epi-gnosis: kennen en kennen is twee (2)
01-08-2023 - Geplaatst door Andre Piet1 augustus 2023, Engelsbach (DE)
Paulus bidt in Kolosse 1 een gebed met het oog op dreigende gevaren vanuit traditie en filosofie. Gebed om vervulling met besef, wijsheid en inzicht.
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: Epignosis en de Gebeden van Paulus
- De Kolossenzenbrief en de Dreiging van Menselijke Tradities
- Het Evangelie van Genade: een Feitelijke Mededeling, Geen Aanbod
- Paulus' Gebed: Vervuld Worden met het Besef van Gods Wil
- Wijsheid, Inzicht en een de Heer Waardige Wandel
- In Alles Danken: Vertrouwen Dat Gods Weg de Beste Is
- Bekrachtigd Door God: Verduren en Geduld met Blijdschap
- God Roept Geen Bekwamen, maar Hij Bekwaamt
- Afsluitend Dankgebed
Inleiding: Epignosis en de Gebeden van Paulus ↑ hoofdstukken
Een hele goede morgen! Vrienden, ook van mijn kant. We hebben al prachtig en warm gezongen en mooie dingen beleden in de liederen. Ik stel voor dat we verder gaan met datgene waar we afgelopen zondag een eerste aanzet toe hebben gegeven, toen er al wat inleidende zaken zijn gezegd over het overkoepelende thema 'genieten'. We zijn de afgelopen dagen natuurlijk al wat op de proef gesteld met alle ervaringen die letterlijk over ons heen kwamen, maar ik moet erbij zeggen dat de vreugde die we mogen kennen er bepaald niet minder om is.
Vanmorgen wil ik jullie voor een tweede keer bepalen bij dat woord waar ik afgelopen zondag ook al het een en ander over heb gezegd: dat bijzondere Griekse woord epignosis. Uiteindelijk viel het wel mee, want de betekenis van dat woord, dat we nogal eens in het Nieuwe Testament aantreffen, is vooral die van besef, van je dingen realiseren. Vandaar ook de ondertitel: 'kennen en kennen' of 'weten en weten' is twee. Je kunt iets weten, maar dat wil nog niet zeggen dat je het je ook werkelijk realiseert. Epignosis belicht juist dat aspect; dat begrip legt de nadruk op het feit dat je de dingen ook daadwerkelijk beseft.
Ik doe dit aan de hand van de drie studies die ik deze week mag geven. Aanstaande donderdag is het trouwens de beurt aan Erwin en dan mag ik vrijdagavond nog een slotstudie geven voordat wij hier zaterdag weer vertrekken. Ik behandel dit thema aan de hand van een drietal gebeden die de apostel Paulus heeft opgetekend in de brieven die hij vanuit de gevangenis schreef. Er zijn trouwens nog wel meer gebeden in zijn andere brieven, maar ik beperk me nu tot deze drie omdat ze tamelijk uitgebreid zijn. Ik denk dat ze heel goed weergeven waar we deze weken vooral bij bepaald worden: dat werkelijke besef, het echte genieten van wat wij in Christus bezitten.
De Kolossenzenbrief en de Dreiging van Menselijke Tradities ↑ hoofdstukken
En laat ik even vooraf, om de dingen even helder op een rijtje te krijgen, zeggen wat die Kolossenzenbrief is. Het is dus geschreven door de apostel Paulus, dat moet duidelijk zijn. Dat moet zo ergens in de jaren zestig van de eerste eeuw geweest zijn, zo in het begin van dat decennium tijdens zijn gevangenschap in Rome. We lezen daarover in Handelingen 28, het laatste hoofdstuk. Deze brief is dus geschreven aan een gemeente of een ekklesia in Kolosse, een klein plaatsje daar in Turkije. Paulus bevond zich dus in Rome en deze ekklesia heeft hij zelf nooit bezocht, of waarschijnlijk ook later niet. Maar de gemeente is ontstaan, dat wordt ook duidelijk gezegd — we zullen dat straks zelf ook nog wel even zien — door de prediking van Epafras. Over die figuren zullen we straks nog even wat meer vertellen, maar dit is om een klein beetje context te geven aan deze brief.
Paulus heeft deze brief trouwens geschreven uit dankbaarheid en pure vreugde over wat hij van hen had vernomen. Maar ik moet erbij zeggen: er was ook een dreigend gevaar. Daarover lees je in hoofdstuk 2, vers 8 met name. Ik denk dat het sleutelvers ook de aanleiding aangeeft, namelijk dat hij zegt: "Zie toe...". Ik heb daar trouwens geen diaatje van, maar kijk het maar eens na. Hij zegt: "Zie toe dat niemand u misleidt." Dus het loutere feit dat hij dat zo zegt, geeft aan dat die dreiging daar wel degelijk reëel was. Zie toe dat niemand u misleidt door zijn ijdele filosofie en door tradities van mensen. En dan staat er ook bij: "in overeenstemming met tradities van mensen en niet met Christus." De dingen, de leringen, de gedachtegangen, de concepten of filosofieën mogen dan in overeenstemming zijn met wat gangbaar is en met tradities en dergelijke, maar het doet afbreuk aan dat geweldige woord dat de apostel Paulus kon doorgeven en wat zij ook hadden vernomen van Epafras.
