▶ 00:00 Inleiding en Voorgeschiedenis ↑ hoofdstukken

Ook van mijn kant een hele goede morgen, beste vrienden, dames en heren, broeders en zusters. Het is alweer een aantal maanden geleden dat ik hier stond. Er is ook nog sprake geweest van een klein misverstand, want het was in september dat ik hier sprak over 1 Samuël 19. Dat ging toen ook al over David en ik had toen aangekondigd dat ik de volgende keer zou spreken over het navolgende hoofdstuk, 1 Samuël 20. Ik houd woord, maar ik dacht dat dat veel eerder zou zijn geweest. Wellicht dat ik nog eventjes het een en ander in uw herinnering moet roepen, maar dat doe ik dan graag.

De geschiedenis die we vinden in 1 Samuël 20 gaan we straks lezen. Dat wil zeggen: een deel van het hoofdstuk, want het is met 43 verzen in totaal nogal een lang hoofdstuk. Ik zal het allemaal even in goede orde vertellen wat er precies aan de hand is, maar misschien is het goed om eventjes terug te blikken op de voorgeschiedenis, naar dat wat voorafgaat aan dit hoofdstuk.

Het is vanmorgen – misschien dat ik dat er eventjes bij mag zeggen – echt vaste spijs wat ik hier mag serveren. Het gaat over de verborgen dingen in het Oude Testament. Dat noemt de Bijbel op meerdere plaatsen vaste spijs. Dat wil zeggen dat het geen voedsel is dat zomaar hapklaar is. Nee, je moet zoeken naar de verborgen dingen, en het Oude Testament staat daar vol van. Dan blijkt altijd weer dat elke bladzijde verwijst naar de Heer Jezus Christus – en zal ik het eens een keer zo zeggen vanmorgen: verwijst naar de Zoon van David.

Wat de voorgeschiedenis betreft: we vinden een paar hoofdstukken voorafgaand aan 1 Samuël 20 dat David in hoofdstuk 16 gezalfd wordt. Een hoofdstuk later lees je de beruchte en beroemde geschiedenis van David en Goliath. Nog een hoofdstuk later lees je over de diverse aanslagen die koning Saul pleegt op David. In 1 Samuël 19 – daar hadden we het de vorige keer over, maar dan praten we dus over een maand of wat geleden – vlucht David voor koning Saul. Dan heb je die merkwaardige geschiedenis, misschien herinnert u het zich nog als u hierbij was, dat David vlucht door het venster en dat zijn vrouw Michal, de dochter van koning Saul trouwens, een pop in het bed legt en zo koning Saul misleidt. Daarna lees je de geschiedenis dat David vertrekt naar Najot bij Rama. Najot betekent 'rust'. Daar arriveert hij bij de profeet Samuël. Ook koning Saul, die hem achtervolgt, komt daar aan en zij worden bevangen door de Geest van God en gaan profeteren.

Over deze laatste geschiedenis hebben we het al een keer gehad, maar ik wil u ook meteen al eventjes in de stemming brengen door te laten zien waar het allemaal van spreekt. De geschiedenis van David in al zijn onderdelen – en het is een hele uitgebreide geschiedenis zoals we die in de Bijbel aantreffen in het boek Samuël, maar ook in andere boeken – verwijst altijd in al zijn details naar de Zoon van David. Hij die uit de plaats Bethlehem kwam, het broodhuis. Als ik het zo zeg, zeker in de decembermaand, dan moet dat ook wel tot de verbeelding spreken dat de Heer Jezus geboren werd in de stad Bethlehem, in de stad van David.

Hij is gezalfd, dat wil zeggen: gemaakt tot de Christus. Het Hebreeuwse woord voor gezalfde is Mashiach. Daar komt ons woord Messias, maar ook het Griekse woord Christus vandaan; het betekent 'de gezalfde'. Hij is de Zoon van David, Hij is de Gezalfde, en bovendien is Hij degene die de grote vijand heeft verslagen of, zal ik het nog anders zeggen, de kop vermorzeld heeft van de tegenstander. Als ik het zo zeg, dan ligt de associatie met die geschiedenis van Goliath eigenlijk voor het oprapen. Want wat lees je? Dat David met een steentje – dat vijfde steentje, weet u nog? – de grote reus Goliath in het voorhoofd treft en de grote reus viel om. Dan hakt hij de kop van Goliath eraf. Dat is niet zo'n frisse geschiedenis, maar hij neemt dat hoofd mee naar Jeruzalem, een plaats die op dat moment nog geen enkele rol speelde in de Bijbelse geschiedenis. Het zou pas later zijn dat David daar als koning zijn koningszetel vestigt. Maar al ver daarvoor lees je dus dat David het hoofd van Goliath meeneemt naar Jeruzalem. En daar had je een hoofdschedelplaats...

