▶ 00:00 Introductie: Lichtgevers in een Donkere Wereld ↑ hoofdstukken

Vanavond mag ik dus het startschot geven voor de studies en toespraken die dit weekend gehouden zullen worden, allemaal onder dat overkoepelende thema: lichtende sterren. En dat is ontleend aan het schriftgedeelte dat we vanavond onder ogen willen zien, namelijk Filippi 2.

Laat ik dan meteen even iets rechtzetten en voor sommigen misschien ook een teleurstelling uitspreken. Ik heb nu al een paar keer vernomen dat mensen zeiden: "Ik ben zo blij dat je het dit weekend gaat hebben over de sterren en hun sterrenbeelden." Dat zou inderdaad een geweldig thema zijn om in een vijftal bijeenkomsten te belichten. Maar ik moet u teleurstellen: als u daarvoor gekomen bent, dan kunt u nu weer weggaan. Ik heb een paar Libelles meegelegd... Een paar Libelles? Oh, het tijdschrift! Dat zoek ik nu uit hoor, haha. Nee, laat maar.

Hoewel de associatie heel erg voor de hand had gelegen om het daarover te hebben – over die twaalf sterrenbeelden (eigenlijk zijn er achtenveertig) en hoe die allemaal Gods glorie aan de hemel, nacht in nacht uit, vertonen – gaan we het hebben over het overkoepelende "lichtende sterren". Wat bedoel ik daarmee? Wel, ik heb dat op de website bij de aankondiging ook gemeld, dus als u het goed had gelezen, had u ook wel een klein beetje kunnen weten in welke richting u zou moeten denken bij dit weekend.

Waar we het vooral over gaan hebben, is het idee dat we vandaag in een donkere wereld leven, in een duistere aion. Dat hoef ik nauwelijks toe te lichten. In ieder geval is dat een heel Bijbels gegeven: het is nu nacht. Maar in deze nacht, in verwachting van de dag die gaat komen, schijnen er wel degelijk sterren of zijn er lichtdragers; daar schijnt het licht. En dat licht is – hoe kan het ook anders – niets anders dan het Woord van God. In het Woord is leven en in het leven is het licht van de mensen. En Uw Woord, dat is een licht en Uw Woord, dat is een lamp. Hoeveel wijzen daar niet op? We zullen het vandaag trouwens ook nog wel zien.

Zij die dat licht mogen dragen, dat zijn die sterren. Zij stralen in de nacht en zijn niet in staat om de duisternis te verdrijven; daar zijn sterren ook helemaal niet voor bedoeld. Maar in die nacht zijn er oriëntatiepunten. Er zijn trouwens ook nog dwaalsterren, maar we kijken naar de vaste punten aan de hemel waar je je op kunt oriënteren omdat zij licht dragen en licht verspreiden. Schitterend en stralend.

Wel, dat is een thema dat op allerlei manieren in de brieven naar voren komt. We zullen ons dit weekend – en dat zal u niet verbazen – vooral op Paulus oriënteren. Niet alleen omdat hij het leeuwendeel van alle brieven in het Nieuwe Testament heeft geschreven, maar hij is nu eenmaal de apostel van de natiën. Bij hem moeten we te rade gaan. Ik moet er wel bij zeggen dat het niet exclusief is, want in de laatste bijeenkomst zullen we ons richten op de tweede Petrusbrief, die daar ook het een en ander over te melden heeft.

Vanavond dus over "lichtgevers in de wereld". Dat is een wat letterlijke weergave, dus dat komt vanzelf straks ook nog voorbij. Dat even als overkoepelend thema. In al die bijeenkomsten zullen we ermee geconfronteerd worden dat de wereld om ons heen, in welke zin dan ook, duister is; dat het nacht is en de duisternis heerst. En in die nacht schijnt er, Godzijdank, licht en daarin verblijden we ons. Daarop zullen we ons dan ook inderdaad richten.

▶ 05:12 Filippenzen 2: Christus' Verhoging en Universele Kniebuiging ↑ hoofdstukken

Zoals gezegd gaan we naar Filippi 2. Het is een beetje lastig om te beginnen, omdat ik dan begin te lezen in het midden van mijn passage. Paulus begint daar namelijk in vers 9 met "daarom ook". Dat wil dus zeggen dat het terugverwijst naar wat hij zojuist heeft gezegd. Paulus motiveert hier de voorgaande verzen, en ik moet dat even toelichten, zodat we weten waar het eigenlijk over gaat. Paulus had in de voorgaande verzen naar voren gebracht en als voorbeeld gesteld: Christus Jezus, die in de gestalte Gods was, maar het Gode gelijk zijn niet als een roof heeft geacht. Hij stelt dat ter voorbeeld: laat die gezindheid in jullie zijn die ook in Christus Jezus was. Hij was de Zoon van God, maar Hij heeft dat alles afgelegd, de gestalte van een slaaf aangenomen en is gehoorzaam geworden tot de dood, ja, tot de dood van het kruis. Dat is een geweldig onderwerp op zich, waar je met gemak een heel weekend aan zou kunnen wijden.