En dat is altijd weer een dreiging. Ik bedoel, we hebben dat afgelopen zondag ook al bezien en we worden niet moe om dat te herhalen en daar telkens weer bij bepaald te worden. We hebben alles in Christus. Ongekend! God heeft Hem de hoogste plaats gegeven en in Hem zijn wij gezeten en met Hem verbonden als hoofd en lichaam. Zo'n onverbrekelijke eenheid. Zo ziet God ons, zo rekent Hij ons en dat is onze plaats. En dat zullen we in de toekomst ook daadwerkelijk, concreet en fysiek beleven. Het is één ding om die waarheid te hebben, maar er zijn altijd weer van die elementen en dingen die op je afkomen. Ik heb het niet eens zozeer over omstandigheden als wel over gedachtegangen die je hiervan afbrengen en de rijkdom daarvan tekortdoen, zodat er weer afbreuk wordt gedaan aan de geweldige waarheden die Paulus mocht uitbazuinen onder de natiën. Dat het verminderd wordt, dat er reductie gepleegd wordt en daarmee dus in feite ook de glorie van wat God te melden heeft, wordt tenietgedaan. We zullen dat in de loop van dit uur ook nog wel zien.
Ik lees eerst even de eerste verzen voor — afgezien dan van de aanhef — de eerste verzen van Kolossenzen 1, als een soort opstapje om vervolgens bij het gebed aan te haken. Hoewel, eigenlijk is dit ook al een gebed, een dankzegging. Want hij zegt dan: "Wij danken God, de Vader van onze Heer Jezus Christus, altijd omtrent jullie bij ons bidden." Let hier weer even op die combinatie: danken en bidden. En daar gaan we straks dus op verder. Hoezo? "Gehoord hebbend van jullie geloof in Christus Jezus..." Hieruit blijkt trouwens ook wel dat Paulus daar zelf niet aan heeft bijgedragen in de woordverkondiging. Nee, hij had erover gehoord: "van jullie geloof in Christus Jezus en de liefde die jullie hebben voor al de heiligen." Waarom? "Vanwege de hoop die weggelegd wordt voor jullie in de hemelen."
Hier hebben we overigens weer die bekende trits: geloof, liefde en hoop. Die drie zijn hetgeen wat zou blijven. En over die hoop zegt hij dat die is weggelegd voor jullie in de hemelen. Ja, die hoop is namelijk in feite Christus zelf, en daarin ligt onze hoop ook verankerd. Paulus zegt dan: "Jullie hebben daarvan tevoren al gehoord." Hoe dan wel? "In het woord van de waarheid." Paulus is daar altijd heel erg beslist in. Hij spreekt over het woord dat hij geeft, of het woord dat zij ook hadden vernomen. Dat is niet zomaar bedacht of mooi; nee, het is de waarheid. Het is feitelijk, het is onwrikbaar. Er is geen speld tussen te krijgen. En bovenal — en dat is natuurlijk wat zo mooi is — het is het woord van de waarheid, maar het is ook evangelie. Het is werkelijk een blijde tijding, een goed bericht dat iedereen mag en moet horen.
Ja, dat hadden ze gehoord en dat hadden ze ontvangen. Dan staat er ook in vers 6 dat het in hen aanwezig is, zoals het ook in heel de wereld vrucht draagt en groeit. Dus dat woord dat zij van Epafras hadden overgenomen, maar wat Paulus overal vertelde... Hij zag dat het overal in de wereld — nagaan dat Paulus al in die dagen het woord op zoveel plaatsen had gebracht en het evangelie had verkondigd — overal had het ook wortel geschoten en overal droeg het daadwerkelijk vrucht. Ik bedoel niet massaal; het is niet zo dat de hele wereld verandert. Dat is ook helemaal niet de bedoeling. Maar niettemin: overal waar het woord geklonken heeft, daar heeft het ook daadwerkelijk ingang gevonden en vrucht gedragen. En het groeit, zoals ook te midden van jullie vanaf de dag...
Nu gaan we wat preciezer kijken. "Vanaf de dag dat jullie het hoorden." Het horen van wat dan? Dat is dat woord van de waarheid dus, namelijk van het evangelie. "En de genade van God in waarheid beseften." Hier heb je weer dat woord epignosis. We zullen het trouwens verderop nog diverse keren tegenkomen, want het is een van de sleutelbegrippen in Kolossenzen 1. Het is niet voor niets dat we juist dit hoofdstuk nu voor het voetlicht brengen. Maar let even op: hij zegt dus vanaf de dag dat jullie het hoorden en het ook daadwerkelijk bij jullie ingang kreeg. God opent ogen, want ook dat is genade. Het loutere feit dat niet alleen de boodschap genade is, maar ook het feit dat je het mag zien en dat je ogen daarvoor geopend zijn — en je oren en je hart — ja, dat is geen eigen werk.
Zojuist is het hier ook nog voorgelezen uit Efeze 2: het is een gave Gods. En als dat je vandaag al ten deel mag vallen... ja, dat is een lot uit de loterij. Dat is geweldig. God opent uiteindelijk alle ogen, zodat iedereen tot de erkenning zal komen van wie Jezus Christus is. Maar wij mogen het vandaag al zien en belijden. Dat geloof begint vanaf de dag dat je de genade van God in waarheid ook gaat beseffen. Niet slechts hoort en niet alleen maar zegt van "het zal wel waar wezen", maar daadwerkelijk ook dat... ik gebruik toch maar weer even het woordje: dat het kwartje valt. Trouwens, ik heb begrepen dat een kwartje een eitje is, en dat zijn vijf stuivers. Dat is vijf keer vijf. Dus in die zin komt het nog aardig overeen met het begrip genade.