Dan gaat hoofdstuk 19 erover dat hij wordt vervolgd door Saul. Dat is lekker dubbelzinnig, want dit is eigenlijk ook: 'wordt vervolgd'. David wordt vervolgd door Saul, maar Saul is een type van de Saulus die we in het Nieuwe Testament tegenkomen. Hij was de man die het jodendom en het oude verbond representeerde; hij die zo'n verklaarde tegenstander was van de Zoon van David, totdat hij op een gegeven ogenblik in zijn nekvel gegrepen werd. Hij kreeg vanuit de hemel te horen van de Zoon van David: "Saul, Saul" – dezelfde naam; ze kwamen trouwens ook allebei uit de stam van Benjamin, heel eigenaardig genoeg. In elk geval kreeg hij te horen vanuit de hemel: "Saul, Saul, wat vervolg jij Mij?" Dan zie je ineens dat Saul gewoon een plaatje is van hem die we in het Nieuwe Testament tegenkomen, als type van het jodendom dat de Zoon van David afwijst en vasthoudt aan de oude heerschappij van het oude verbond.

David is uit het zicht verdwenen. Daar ging die geschiedenis over: dat hij door het venster verdwijnt, zomaar weg. Uit het zicht verdwenen, dat is de positie van de Zoon van David vandaag. Hij is de Gezalfde, de overwinning is behaald, maar het duurt nog een hele tijd alvorens Hij daadwerkelijk de troon in Jeruzalem zal gaan bekleden en daar als koning zal heersen. In die tussentijd lezen we dat hij verworpen wordt. Die tussentijd is een plaatje van de tegenwoordige tijd waarbij de Zoon van David wel de Gezalfde al is en de overwinning ook behaald heeft. Het is al zeker dat Hij de koning zal worden, maar in de tussentijd is Hij uit het zicht verdwenen. Waar is Hij? Niemand kan het zeggen. Nou, ik kan het wel zeggen, en in feite zijn al die geschiedenissen die we in deze hoofdstukken in Samuël tegenkomen een plaatje van de situatie die we nu aantreffen in de tegenwoordige tijd: dat de Zoon van David verborgen is.

Op alle mogelijke manieren wordt dat geïllustreerd. Hij is uit het zicht verdwenen, en waar is hij dan? Wel, ik zei al dat hij in Najot bij Rama was. Najot betekent 'rust' en Rama betekent 'hoge plaats'. Dat is toch precies waar de Zoon van David zich vandaag ook bevindt: in rust, in de allerhoogste plaats die zich maar denken laat. Namelijk gezeten – dat is een positie van rust, want het werk is volbracht – aan de rechterhand Gods, uit het zicht verdwenen. Het is een schitterend plaatje en een geweldige illustratie van de tegenwoordige tijd. Dat staat zo allemaal in het Oude Testament. Het is verborgen, ik zei al dat het vaste spijs is, maar het is buitengewoon voedzaam. Dat kan ik u ook vertellen.

Als je je met deze dingen gaat bezighouden, dan krijg je zo'n enorm zicht op het Woord van God en ook op de rijkdom en de structuren die daarin liggen besloten. Geweldig, geweldig. En daarom is het zo heerlijk om zo ook met de Schriften bezig te zijn.

Paulus heeft zich – dat lees je diverse keren ook in de brieven – altijd beijverd om vaste spijs te geven. Hij zegt tegen de Korintiërs: "Vaste spijs wilde ik u geven, maar dat konden jullie nog niet verdragen, want jullie waren nog vleeslijk; jullie waren met allerlei andere dingen bezig." Ik moest jullie gewoon nog de ABC-melk geven. Maar het gaat er juist om dat we volwassen worden, dat we groter worden in Hem.

Geestelijke groei is heel eigenaardig, want geestelijke groei betekent eigenlijk dat wij kleiner worden, maar dat Hij moet wassen en dat Hij groter wordt. Dat betekent echter ook dat je vaste spijs tot je neemt en die verborgen dingen je eigen maakt.

Goed, dan gaan we nu naar 1 Samuël 20. Dit was de inleiding. Ik moet een heel gedeelte overslaan, dat wil zeggen: de eerste drieëntwintig verzen lees ik niet eens. Daar kom ik domweg niet aan toe, maar ik kan het u wel even samenvatten, want die geschiedenis...

▶ 10:38 Jonathan als Beeld van het Gelovig Overblijfsel ↑ hoofdstukken

In deze verzen lezen we dat David en Jonathan — een naam die betekent: 'van God' of 'van de HEER ontvangen' — een verbond sluiten. Ze maken ook afspraken over wat ze de komende dagen zouden gaan doen; u vindt dat in de eerste drieëntwintig verzen. Even ter herinnering: Jonathan was de zoon van koning Saul. Bedenk dat goed: Jonathan was feitelijk de kroonprins. Hij was de zoon van de koning en in de natuurlijke lijn zou hij gewoon de toekomstige koning zijn. Hij zou degene zijn die, zodra zijn vader afstand zou nemen van de troon of zou komen te overlijden, vervolgens koning zou worden. Maar dat gebeurt niet. Jonathan koos geen partij voor zijn vader en ging ook niet voor zijn eigen toekomst. Nee, hij had al zijn kaarten gezet, als ik het zo mag zeggen, op David, met wie hij één van ziel was. Hij was zeer verknocht; ze waren verknocht aan elkaar en hadden elkaar zo lief.

De zoon van koning Saul was dus de kroonprins. Ik vertelde u zojuist al even kort dat Saul, degene die David verwerpt, een type is van het jodendom dat vasthoudt aan de oude heerschappij. Hij is een vijand van David en daarmee een type van het volk dat de Zoon van David verwerpt — het jodendom waar Saulus in het Nieuwe Testament zo’n exponent van is. Jonathan komt uit dat huis, maar hij kiest partij voor David. Hij is daarmee een type van wat in de Bijbel zo plechtig 'het gelovige joodse overblijfsel' heet. Dat wil zeggen: het Israël Gods, de Joden die in de tegenwoordige tijd geloven.