Maar als Paulus dan naar voren gebracht heeft hoe de Zoon van God, Hij die in de gestalte Gods was, Zich vernederd heeft, Zich ontledigd heeft en gehoorzaam is geworden tot de dood van het kruis, dan staat er in vers 9: "Daarom ook verhoogde God Hem uitermate." Eigenlijk is dat een vervolg op wat juist in de voorgaande verzen naar voren gebracht was. Hij heeft Zich tot de uiterste maat vernederd; dieper kon niet. Van de hoogste hoogte tot de uiterste maat, tot de diepste treden heeft Hij Zich vernederd. Hij heeft Zich vernederd tot de dood, ja, tot de dood van het kruis. Hij is niet alleen gestorven, maar Hij is de meest smadelijke dood gestorven.

Dan staat er: "Daarom ook verhoogde God Hem uitermate en schonk Hem..." – hier wordt een woord gebruikt dat eigenlijk 'begunstigen' betekent, in genade schenken of in genade geven – "...en God schonk Hem in genade de naam boven alle naam." De hoogste naam is aan Hem toegekend vanwege de weg die Hij gegaan is. De naam boven alle namen. En dat herinnert zo ook aan de naam van God Zelf. Dat blijkt wel, want dan lees ik verder: "opdat in de naam van Jezus..." Het is heel opmerkelijk dat Paulus dat zo zegt, maar dat begrijp je als je weet wat de naam Jezus betekent, namelijk: JAHWEH is Redder. Jeshua. Het verwijst naar de naam van God. Wie is Redder? Wel, dat is JAHWEH Zelf. Hij is Redder. En hoe redt God dan? In en door Hem, omdat Hij het beeld Gods is, het icoon van God.

In de naam van Jezus zou elke knie buigen van hemelsen, aardsen en onderaardsen. Daarmee heb je echt alles gehad: alles wat boven is, alles wat hier op aarde is en alles wat onder de aarde is. Even voor de goede orde, wat u hier ziet: excuseer mij, ik zit nog in de nasleep van een hele langdurige verkoudheid en dat zal me ook deze komende dagen hopelijk niet al te veel, maar wellicht toch nog wat opspelen. Neem me niet kwalijk, ik doe mijn best om dat zoveel mogelijk te onderdrukken. Maar dat wou ik er even bij zeggen. Deze tekst is wat afwijkend van uw vertaling, maar dat komt omdat het zo dicht mogelijk aansluit bij deze interlineaire woord-voor-woordweergave. Ik ben gewend om dat zo te doen en degenen die mijn Bijbelstudies kennen, weten dat ook. Mocht dit nieuw voor u zijn: dit is dus niet de NBG-vertaling of de Statenvertaling, maar een vrije vertaling gebaseerd op de woord-voor-woordweergave. Zo letterlijk als mogelijk.

Afijn, opdat in de naam van Jezus – God heeft Hem uitermate verhoogd – opdat in de naam van Jezus alle knie zou buigen van hemelsen, aardsen en onderaardsen. Bijzonder, elke knie gaat dus buigen. En in de naam van wie? Wel, in de naam van JAHWEH die Redder is, en die dat bewijst in Hem die Hij verhoogd heeft tot de uiterste maat. En alle tong zou toejuichen dat Jezus Christus Heer is. Ik moet u zeggen, als we dit weekend op deze manier beginnen, dan is de toon meteen goed gezet. Eigenlijk moet ik erbij zeggen: ik neem dit erbij om het navolgende goed te begrijpen, maar het is natuurlijk een geweldige stap dat we ons om te beginnen al mogen bepalen bij God, die inderdaad Redder is. Universeel. En zo zal Hij ook erkend worden: de knieën gaan buigen en de tongen zullen het belijden, dat wil zeggen: zelfs ook toejuichen.

Ik moet erbij zeggen, dat woordje 'toejuichen' of 'van harte belijden', daar zit iets Grieks achter dat wel leuk is om te vertellen. Er staat hier een bijzonder woord: ex-omologeo. Je herkent daarin 'homologeo', dat is het gewone woord voor belijden; 'hetzelfde zeggen' is dat eigenlijk. Een aantal keer in het Nieuwe Testament komt deze vorm voor met 'ex' ervoor. Dat wil zeggen dat het belijden van binnenuit komt. Zo kennen wij het woordje 'ex' ook in 'expressie': dat wil zeggen dat de pressie, de druk, van binnenuit komt. Ex, dat wil zeggen: van binnenuit. Dat alle tong zal toejuichen dat Jezus Christus Heer is, dat bewijst dus inderdaad elk creatuur: hemelsen, aardsen en onderaardsen. Ze zullen hun knieën buigen en ze zullen toejuichen: JAHWEH is Redder!

Daar zit totaal niet de gedachte bij van dwang van buitenaf, alsof ze onder druk gezet worden. Nee, het is juist wel druk, maar dan van binnenuit. Dat wil zeggen: ze kunnen niet anders dan dat herkennen. Trouwens, het woordje 'tong' is ook veelzeggend. De tong, in tegenstelling tot de lippen – lippendienst is de buitenkant – spreekt van wat er binnenin zit. Elke tong zal belijden. Het is inderdaad dus toejuichen; niet alleen maar belijden, maar van binnenuit. Dat Jezus Christus Heer is.

