▶ 00:00 Wandelen in het Licht: Geen Religieus Moeten, maar het Schijnen van Gods Genade ↑ hoofdstukken

We zijn inmiddels toegekomen aan onze derde studie, opnieuw over dat licht in contrast met de duisternis. De liederen sloten daar weer perfect bij aan. Het viel mij op, terwijl ik de liederen uitkoos in het repertoire dat mij ter beschikking staat, dat de keuze nogal ruim was. De metafoor van licht in de duisternis is een beeld dat we heel dikwijls tegenkomen, niet alleen in de Schrift maar ook in de liederen; het leent zich er uitstekend voor om dingen duidelijk te maken. Vanavond gaan wij ons bezighouden met de wandel in het licht, het wandelen als kinderen van licht. Die uitdrukking is ontleend aan Efeze 5 en daar gaan we ook naartoe. In eerste instantie had ik me voorgenomen om met de Romeinenbrief te beginnen bij Romeinen 13, maar omdat het dan wel heel veel dia's zouden worden, heb ik dat geschrapt. We beperken ons vanavond tot Efeze 4 en Efeze 5.

Ik kreeg vanmiddag nog een vraag over een onderwerp waar ik nog niet uitgebreid bij had stilgestaan: "Hoezo lichten de sterren? Je hebt het eigenlijk nog helemaal niet over sterren gehad." Dat klopt. Het gaat over licht in de duisternis. Gisteren spraken we over lichtgevers in de wereld, in de kosmos, maar wij zijn inderdaad die sterren. We zongen zojuist: "Dank u Heer dat ik in de hemel woon." We zijn geplaatst met Christus daar boven. Dat is onze positie, een hemelse positie, en dus zijn we inderdaad een lichtgever. Wat betekent dat nu, om een kind van dat licht te zijn en te wandelen als kinderen van licht?

We gaan naar Efeze 4 en ik haak aan bij vers 17. U weet ongetwijfeld dat daar inmiddels al heel veel aan voorafgegaan is. Wat een geweldige dingen heeft Paulus daar in de gevangenis opgetekend. Het is onvoorstelbaar, zo hoog en met recht; ik bedoel dat letterlijker dan je misschien op het eerste gezicht zou denken. De brief valt eigenlijk uiteen in twee delen. In het eerste deel wordt onderwijs gegeven over wie wij zijn en wat onze identiteit is in Hem. Wie we zijn in Christus, wat God voornemens is te doen middels ons, maar ook hoe Hij de hele schepping in de loop van de aionen gaat bereiken. Het is fenomenaal wat hij daarin schrijft. Dan volgt het tweede deel van de brief, hoofdstuk 4, 5 en 6. Dat gaat vooral over de wijze hoe dat uitwerkt in ons leven hier op aarde, voor zover we nog in de wereld zijn. Ik zeg het expres zo, want zo formuleert Paulus dat ook. Feitelijk zijn we 'daar', maar voor zover we hier nog in het vlees op aarde zijn: wat betekent dat dan?

Het mooie is dat dit tweede deel niet de tegenhanger is van het eerste. Het is niet zo van: "Nou ja, dat is nu allemaal wel geweldig rijk, maar nu moet je je ook wel goed realiseren wat je moet doen." Zo wordt het dikwijls naar voren gebracht en ik kan dat meteen illustreren aan de hand van dit vers. Het is niet: "Het is allemaal prachtig wat we zijn, maar nu komt het erop aan en nu móet je ook wel zo leven." Hoe vaak heb ik het niet gehoord dat het zo verteld wordt? Ook vanaf de kansel wordt het vaak zo onderwezen: "Ja, het is allemaal genade, maar nu komt de praktijk." Maar het geweldige zoals Paulus het onderwijst, is niet: "En nu moet je ook wat doen." Nee, Paulus laat zien hoe dat geweldige licht van Gods genade ook in ons leven vandaag mag en kan schijnen en hoe de vreugde daarvan beleefd mag worden. Hoe je vandaag in het licht mág wandelen. Dat is een enorm voorrecht en dat wordt zo dikwijls vertekend.

Laten we dat dan meteen in vers 17 lezen. Paulus zegt: "Dit zeg ik dan en ik betuig het in de Heer." In de eerste hoofdstukken gaat het vooral over wat wij in Christus zijn, onze positie. Als hij het heeft over "in de Heer", dan gaat het vooral over het feit dat Hij degene is van wie wij zijn, voor wiens rekening wij zijn en wat Hij ook vermag te doen in ons leven. Hij beheert ons, Hij is onze Heer. "Dit zeg ik dan en betuig in de Heer, niet langer te wandelen zoals ook de natiën wandelen, in zinloosheid van hun denken."