Het gelovig overblijfsel is een minderheid en daarom hebben zij het ook heel erg moeilijk binnen het jodendom. Er zijn namelijk Joden — ik ken ze tegenwoordig ook persoonlijk — bij wie dat zo werkt. Peter en ik zijn van de week nog op bezoek geweest bij een Joods echtpaar; dat is een heel wonderlijk verhaal. De man ligt inmiddels op sterven, mag ik wel zeggen; hij is inmiddels al negentig jaar. Maar die mensen gingen tot enkele jaren geleden ook altijd naar de sjoel, naar de synagoge. En zij hebben ook de Zoon van David leren kennen en erkennen. Haar familie is omgekomen in de Tweede Wereldoorlog en ze hebben hele verhalen te vertellen; wij hebben beiden aan hun lippen gehangen toen ze al die dingen vertelden. Maar wat nou zo geweldig is, is dat zij oog gekregen hebben voor wie de Messias werkelijk is. En ze hebben het geweten: de afwijzing is massief en binnen de Joodse gemeenschap tellen zij niet meer mee. Zo gaat dat.

Daar moet ik aan denken als ik het heb over Jonathan. We vinden dat in het Nieuwe Testament ook: de Joden die geloofden in Jezus de Messias werden eveneens vervolgd. Daar is Jonathan een type van: van het gelovige deel van Israël.

Ik stel voor dat we nu echt het hoofdstuk instappen. De eerste drieëntwintig verzen laten we even voor wat ze zijn en dan lees je in vers 24: "Daarna verborg David zich in het veld." Dat is eigenlijk al een heel typerende zin: David verborg zich. Dus nadat David en Jonathan een verbond met elkaar hebben gesloten en Jonathan daar zo duidelijk blijk van heeft gegeven — ze hebben een eed aan elkaar gezworen dat David trouw zou zijn aan Jonathan en vice versa — is dat feitelijk ook een uitbeelding is van het Nieuwe Verbond. En dan lees je: "Daarna verborg David zich in het veld."

▶ 15:39 De Typologie van de Nieuwe Maan ↑ hoofdstukken

In vers 24 lezen we dat toen de nieuwe maan was aangebroken, de koning zich aan de dis zette om te eten. Wanneer de nieuwe maan aanbreekt, is dat in het jodendom — in Israël, waar het een inzetting was — altijd een speciale gelegenheid. Wij kennen dat verschijnsel niet echt meer, omdat onze kalender niet op de maan is gebaseerd, maar op de zon. Moslims kennen dit overigens wel; ook daar is de kalender gebaseerd op de maan. Ons woord 'maand' komt uiteraard van de maan en de maancyclus.

Bij een kalender die gebaseerd is op de maan, is de nieuwe maan altijd de eerste van de maand en de laatste fase het einde van de maand. Zo’n cyclus duurt ongeveer 29,5 dag, dus dat moet telkens weer gecorrigeerd worden. De nieuwe maan werd altijd gevierd op het moment dat het licht van de maan weer begon te schijnen als een heel kleine sikkel. Halverwege de maand, op de veertiende of officieel de vijftiende dag, is het dan per definitie volle maan. Bij ons is dat niet meer zo; de eerste van de maand is bij ons geen nieuwe maan en halverwege de maand is het geen volle maan. Maar bij de kalender van Israël, en ook bij die van de moslims tegenwoordig, werkt dat op deze manier: het is echt een maancyclus.

De nieuwe maan was telkens weer een hoogtijdag. In Psalm 81 lezen we bijvoorbeeld dat er dan op de bazuin werd geblazen. Er was zelfs één speciale maand, de zevende maand op de eerste dag, die de 'dag van het bazuingeschal' werd genoemd. Als u een klein beetje vertrouwd bent met de Bijbel, dan weet u dat dit te maken heeft met het klinken van de bazuin bij de Dag des Heren. Dat klopt ook, want het is in feite een nieuw begin. Het licht gaat weer schijnen; het is een nieuwe aanvang, een nieuwe maan en een nieuwe periode.

Daarbij moeten we ons realiseren dat de maan ook iets met romantiek te maken heeft. Van oudsher heeft de volle maan de reputatie romantisch te zijn, maar ook met vruchtbaarheid te maken te hebben. Dat is overigens wel even een aardig zijpad: weet u hoe dat komt? Dat komt omdat de maan in de Bijbel een type is van de vrouw of de bruid. De maan is een beeld van de vrouw. Vandaar dat de cyclus van de maan overeenkomt met de cyclus van de vrouw. Halverwege de maancyclus is het volle maan, en halverwege de cyclus van de vrouw is zij vruchtbaar. Daarom heeft volle maan altijd de associatie met vruchtbaarheid.

Daar zit trouwens nog een heel verhaal aan vast, want het schijnt zelfs zo te zijn dat zaad — men kan het niet verklaren — het meest kiemkrachtig is bij volle maan. Sommigen zeggen dat het een occult verhaal is, maar ik heb het door experts die zich totaal niet met hocus-pocus bezighouden, horen bevestigen. Nathaniel Dini zegt het blijkbaar ook, dus het is een gegeven. In de oudheid wisten ze overigens veel meer van dit soort zaken, en in elk geval van de symboliek en de typologie die daarachter schuilgaat.