Want zoals de meesten van jullie zullen weten, of zo niet dan meld ik het bij dezen: vijf is het getal van genade in tal van plaatsen in de Bijbel. Als dat kwartje valt — dat vijf in het kwadraat, om zo te zeggen — vanaf dat moment dat je de genade van God gaat beseffen, ja, dan begint geloof. Geloof is ook dat je met je mond belijdt: Jezus is Heer.
...en met je hart gelooft dat God Hem uit de doden opwekt.
Die genade van God, nou ik vind het eigenlijk wel mooi — het is helemaal niet afgesproken — maar dat we er zojuist al over hebben gezongen en ook de geweldige reikwijdte daarvan, waarvan ik op voorhand kan en durf te zeggen dat je daar per definitie altijd te klein van denkt.
Waarom? Omdat die genade van God, zoals we zullen eindigen, onbegrensd is. En dat betekent dus: geen grenzen bekend, zonder limits. De genade van God in waarheid beseft. En vandaar ook dat dit Evangelie genoemd wordt: het Evangelie van de genade Gods. Zo noemt Paulus het ook in Handelingen 20. Evangelie, hoezo een Evangelie? Wel, het is
Het Evangelie van Genade: een Feitelijke Mededeling, Geen Aanbod ↑ hoofdstukken
De boodschap, de blijde tijding van Gods genade. Wat betekent dat dan? Wel ja, ik kan het aan de hand van heel wat schriftplaatsen laten zien, maar wat is nou die boodschap die daar onder de natiën gebracht werd? Wel, dat is het woord zoals het zo prachtig staat in Titus 2: de genade van God is verschenen, reddend voor alle mensen. En dat is de mededeling.
Ik weet, ik kan het niet nalaten om het toch even te memoreren. Heel vaak – dat is trouwens ook weer een traditie van mensen – spreekt men over het aanbod van genade. Dat is altijd een item. Ik weet er alles van, want ik kom zelf uit de reformatorische traditie. De vraag en de discussie is altijd: hoe breed is dat? Mag de genade aan iedereen zomaar aangeboden worden? De strengeren zeggen dan: nee, dat kan niet zomaar, alleen aan de uitverkorenen. Er zijn allerlei opvattingen over, maar weet u wat ik het geweldige vind? Dat in de Bijbel de genade van God helemaal geen aanbod is. Het is geen aanbieding, zo van: het is van jou als jij het accepteert. Nee, de genade van God, dat is een bericht, een goed bericht, een blijde tijding. Het is dus een mededeling: God is jouw Redder. Er heeft er Eén voor jou Zijn leven gegeven op het kruis van Golgotha en God wekte Hem op. Ja, voor wie? Voor de hele mensheid. Gelovend of niet, dat is de waarde. Hij is jouw Redder.
Paulus zegt in 1 Timotheüs 4 ook: dit woord is betrouwbaar en alle aanneming waard. En hij zegt: hiertoe zwoegen en arbeiden wij, omdat we onze hoop hebben gevestigd op de levende God, die een Redder is van alle mensen, speciaal in de eerste plaats van gelovigen. Gelovigen ontvangen dit deel, zij mogen dit nu al zien. Wat een voorrecht! Maar dat is de genade van God: oneindig groot.
Als we het hebben over God als Schepper, dan is dat ook een mededeling. Dat is ook geen aanbod. Het is niet zo van: als jij gelooft dat God jouw Schepper is, dan is God jouw Schepper. Nee, Hij is jouw Schepper. Ook als je niet gelooft, dan blijft Hij jouw Schepper. En zo is het ook met de boodschap van de genade van God. De genade is voor jou. De genade van God is reddend voor alle mensen. Hij is jouw Redder.
Hoe dan ook, door alle tijdperken heen en wat God daar allemaal nog voor in werking gaat stellen om mensen tot de erkenning van de waarheid te brengen, het staat vast: de genade van God is verschenen. Van de Kolossers lees je dus dat ze het gehoord hebben; de genade van God hebben ze in waarheid erkend. Zoals de genade van God prachtig is, hebben ze die beseft. En dan staat er: zoals jullie dat leerden van Epafras. Nou, ik noemde zijn naam al een paar keer inmiddels. Paulus was zelf niet in Kolosse geweest. Over deze Epafras lees je dat Paulus zegt: hij is onze geliefde medeslaaf. Paulus kende hem persoonlijk en hij is getrouw ten behoeve van jullie. Hij is een dienaar van de Christus.
Ik wil nog eventjes een tekst noemen waarin zijn naam ook genoemd wordt, en dat doe ik met opzet omdat het onderstreept waar we het deze week over hebben. Aan het einde van de brief, in Kolossenzen 4 vers 12, lees je de afsluiting: Epafras groet jullie, die één uit jullie is. Hij is een slaaf van Christus Jezus, altijd strijdende voor jullie in de gebeden, opdat jullie zouden staan, volwassen en ten volle verzekerd in alles wat God wil. Hier zie je trouwens ook al een hint naar de dreigingen die er in Kolosse wel degelijk waren. Ondanks alle vreugde die Paulus vaststelt over wat hij van Epafras vernomen had, realiseerde hij zich het gevaar. Epafras kennelijk ook heel goed, want hij streed in zijn gebeden.