Ik wijs specifiek op dat woord 'wandelen' omdat de NBG-vertaling daar zegt: "Dat gij niet langer moogt wandelen zoals ook de natiën wandelen." Dat is zo’n valse toon; daarmee heb je het eigenlijk al helemaal verbroken. Dat is echt wanstaltig, want zo schrijft Paulus niet. Wat is namelijk de gedachte die daarachter zit? De suggestie die wordt gewekt is: "Je zou dat misschien wel willen, maar dat mag natuurlijk niet." Eén zo’n woordje is meteen 'killing'. We zeggen weleens dat de toon de muziek maakt, en dat is hier zeker het geval. Dit is een valse toon. Het is niet dat jij niet langer 'moogt' wandelen. Nee, hij zegt: "Dit betuig ik, niet langer te wandelen zoals ook de natiën wandelen", namelijk in de zinloosheid van hun denken.

▶ 06:43 De Wandel van de Natiën: Zinloosheid, Ijdelheid en God Niet Erkennen als Plaatser ↑ hoofdstukken

Waarbij er nog iets opvalt, namelijk: wat zijn de karakteristieken van de wandel van de natiën? Dan noemt hij niet een aantal dingen op over wat er fout is aan de wijze waarop zij wandelen, maar het gaat over de inhoud. Want meestal is het zo dat als we het hebben over de wandel, dan gaat het over bepaalde uiterlijke vormen. Maar dat is in het beste geval slechts de uitdrukking van iets. Het gaat juist om de inhoud en wat Paulus hier feitelijk naar voren brengt, zijn die heidenen, de natiën. Heidenen is gewoon alles wat niet-Israël is. De natiën, of de natiën in het algemeen inclusief Israël, dat kan ook nog. Maar gewoon zoals de natiën wandelen: wat is daar karakteristiek aan?

Wel, dat is in de zinloosheid of in de ijdelheid of in de leegheid van hun denken. Hun denken heeft geen inhoud. En eigenlijk — of met recht — wil dat woordje 'zinloosheid' of 'ijdelheid' zeggen: ja, het leidt nergens toe. Er is een heel Bijbelboek dat daarover gaat: over ijdelheid. Welk voordeel heeft de mens? Het gaat helemaal nergens over. Waar je begint, eindig je ook weer. Kortom, je bent geen millimeter opgeschoten. Nou, dat is ijdelheid; tevergeefs.

En dat is het karakteristieke van de natiën: hun denken heeft geen zin en inhoud. En dat bedoel ik zelfs in de letterlijke zin van het woord. Dat is waar de wereld van uitgaat, nu ook vandaag, de moderne wereld van 2017. Vraag het aan de grote denkers, vraag naar de zin van het bestaan, en dan zal men zeggen: "Nou, die is er niet. We zijn voortgekomen uit een oerknal als louter toeval. En dat het er allemaal zo uitziet, dat mag een lucky hit zijn, maar het gaat helemaal nergens over." Grote denkers, de grote intelligente mensen en de academici spreken op die manier. Dat hangt in de lucht; dat is de hele denksfeer.

Er is geen God die aan het begin staat en die een doel heeft, en die alles in Zijn hand heeft en leidt naar een plan waarbij alles daar terechtkomt waar Hij het hebben wil. Dat kent men niet. Het is geen God. Het is allemaal... ja, het is er zomaar. Je moet daar verder niet over doorvragen hoe absurd het is om te denken dat dat allemaal zomaar ontstaan kan zijn. Daar moet je verder niet over nadenken. Als je God uitsluit uit je denken, dan is de consequentie daarvan dat het denken gewoon beheerst wordt door zinloosheid.

Maar dat heeft uiteraard ook consequenties, want als je hele filosofie is: "Er is geen zin", ja, wat heeft je wandel dan voor inhoud? Je komt nergens vandaan, je gaat nergens naartoe. Het heeft geen zin, geen bestemming. Elk mens zoekt naar de zin van zijn bestaan. Eigenlijk is het loutere feit dat je je de vraag stelt: "Waarom ben ik hier eigenlijk? Waar gaat het allemaal naartoe?" Een mens kan eigenlijk niet leven met de gedachte dat het helemaal nergens over gaat en dat het totaal geen doel heeft.

En dan ben je in aanraking gekomen met werkelijk een goed bericht: het heeft wel degelijk een doel! Er is Iemand die aan het begin staat en die alles leidt. Nou, ik loop een beetje voor de fanfare uit, want Paulus zegt dat je niet langer zou wandelen zoals ook de natiën wandelen. Niet "moogt" wandelen, maar "niet langer zouden wandelen zoals ook de natiën wandelen". Waarom? Omdat die wandelen in de zinloosheid van hun denken.

Verduisterd, daar heb je het weer. Het is donker, verduisterd in hun verstand, zegt de NBG, in de denkwijze en bovendien daarmee ook vervreemd van het leven van de God. Nou, daar hadden we het zojuist over. Het wordt donker. Paulus zegt dat ook op een prachtige wijze in Romeinen 1. Laten we er even naartoe gaan: Romeinen 1 vers 21.

Vanmiddag zei iemand tegen mij — en hij zit ook in deze zaal: "Volgens mij, als ik al jouw toespraken samenvat, dan gaat het eigenlijk altijd over: God is God." En ja, ik kon daar niks tegenin brengen. Dat is zo. Daar gaat het eigenlijk allemaal om: dat God, God is. Het vers waar dat trouwens ook zo gezegd wordt, is Romeinen 1 vers 21. Dus ik kan hem dromen. Maar het is zo basaal dat God... ja, je zou zeggen: het is een open deur intrappen. God is God. Ja, licht is licht.

