harten' verwijst naar het volgende. Als er in vers 20 staat: 'Dit vooral moet gij weten', dan moet je eigenlijk zeggen: 'In de harten van jullie dit eerst wetende.' Kijk, dan krijg je een prima zin. Dat 'in uw harten' slaat dus niet op het opgaan van de zon, want die zon, die Lichtbrenger, gaat niet op in de harten. Die gaat op over de hele wereld. Nee, in de harten zouden wij eerst dít weten.

▶ 52:59 De Perfecte Eenheid en Goddelijke Oorsprong van de Schrift ↑ hoofdstukken

Dit moet u vooral weten: dat geen profetie der Schrift een eigenmachtige uitlegging toelaat. Dat wil zeggen: geen enkele profetie van de Schrift. Let daarbij op het enkelvoud. Aan de ene kant wordt er in de Bijbel gesproken over een verzameling geschriften; de term 'Schriften' wijst erop dat het allemaal verschillende boeken zijn. Maar feitelijk is er maar één Auteur, en in dat opzicht zijn al die boeken simpelweg van die ene Auteur. Het zijn eigenlijk hoofdstukken van één boek, en dan is het gewoon 'de Schrift'. De Schrift kan niet gebroken worden; dat wijst op de totaliteit, maar ook op de eenheid ervan. Al die boeken vormen samen een eenheid.

Omdat de Schrift een eenheid is, laat geen profetie ervan een eigenmachtige uitlegging toe. In de tekst staat eigenlijk 'een eigen uitlegging'. Dat kun je op twee manieren opvatten. Je moet er niet zelf je eigen verhaal van maken; het hoort allemaal bij elkaar. Vandaar dat ik vaak het beeld gebruik van puzzelstukjes. De meeste mensen denken: "Ja, die Bijbel...", en er wordt elke dag een stukje uit gelezen, of een paar keer per dag. Ik zeg daar niets kwaads van, maar laat ik u dit zeggen: de Bijbel is er niet in de eerste plaats om gewoon 'gelezen' te worden. Er staat nergens in de Bijbel: "Lees de Schriften." Er staat: "Onderzoek de Schriften." De Bijbel is een puzzel; al die stukjes horen echt bij elkaar.

Als je er niet van uitgaat dat het een eenheid is, dan kom je niet op het idee om de ene profetie van de Schrift te laten uitleggen door de andere profetie. Dan zou je immers zeggen: "Dat staat helemaal los van elkaar, dat is door een heel andere auteur geschreven, in een heel andere tijd en met een heel andere achtergrond." Maar het heeft één Auteur, en dus hebben al die stukjes met elkaar te maken. Ik kan het ene alleen verklaren door het andere. Geen profetie der Schrift heeft een eigen uitlegging; nee, profetieën der Schrift leggen elkaar uit. Waarom? Omdat het een eenheid is. Het is simpelweg een eenheid, één geschrift of, zo u wilt, één bibliotheek met één grote Regisseur.

Als u dat gaat doen, dan is de Schrift geweldig. Dan ziet u ook meteen waarom de Bijbel door verreweg de meerderheid van de mensen niet begrepen wordt. Zij lezen de Bijbel zonder enig idee te hebben dat het ene uitgelegd wordt door het ander. Maar wanneer je begrijpt wat ik bedoel en je het geheel gaat zien, dan is dat adembenemend. De Schrift is alles; het is Zijn woord.

Dit moet u vooral weten, dat geen profetie der Schrift een eigen uitlegging heeft, want nooit is profetie voortgekomen uit de wil van een mens. Want wat is profetie eigenlijk? Als Grieks woord betekent het letterlijk 'voorzegging'. Kan een mens dat? Nee hoor, we weten nog niet eens wat voor weer het vanavond wordt. Dat was toevallig onderwerp van gesprek tijdens de rit hiernaartoe: "Het zou mogelijk kunnen...", weet u wel. Dat soort verwachtingen en prognoses. Een mens kan prognoses en statistieken erop loslaten, maar we weten het niet. Er is er slechts Één die het heden kent en de toekomst overziet. Dat geeft zo’n rust als je die God kent.