Wat valt er nog te bidden als je alles hebt? We hadden de vraag al een keertje eerder opgeworpen. Wel, waar het om gaat is dat we ook daadwerkelijk zouden blijven bij de waarheid en dat we die ook daadwerkelijk zouden beseffen. Alleen als je een besef hebt van dat wat je ten deel is gevallen, dan is het ook niet moeilijk om daarbij te blijven. Maar op het moment dat het besef verdwijnt en minder wordt, en het alleen nog maar een weten is – zo van: het zal wel zo zijn – ja, juist dan word je vatbaar voor andersluidende beweringen. Want dan zie je namelijk niet meer de waarde waar je ooit wel van overtuigd was. Van deze Epafras lees je dus dat hij altijd strijdende was voor hen in de gebeden, opdat ze zouden staan. Dat wil zeggen: blijven staan en zich niet zouden laten afbrengen. Dat staat trouwens ook in Kolossenzen 1 vers 23. Opdat jullie zouden staan, volwassen, dat wil zeggen volgroeid in het besef, en ten volle verzekerd in alles wat God wil.
We gaan weer even terug naar Kolossenzen 1 vers 8: die ons ook duidelijk maakte jullie liefde in geest. De NBG-vertaling zegt het met een hoofdletter, maar het Grieks kent dat onderscheid niet. Maar geestelijke liefde, het is in ieder geval niet naar het vlees. De gedachte hier is: ze hadden liefde voor Paulus en Epafras heeft dat verteld. Hij zegt: joh, ze zijn zo geweldig blij met jou. En de aardigheid daarvan is dat ze hem dus niet kenden naar het vlees; ze hadden hem nooit ontmoet of gezien. Maar ze hielden van Paulus. Waarom? Dat was niet vanwege zijn voorkomen of zijn prestatie, of dat hij zo’n goede spreker was. Nee, het was geestelijk. Ze hielden van hem vanwege de geestelijke eenheid, om dat wat hij mocht uitdragen. Dat was de lijn die er tussen hen in Kolosse en Paulus in Rome was. Ze hadden elkaar nooit ontmoet, maar er was toch liefde. Waarom? Ze waren één, geestelijk één. We staan op diezelfde bodem, op die geweldige rotsgrond en we kennen datzelfde blijde bericht.
Paulus' Gebed: Vervuld Worden met het Besef van Gods Wil ↑ hoofdstukken
En dan zegt Paulus, en eigenlijk begint hier echt een gebed – hij begon met dankzeggingen en nu vraagt hij: is daar een gebed? "En daarom ook", dus vanwege dat wat ik zojuist naar voren heb gebracht. Om die reden houden ook wij, vanaf de dag dat wij dit hoorden, niet op ten behoeve van jullie te bidden. In feite, als u zich nog een klein beetje voor de geest kunt halen wat we afgelopen zondag bezagen in Efeze 1, dan is dat een soortgelijke inleiding. Paulus had daarvan vernomen, en nadat hij heeft uitgepakt en verteld heeft wat ons bezit is in Christus, gaat hij bidden. Dat doet hij hier ook. Hij zegt: vanaf het moment dat wij dit horen en dat wij dit ook in dankbaarheid aan God vertellen en onze dankbaarheid kenbaar maken, houden we niet op ten behoeve van jullie te bidden.
Ik herhaal, want ik denk dat het erg belangrijk is: wat bidt Paulus niet voor? Ik moet er trouwens opnieuw weer even bijzeggen dat je daarin gemakkelijk misverstaan kunt worden. Als ik zeg dat hij niet bidt voor hun gezondheid, voor hun carrière of voor welke aardse omstandigheden dan ook, dan bedoel ik: er zijn heel veel dingen waar je wensen voor hebt, maar dat is niet wat Paulus hier voorbidt. Waarbij ik meteen aanteken dat dit dus niet betekent dat je daar niet voor mag bidden. Want het is duidelijk: al je wensen kun je gewoon bij God bekendmaken. Maak al je wensen bij God bekend met dankzegging; daar is niets mis mee.
Maar waar het Paulus werkelijk om gaat, en dat zie je iedere keer terug als hij bidt... ja, voor wat? Nou, hij bidt en vraagt dat jullie vervuld mogen worden van het besef van Zijn wil. En hier opnieuw heb je dat woord epignosis, of in ieder geval diezelfde stam die je hier weer tegenkomt. Het besef dat jullie vervuld mogen worden. Merkt u ook op hoe hoog Paulus als het ware de lat legt? Hij zegt niet dat we een beetje wat gaan verstaan van de wil van God, nee: dat we vervuld mogen worden. Het is logisch dat Paulus daarvoor bidt, want dat is geen mensenwerk. Als je vraagt: wat kunnen wij als mensen? Hoe kunnen wij ons als mens nou opwerken zodat we geestelijk helemaal vervuld zijn? Als dat de ingang is, als dat de manier is waarop je het onderwerp tegemoet treedt, dan is dat op voorhand teleurstellend. Want dan zeg je: "Ja God, ik zie dat mensen altijd tekortschieten." Maar als je aan God iets bidt, dan richten we ons tot degeen die hemel en aarde gemaakt heeft. Denkt u nou werkelijk dat voor Hem iets onmogelijk zou zijn? Dat is toch bizar, natuurlijk kan Hij dat.
Dus als Paulus het zo formuleert: "wij vragen dat jullie vervuld mogen worden", dan kan dat geen mensenwerk zijn. Als mens zijn we soms al blij als we mentaal in staat zijn om het allemaal nog een beetje bij te benen in de omstandigheden van het leven, maar Paulus gaat daar eigenlijk nog helemaal aan voorbij. Hij heeft het helemaal niet over ons vermogen, over onze mentale capaciteiten of het bereiken van iets dergelijks. Nee: "dat jullie vervuld mogen worden van het besef van Zijn wil".