Nee, maar het is geen open deur. Want veel mensen hebben een idee van God: ja, dat is een opperwezen. Maar voor hen is het een "godje". Hij heeft veel in de hand, Hij beheerst veel, maar ja, niet alles. Nee, God is God. Nou, dan schrijft Paulus in Romeinen 1: "Immers, hoewel zij de God kennen..." Dat wil zeggen: weten dat er Eén is die het allemaal bedacht en ontworpen heeft. Dat weet iedereen. Als je de schepping ziet — dat schrijft Paulus trouwens in dezezelfde verzen — als je de schepping ziet, dan weet je: er is een Schepper.

Als je zoveel intelligentie ziet, zelfs in één enkele cel van een organisme dat je niet eens met het blote oog ziet, dan weet je: dit is zo kolossaal, zo fenomenaal bedacht! Hoe is het in de wereld mogelijk? Wel, daar zit intelligentie achter. En daarom weet iedereen: je kan God niet zien, maar Hij moet er zijn, dat kan niet anders. En dan staat er: "Hoewel zij de God kennen, verheerlijken of danken zij Hem niet als God." Dat wil zeggen: de consequentie ervan heeft men niet getrokken. Als God er is, dan betekent dat dat Hij dus werkelijk God is. En dat hebben ze niet gedaan. Ze hebben Hem niet de eer en de credits gegeven dat Hij werkelijk God is en alles beschikt en alles plaatst.

Ze hebben Hem niet als God. God als God. Dat woord 'Theos', dat betekent 'de Plaatser', 'de Beschikker', degene die alles een plek toewijst in ruimte en in tijd. Ze hebben Hem niet zo verheerlijkt noch gedankt, en dan staat erbij: "...maar in de redeneringen van hen werden zij verijdeld en hun onverstandig hart wordt verduisterd." Heb je het weer? Dus omdat je God niet als God verheerlijkt — Zijn heerlijkheid in het licht stelt en Hem zo ook dankt, zo in het leven staat — word je verduisterd. Dat is het ABC, daar begint het. Dat is geen eindpunt, dat is een beginpunt.

Als dat niet je beginpunt is, wel, dan worden alle redeneringen, hoe intelligent je ook bent... je maakt een valse start en dus kom je nergens uit. En dat staat hier ook bij: "Maar in de redeneringen van hen werden ze verijdeld." Dat wil zeggen: die lopen nergens op uit. En hun onverstandig hart — ongeacht hoe hoog hun IQ ook is — het is gewoon dom. Wijsheid begint bij het erkennen van Hem. De vreze, het ontzag waar we het gisteren nog over hadden, het ontzag voor Hem, dat is het begin van wijsheid. Daar eindigt wijsheid niet, daar begint het.

Als je dat niet ziet, dan word je verijdeld; dan leidt het allemaal nergens toe. De zinloosheid en een onverstandig hart wordt daarmee verduisterd. Het is ook nog eens een keer zo dat je daardoor geen enkele reden meer hebt om te schijnen, te stralen. Want het is allemaal ijdel en de redeneringen lopen op niks uit. En het wordt koud. Het wordt donker. En dan zie je het trouwens ook niet meer. Dat is logisch. Als het duister is, dan zie je het niet meer, dan zie je het niet meer zitten. En dan zie je elkaar ook niet meer; dan zie je helemaal niks als het donker is.

Dat is het geweldige: als je God mag kennen, dan gaat het licht schijnen. Want je kunt het namelijk ook omkeren. Als je God wel verheerlijkt en dankt... ja, voor zover je dan gaat denken, dan krijgen je redeneringen, voor zover ze daar nog nodig zijn, inhoud. En dan wordt je hart verstandig en ook verlicht. Negatief en positief, het is beide waar. We gaan even terug naar Efeze 4: "Verduisterd in de denkwijze". Het gaat nog steeds over de natiën in het algemeen...

De wereld, de aeon, wordt beheerst door de god van deze aeon waar we het over hadden. Men is vervreemd van het leven van God, en dat is vanwege de onwetendheid die in hen is. Men heeft er geen benul van, en daar komt nog bij: vanwege de verstening of de verharding van hun hart. Hun hart wordt daardoor koud en hard.

Dat is ook zoiets: als God Zich aan Zijn schepping laat kennen — wat ook logisch is, want Hij heeft het Zelf bedacht en gemaakt — dan leer je ook verstaan wat het is dat Hij trouw is en dat Hij geeft om Zijn schepping. Oftewel, dan ga je verstaan: God is liefde. Maar als je dat allemaal niet kent, dan wordt het vanbinnen hard en koud. Vandaar ook dat er gesproken wordt over de verstening van het hart, en dat heeft allemaal te maken met die onwetendheid. Men heeft geen benul van God.