De erkenning van wie Jezus Christus vandaag is en hoe God Hem die positie heeft gegeven, degenen die dat vandaag doen, dat zijn de gelovigen. Zij belijden dat van binnenuit en erkennen dat. Elders schrijft Paulus: "niemand kan zeggen: Jezus Christus is Heer, dan alleen door de heilige Geest." Dat is geen mensenwerk; God heeft je daarvan overtuigd, Hij werkt dat. Maar er komt een moment waarop heel de schepping dit zal doen. In die zin zijn wij dus gewoon voorlopers, eerstelingen; dat is precies de wijze waarop de Bijbel dat belicht. Ik vind het een prachtige gedachte: er komt een moment dat heel de schepping eindigt in een geweldig universeel halleluja. Er zijn nu al mensen, hier en daar, die dat nu al weten en herkennen. Dat is het geweldige van deze waarheid. Hen zo te herkennen, daarmee behoor je inderdaad tot – hoe zeg je dat – niet het peloton, maar dan ben je een koploper. Wij zijn daarin de koplopers en de rest komt nog, maar dit is hoe het zal gaan.

En dat zal gebeuren tot heerlijkheid van God de Vader. Als elk creatuur Hem gaat belijden als Heer, dan zal dat zijn tot heerlijkheid van God de Vader, die Hem die plaats ook gegeven heeft. Het gaat Jezus Christus nooit om Zichzelf, maar altijd om Zijn God en Vader. En dan zal ook blijken, als dit eenmaal de werkelijkheid is aan het einde van Gods plannen, als er geen vijand meer is en iedereen Hem herkent: ja, dan is dat plan van God voltooid. Dan zal ook blijken dat Hij een God is die alles op zijn plaats zet, maar ook een Vader is. Ieder zal Hem liefhebben en ieder zal overtuigd zijn van Zijn hart en van de liefde die Hem bewogen heeft.

Terwijl nu nog mensen vervreemd en vijandig naar Hem toe zijn – de meeste mensen zijn zelfs boos op God en bang voor Hem, omdat ze denken dat God vijandig is. Dat geldt ook voor religie. Religie is feitelijk niets anders dan de angst voor God; bang zijn voor straf en denken dat God vijandig gezind is. Religie is dan vooral bedoeld om God tevreden te stellen, om Hem te vriend te maken, of zoiets. Maar in ieder geval altijd vanuit de gedachte dat Hij vijandig zou zijn.

Maar goed, er komt dus dat moment dat iedereen zal erkennen wie Hij is en dat Zijn heerlijkheid als God en Vader onmiskenbaar zal zijn. Iedereen zal het erkennen. Maar ik moet verder gaan, want nu gaat Paulus zijn gedachten voortzetten en het betoog vervolgen waar hij het over heeft.

▶ 17:00 Vrees en Zinderen: Ontzag voor een Gegarandeerde Redding ↑ hoofdstukken

Daarom, mijn geliefden. Paulus schrijft hier aan de Filippiërs en hij kende hen goed. Vanuit het boek Handelingen weten we dat hij in Filippi al heel veel had meegemaakt, denk maar aan zijn tijd in de gevangenis. Het was een bewogen tijd geweest, maar hij had hen het evangelie mogen brengen en zij hadden daar gehoor aan gegeven. En nu zegt hij: "Daarom, mijn geliefden, zoals jullie altijd gehoorzamen..." Eigenlijk is het idee achter het woord 'gehoorzamen' simpelweg dat je ergens gehoor aan geeft. En hoezo zou je gehoor geven aan dat 'mannetje' Paulus? Wel, laat ik u een voorbeeld geven van de Thessalonikers, die dicht bij Filippi woonden. Van hen lezen we in 1 Thessalonika 2 vers 13: "Omdat jullie het niet ontvingen als een woord van mensen, maar zoals het naar waarheid is, als het woord van God, dat ook inwerkt in jullie die geloven." Het gaat mij erom dat zij dat woord van Paulus niet hadden ontvangen als een menselijk woord. Nee, hij was bij uitstek een apostel van God, afgevaardigd door God. Het was het woord van God en daarom gaven zij daaraan gehoor.

Paulus herinnert hen eraan: "Daarom, mijn geliefden, zoals jullie altijd gehoorzamen, niet alleen in mijn aanwezigheid, maar nu veel meer in mijn afwezigheid." Dat is interessant, want hier vind je voor 'aanwezigheid' het woord parousia. De meesten van u herkennen dat wel; het is het woord dat in het Nieuwe Testament normaal gesproken wordt gebruikt voor de verschijning van onze Heer Jezus Christus in de toekomst. Hij is nu afwezig en straks zal Hij present zijn. Zijn presentie, Zijn parousia. Wij noemen dat vaak de 'wederkomst', maar dat is eigenlijk niet eens zo’n heel bijbelse term. De Bijbel noemt het de parousia, Zijn aanwezigheid. Dit duidt overigens niet slechts op één moment van aankomen, maar op het 'aanwezig zijn'. Het tegenovergestelde van parousia is apousia. Dat zie je in die Griekse voorzetsels; aanwezigheid tegenover afwezigheid. In het Nederlands kunnen we dat heel mooi weergeven. Paulus zegt: "Ik was aanwezig," en hij had trouwens ook nog een komst naar Filippi gepland, maar nu was hij afwezig. En wij, terwijl wij in 2017 de brief van Paulus lezen, weten ook dat Paulus afwezig is. Wat doen wij dan? Wij lezen wat hij ooit heeft opgetekend en wij geven daar gehoor aan, juist omdat we weten dat het geen woord van mensen is, maar naar waarheid het woord van God. Met de Filippiërs die hier worden aangesproken over hun houding tijdens Paulus' afwezigheid, weten wij ons dus net zo goed aangesproken.