In Psalm 19 wordt de zon vergeleken met een bruidegom. Wie zou dan de bruid zijn? Dat is inderdaad de maan. Met typologie kom je vaak van het een op het ander: de maan is een type van de vrouw, maar daarmee dus ook van Israël, want Israël is de bruid. In feite spreekt de nieuwe maan van de nieuwe periode die voor Israël zal aanbreken: een nieuw verbond en een nieuw begin. Het licht gaat schijnen wanneer Israël de bruid zal worden van de Bruidegom. Om een lang verhaal kort te maken: de nieuwe maan heeft alles te maken met Israël. Het was voor het volk altijd een markante dag, die eerste dag van de maand.

Dan lezen we verder: "De koning zat op zijn gewone plaats, op de plaats bij de wand. En Jonathan stond op en Abner zette zich naast Saul. Maar de plaats van David bleef ledig." Er zou dus een feestmaal zijn ter gelegenheid van de nieuwe maan, maar de grote vraag is: waar is David?

▶ 21:44 David Afwezig in het Paleis ↑ hoofdstukken

David was er niet. Hij was niet in het paleis. Denk er even over na: waar is David? Hij is er niet, hij is afwezig en hij bevindt zich niet in het paleis. Dat is ook een schitterend beeld van de tegenwoordige tijd. Waar is de Zoon van David? Nou, niet in de plaats waar Hij eigenlijk geacht wordt te zijn: in het paleis. Ja, waar is Hij? Daar gaat dit hoofdstuk dus onder andere ook over.

Saul zei er die dag echter niets van, want hij dacht: "Er is iets met hem gebeurd; hij zal niet rein zijn; ja, hij zal niet rein zijn." Dat heeft hij natuurlijk gedacht. Ja, dat is trouwens op zich ook een eigenaardig verhaal. Ik wil het gewoon heel netjes allemaal houden, maar je leest bijvoorbeeld in Deuteronomium 23 vers 10: "Wanneer er onder u een man is die niet rein is ten gevolge van wat hem des nachts is overkomen..." En dat is een heel nette, eufemistische omschrijving. "Dan zal hij buiten de legerplaats gaan." Ik kan u dit vertellen en ik wil het bij die cryptische omschrijvingen maar houden: het heeft in elk geval te maken met opstanding en met nieuw leven. Ten gevolge daarvan zou hij buiten de legerplaats gaan, dat wil zeggen: zich buiten de mensenmaatschappij bevinden. Dat dacht Saul. Het was niet waar, maar dat David niet in het paleis was, was niet vanwege het feit dat hij niet rein zou zijn. Typologisch klopt het echter wel: hij was inderdaad buiten de legerplaats en dat had iets te maken met opstanding en nieuw leven.

Ik lees gewoon verder. Maar toen op de dag na de nieuwe maan, op de tweede dag – want dat werd dus niet één dag gevierd, maar in dit geval zelfs twee dagen, waarschijnlijk omdat het de zevende maand was. Twee dagen werd daar een feestelijke bijeenkomst gehouden ter gelegenheid van die nieuwe maan. Maar op die tweede dag was Davids plaats ook nog ledig. Toen vroeg Saul aan zijn zoon Jonatan: "Waarom heeft de zoon van Isaï – de minachting klinkt erin door, hè – waarom heeft de zoon van Isaï gisteren en ook heden niet aan de maaltijd deelgenomen?" Het is nu al de tweede dag dat hij er niet is. Waar is hij? Hij hoorde deze twee dagen in het paleis te zijn, maar waar is hij nu?

Jonatan antwoordde Saul: "David heeft mij dringend gevraagd naar Betlehem te mogen gaan." Dat was trouwens ook niet waar, maar ook hier moet ik weer zeggen: typologisch wel in beeld. Ik lees even verder. Jonatan gaf de officiële reden op die David hem had gevraagd te zeggen: "Laat mij toch gaan, want wij hebben een offerfeest" – letterlijk staat er: een offer voor ons geslacht – "in de stad en mijn broeder zelf heeft mij ontboden." David had dat aan Jonatan gevraagd, want Jonatan was de kroonprins, dus hij vroeg eigenlijk gewoon: "Wil je mij excuseren? Nu dan, indien gij mij genegen zijt, laat mij toch heengaan om mijn broeders te bezoeken." Jonatan vervolgt dan in zijn antwoord aan koning Saul: "Daarom is hij niet aan de koningstafel gekomen."

Dus hij is bij zijn vader thuis vanwege het offer. David bevindt zich niet in het koninklijk paleis, nu al twee dagen niet. En waarom is hij daar niet? Nou, de reden die wordt opgegeven is: hij is bij zijn vader thuis vanwege het offer. Als je de Zoon van David kent en je kent het Nieuwe Testament, en je weet dat die dingen met elkaar verbonden zijn en dat het een beeld is van het ander... nou ja, ik zei zojuist: je moet zoeken, maar als je het principe eenmaal begrijpt, dan ligt het eigenlijk voor het oprapen. Dan begrijp je: dit heeft te maken met de Zoon van David, die zich gedurende twee dagen – ik kom er straks nog even op terug – niet in het koninklijk paleis bevindt. Hij heeft de heerschappij nog niet en bevindt zich momenteel verborgen. Dat is waar, maar hij is bij zijn vader thuis vanwege het offer. Dat wil zeggen: hij is uit het zicht verdwenen. Waar is hij nu? In de hemel, gezeten aan de rechterhand Gods, nadat hij het offer eens voor altijd heeft gebracht. Het klopt dus wel.