Afgestomd leveren zij zichzelf over aan de losbandigheid. Hier wordt eigenlijk op een rijtje gezet wat de consequenties zijn als het duister is in je hart, in je denken en in je zinnen — in je denkzin dus ook. Dan wordt het afgestomd en hard. Wat blijft er dan over? Ze leveren zichzelf over aan de losbandigheid. Er zijn geen normen; er is geen God die de dingen leidt en die daar een plan mee heeft. Dus doe je maar wat. ‘Lang leve de lol’, maar het bestaan is helemaal niet zo vrolijk, integendeel, want het heeft geen zin.

Als we die jaren dat we hier zijn bekijken... er zijn verschillende versies van zo’n filosofie. Als je God loslaat, zegt men: ‘Pluk de dag’. Paulus zegt in 1 Korinthe 15: ‘Als er geen opstanding van doden is, als er geen levende God is, laten we dan eten en drinken, want morgen gaan we dood.’ Doe maar wat. Dat noemt Paulus ook afgestomd. Wat er dan overblijft is losbandigheid en ook geen trouw kennen. Waarom zou je? Als het grote plaatje ontbreekt, de grote Zingever die het allemaal waarde geeft...

Men praat in de wereld natuurlijk voortdurend over waarden en normen; er zijn tijden geweest dat je er aardig mee doodgegooid werd. In de politiek had men het er voortdurend over. Maar welke waarden dan? Krijgen we dat op school onderwezen? Dan bedoel ik niet netjes je kopje koffie vasthouden of je keurig gedragen volgens de etiquette. Nee, waarde. Waardoor heeft het bestaan waarde als er helemaal geen zin is? Als er geen bedoeling is en er niemand is die om ons geeft? Als er geen plan en geen concept is? Als er niemand is die het allemaal in Zijn hand heeft en een bestemming voor ogen heeft? Dan is er geen waarde. En hoezo normen? Wie vertelt mij dan wat ik zou moeten doen? Ga je gang maar. Dat is dus losbandigheid.

Velen zijn afgestomd en willen dat ook; dat is opmerkelijk. Ik ken mensen die zo leven, echt in onwetendheid. Sterker nog: als je erover begint, wil men er niet eens over nadenken. Als je vraagt naar de zin van het leven, zeggen ze: ‘Zulke vragen stel ik niet.’ Daar zit de gedachte achter: dat weten we toch niet, die is er toch niet. Men is daarin zelfs afgestomd. Losbandigheid betekent inderdaad ook totale desintegratie. Dat zijn de uiterste consequenties voor families, gezinnen en huwelijken. Dat is logisch.

Tot in werkzaamheid, zegt Paulus, van alle onreinheid. Dat is eigenlijk onzuiverheid. Onreinheid is dat wat niet zuiver is, wat niet recht is, wat niet betrouwbaar is. Dat kan heel algemeen zijn, maar heel dikwijls blijkt — als je dit woord leest in het Nieuwe Testament — dat het een seksuele klank heeft, zoals wij dat trouwens ook vaak gebruiken. Onrein in seksuele zin, want uiteindelijk weten we allemaal dat de essentie van het bestaan, dat wonderbare geheim, dan helemaal vertroebeld wordt en onzuiver wordt. Dat wat eigenlijk het hoogste is, een embleem van eenheid — zelfs van goddelijke eenheid tussen het mannelijke en het vrouwelijke, de Schepper en de schepping die elkaar ontmoeten, waarbij er in die eenwording nieuw leven gecreëerd wordt door opstanding — dat wordt allemaal uitgedrukt in seksualiteit.

Maar als je dat allemaal niet kent, dan wordt zelfs het grootste en het hoogste, het grote geheim van de levende natuur, naar beneden gehaald. Het wordt laag-bij-de-gronds en dat is dus onzuiver. In hebzucht, wat strikt genomen betekent: steeds meer willen hebben. De NBG legt dat uit als: gretig winst daaruit willen slaan. Het kan trouwens ook de betekenis hebben dat je datgene wat aan de ander toebehoort zelf wilt hebben. Dat is dus inderdaad onrein, maar het is ook hebzucht. Paulus drukt het vrij algemeen uit en ik denk dat dat er allemaal onder valt. Paulus is zo bezig met die opsomming en dan gaat hij naar het grote contrast.

▶ 23:33 Het Grote Contrast: de Levensvorst Leren Kennen en Licht Worden in de Heer ↑ hoofdstukken

Hij zegt: "Maar zo leerden jullie de Christus niet kennen." Eigenlijk staat dat er op deze wijze... In de NBG-vertaling is die versie heel bekend en dat is een wat vrije weergave, maar wel heel mooi: "Maar gij, maar jullie geheel anders, want jullie hebben Christus leren kennen." En niet – let op – niet Jezus, de mens hier op aarde. Nee, de Christus, de opgewekte Christus, de Levensvorst. Daarmee zijn jullie in aanraking gekomen.