Nu zegt hij iets wat u misschien helemaal niet zo leuk vindt. Dat komt, vrees ik, omdat we daar altijd de verkeerde gedachten over hebben gehoord. Wat zegt Paulus hier? "Gehoorzaam met vrees en siddering." Ik zal het u nog sterker vertellen, want hier worden twee specifieke woorden gebruikt in het Grieks. Het eerste is phobos, waar ons woord 'fobie' van is afgeleid. Het andere woord is bijna nog erger: tromos, waar ons woord 'trauma' vandaan komt. Nu denkt u wellicht: "Zit ik wel in de juiste zaal? Ik wilde naar een samenkomst over het 'Goede Bericht' en nu word ik meteen in de eerste bijeenkomst opgezadeld met een fobie en een trauma!" Maar ik ga u vertellen dat deze woorden in het Nederlands een uitsluitend negatieve betekenis hebben gekregen. In het Grieks, en de wijze waarop Paulus dit bedoelde, was het absoluut niet negatief. Als wij 'fobie' of 'trauma' horen, denken we dat we meteen de psycholoog of psychiater moeten bellen omdat het niet goed gaat. Maar Paulus zegt juist: "Als je echt gehoor geeft aan wat ik zeg, dan is het effect daarvan phobos en tromos – vrees en siddering." Het woord tromos heeft inderdaad te maken met trillen of sidderen. Wij denken dat dit negatief is, maar Paulus bedoelt het positief. Het is namelijk: heilig ontzag hebben voor God.

Als je heilig ontzag hebt, dan word je heel erg klein en dan weet je jezelf niets ten opzichte van die grote God. Dat heeft niets te maken met de associaties die wij van jongs af aan hebben meegekregen. Er is een andere term die u maar al te goed kent: de 'vreze des Heren', de vrees van Yahweh. Dat is ook inderdaad ontzag, echt ontzag voor die grote God. En waarom? Hoezo ontzag en siddering voor die God? Ik heb zelf, zoals velen in deze zaal, een reformatorische achtergrond. Daar werd dit ook verteld. Van huis uit hadden we niet zo heel veel met de evangelischen, want die hadden Jezus bij wijze van spreken 'in hun broekzak'. Daar werd altijd zo amicaal over het geloof en over God gesproken. Terwijl, zeker als je in de rechterflank van de reformatorische wereld bent opgegroeid – ik weet nog goed dat ik een paar jaar geleden met Petra in de Grote Kerk van Staphorst was, waar duizenden mensen zaten – er één ding heel sterk doorklinkt: een geweldig ontzag voor God. En dat bedoel ik nu echt heel positief. Ik zal er nog genoeg negatiefs over zeggen, maakt u zich geen zorgen, maar we moeten ook benoemen wat goed is: dat ontzag voor God, de Schepper van alles. God is niet onze 'vriend'. Inderdaad, je leest in de Bijbel dat God sommigen Zijn vriend noemt, zoals Abraham, maar ik heb nog nooit in de Bijbel gelezen dat een mens God zijn vriend noemt. Dat God dat naar mensen toe doet, is iets anders.

Laten we de zin nog even doorlezen om het goede beeld te krijgen. Paulus spreekt dus over gehoorzamen tijdens zijn afwezigheid met vrees en siddering, "de redding van julliezelf bewerkende." Wat ons daarover altijd verteld is – en ik neem aan dat de meesten dit wel herkennen – is dat die redding onzeker zou zijn. Omdat die redding onzeker is, zou je moeten vrezen en sidderen. Maar nu begrijpt u meteen waarom ik deze avond met vers 9 en 10 begonnen ben. Die redding is juist níét onzeker. Integendeel, die redding is een gegarandeerd, maar ook een ontzagwekkend feit. Vandaar die vrees en siddering. Het is dus niet uit angst voor straf, want dat kan vrees ook zijn. De Johannesbrief zegt immers: "Vrees houdt verband met straf." Maar dat is hier niet het geval. Integendeel, de redding is een gegarandeerd feit. Luister maar: God heeft Hem uitermate verhoogd en de Naam gegeven boven alle naam, opdat in de naam van Jezus – Yahweh is Redder – elke knie zou buigen: van hemelsen, aardsen en onderaardsen.

Alles, elke creatuur zal Hem zo gaan kennen, tot eer. Ja, want dat is niet gedwongen tegen de helft. Men zal Hem zo herkennen en dat zal zijn tot heerlijkheid van God als Vader. En dat feit is zo ontzagwekkend. Het is een totaal andere insteek dan wat ons altijd is verteld. De redding is onzeker en dus is daar altijd die vrees en die siddering van: zal het wel goed komen? En als je het voor jezelf dan al weet, dan zit je altijd nog met het probleem van die anderen. Maar dat probleem was al lang gesetteld, dat had Paulus al beantwoord. Het is in feite de basis, het abc van het evangelie: Hij is de Redder van alle mensen.

En dat is zo'n ontzagwekkend groot feit dat je daar inderdaad van bibbert. Ik zou wel zeggen dat mensen daar inderdaad ontzag voor hebben. Als Hij heel de schepping op het oog heeft, denkt u dan werkelijk dat Hij Zijn doel niet bereikt? Dan heb je nog geen vrees voor God, dan beef je nog niet echt voor Zijn woorden, alsof er iets is of iemand die Hem kan weerhouden om dat wat Hij in Zijn hart heeft als God en als Vader te volvoeren, om Hem daarvan te weerhouden of zelfs maar te hinderen.