Begrijp goed: die wil van God is niet alleen maar dat wat God wil met mijn leven. Dat is natuurlijk wel vaak zoals het onderwerp aangevlogen wordt: "Wat wil God met mijn leven?" Nou, wat God wil, dat is zoveel grootser. Dat is wat je ook ziet in deze brieven. We lezen in 1 Timotheüs 2 al dat God wil dat alle mensen gered worden en tot kennis van de waarheid komen. Maar ook in verband met de wil van God hier zien we dat de wil van God niet alleen betrekking heeft op mijn leven. Nee, de wil van God heeft te maken met wat Hij voornemens is met deze hele schepping.
Kijk maar eens naar Efeze 1, dat hoofdstuk waar we het zondag over hadden. Daar zegt hij in vers 9: "Bekendmakend aan ons het geheim van Zijn wil, naar Zijn welbehagen, dat Hij zich voornam in Hem (dat wil zeggen Christus), om in het beheer van de volheid van de tijden alles samen te vatten in de Christus, wat in de hemel en ook wat op aarde is." Ik weet niet of u het zo snel oppakt, maar als ik dit met mijn eigen woorden even mag samenvatten: God heeft ons het geheim van Zijn wil bekendgemaakt. En wat houdt dat in? Dat Hij in of via de Christus, in de volheid der tijden – dat wil zeggen: als alle tijden tot vervulling zijn gekomen – Zijn plannen heeft gerealiseerd. God heeft de tijd en Hij neemt de tijd. En in de tijden gaat Hij uiteindelijk, wanneer alles tot vervulling is gekomen, alles, hetzij op de aarde of in de hemelen, hebben samengevat en ondergebracht onder één hoofd: Christus.
Ziet u hoe Gods wil zoveel grootser en zoveel meer is dan wij ons realiseren? We denken vaak zo klein, aan ons eigen leventje. Het is natuurlijk geweldig als je mag weten wat God wil met jouw leven, maar waar het God om te doen is, is heel Zijn schepping. Ik bedoel: God houdt van Zijn schepping; Hij heeft het zelf gemaakt. En Zijn wil is om die hele schepping daar te brengen waar Hij haar hebben wil. Nou, Paulus bidt voor die Kolossers dat ze vervuld zouden worden met het besef van Zijn wil. Die wil die zo groot is, dat we daarmee vervuld zouden worden. En dan overstijgen we ook ons eigen ego. Want het gaat niet om ons, het gaat om Hem en om wat Hij Zich voorneemt. Het gaat over de liefde die Hij heeft voor heel Zijn schepping en de genade die Hij betoont aan heel het mensdom. En er staat nog bij: "...dat jullie vervuld mogen worden van het besef van Zijn wil, in alle wijsheid..."
Wijsheid, Inzicht en een de Heer Waardige Wandel ↑ hoofdstukken
Wijsheid en geestelijk inzicht. Dat kwamen we afgelopen zondag ook al even tegen, dus er is overlap. Maar dat kan geen kwaad, want bepaalde dingen kun je niet vaak genoeg horen. Ik had het al over het woord wijsheid, sophia. Ik bracht dat in verband met het woord voor 'uitkijktoren'. Dat heeft te maken met overzicht en met uitzicht. Wijsheid heeft er dus mee te maken dat je op een verhoging staat, een uitkijktoren, waardoor je overzicht hebt en het geheel ziet.
Maar het mooie is dat het woordje 'inzicht' eigenlijk dezelfde gedachte heeft. In de Schrift worden ze in één adem genoemd. Het Griekse woord voor inzicht is sunesis. Als je dat terugbrengt tot de elementen waaruit het is opgebouwd, betekent het letterlijk 'samen-lating'. Dat klinkt misschien wat vreemd, maar het idee van het woord is dat je de samenhang gaat zien. Dat is werkelijk inzicht: dat je de verbanden gaat begrijpen. Dat je niet alleen losstaande elementen ziet, maar gaat inzien dat het allemaal samenhangt. Logisch ook, want het komt allemaal uit één brein, van één God.
Wat die wijsheid en dat geestelijke inzicht met een mens doen, is dat je die samenhang gaat zien en dat uitzicht en overzicht krijgt. Waarom? Om, zoals er in vers 10 staat, de Heer waardig te wandelen. Je zou zeggen dat het helemaal niet zo'n dorstig weer is, maar als je aan het praten bent, heb je toch behoefte aan een slok water.
De Heer waardig wandelen. In dat woordje 'waardig' zit het woord 'waarde' opgesloten. De Heer waardig wandelen wil zeggen dat je in je wandel, in de stappen die je onvermijdelijk zet in deze wereld, de waarde realiseert van wie Hij is. Sommige mensen hebben bij 'waardig wandelen' een heel ander idee. Dat klimaat ken ik best wel goed uit de evangelische wereld. Daar wordt vaak het idee gepresenteerd dat je bij elke stap die je zet, moet afwegen: kan dit wel, mag dit wel, is dit wel goed? Maar dat is niet wat 'de Heer waardig wandelen' betekent.
Als het gaat om de vraag of iets wel of niet mag, dan is Paulus daar nogal simpel in. Hij zegt: "Alles is geoorloofd." De aarde is van de Heer en haar volheid, dus welke stap ik ook zet, ik zet altijd een stap op Zijn domein. Ik kan er nooit uitvallen. Waardig wandelen heeft er niet mee te maken dat ik mij bij elke stap afvraag of het wel mag, maar dat ik mij bij elke stap bewust ben van de waarde van Hem. Je realiseert je de waarde van wie Hij is. Alleen dan kun je de Heer waardig wandelen.