Stel je voor: deze Efeziërs zijn in aanraking gekomen met dat goede bericht en ze hebben gehoord over de levende God en over Christus. Over de Levensvorst die sterker is dan de dood. Zonder enige wet kreeg hun leven zin en inhoud en werd het vervuld van licht. Toen ontstond er als vanzelf een contrast tussen het licht dat zij kenden en de wereld van de duisternis daaromheen, ook in de praktijk. Hun wandel kreeg ineens inhoud en werd verlicht. Nu zegt Paulus: "Ben je daarvan nu goed bewust? Van die Christus?" Om dat contrast ook te beleven en te wandelen in dat licht, dat is een enorm voorrecht. Ik moet zeggen, er is niks aanlokkelijks aan wat de wereld geniet in de duisternis, terwijl men onwetend is, geen idee heeft van Hem en daardoor alles zinloos is, met alle consequenties die daaraan verbonden zijn. Paulus zegt: "Zo hebben jullie de Christus niet leren kennen."

Vervolgens gaat hij verder in Efeze 5. Dat wil zeggen, hij borduurt voort op dat thema van licht en duisternis. We gaan daar naartoe en ik begin te lezen in Efeze 5 vers 8. Het is net alsof daar helemaal geen verzen tussen gelegen zijn, want je zou het zo door kunnen lezen. Ook hier gaat het weer over aan de ene kant die wereld die geregeerd wordt door de duisternis, waar het donker is. Men probeert dat dan op te vrolijken – laten we eten en drinken, omdat we al zo weinig reden hebben om vrolijk te zijn – maar dan dat licht.

Hier schrijft Paulus dan: "Want jullie waren eens duisternis." Hij herinnert hen gewoon aan hun eigen verleden. Als Paulus dit aan deze Efeziërs schrijft, dan onderkennen zij dat aan den lijve. Ze hadden ooit die ommekeer meegemaakt. Ooit wandelden zij, net als de rest van de wereld, gewoon ook in duisternis. Toen zijn zij in aanraking gekomen met die geweldige waarheid van het evangelie. Dat wil zeggen: ze waren eens duisternis, maar nu licht in de Heer.

Dat is openbaring, dat is ook weten. Je wordt verlicht, zo is het, en het geeft ook een geweldig uitzicht. Dat is allemaal licht. Licht heeft te maken met dingen die openbaar worden – we zullen dat straks ook nog zien – met dingen die je leert verstaan en weten. Het venster gaat open; je krijgt een geweldig perspectief, uitzicht. Jullie waren duisternis, maar nu – dat is het contrast – nu zijn jullie licht in de Heer. En nu zegt Paulus, hoe logisch: "Wandelt als kinderen van licht."

Zoals men mag verwachten dat kinderen van de duisternis in duisternis wandelen, wel, wandelt als kinderen van licht. Dat voorrecht is ons gegeven. Dat is een voorrecht om in dat licht te wandelen, nietwaar? Ik prijs God dat je licht hebt ontvangen, dat je mag weten hoe het zit en dat je uitzicht hebt gekregen. Nu zegt Paulus: "Wandel als kinderen van licht." We hebben zojuist gezien wat dat betekent als je in duisternis wandelt.

In die zin had ik graag inderdaad Romeinen 13 er nog bij genomen, maar dat moet u dan zelf nog maar een keertje nalezen. Het slot van Romeinen 13, waar Paulus nog meer in detail vertelt wat dat dan betekent: wandelen in de duisternis. Maar goed, je zou natuurlijk kunnen denken: "Ach, waarom zouden we ons daar al te zeer mee bezighouden, met die duisternis? Praat veel liever over het licht."

▶ 29:05 Een Goddelijke Wetmatigheid: de Vrucht van het Licht Versus Vermoeiende Werken ↑ hoofdstukken

Want, zegt hij, de vrucht van het licht is in alle goedheid en rechtvaardigheid en waarheid. Let eens op hoe hij dat zegt: de vrucht van het licht. We zullen straks bij vers 11 aankomen en dan lees je dat hij dat in contrast brengt met de onvruchtbare werken van de duisternis. Opmerkelijk, hè? Het is de vrucht van het licht tegenover de onvruchtbare werken van de duisternis. Dat is een dubbel contrast. Aan de ene kant heb je de vrucht en aan de andere kant het onvruchtbare. Maar hier gaat het om een vrucht, terwijl het daar om werken gaat. En werken is vaak heel vermoeiend.

Het mooie van een vrucht is dat een vrucht groeit. En waardoor? Door licht. Zo begint het ook na de winter, als de dagen weer gaan lengen. De dagen worden langer en de zon gaat weer in kracht toenemen, zowel in het aantal uren dat de zon schijnt als in de kracht van het licht zelf. Het licht wint het wel en daardoor verschijnt er leven. De eerste bloesem verschijnt, en dat is feitelijk al de eerste vruchtzetting. Licht brengt vrucht met zich mee. Zo werkt het leven. Dat heeft dus niets met werken te maken, met iets wat je móét doen. Het is een geweldig automatisme, een wetmatigheid.