Ziet u hoe, als je het zo ziet met die zekerheid dat elke knie gaat buigen en elke tong Hem zal erkennen, en dat de redding van allen gegarandeerd is, je ineens vers 12 heel anders leest? Die vrees en die siddering hebben juist te maken met het ontzagwekkende feit van de grootsheid van de redding die Hij voornemens is en die gewoon ook gegarandeerd is, want Hij is de Redder van allen. Ja, wie is de Redder? Niet: 'tenzij je...', nee, gewoon God. Hij is de Redder van wie? Van iedereen!

En als je dat gaat realiseren, dan word je niet alleen heel klein, maar dan wordt die waarheid zo ontzagwekkend groot. Over die vrees en die siddering spreekt Paulus. En zo te leven in die vrees en siddering, en zo ook de redding te bewerken — die niet onzeker is, integendeel, die staat, dat is een garantie. Wel, zo onze redding te bewerken, zoals een landman ook inderdaad zijn land bewerkt en de vruchten daar ook van plukt. Juist, die redding niet als een ongeredde proberen gered te worden; dat staat vast.

Deze lezing staat dus haaks op wat ons daar altijd over verteld is. En als u mij zegt: 'lees gewoon vers 12', lees het dan ook als vervolg op vers 9, 10 en 11. Dat lijkt me toch niet te veel gevraagd. Vers 12 begint met: 'Daarom, mijn geliefden...'. Dat betekent dat je wel eerst even moet lezen wat daaraan voorafgaat, zodat je dit alleen maar kunt begrijpen als je het voorgaande kent. Het motiveert feitelijk ook precies waarom dat er staat. Want — en ik zal het ook nader toelichten, of dat doet Paulus — hij zegt: 'met vrees en siddering de redding van julliezelf bewerkende. Want...'

▶ 32:05 Vrije Wil of Gods Wil? Hij Bewerkt het Willen en Werken ↑ hoofdstukken

God is het die in jullie werkt, zowel het willen als het werken ten behoeve van het welbehagen, namelijk dat van Hem. Hoezo die vrees en siddering? Wel, omdat God werkt! God is het die in jullie werkt, zowel het willen als het werken. Zie je hoe dat in ons groeit? Laten we altijd in gedachten houden dat onze wil – de vrije wil – eigenlijk een goddeloos idee is. De vrije wil in de zin van een onafhankelijke entiteit, of hoe zeg je dat, iets onafhankelijks; alsof de wil van de mens of van een creatuur onafhankelijk zijn weg zou kunnen gaan ten opzichte van de grote God. Als je namelijk werkelijk voor die God zou staan, dan zou je weten dat Híj zowel het willen als het werken bewerkt.

Dus als ik wil, het feit dat mijn wil gebogen is en ik Hem van harte wil kennen, dienen, Zijn woord wil beluisteren, enzovoort... wie is dat? Dat is God. God is het die in jullie werkt: de motieven, het willen, maar ook het vermogen om dat vervolgens te kunnen doen – het werken dus. Het willen aan de binnenkant. Er blijft hier echt niets over van die gedachte van de mens. U weet het hè, dat is toch een standaardverhaal: "Jezus Christus heeft alles gedaan, Hij is een Redder voor alle mensen, en jij hoeft alleen maar te kiezen. Als je kiest, dan is het over en uit." Eeuwig dan? In de zin van: daarna komt er nooit meer God aan te pas? Ik zeg het erg zwart-wit, maar als u mij vraagt: staat het hier ook niet erg zwart-wit? God is het die én het willen én het werken bewerkt.

Maar weet u wat nou zo geweldig is? Als dat zo is, dan betekent dat dat als mijn wil nu in lijn ligt met Zijn wil – dat wil zeggen: ik geloof wat Hij vertelt, de geweldige tijding die Hij hier te melden heeft... de apostel Paulus heeft dit bekendgemaakt te midden van de natiën – als ik dat nu mag kennen en ik wil dat horen, is dat dan verdienste? Nee! Want God is het die in jullie werkt, zowel het willen als het werken. Het geweldige daarvan is ook dat het voor God dus ook geen probleem is. Sorry, alleen de gedachte al dat God problemen zou hebben... laten we hier niet te menselijk over denken. Ik bedoel: elk creatuur zal inderdaad van harte juichen, toejuichen dat Jezus Heer is. Hoe kan dat? "Maar ze willen toch niet?" Nu niet, nee. Maar het is God toch die het willen en het werken bewerkt? Dus don't worry, dat komt echt wel goed.

Als Hij jou vandaag heeft geroepen en Hij heeft jouw hart omgekeerd, zodat je naar Hem luistert, als Hij het willen en het werken bewerkt, maak je dan geen zorgen over al die andere hemelsen, aardsen en onderaardsen. Want bij hen gaat Hij precies hetzelfde bewerken. Dat had Hij juist in het voorgaande gezegd: elk creatuur – hemelsen, aardsen en onderaardsen – zullen hun knieën buigen en ze zullen van harte met de tong toejuichen dat Jezus Heer is. Feitelijk had je dan dus al kunnen weten: als dat zo is, dan bewerkt God kennelijk het willen en het werken. Dat is precies wat daar staat. En als je daar geen ontzag voor hebt, dan maak je weer brokstukken door over de vrije wil te beginnen die dat zou kunnen verhinderen. Dat staat er niet alleen haaks op het Evangelie, het is goddeloos.