Als je eenmaal weet waar het betrekking op heeft, dan worden zulke woorden die Jonatan hier uitspreekt – hoewel het feitelijk niet klopte – ineens betekenisvol. Dan zeg je: "Nu begrijp ik waarom het er zo staat." Want dan is het namelijk waar. De Zoon van David is momenteel inderdaad niet in het paleis. Waarom niet? Wel vanwege het feit dat hij daar moest zijn bij zijn Vader; het offer is gebracht, daarom is hij er niet.

Ik lees even door. Toen ontbrandde de toorn van koning Saul, want hij kon dat totaal niet verkroppen. Dat was sowieso al duidelijk, maar Jonatan was daar nog niet zo van overtuigd, zoals je eerder in het hoofdstuk leest. In vers 30 staat: "Toen ontbrandde de toorn van Saul tegen Jonatan." Hij viel helemaal tegen hem uit. Dat had hij wel vaker gedaan en dat blijkt ook wel, want hij zei tot hem: "Zoon van een weerspannige tuchteloze!" Ja, alsjeblieft, dat zegt hij tegen zijn eigen zoon. Feitelijk beledigt hij daarmee ook nog zijn vrouw. "Wist ik niet dat gij voor de zoon van Isaï gekozen hebt? Tot uw eigen schande en tot de schande van de naaktheid van uw moeder." Dat wil zeggen: wat het eerste betreft, je brengt daarmee je eigen positie in gevaar; sterker nog, die verkwansel je daarmee. Dat is waar Saul zo enorm boos over wordt. "Dit is zeker," gaat Saul in zijn woede verder, "zolang de zoon van Isaï op de aardbodem leeft, zullen noch gij, noch uw koningschap staande blijven. Nu dan, laat hem tot mij brengen, want hij is een kind des doods."

Nu was het voor Jonatan wel duidelijk geworden. Kijk maar: Jonatan antwoordde zijn vader Saul en zei tot hem: "Waarom zou hij ter dood gebracht worden? Wat heeft hij gedaan?" Wat had David nu fout gedaan? In al die voorgaande hoofdstukken lees je daar niets over. Jonatan is zo eerlijk om in het hol van de leeuw het op te nemen voor deze, in de ogen van Saul, vervloekte zoon van Isaï. Hij heeft zijn nek uitgestoken, met recht hoor. Hij heeft in eerlijkheid getuigd, terwijl het zo gevaarlijk was, van wie David was: onschuldig. Jonatan heeft geweten dat de toekomst niet lag bij het huis van Saul, maar bij David en zijn huis. Dat zou de dynastie worden die zou zegevieren.

En dan lees je in vers 33 dat het echt gevaarlijk was voor Jonatan om het zo voor hem op te nemen: "Daarop wierp Saul zijn speer naar hem om hem te doden." Die ervaring had David ook al een keer of twee opgedaan inmiddels, maar nu is het zelfs zijn eigen zoon, de kroonprins notabene, die dit lot treft. Toen wist Jonatan dat zijn vader vastbesloten had David ter dood te brengen. Daarom stond Jonatan van tafel op in brandende toorn en op de tweede dag van de nieuwe maan at hij helemaal niets. Dit was die tweede dag. Hij at helemaal niets, want hij was bedroefd omwille van David, omdat zijn vader hem schandelijk had bejegend.

In de ochtend.

▶ 30:46 De Betekenis van de Derde Dag ↑ hoofdstukken

Dan praten we dus over een dag later; het is inmiddels de derde dag. In de ochtend van de derde dag ging Jonatan, volgens de afspraak met David, het veld in en hij had een kleine jongen bij zich. Ze hadden iets afgesproken over een pijl, en daar is nog wel een paar woorden over te spreken. Maar het gaat er eventjes om deze aanwijzing hier: dat er staat dat het in de ochtend van de derde dag was. De tweede dag was inmiddels voorbij en nu, op de derde dag in de ochtend, ontmoeten David en Jonatan elkaar volgens afspraak.

Waar denken we dan aan? Hier is dus weer die beroemde derde dag die we zo vaak tegenkomen in de Bijbel. Ik wil u toch even wijzen op Hosea 6, ik ontkom daar niet aan. In die profetie gaat het over Israël en daar staat in Hosea 6 vers 2: "Hij zal ons na twee dagen doen herleven." Dus Israël zal twee dagen als dood zijn en op de derde dag zal Israël herleven. De derde dag is sowieso altijd de dag van opstanding. Dat weten we toch? Op de derde dag stond de Zoon van David op uit het graf. Maar het bijzondere is dat dit niet alleen geldt voor de Zoon van David, het geldt ook voor Israël als natie.