Alleen daarom al spreek ik daar zo graag over, omdat het vrucht is. Want weet u wat het probleem is? Wanneer mensen in de modus zitten van 'je mag zo niet wandelen', dan zeg je dat je niet langer mag wandelen zoals de wereld, terwijl je dat eigenlijk toch nog graag zou willen. Je mag dit niet, je mag dat niet; dat zijn allemaal werken. Je moet dit, je mag dat niet. Op het moment dat je in die modus van de wet zit – dit moet, dat mag niet – dan stel je jezelf altijd weer teleur. Dat is eigen aan dat hele idee van werken. Dat is ook heel onvruchtbaar.

Waar Paulus over spreekt, is dat licht vrucht met zich meebrengt. Als je dingen mag zien, gaan je ogen stralen. We hebben het vanmorgen ook gezien in 2 Korinthiërs 3: als je het licht van Hem ziet, dan word je naar hetzelfde beeld getransformeerd, als een spiegel, als een reflectie. Dat is niet iets wat zo'n spiegel móét doen; dat kan niet anders. Het is een wetmatigheid. Zo is die vrucht een wetmatigheid van het licht. Mensen, vertrouw daar gewoon op. Ik weet dat dit heel subtiel ligt, want wij vertrouwen daar niet echt op. Wij vinden dat we eigenlijk moeten werken. Maar laat het licht er zijn! Verblijd je in het licht, en de vrucht van het licht zal volgen.

De vrucht van het licht is in alle goedheid. Kijk, vrucht voortbrengen is niet iets wat een mens kan doen. Paulus zegt wel dat een mens kan planten of begieten, maar de vrucht voortbrengen, dat kan alleen God. Dat is met dit ook zo. Die vrucht van het licht is wat het licht voortbrengt. Dat is wat de Schepper doet, ook in ons leven. Als het licht schijnt en wij ons verblijden in wie Hij is, in Zijn belofte en in wat Hij geeft, dan heeft dat vrucht in alle goedheid. Leg het daarom eens zo uit: in louter goedheid. Je kunt het opvatten als 'in elke soort goedheid', maar ook gewoon als in niets dan goedheid. Wat dit woord goedheid betreft: er zijn verschillende Griekse woorden voor, maar dit woord heeft er vooral mee te maken dat het goed uitwerkt voor de ander. Het is dat wat goed is in zijn uitwerking.

Vervolgens staat er: in rechtvaardigheid, in recht doen. De vrucht van het licht is recht doen. Dat heeft gewoon heel alledaagse consequenties. Recht doen aan wat je zegt, aan wat je belooft. Als je geen recht doet, moet je de waarheid onderdrukken en onder de pet houden. Daar moet je ook weer veel moeite voor doen. Is dat niet zo? Maar dat zijn de werken van de duisternis. Licht niet. Licht schijnt en dat doet zijn werk. De consequentie daarvan is dat je een goede God kent en als een reflector mag je die goedheid uitstralen. Dat is een voorrecht: om iets te laten zien van hoe goed Hij is. Dat is een voorrecht op zich. Je mag recht doen, zoals Hij recht doet aan Zijn woord. Als Hij belooft, dan doet Hij het. Dat is toch ook Zijn rechtvaardigheid? Recht doen.

En waarheid. Als er iets is wat je associeert met licht, dan is het juist waarheid. De leugen niet; de leugen heeft juist weer te maken met de duisternis, met wat je onderdrukt en wat niet gezien mag worden. Dus de vrucht van het licht is alle goedheid, rechtvaardigheid en waarheid. Voilà. We zagen zojuist even wat het betekent als je in de duisternis wandelt. Dan wordt het koud, afgestompt, hard, onwetend, ijdel, vol losbandigheid en onzuiverheid. Daar word je niet blij van. Maar als het licht gaat schijnen, dan gebeurt dit: de vrucht van het licht is alle goedheid, rechtvaardigheid en waarheid. Terwijl je toetst, ondervind je wat de Heer welgevallig is. Toetsen wil zeggen dat je proefondervindelijk bemerkt wat de Heer behaagt. Maar dat is ook weer dat licht: het schijnt, en daar kom je dan vanzelf achter.

▶ 36:35 De Wereld Ontmaskeren: Niet Vechten Tegen de Duisternis, maar Simpelweg het Licht Aandoen ↑ hoofdstukken

En neem toch geen deel aan de onvruchtbare werken van de duisternis. Alsjeblieft, neem daar afstand van. Het is heel vermoeiend, want het zijn allemaal onvruchtbare werken; het leidt bovendien tot niets. Neem daar geen deel aan, hoezeer je daartoe ook wordt uitgenodigd. Want dat is natuurlijk wel zo: we leven in een duistere wereld en je wordt er dag in, dag uit mee geconfronteerd. "Doe mee," klinkt het. Maar neem daar geen deel aan. Wandel in het licht. Neem geen deel aan die onvruchtbare werken van de duisternis, maar ontmasker ze veeleer.