En ten behoeve van wat? Ten behoeve van het welbehagen. Dit "want" en het voorgaande "daarom" verwijst terug naar vers 11. Alles zal inderdaad zijn tot eer van God de Vader, naar Zijn welbehagen. Niets weerhoudt Hem ervan. In Efeziërs 1:11 staat dat God in het al, in het hele al, werkt naar de raad van Zijn wil. In alles! Ik zou zeggen: prijs die God, mensen! Dat is de God met wie we van doen hebben. En als u of jij denkt: "Je hebt het daar wel vaak over"... mensen, dit is waar het allemaal om gaat: die grote God de eer te geven. Dat is het geweldigste wat er is. Daarom zijn we er: om Hem te kennen, werkelijk te kennen en dat ontzag voor Hem te hebben, zo groot als Hij is. Ook dat voornemen van Hem is zo geweldig groot en niets kan Hem weerhouden om dat te gaan realiseren. Om in die waarheid te leven, elke dag, dat is het mooiste en het heerlijkste wat er is. Daar worden we niet moe van om daarover te spreken en ons daarin te verblijden. Paulus zegt erbij – eigenlijk stapelt de ene gedachte zich op de andere en je kunt Paulus daarin zo volgen – hij zegt: "Ik doe alles zonder gemor..."

▶ 38:36 Zonder Gemor: Rusten in de Wetenschap Dat Zijn Weg de Beste Is ↑ hoofdstukken

...en door-redeneringen. In de NBV-vertaling staat daar 'bedenkingen'. 'Doet alles zonder gemor', gemopper of gemurmureer, als u een statige vertaling hebt. Er zijn nog heel wat meer mooie Nederlandse woorden voor, maar het is wel de gedachte. Eigenlijk hebben we dit al gezien: als God Vader is en Hij dus de hele schepping in Zijn hand heeft, als Hij liefde heeft voor iedere creatuur, dat er bij Hem ook nooit iets misgaat en dat Zijn weg ook altijd de beste is... realiseer je goed wat de consequentie daarvan is. Dat betekent namelijk dat wat er ook in mijn leven gebeurt, of in dat van anderen in mijn naaste omgeving, of in het grote wereldgebeuren — het maakt niet uit — Hij is God en Hij is Vader. En dat betekent dat er niets misgaat. Er gaat niets mis. Het zijn soms diepe wegen die Hij gaat, maar we zingen dat natuurlijk wel heel makkelijk: 'Zijn weg is de beste, altijd.' Is het waar of niet?

Als het waar is... ja mensen, dan kun je er dus inderdaad altijd rustig onder blijven. Niet — begrijp me goed — het gaat er niet om dat je dingen dan wegredeneert of dat je oogkleppen op hebt. Het gaat er niet om dat we hier geen 'minnen' in het leven zien; die zijn er genoeg. Je hebt pijn, je hebt verdriet om iemand, of vanwege de weg die een kind van je gaat. Noem maar op, er zijn zoveel dingen, ook op je werk. Ach, we zouden een oneindige lijst kunnen maken van wat allemaal 'minnen' zijn. Maar lieve mensen, als God Vader is en Zijn weg de beste is, als het waar is dat Hij God en de Vader is: waarom dan nog gemor? Hoezo mopperen? Paulus zegt: doet alles zonder gemokken, zonder mopperen. Waarom? Wel, het is in Zijn hand en wat er gebeurt, is het beste.

Paulus zegt ook dat we God in alles moeten danken. Al die 'minnen' die wij nu zien... Ik blijf het zeggen, en als u zegt: 'ik heb dat al eens vaker van je gehoord', dan zeg ik: dat is mooi. Die minnen zijn geen minnen. Dat is slechts schijn. Dat is namelijk ons beperkte gezichtsveld, omdat we sowieso het geheel niet overzien en bovendien niet over de tijden heen zien. We zijn begrensd in de tijd. Sowieso weten we niet eens wat er morgen gebeurt; van de context weten we eigenlijk niks. Ik ken er Eén die het allemaal wel weet, en de Enige die het kan weten, die zegt: 'Mijn weg is de beste.' Als dat zo is, dan is dit niet meer dan logisch: doe alles dan zonder morren en dank God.

Ik zie totaal de zin niet in van wat er gebeurt. Ik heb deze week ongelooflijke gesprekken daarover gehad; men kan Gods plan niet ontdekken in wat er gebeurt. En dan denk ik — en dat mogen we elkaar inderdaad voorhouden: so what? Er zijn zoveel dingen in het leven waarin je Gods plan niet ziet. Moet dat dan? Of moet je het kunnen verklaren? Dat vind jij zo heerlijk, hè? Maar als God Vader is, dan hoef ik toch niks te verklaren? Dan is het meer dan genoeg om te weten: Hij hééft een plan. Sterker nog, Hij heeft geen plannetje; Hij heeft een plan, een kolossaal plan. En dat plan is het allerbeste. En dus dank ik God dat, ondanks het feit dat ik het nog niet zie, het allerbeste is wat er gebeurt. Mooi hoor.