Profetie is niet voortgekomen uit de wil van een mens, maar mensen zijn door heilige geest gedreven. Eigenlijk staat daar: 'onder heilige geest'. Het gaat hier niet over de derde persoon of de drie-eenheid, maar over 'onder heilige geest'. Zoals een boot of een schip voortgedreven wordt door de wind, zo hebben die mensen niet uit zichzelf maar wat gezegd. Nee, ze werden gedreven onder de kracht, onder de begeestering van heilige geest — van Zijn geest dus. Zo hebben mensen van Godswege gesproken.

Kijk, en dat is waar we blind op varen. Dat is waarom we met reden kunnen zeggen: wij zijn geen mythen nagevolgd. Nee, dit is de rots waarop we staan. Dit is het enige wat geen wrakhout is; het is wat niet meegeeft en wat onveranderlijk is. Mensen begrijpen het niet? Jammer dan. Maar mensen, geef acht op dat woord! Juist omdat we nog maar een korte tijd te gaan hebben tot die dag gaat aanbreken.

▶ 58:00 De Naderende Zevende Dag voor Onze Generatie ↑ hoofdstukken

Wij leven in die generatie, dat is het laatste wat ik erover wil zeggen. Wij leven in de generatie die deze dingen gaat meemaken. Dat geloof ik. Die zesde dag gaat aanbreken – nee, ik heb het niet over het vaststellen van jaartallen – maar die zes dagen zijn nu helemaal voorbij; pak de Schrift en dan weet je het. Maar dat is toch geweldig?

Gisteren hadden we er nog even een gesprekje over. Dat ging over een boek van Luther, geschreven in 1540, en Luther zegt dan al, hij zegt dan ook: voor God is één dag als duizend jaar. De dag die straks gaat aanbreken, dat is de zevende dag, en dat gaat dan nog een paar honderd jaar duren – dat was het idee. En nu leven wij in die generatie. Luther wist dat toen al zo te vertellen, en niet alleen Luther, maar vele generaties daarvoor ook. De kerkvaders wijzen er ook al op: de wereldgeschiedenis duurt zes dagen en dan breekt de zevende dag aan.

Nu zijn wij uitgerekend in die tijd beland en iedereen slaapt. Wie weet dat? We leven in zo’n bijzondere tijd. Alles wat er in de wereld gebeurt, wijst ook daarop, op die tekenen. Ik bedoel het helemaal niet overspannen, maar dit is gewoon een heel nuchter, controleerbaar gegeven.

Kijk, ik weet dat er soms flauwekul over gezegd is. Vroeger kwam ik bij mijn oma en die zei dan, als ze de krant had gelezen waarin stond dat er heel wat inbraken waren geweest of verkeersongelukjes: "Je kan wel merken dat we in de eindtijd leven." Ja goed, ik neem dat helemaal aan, maar dat heeft daar natuurlijk niets mee te maken. En ook bepaalde dingen als oorlogen en andere gebeurtenissen, pestilentie... Ik bedoel, men zegt wel eens dat het toeneemt, maar dat is niet echt objectief.

Objectief is: de tijd is vervuld. De termijn is aan het opraken. Pak me dan niet op een paar jaar vast, maar we weten gewoon: wij zitten aan het einde van die termijn. Dus dat gaat aanbreken. Wat een reden hebben we – dat bedoel ik te zeggen – wat een reden hebben we om juist nu acht te slaan op die tijd, op die korte tijd die nog rest, op die lamp die schijnt. Laat u door al het andere niet misleiden door alles wat erover gezegd wordt. Ook niet – en dat bedoel ik niet negatief – als u komt in kerken en gemeenten waar men uitgepraat is. "Ja, dat staat wel in de Bijbel, maar daar hebben wij onze eigen interpretatie van." Juist het Woord waar je op kunt bouwen, dat is van belang.

Ik feliciteer u als u dat Woord ook kent en daaruit mag leven, en ook zoveel reden hebt om met een opgeheven hoofd in het leven te staan en blij te zingen. Nou, dat lijkt me een aardig bruggetje naar het volgende moment.