Ja, hoe dan? Niet door voortdurend op zoek te gaan in deze wereld naar waarom de dingen niet deugen zoals ze worden voorgespiegeld. Ik ken mensen die denken dat ze daar voortdurend moeite voor moeten doen. Als je die weg kiest – en daar ben ik inmiddels via verschillende lijnen achter gekomen – dan ben je nog steeds voortdurend bezig met de wereld om dat namelijk te ontmaskeren. "Dat is niet goed, dat deugt niet en dat nieuws is ook fake." En dan moet je dat vervolgens ook weer gaan achterhalen, wat dan vaak niet eens kan. Het is heel vermoeiend werk, echt waar, heel vermoeiend. Maar dat is niet het ontmaskeren waar het hier over gaat; het is niet de bedoeling dat je je bezighoudt met die duisternis.

Het ontmaskeren bestaat daarin dat je het licht laat schijnen. Laat je licht schijnen! Ik bedoel niet simpelweg 'netjes doen', nee: leef in dat licht van het Woord. Verblijf daarin, spreek daarover en spreek daaruit. Dat is dat licht. Dan schijnt het. Zorg ook dat je leven daarin in lijn mee is, want dat is wel zo handig, als ik het zo mag zeggen. Ontmasker ze veeleer.

Paulus geeft hier een toelichting op het voorgaande vers: "Want de dingen die heimelijk – in het geheim, in het geniep, in de leugen – onder hen geschieden, zijn zelfs schandelijk om te zeggen." En weet je, daarom moet je niet te lang spreken over de dingen van deze wereld, over de duisternis en alles wat daar niet deugt. Kijk, om het contrast te voelen, te merken en te beleven, moet je weten wat het is, maar houd je er niet te zeer mee bezig. Het trekt je alleen maar naar beneden. Het maakt je niet blij, het is onvruchtbaar en het leidt verder tot niks.

Laat gewoon het licht schijnen. Spreek niet over de duisternis en trouwens ook niet tégen de duisternis. Waarom niet? Er zijn veel mensen die dat wel denken. Daarvoor richten ze bijvoorbeeld politieke partijen op om zich af te zetten tegen de duisternis in de wereld, in welke vormen dat dan ook aanneemt. Maar er is een veel mooiere manier om met die duisternis om te gaan en dat is: doe het licht aan. Dat is niet vechten of schreeuwen tegen de duisternis. Laat het licht schijnen.

En weet je wat Paulus daarover zegt in vers 13? Dan zegt hij: "Maar al wat ontmaskerd wordt onder het licht, dat wordt openbaar gemaakt." Dat kan niet missen; dat is de werking van het licht. Want – en dat is eigenlijk een definitie van licht: "Want al wat openbaar gemaakt wordt, is licht." Wat is licht? Nou, licht is al wat openbaar maakt. Ga maar na hoe dit Woord, de Schriften, het licht is dat God laat schijnen. En wat maakt het openbaar? Alles. Overal waar het licht op schijnt, maakt het openbaar wie Hij is, wat Hij voornemens is, wie wij zijn en wat de wereld is.

Kortom, als dit licht gaat schijnen, dan is dat het mooiste wat je in je leven kunt doen. Het is het enige wat echt zinvol is: laat dat Woord, dat leven en licht is, schijnen. Dat hoef je ook niet mooi te maken, want het is van zichzelf al geweldig. Het is licht, het is leven en het maakt openbaar. Het is namelijk de waarheid, en die brengt alles aan het licht.

▶ 41:43 Ontwaak, Gij Die Slaapt! de Haan als Embleem van Opstanding en de Nieuwe Dag ↑ hoofdstukken

Daarom zegt hij – en Paulus gaat hier citeren, verwijzend naar Jesaja 60 vers 1. In ieder geval is het een vrije aanhaling daaruit, en sommigen hebben zelfs geopperd dat het destijds een lied was. Dat zou kunnen, maar dan toch in elk geval refererend aan een Bijbelwoord: "Daarom zegt hij: ontwaak jij die slaapt," of: "die sluimert." Feitelijk is dat sluimeren ook weer een beeld van het feit dat het duister is. Je ziet het niet; je ogen zijn bedekt en daarmee verduisterd. Ontwaak jij die slaapt of die sluimert? Sta op vanuit de doden! En Christus zal over jou lichten.

We kennen die woorden; het is een prachtig vers. Uiteindelijk gaat het niet over iets, maar het gaat over Iemand, namelijk Christus. Hij is degene die de dood heeft overwonnen. Hij is de opgewekte Christus en Hij is de belichaming van wat God gaat doen en wat God bij machte is te doen. "Ontwaak jij die slaapt, sta op uit de doden." Dit is ook profetie. Als zij Zijn stem horen, dan zullen ze ontvaken, bij welke gelegenheid dan ook. En Hij zal Zijn licht laten schijnen. Christus, de eersteling uit de doden, zal Zijn licht over jou laten schijnen.

Maar het is nu al zo. Als je nu slaapt, als je wandelt in de duisternis en dat licht gaat schijnen, en je leert verstaan wie Hij is, dan zal Christus over jou lichten. Hij is dat levenslicht.