Doe alles zonder morren en door-redeneringen, opdat jullie zullen worden onberispelijke... Onberispelijk betekent: waar men geen blaam op kan werpen. Zodat, als u dat inderdaad herkent... Ja, het is een waarheid die inderdaad zijn consequenties heeft. Ik bedoel, als je daarvoor uitkomt en je gaat vervolgens mopperen, dan zullen mensen zeggen: 'Maar wacht even, jij zegt toch dat God alles in Zijn hand heeft en dat Zijn weg altijd de beste is?' Als je dan moppert, dan ben je inderdaad... dan zal men je dat nadragen. Dat is niet consequent. Dat is ook zo. Als je God als Vader kent, mogen andere mensen inderdaad bij jou verwachten dat je Hem dankt in alles. Onberispelijk en ongekunsteld.

▶ 44:17 Ongekunstelde Kinderen: het Woord van Leven Hooghoudend ↑ hoofdstukken

We zijn kinderen van God. Het staat in de NBG-vertaling: "onbesmet". Daar heb ik geen kritiek op, maar het woord dat hier in het Grieks gebruikt wordt, wordt elders weergegeven met "argeloos". In de Statenvertaling, voornamelijk in Romeinen 16, wordt het vertaald met "onnozel". U zegt: dat zijn nogal grote verschillen voor dit ene woord. Maar vanuit dat woordje "ongekunsteld" drukt het dit heel goed uit. Simpel. Een kind is argeloos; het heeft helemaal geen bijbedoeling en geen andere gedachte. Inderdaad, hij is één woord. In Mattheüs 10 wordt er gesproken over: "Wees argeloos als de duiven." Listig als de slangen, argeloos als de duiven. Maar dit woord associëren we vooral met kleine kinderen. Nou, dat is precies wat Paulus hier doet. Ongekunstelde — een prachtig woord — ongekunstelde kinderen van God.

Als je een kind van God bent, ken je Hem als je Vader. Hij is God, Hij is Vader. Hij is ongekunsteld, Hij is simpel. "Onnozel" — hoezo al die verklaringen? Dat zijn al die bedenkingen die wij hebben. Laten we welwezen: we kunnen geweldige redeneringen opbouwen over waarom God het niet goed doet. En zolang je daar onvrede mee hebt, kun je van alles gaan uitproberen in je leven, maar je komt er nooit uit hoor. Er is één medicijn, een echt medicijn, en dat is: geef je over aan deze God en Vader. Wees onnozel, simpel. Geef het aan Hem.

U kent misschien dat liedje van Paul van Vliet: "Ik weet van niks". Petra, help me even... "Achterop bij vader", een mooi lied. We zouden het straks moeten zingen, maar dat doen we niet. Dat is een liedje van Paul van Vliet, het lied dat hij dan zingt over dat er nog zoveel moet gebeuren, dat er zoveel stress is en zoveel gedoe in het leven. Als volwassenen is dat herkenbaar voor iedereen. En dan heb ik van die momenten, als ik dan zo gestrest ben, dat ik terugdenk aan de tijd dat ik achterop de fiets zat bij papa. Vader wist de weg en ik wist van niks. Een prachtig liedje. En dat is ongekunsteld. Zorgen? Zo'n kind heeft geen idee van waar papa naartoe gaat of waarom de dingen gaan. Dat maakt ook helemaal niets uit. Papa heeft dat stuur in handen, papa is sterk. Menselijke papa's kunnen nog wel eens teleurstellen, maar deze God en Vader, ja kijk, Hij heeft alles vast in handen. En zo onnozel zijn, zo argeloos, zo ongekunsteld. "Lekker simpel", zeggen mensen dan. "Zo simpel!" Als je daarvan beschuldigd wordt... Nou, zullen we zeggen: simplisme? Heerlijk! Laat mensen dan lekker moeilijk doen, want dat is eigenlijk wat ze dan verkiezen: moeilijk doen, complex maken. Ja, je zou het er ook van krijgen, die complexiteit.

U zegt: "Maar de wereld is complex." Jawel, maar deze waarheid dat Hij God en Vader is, is zo simpel. Leef gewoon als een kind. Word als een kind: ongekunsteld. Dan kun je hier op aarde — ik weet dat het een donkere wereld is — nog een geweldige tijd beleven. Echt dat licht uitstralen.

Ik moet even verder gaan, want jullie zullen onberispelijke, ongekunstelde kinderen van God worden. Smetteloos. Dat woord wordt heel vaak gebruikt in verband met offerdieren: een gaaf dier. Om een gaaf mens te zijn. Smetteloos in de zin van geschikt. Ongekunstelde kinderen van God, smetteloos te midden van een kromme en verdraaide generatie. Nou, dat is de wereld om ons heen. Dat is die donkere wereld die én krom is, én trouwens ook krom maakt. Daar zou je heel mooi over kunnen doorfilosoferen: hoe krom de wereld is. Maar dat weten we toch allemaal? En u zegt: "Oh, je bedoelt de politiek." Nou, bijvoorbeeld. Krom, maar ook niet rechttoe rechtaan, maar ook verdraaid. Dat is een leuk woord trouwens: verdraaid. Dat betekent eigenlijk dat het fout om is; er is een draai aan gegeven, maar nu is het ver-draaid. Dus verkeerd gedraaid. Het is met "ver" als weg, dus ver-keerd. Eigenlijk wil "verkeren" zeggen: het is gekeerd, maar het is verkeerd. Nou goed, ik vind dat soort taaldingetjes leuk.