Ook hier zie je trouwens dat het begint bij kennis. Als je niet weet hoe waardevol de Heer is, als je de waarde van Hem en Zijn woord niet kent, dan kun je Hem ook niet waardig wandelen. Dan schat je Hem niet op waarde en zie je niet in hoe kostbaar het is. Daarom is het zo belangrijk om elkaar voortdurend voor te houden hoe geweldig rijk dat Woord is. Dat moet je weten. Als je dat niet weet, of als daar afbreuk aan gedaan wordt, dan wordt het heel moeilijk.
Soms krijg ik het verwijt dat het allemaal 'wel erg makkelijk' of 'wel erg rijk' is. Als ik zulke kritiek hoor, dan denk ik altijd: ik ben er nooit bang voor dat ik te rijk of te groot over mijn Heer denk. Daar ben ik werkelijk nooit bang voor. Want ik weet op voorhand dat alles wat ik over Hem zeg óf waar is, óf dat ik Hem tekortdoe. Ik kan nooit te groots of te weids over Hem spreken. Dat kan simpelweg niet. Dat is een enorme bemoediging. Onze God is zo groot en de Heer die wij kennen is zo waardevol. Vertel dat gewoon aan elkaar.
Natuurlijk kun je tegen mensen zeggen: "Let op je wandel, let op waar je loopt." We hadden het er hier net nog over bij de loopplank. Erwin, jij zei het nog: er viel net een klein kind op de loopplank omdat het zo glad was door de regen. Erwin waarschuwde: "Kijk uit, want het is glad." Die adviezen van Erwin zijn geweldig, en in het algemeen kun je mensen natuurlijk best waarschuwen voor een misstap. Maar weet je wat je veel beter kunt doen? Vertellen hoe geweldig waardevol de Heer is. Want als mensen zich dat gaan realiseren, dan gáán ze ook waardig wandelen. Dan wordt je leven met recht waardevol. En hoe waardevol dan? Wel, zo waardevol als Hij is!
Er staat nog bij: "om de Heer waardig te wandelen en in alles Hem te behagen." Dit is wat Paulus bidt voor de Kolossers. Ze kenden de genade van God in waarheid, maar nu bidt Paulus dat het innerlijk nog groter voor hen wordt. Dat ze vervuld worden van het besef van Zijn wil, de waarde van Hem gaan zien in elke stap die ze zetten, en dat ze Hem in alles behagen door in elk goed werk vruchtdragend te zijn. Dit is geen mensenwerk. Dit is echt geen mensenwerk. Nee, weet je...
In Alles Danken: Vertrouwen Dat Gods Weg de Beste Is ↑ hoofdstukken
Als je even doorbladert in deze brief, dan vind je in Kolossenzen 3 een tekst die ik heel mooi vind. Daar staat hoe het in de praktijk werkt. Vers 17 zegt: "En alles wat jullie ook mogen doen, of het nu woorden zijn — dus spreken — of werk, acties, wat dan ook: doet alles in de naam van de Heer Jezus, dankende Vader God door Hem." Zo zou ik dat letterlijk noemen: dankende Vader God. Hoe dan? Wel, door Hem. We komen door Hem tot onze God.
Bij dat "alles" gaat het om elk ding in je leven; daar kun je God voor danken. Want Hij geeft het, Hij werpt de dingen uit en je ontvangt de dingen uit Zijn hand. Dat was immers een van de basisideeën van genieten: je geniet iets wanneer je beseft dat je het ook krijgt en hebt ontvangen. Welnu, bij elke stap die we mogen zetten, bedanken we God in het besef dat Hij niet alleen de bestemming gaat bereiken die Hij voor ogen heeft — en dat die bestemming de beste is — maar dat ook de weg die Hij gaat altijd de beste is. We zingen dat ook wel eens: "Gods weg is de beste, de beste altijd."
Zelfs het weten daarvan wordt in de christelijke wereld dikwijls aangevallen. Men denkt dat er dingen zijn waarbij God lijdzaam moet toezien hoe de mens het er vanaf brengt. Nee, Gods weg is de beste, altijd. Dat betekent dat als je dat werkelijk realiseert, Zijn weg de beste is in alles wat je doet, maar zelfs in alles wat je overkomt. Denk je nou werkelijk dat Hij, die jou liefheeft, met jou een weg gaat die niet het allerbeste is wat er te bedenken valt? Wij zien dat vaak niet, want we hebben van onszelf geen overzicht en we weten eigenlijk helemaal niet wat het beste is. Maar God weet dat wel. Zijn weg met jou, met mij en met deze hele schepping is de beste. Altijd.
Als je dat realiseert en het niet alleen voor kennisgeving aanneemt — wat in de praktijk vaak neerkomt op "het zal wel" — dan zul je daar nooit het rendement en de vreugde van ervaren. Maar als je op voorhand gelooft en vertrouwt dat Zijn weg de beste is, dan kun je inderdaad in alles God als Vader danken. Hij is niet alleen God, Hij is ook Vader; Hij zorgt ervoor, Hij geeft wat je nodig hebt en in de hand van de wijze God is het nooit mis.