U vraagt zich nu misschien af waarom ik dit hier zo vertel. Niet? O, u weet het al? Vertel het eens dan. Ja, het is een haan op de kerktoren! Maar wat zegt die haan? Opstaan! Opstaan! Na de nacht, na de duisternis. Op allerlei niveaus is dat waar. Want als er aan de dood een einde komt, als het licht wordt en de dag aanbreekt – daar gaan we het morgen over hebben – wat gebeurt er dan? Dan wordt de dood overwonnen. Dan worden de doden levend gemaakt.

Maar ook in een andere betekenis is het zo: als het licht wordt, dan is het de haan die getuigt van opstaan. Vandaar dat die haan inderdaad een embleem van opstanding is, van de nieuwe dag die gaat aanbreken. Hij kondigt een nieuwe dag aan, en daarmee feitelijk ook Christus. Want die Christus is de eersteling. Christus zal over jou lichten en in dat licht mogen wij nu al wandelen.

Wat Paulus zegt, is: wij zijn met Christus verbonden. En de zonde? Daar hebben we helemaal niets meer mee van doen; dat ligt achter ons. We zijn met Christus gekruisigd en gestorven. En dan zegt hij: reken er dus op dat je dood bent voor de zonde en leeft voor God. Sta op en wandel dat nieuwe leven nu hier op aarde al. Dan heb ik nog één punt.

▶ 45:47 Colossenzen 3: Aardse Leden Laten 'versterven' Door Uitsluitend Omhoog te Kijken ↑ hoofdstukken

Ik wil u daar nog eventjes mee naartoe nemen: naar Kolosse 3. Van Efeze 4 naar Efeze 5 en naar Kolosse 3. Dan zie je ook hoe dat werkt. We zagen ook dat dit zo is in deze samenkomst, in die passages die we zo onder ogen hebben. Er is veel overlap, want het idee is: als je de aandacht geeft aan Hem en je daarop richt, wel, dan word je vanzelf veranderd. Nou, dat hebben we nu ook gezien: als licht schijnt in je leven, dan zal dat vrucht ten gevolg hebben. Prijs God! Dat is geen werk van ons als mens, dat is het werk van de grote Schepper die dat zo georganiseerd heeft in de natuur, maar ook zo in ons leven. Als het levenslicht van de opgewekte Christus schijnt in ons leven, dan is de vrucht daarvan zo heerlijk: van louter goedheid, rechtvaardigheid en waarheid.

Nou, Paulus zegt in Kolosse 3: "Indien jullie dan samen werden opgewekt met de Christus..." Hier heb je het weer, hè? We zijn eengemaakt met Hem. Zo rekent God. Dit heeft dus niks te maken met ons gevoel of wat je ziet. God zegt: "Ik reken jou als verbonden met Hem. Hij werd opgewekt en jij werd met Hem ook opgewekt." En wij weten dat nu al. Een gelovige is iemand die daar 'amen' op zegt. En eens gaat elk schepsel daarvan profiteren en zal dat nieuwe leven van Hem ook bezitten en kennen. Dat is de nieuwe schepping. "Maar indien jullie dan samen werden opgewekt met de Christus, zoekt de dingen omhoog waar de Christus is." Hij is daar, onttrokken aan het oog, gezeten aan de rechterhand van God. Bedenkt de dingen die omhoog zijn, niet de dingen op de aarde. En wat daar allemaal mis mee is, daar had Paulus juist in het voorgaande ook over gesproken. Hier ook weer: bedenkt de dingen omhoog waar Hij is. Kijk daarnaar, kijk omhoog, Sammy. Kijk omhoog en onderga zo die metamorfose.

En let eens op wat er dan staat in vers 5. Alleen moet ik er iets bij zeggen, want in onze vertalingen staat dit helaas meestal niet goed weergegeven. In de NBG-vertaling staat dan: "Doodt dan de leden die op de aarde zijn." Al die dingen van de duisternis: hoererij, onreinheid, hartstocht, kwade begeerte, hebzucht, dat is afgodendienst. Maar er staat niet "doodt dan", maar "doet dan versterven". Ditzelfde woord komt ook elders voor en dan wordt het inderdaad keurig met "versterven" vertaald. Weet je wat versterven is? Iets versterft gewoon doordat het geen voeding meer krijgt. Dat is misschien een wat macaber thema, maar ja, iets gaat dood als het geen licht, geen voeding, geen water of vloeistof meer krijgt toegediend. Dan versterft het. En hoe versterven die leden op de aarde? Niet door daar actief op uit te gaan om ze allemaal te gaan doden — weet je wel, met dat idee van: dat mag je niet doen en daar moet ik op letten. Nee, het is louter positief. Je zoekt de dingen omhoog, je kijkt op wie Hij is en je wordt veranderd, en daardoor versterven die dingen op de aarde, oftewel die duisternis.

Dat is de inhoud van onze wandel. Dat is de wandel in het licht. Ik weet niet hoe ik dat eigenlijk nog duidelijker moet zeggen dan zoals Paulus dat in een paar van deze passages naar voren brengt. Wandel in het licht en daar waar Zijn licht schijnt, daar verdwijnt als vanzelf de duisternis. Zoals de duisternis verdwijnt op het moment dat je de lichtknop aanzet. Zullen we dat lied zingen? "Ik wandel in het licht."