Wat trouwens ook leuk is: in het Grieks staat hier een middenvorm voor "verdraaid". Wij kennen werkwoorden die ofwel actief of passief zijn; dat kent het Grieks ook. Maar er is ook nog een speciale middenvorm waarbij zowel het actief als het passief erin zit. Een "verdraaide generatie" is zo'n middenvorm. De generatie om ons heen is inderdaad verdraaid. Ze zijn verdraaid — dat is passief — maar het is daar ook actief: men doet niet anders dan verdraaien. Ze zijn verdraaid én ze verdraaien. Dat is die middenvorm, als u het met mij herkent.

Een kromme en verdraaide generatie waarin jullie — en nu zijn we bij het thema van dit weekend — verschijnen als lichtgevers in de wereld, in de kosmos. Ik vat dat woord "kosmos" hier ook even op zoals wij het ook vaak bevestigen, namelijk als het heelal. Kijk, als lichtende sterren. Dat is de NBG-vertaling; zo heb ik het dan ook maar genoemd dit weekend. Maar uiteindelijk zijn het lichtgevers in de wereld. De wereld is krom en verdraaid, en wij mogen in die wereld lichtgevers zijn. Die wereld is donker, het is nacht. Dat is ook een thema waar we het nog wel uitgebreid over zullen hebben. Maar in die wereld mogen wij opvallen, namelijk doordat we dat licht mogen verspreiden van God die Vader is.

Het woord van leven hooghoudend, of vasthoudend. De Statenvertaling heeft toch een ander woord... Ja, maar het woord is "levens", en dan? Oh, vasthouden. Oh, dat is de Herziene Statenvertaling. Ja, dan heb ik ook nog de NBV... Nee, nu wordt het een beetje erg ingewikkeld. Maar het idee is mooi: eigenlijk is het iets ophouden. Vandaar ook dat al die ideeën in de verschillende vertalingen het inderdaad wel aardig weergeven, want als je iets ophoudt, dan geef je er aandacht aan, toch? Dan vraag je daar attentie voor en dan houd je dat vast. Je houdt het ook inderdaad hoog. En wat houden we hoog? Wel, dat woord van leven. Hoezo een woord van leven? Dat is wat wij kennen. En u zei: we hadden het er al eerder over. Het woord is leven, en het leven, dat is het licht. Het leven. Ja, de levende God. De levende Christus. Hij die opgewekt is uit de doden, de eerstelingen. Zondagochtend zullen we daar uitgebreid bij stilstaan. Maar echt, wij hebben een woord van leven. Wij zijn stervelingen, maar er is leven. Echt leven, dat meer dan de moeite waard is om leven genoemd te worden, dat namelijk onvergankelijk is. Dat mogen we hoog houden.

Het woord van leven hooghoudend, waarbij dus de gedachte is: dat woord is het licht. Wij zijn in het licht. Wij wijzen niet op onszelf; nee, dat licht is het woord. Wij hebben dat woord gehoord, wij spreken daarover en wij leven eruit. Hier wordt feitelijk niet eens over gesproken dat wij deze dingen doorgeven met de mond. Natuurlijk, dat doe je maar al te graag, maar zelfs al spreek je er niet over, dan kun je er gewoon uit leven. En al leef je als een ongekunsteld kind van God, ongecompliceerd, voor Hem levend als kind van Hem. Alles in vertrouwen aan Hem overgeven en ook in de zekerheid van de goede afloop. Ja, dan straal je al als licht. Waar de hele wereld maar moppert en zanikt en zeurt dat dit niet goed is en dat er iets misgaat — allemaal moeilijk, krom en verdraaid — daar mogen wij verschijnen als lichtende sterren, het woord van leven hooghoudend. Tot roem voor mij in de dag van Christus, Christus' dag. Ik moet nu heel kort zeggen: dat is de dag dat Hij zal verschijnen, en dat is ook de dag dat God gaat bekronen.

Ja, wat gaat Hij bekronen? Nou, Zijn werk door ons. Dus het gaat niet buiten ons om, maar wij zijn daarin. Ik heb vandaar ook dat plaatje zo. Kijk, God is degene die door ons werkt. Wij zijn slechts een instrument, een hamer, een zaag, whatever. En Hij gebruikt u. En dat zal straks allemaal aan het licht komen: hoe Hij ons gebruikt heeft. Dat zal ook in het licht gesteld worden; alles wat Hij heeft kunnen doen. Dat zal die roem zijn waar Paulus hier ook over zegt, dat hij niet voor niets liep – in een wedloop namelijk – noch voor niets zwoegde.

Kijk, wat uiteindelijk alleen maar telt, dat is dat wat God doet. En alle eigen werk, mijn eigen wil, alles wat daarvoor aangezien wordt: het zal allemaal verdwijnen. Het stelt niks voor. Als je God gaat kennen als God, dáár gaat het om. Voor dat Woord namelijk, en dat je dat hooghoudt. Dat is het enige wat telt. Al het andere is volstrekt eigenlijk onbelangrijk. Alleen Hij en dat Woord van Hem, dat telt en dat blijft ook. De rest wordt allemaal weggemaakt, er blijft niks van over. Daarom, dat zou centraal moeten staan in ons leven. En dat is precies wat we elkaar ook voorhouden. Het is het enige leven wat waardig is om geleefd te worden.

Daarover zou nog veel meer te zeggen zijn, maar dat ga ik niet doen. Want ik zie dat het al de hoogste tijd is om er een punt achter te zetten. We gaan nog wel iets zien.