Dat is dus: in alles Hem behagen en in alle goed werk vrucht dragen. Het heeft ook te maken met wat we zojuist in Efeze 2 hebben gelezen: dat we door genade zijn gered, opdat we zouden wandelen in de werken die Hij tevoren heeft bereid. Dus ook de goede werken. Is dat wat wij doen? Nee, dat is wat Hij doet door ons heen. Daardoor zijn het ook goede werken. "Goede werken" betekent ook niet dat het laat zien hoe goed wij zijn; goede werken zijn goed omdat ze laten zien hoe goed Hij is. Dat is een heel andere benadering. Het is een theocentrisch leven waarbij Hij centraal staat.
En er staat ook nog bij: "en groeiend in het besef van God." Hier heb je weer dat woord besef: epi-gnosis. Besef van God. Besef je werkelijk dat Hij God is? Het woord "God" — ik zeg het heel graag — is in het Grieks afgeleid van een werkwoord dat "stellen" of "plaatsen" betekent. Hij is degene die alles een plaats toewijst. God geeft alles een plek. Alles wat plaatsvindt, vindt met recht plaats omdat Hij het een plaats geeft. Als Hij het geen plaats zou geven, dan zou het niet plaatsvinden. Hij is God.
Als je besef gaat krijgen van het feit dat Hij God is en dat uit Hem, door Hem en tot Hem alle dingen zijn... dat is besef van God. Ik geloof ook dat dit niet een eenmalig iets is van: "O, nu heb ik besef van God." Nee, daar groei je in. Je gaat je steeds meer realiseren: wauw, Hij is écht God. In Romeinen 1 vers 21 staat dat we God moeten verheerlijken en danken als God — als de Plaatser dus. Het is werkelijk sprankelend hoe Paulus hierover schrijft.
Bekrachtigd Door God: Verduren en Geduld met Blijdschap ↑ hoofdstukken
En Hij heeft zo’n hoge verwachting, niet van wat de mens presteert, maar van wat God bij machte is te doen met een mensenleven. Want als God dat zo werkt in ons leven, dat we Zijn waarde gaan zien en vervuld zijn van dat besef, dan worden we met alle kracht bekrachtigd. Het staat hier in het Griekse boekje. Ik weet het inmiddels natuurlijk wel, maar ik houd ervan om dat zo blinkend tussen de Griekse woorden te leggen.
Het Griekse woord wat hier staat is dynamisch, en ik houd ervan om eraan te denken dat dit verwant is aan ons woord ‘dynamiet’. Dan weet je meteen over wat voor kracht we het hebben. Dat blijkt ook wel, want we worden met alle kracht bekrachtigd naar de sterkte van Zijn heerlijkheid. Nu moet je de vraag stellen: hoe groot is de sterkte van Zijn heerlijkheid, van Zijn glorie? Alleen al de sterkte van de glorie van Zijn schepping is overweldigend. Maar hoe groot is de sterkte van Zijn eigen heerlijkheid? Als de schepping al zo groots en overweldigend is, hoe geweldig is Hij dan? Naar de sterkte van Zijn heerlijkheid worden wij met alle kracht bekrachtigd; niet een beetje, maar met alle kracht. Die kracht, die power in je leven, is van Hem.
Ik hoop dat het u inmiddels ook is opgevallen: ik heb het er nog helemaal niet over gehad wat wij moeten doen. Daar gaat het namelijk niet om. Het gaat er ook niet om wat wij doen; het gaat erom wat God bij machte is te doen en dat we dat gaan beseffen. Ja, maar dat zou betekenen dat alles genade is. Precies! Alles is genade. Alles. Dat wat Hij te melden heeft, de toekomst die Hij voor ogen heeft, de weg die Hij gaat, het feit dat je het mag zien en erkennen, en het feit dat je mag werken en je stappen waardig mag zetten.
Dan word je met alle kracht bekrachtigd naar de sterkte van Zijn heerlijkheid. Er staat hier trouwens ook bij wat dat concreet betekent: “tot in al het verduren en geduld met blijdschap”. Als je met alle kracht bekrachtigd wordt, dan leidt dat tot al het verduren. We vertalen dat vandaag ook wel als volharding, maar dat is een iets ander woord. Er is een subtiel verschil tussen volharden en verduren. Volharden is iets wat je doet, daar blijf je in staan. Verduren heeft te maken met de dingen die je overkomen; die verduur je. Dat kan soms heel zwaar zijn. In dat geval spreken we over wat je moet verduren, wat te maken heeft met last en met moeite. Maar in alles wat ons overkomt — dat is de garantie die hier wordt gegeven — zijn we in staat dat te verduren, ook met geduld. Want je krijgt het besef: er is één God, Hij heeft de tijd en Zijn weg is de beste. Dan leer je ook en groei je in geduld.