Dan praten we natuurlijk niet over dagen van twaalf uur. Nee, dan praten we over hoe God rekent. Voor God is een dag als duizend jaar. Dat ene, zegt Petrus, zou ons niet mogen ontgaan: dat voor de Heer één dag is als duizend jaar en duizend jaar als één dag. Dat is de enige manier waarop dit zich laat verklaren. Na twee dagen van duizend jaar, twee millennia, zou Israël als uit de dood opstaan. "Ten derden dage zal Hij ons oprichten, en wij zullen leven voor zijn aangezicht." Dit is de geweldige toekomst die God voor Israël, en daarmee ook voor de volkerenwereld, in petto heeft.

Ja, er staat: "Wij willen de HERE kennen, ernaar jagen Hem te kennen." En zo zeker als de dageraad — dat wil zeggen als de zon opkomt vroeg in de ochtend — zo zeker als de dageraad is zijn opgang. Dan komt Hij tot ons. Dat wil zeggen: na die twee dagen, na die twee millennia, komt Hij in de ochtend, in het derde millennium. Vroeg in de ochtend komt Hij tot ons. Zo wordt er over Israël geprofeteerd.

Dat betekent, en we hebben dat in dit gezelschap wel vaker overwogen en het is hier ook geen geheim meer, dat we in zulke bijzondere tijden leven. Velen zijn zich er niet van bewust — ik bedoel niet zozeer hier, maar in het algemeen — ze zijn in slaap gesust en realiseren zich niet wat er momenteel aan de hand is en in wat voor profetische tijden we leven. De twee dagen van duizend jaar, lieve mensen, lopen ten einde. Zonder nu data te noemen, weten we allemaal dat het niet lang meer duurt voordat er twee dagen van duizend jaar voorbij zijn sinds de Heer Jezus deze aarde verlaten heeft. Sinds Hij uit het zicht is verdwenen, sinds Hij uit het venster is verdwenen.

En waar is Hij? Nou, niet in het koninklijk paleis. Hij is daar voor een paar dagen... is Hij er niet? Op de derde dag komt Hij, na twee dagen. Dat vind je in deze geschiedenis geïllustreerd. Ik kan het niet puur aan de hand van 1 Samuël 20 bewijzen, maar als je eenmaal het profetisch plaatje kent en weet wat de Schrift elders zegt, en je vergelijkt Schrift met Schrift, dan kan het je niet ontgaan. Dan zie je dat in 1 Samuël 20 zomaar geïllustreerd, zoals op zoveel andere plaatsen. Dat is het wonderlijke van Gods Woord: het is consistent. Je ziet een geweldig panorama voor je ogen zich voltrekken wanneer je al die puzzelstukjes bij elkaar legt. Dan ontstaat er een compleet beeld van de Zoon van David en alles wat in Hem werkelijkheid is geworden en ook nog zal worden.

Goed, ik lees weer even verder in die geschiedenis van 1 Samuël, in vers 36: "En hij zeide tot zijn jongen die Jonatan meegenomen had: Loop, zoek de pijlen die ik afschiet. En nauwelijks was de jongen weggelopen of hij schoot een pijl af over hem heen." En toen de jongen kwam bij de plek waarheen Jonatan de pijl afgeschoten had, riep Jonatan hem na: "De pijl ligt toch verder weg!" Daarop riep Jonatan de jongen toe: "Vlug, maak haast, blijf niet staan!" Toen raapte de jongen van Jonatan de pijl op en kwam bij zijn heer.

Die jongen wist helemaal nergens van, maar Jonatan en David hadden iets afgesproken. Als David dit van Jonatan zou horen, dan wist hij: nu moet ik uitkijken. Ik kan het gewoon zo voorlezen, want in vers 39 staat: "De jongen wist van niets; slechts Jonatan en David wisten waarom het ging." Ze hadden namelijk afgesproken dat als Jonatan tegen de jongen zou zeggen: "Maak haast, blijf niet staan," David dan wist: nu moet ik haast maken, nu moet ik wegwezen.

Onderwijl gebeurt er nog iets anders, dat lees je in vers 40: "Daarna gaf Jonatan zijn wapens aan de jongen die hem vergezelde, en hij beval hem: Ga heen, breng ze naar de stad." Hij stuurt die jongen dus gewoon terug naar huis toe. En dan gebeurt er iets. De jongen ging naar huis toe.

▶ 37:29 De Verschijning in de Negev ↑ hoofdstukken

En toen kwam David aan de zuidzijde tevoorschijn. Dat wil zeggen... Pardon. Het is een primeurtje, dus dit is ons nog niet eerder overkomen. Zo zwaar is het ook weer niet hoor; ik was een beetje te enthousiast. Maar goed, dit hadden ze niet afgesproken. Nu ontmoetten David en Jonathan elkaar nog een keer hier in het veld. Je leest dat de jongen naar huis ging en dat David vervolgens aan de zuidzijde tevoorschijn kwam. Daar wil ik toch even op wijzen, terwijl we die profetische lijn vasthouden. Weet u wat er letterlijk in het Hebreeuws staat? Er staat: ‘van de Negev’. Het was trouwens niet hier hoor; de Negev-woestijn is de woestijn tussen Eilat en Jeruzalem. Ik kreeg net van ome Golf een mooi boekje van broeder Bootsma: ‘Van Eilat tot Jeruzalem’. Hier ligt Jeruzalem, hier ligt Eilat, en de Negev is deze woestijn. Hoe precies de begrenzing is, weet ik niet, maar Negev betekent gewoon ‘zuiden’.