Wat ik nou zo geweldig vind aan deze zinsnede, is de combinatie, omdat dat echt goddelijk is. Kijk, dingen verduren en geduld hebben, daarvan kun je zeggen dat mensen dat in bepaalde omstandigheden nog wel kunnen opbrengen. Maar de combinatie met vreugde is echt goddelijk. Want er zijn dingen die je overkomen in het leven die je dan toch mag verduren, maar dat zou nog kunnen betekenen: “Nou ja, het is niet anders, het gaat regenen, dus laten we er maar het beste van maken.” Dat is verduren — en daar is trouwens niets mis mee — maar je ondergaat het dan gelaten en gaat toch door. Wat het echter zo goddelijk maakt, is als je die twee eigenschappen hebt — de dingen verduurt en daarbij geduld oefent — en daarbij ook vreugde ervaart. Ik zeg niet eens vreugde óver het lijden, want dat heb je niet, maar wel vreugde ín het lijden, zodat je in alle omstandigheden die je overkomen de blijdschap mag ervaren. Ook als dat heel lang duurt, want juist dan wordt geduld op de proef gesteld. Er staat: “tot al het verduren en geduld met blijdschap”. Moet je nagaan wat Gods kracht, de power, de dynamiet, in staat is te doen met een mensenleven. Dat is in overeenstemming met de sterkte van Zijn heerlijkheid. En hoe blijkt dat dan? Tot al het verduren en geduld met blijdschap. Dat bedenken mensen niet, daar is een mens uit zichzelf nooit toe in staat. Je kunt ook niet op commando blij zijn. Dat kan niet. Je kunt op commando lachen, al ziet zo’n lach er meestal niet uit, maar vreugde krijg je.
Ik vind het trouwens opmerkelijk als ik even doorlees: “terwijl jullie de Vader danken”. Ik geloof dat dit het geheim is van de blijdschap. Het Griekse woord voor danken of dankbaarheid is ‘eugaris’, eucharistie. Dat is direct verwant aan het woord voor genade: ‘garis’. Eigenlijk betekent ‘eugaris’ zoiets als ‘goede genade’. In het Nederlands ontgaat ons die link, maar in het Grieks zie je dit heel duidelijk. Paulus spreekt hier over danken en hij sprak over blijdschap en vreugde. Dat is eigenlijk hetzelfde. Als je God gaat danken in alles, omdat Zijn weg de beste is, dan wordt de vreugde losgemaakt. Dan ontstaat daar een enorme blijdschap.
“Terwijl jullie de Vader danken...” Ik lees ten slotte nog even door in het laatste deel van dit vers: “...die jullie bekwaam maakt voor het lotsdeel” — of de erfenis, zo u wilt — “van de heiligen in het licht.” God heeft voor de heiligen, het gezelschap dat Hij vandaag verzamelt, een geweldige erfenis weggelegd in de hemelen. Dat gaan we straks ook daadwerkelijk beleven. Die erfenis is ons al als lotsdeel ten deel gevallen. En dan is het zo geweldig dat God ons ondertussen bekwaam maakt. Terwijl jullie de Vader danken... Hoezo? Nou, Hij is degene die jullie bekwaam maakt voor het lotsdeel.
Ik had een mooie spreuk, die heb ik niet van mezelf, maar ik vind hem te mooi om jullie te onthouden.
God Roept Geen Bekwamen, maar Hij Bekwaamt ↑ hoofdstukken
God roept geen bekwamen, maar Hij bekwaamt. Als God je vandaag roept en je mag horen bij die ekklesia, en Hij heeft jouw ogen geopend voor dat geweldige bericht van wie Hij is en van de genade Gods voor alle mensen; als Hij jou roept en Hij jouw ogen daarvoor opent, dan is dat genade. En wat Hij dan vervolgens doet is: je bent geroepen, dat is genade, dat is Zijn werk, en vervolgens gaat Hij je ook bekwaam maken. Hij gaat jou geven wat je nodig hebt.
En wat valt er dan nog te bidden? Nou, één ding: dat we dat echt elke dag van ons leven gaan beseffen. Paulus zegt ook: ik houd niet op te bidden dat jullie daarmee vervuld worden. En ik zou zeggen — nu ga ik toch iets zeggen, maar niet over wat we moeten doen — het is wel het beste advies dat je aan mensen kunt geven, en dat is om daarin de apostel van de natiën na te volgen. Om elkaar toe te bidden dat we werkelijk ten volle vervuld mogen worden van het besef van Zijn wil en de waarde van wie Hij is en van wat Hij geeft.
Ja, dan valt er hier op aarde al zo oneindig veel te genieten, want Hij maakt ons bekwaam. Zullen we onze Vader daarvoor ook danken?
Afsluitend Dankgebed ↑ hoofdstukken
Machtige God en Vader, we willen U heel hartelijk dankzeggen voor dit samenzijn, voor deze week hier bij elkaar. Dat we vakantie mogen vieren en dat we zo in alle rust bij elkaar mogen zijn en vooral ook bepaald mogen worden bij de rijkdom van Uw Woord. Dat we de dingen mogen bedenken die boven zijn, daar waar onze Heer is, het Hoofd: Christus Jezus.
En dat we in Hem zo oneindig rijk zijn. Dat lezen we, we vernemen het, we kunnen erover studeren en we kunnen tekst met teksten vergelijken. We kunnen zeggen: "Wauw, geweldig!" Maar dat we ook werkelijk gaan beseffen hoe groot en hoe heerlijk dat is en dat we met recht op de hoogte gebracht worden. Dat we zulke adembenemende perspectieven en uitzichten mogen krijgen, maar ook de samenhang van de dingen gaan zien en overzicht mogen krijgen. Wijsheid in zich.
Heer, er is maar één die dat werkelijk in ons leven zo kan bewerken, zoals we dat zojuist ook met elkaar hebben gezien. En dat bidden we elkaar toe; voor onszelf, maar ook voor allen die we mogen kennen. Het is niets grootser dan een leven dat gevuld is van Uw genade en van wat U bij machte bent te doen. U bekwaamt de geroepenen.
Heere, bedankt in de naam van Hem die ooit Zijn leven gaf tot een losprijs voor allen, de Redder van deze wereld, Christus Jezus onze Heer. Amen.
UltimateGoodNews