David komt daar in het veld aan de zuidzijde tevoorschijn. In profetisch opzicht is dat juist des te frappanter. Want hoe zal dat straks gaan? Als de twee dagen van duizend jaar voorbij zijn, dan zal de Zoon van David het gelovige deel van Israël — getypeerd door Jonathan — hier ontmoeten: in de Negev. Het is een gebied dat elders Edom wordt genoemd, maar dat ligt allemaal daar. Daar ligt ook de beroemde stad met die geweldige naam: Petra. De rotsstad, helemaal uitgehouwen uit de rotsen. Dat is een plaats in de woestijn waar nog geweldige dingen gaan gebeuren. Er staat in Openbaring dat God voor Israël, voor de vrouw, een plaats heeft bereid in de woestijn, waar ze 1260 dagen bewaard zal worden. Een onderduikadres. Je leest ook dat de Zoon van David Zich al, voordat Hij in Jeruzalem zal verschijnen, zal vervoegen bij dat gelovige deel gedurende de grote verdrukking voor Israël. Daar aan de zuidzijde, in de woestijn in dat gebied.

Het is heel bekend — even tussendoor — dat de Heer Jezus Christus straks zal verschijnen en dat Hij Zijn voet zal zetten op de Olijfberg. Dat is een van dé markante gebeurtenissen die zullen plaatsvinden; Zacharië 14 beschrijft dat heel duidelijk. Maar wat heel erg onbekend is, is dat de Zoon van David, de Messias, daaraan voorafgaand ook zal verschijnen in de woestijn aan de zuidzijde om Zich daar bij het volk van Israël te voegen. Dat vind ik ontzettend prachtig. Ik zou een hele serie voorbeelden kunnen geven van plaatsen waar dit beschreven wordt: dat de Heere eerst zal verschijnen in alle intimiteit, in het geheim, zoals dat hier trouwens ook het geval is. David ontmoet daar in de ochtend van de derde dag Jonathan. Dat is een plaatje van wat er gaat gebeuren als de Zoon van David Zich straks gedurende de grote verdrukking zal vervoegen in de Negev, in het gebied van Edom bij de stad Bosra. Dat is allemaal dezelfde streek. Zij zullen daar een ontmoeting hebben met elkaar.

Het is heel aangrijpend. Kijk naar Jesaja 63 vers 1: ‘Wie is het, die van Edom komt, in helrode klederen van Bosra, die daar praalt in zijn gewaad, fier voortschrijdt in zijn grote kracht? Ik, de HEERE, ben het, die in gerechtigheid spreek, machtig om te verlossen.’ Waar komt de Heer vandaan als Hij straks zal verschijnen om Israël te verlossen? Wel, dan komt Hij uit de woestijn, vanuit de Negev. Vanuit het zuiden. Dat vind je ook terug in Habakuk 3 vers 4, Openbaring 12 vers 6 en een heleboel andere schriftplaatsen. Het gaat mij erom dat als hier wordt gezegd dat David en Jonathan elkaar ontmoeten na die twee dagen, in de vroege ochtend van de derde dag, dat een plaatje is van wat er gaat gebeuren in de nabije toekomst. In de grote verdrukking zal de Heer Jezus Christus, de Zoon van David, Zich bekendmaken aan dat gelovige Joodse overblijfsel in de woestijn, aan de zuidzijde in de Negev. Ik kan me voorstellen dat ik voor sommige mensen nu erg veel zeg, maar dan moet u het misschien nog maar eens een keer beluisteren. Daar gaat het echter over, dat kan niet missen.

Laten we verdergaan naar vers 41. David wierp zich op zijn aangezicht ter aarde en boog zich drie keer neer voor Jonathan. Die ontmoeting is heel aangrijpend; die twee hadden al zoveel met elkaar gedeeld. Je leest: ‘Zij kusten elkander en weenden met elkander.’ Zoals het plaatje in de Good News Bijbel dat ook aangeeft bij de steen — ja, Petra, Sela; het is allemaal dezelfde gedachte. Tenslotte vermande David zich. Ze hebben daar die ontmoeting op die derde dag en daarna zegt Jonathan tot David: ‘Ga in vrede, daar wij immers beiden in de naam des HEEREN elkander gezworen hebben: de HEERE zal tussen mij en u staan en tussen mijn en uw nakomelingen voor altijd.’ Dat verbond stond vast. Die band tussen de Zoon van David en dat gelovige deel van Israël kan niet stuk. De ontmoeting die zij straks zullen hebben, zal zo aangrijpend zijn. Je vindt daar veel meer over in de Bijbel, maar hier wordt het geïllustreerd.

Tenslotte lezen we in het laatste vers van het hoofdstuk: ‘David stond op en ging heen, en Jonathan begaf zich naar de stad.’ Wat ik u nu in deze presentatie van ongeveer drie kwartier heb willen zeggen, is dit: ik wil wijzen op de Zoon van David. Als we het over David hebben en ik de geschiedenissen van David lees, dan denk ik voortdurend aan de Zoon van David. Waar bevindt Hij Zich nu?

▶ 45:36 Conclusie: de Drie Antwoorden op Davids Verblijfplaats ↑ hoofdstukken

Nou, het antwoord is drieërlei, houd dat vast. Ten eerste: Hij is niet in het paleis. Dat is een veelzeggend antwoord. Waar is de Zoon van David? Nou, niet in het paleis. En dat vinden mensen maar heel erg vreemd, ook voor het volk van Israël vandaag. Als ze horen dat Jezus de Messias is, dan zeggen ze: "Hij kan nooit de Messias zijn, want als Hij de Messias zou zijn, dan zou Hij in het paleis daar in Jeruzalem zijn en dan zou Hij heersen." Maar daar bevindt de Here Jezus Christus zich niet. En als ze de geschiedenis van David zouden kennen, dan zouden ze ook de logica daarvan zien. Hij is niet in het paleis.

Het tweede antwoord is: Hij is bij Zijn Vader thuis. Ik had 'Vader' eigenlijk ook met een hoofdletter op kunnen schrijven: bij Zijn Vader thuis. Daar is Hij nu, in rust. En dat is vanwege het offer, het grote offer dat Hij gebracht heeft.

En het derde en laatste antwoord is: Hij is gedurende twee dagen verborgen en pas op die derde dag komt Hij tevoorschijn, dan wordt Hij openbaar. Deze geschiedenis op zichzelf is een beeld, een uitbeelding van de periode waarin wij leven. Zoveel heb ik in elk geval willen zeggen. Het loutere feit dat wij ons nu, anno 2009, aan het einde van die periode van twee dagen bevinden, geeft aan dat we des te meer reden hebben om onze hoofden op te richten en ons te richten op die geweldige toekomst die God door Hem gaat creëren en zal gaan realiseren. Daarom hebben we zoveel reden om ons te verblijden over de rijkdom van Zijn Woord, om vooruit te zien en om het licht van het profetisch woord te laten schijnen. Amen.

▶ 47:46 Dankgebed ↑ hoofdstukken

Laten we eerst met elkaar onze hemelse Vader gaan danken.

Trouwe God en Vader, we willen U zo hartelijk dankzeggen dat we hier bijeen mogen zijn zonder enige pretentie, zonder allerlei officiële dingen, maar in eenvoud van het hart. We mogen ons vestigen rondom Uw woord en ons daardoor laten verwarmen en verlichten. Heer, we danken U dat we zo enorm rijk zijn met dat woord. Open de ogen van ons hart, zodat we werkelijk ook de geheimenissen, de verborgenheden en de schatten daarin gaan ontdekken en meer en meer gaan zien, en de waarde daarvan werkelijk gaan ontdekken.

Heer, we danken U dat we in zo'n geschiedenis mogen duiken die hooguit bekend is van de zondagsschool, maar die zo zelden werkelijk verstaan wordt. Dat wil zeggen: die zo zelden bezien wordt in het licht van Hem die toen nog zou komen, de Zoon van David. Maar Heer, we danken U dat we Hem nu mogen kennen en dat we nu met terugwerkende kracht, als het ware, het Oude Testament – de Hebreeuwse Bijbel – opnieuw lezen en al die dingen terugzien. We herkennen de Zoon van David in deze geschiedenissen en we danken U, hemelse Vader, dat U daarmee ook de waarheid van Uw woord bewijst. Dat U zulke geheimenissen daarin hebt vastgelegd, in zulke schitterende geschiedenissen die nog zoveel meer blijken te zeggen dan we ooit hadden kunnen vermoeden.

We danken U, Heer, dat onze ogen naar boven gericht worden, naar Hem die daar gezeten is in het hemels heiligdom, bij de Vader thuis, nadat Hij het grote offer heeft gebracht. En Heer, nu we aan het einde van deze twee dagen van duizend jaar staan, hebben we des te meer reden om uit te zien naar de nabije toekomst: het aanbreken van de derde dag. Heer, we verblijden ons erover wat U allemaal nog in petto hebt met ons, de gemeente, en met Israël – waar we juist vandaag bij stilgestaan hebben. Met de volkerenwereld, ja, met heel Uw schepping.

Want Heer, U bent een God die het geheel op het oog heeft. We danken U dat U zo'n God bent, die de schepping draagt en brengt waar U haar hebben wilt. We danken U dat we een God mogen kennen die werkelijk God is, bij wie nooit iets misgaat en die Zijn doel zal bereiken met elke creatuur. We danken U, Vader, dat we de grote overwinning nu al mogen kennen, dat we daarin mogen staan en daaruit mogen leven. Dat nieuwe leven vangt aan zodra we Hem mogen kennen. Heer, geef dat we in nieuwheid des levens, zoals Uw woord dat zegt, mogen wandelen, elke dag opnieuw, en dat het licht van Uw woord steeds helderder gaat stralen tot de volle dag aan toe.

Zo willen we ons bij U aanbevelen voor de rest van deze dag en voor de komende week. Heer, verblijd ons en geef ons de vrede die alleen U kunt geven, naar Uw rijkdom in overvloedige mate. We danken U dat we daarbij van U afhankelijk zijn, maar ook dat U zoveel meer kunt in en met ons leven dan we zelfs ooit maar zouden kunnen denken of zelfs zouden kunnen dromen. Zo, Heer, willen we U dankzeggen voor alles wat U geeft.

Amen.