▶ 00:00 De Diepere Zin van de Geschiedenis ↑ hoofdstukken

Ook van mijn kant, vrienden, een hele goede morgen. Ik ben blij u hier weer te mogen aantreffen. U had het al begrepen: ik neem u mee naar de geschiedenis die zojuist is voorgelezen over die overwinning die Israël behaalde op Amalek.

Het is een bekend verhaal, veronderstel ik zo. Zelfs op de zondagsschool leent het zich erg goed om verteld te worden: het prachtige verhaal over Mozes die zijn handen opheft met de staf in zijn hand, waardoor Israël de overwinning behaalde. Maar ik stel voor dat we vanmorgen eens wat meer gaan inzoomen op wat er nou precies aan de hand is en wat er gebeurde. Het zal u niet verbazen dat we vooral ook stilstaan bij de diepere zin.

Want het is natuurlijk niet alleen maar geschiedenis uit een ver verleden; nee, het is veel meer dan dat. De apostel Paulus zegt in Galaten 4 ook dat in deze dingen een diepere zin gelegen is. Of nog wat meer in die lijn: in 1 Korintiërs 10 zegt Paulus, als hij verhaalt over de gebeurtenissen die Israël beleefde tijdens de woestijnreis, dat deze dingen de Israëlieten zijn overkomen 'ons tot type'. Zo staat het er letterlijk.

Dat betekent dat wij onze lessen daar ook uit mogen leren. Het is in een geschiedenis als deze niet moeilijk om te zien dat alles verwijst naar dat waar het een beeld van is. Het verwijst naar onze Heer Jezus Christus. Dat is het mooie van de Bijbel: ook als je een heleboel dingen niet begrijpt, moet één ding je toch wel duidelijk zijn. Het kan niet anders dan een heenwijzing zijn naar Hem die het grote centrale punt is, het hart van de hele verkondiging. Dat zullen we vandaag ook vanzelf wel ondervinden en zien.

▶ 02:26 De Context te Revidim: Water uit de Geslagen Rots ↑ hoofdstukken

We begonnen zojuist ook te lezen bij vers 8 en we volgen diezelfde lijn maar. Heel simpel: vers voor vers, zinsdeel voor zinsdeel. En dan staat er: "Toen kwam Amalek en streed tegen Israël te Refidim." Dat "toen" verwijst naar de tijd die zojuist beschreven is. U moet weten: Israël was nog kort tevoren — nog geen drie maanden, pakweg twee maanden tevoren — uitgetrokken uit het land Egypte en op een wonderbaarlijke wijze van pleisterplaats naar pleisterplaats getrokken tijdens die reis door de wildernis, door de woestijn.

Als u het direct voorafgaande leest in Exodus 17, dan staat er in mijn en uw Bijbeltje waarschijnlijk ook boven: Massa en Meriba. Dat is die geschiedenis. Massa betekent trouwens "verbittering" en dat andere woord, Meriba, "beproeving". Later wordt daar nogal eens naar verwezen. Eigenlijk is dat een standaardverhaal, een steeds weerkerend refrein hoe Israël dat als volk, als individu en als verzameling van individuen beleefd heeft. Men had afscheid genomen van Egypte — dat is één ding — maar het beloofde land was in zicht. Dat zou nog veel langer duren dan men aanvankelijk dacht, maar dat is nu even niet het onderwerp. Het beloofde land was beloofd, maar dat was nog slechts toekomstmuziek. Onderwijl bleef men in de wildernis en daar was weinig moois te beleven.

Iedere keer in de geschiedenis lees je... je zou eens een verzameling moeten aanleggen van waar dat allemaal wordt beschreven. Dat Israël — en als u een Statenvertaling hebt, dan staat er dat ze "murmureerden". Ik blijf het een mooi woord vinden. Het betekent gewoon mopperen, klagen, zeuren. We kunnen wel meer woorden bedenken, maar dan wordt het wat onparlementair. Men had er gewoon de balen van. Dat lees je inderdaad ook: van het voedsel dat ze kregen, hadden ze op een gegeven ogenblik ook genoeg.

Als ik even terugverwijs naar Massa en Meriba, dan lees je dat ze aankomen op een pleisterplaats. In vers 1 lees ik dat even voor: "Ze trokken van pleisterplaats tot pleisterplaats naar het bevel van de HEER en legerden zich te Refidim." Maar daar was geen water voor het volk om te drinken. Het volk begon met Mozes te twisten en zei: "Geef ons water zodat we kunnen drinken." Mozes is dan zelfs bang dat hij het leven moet laten omdat ze zo boos zijn dat ze hem zouden stenigen.

Dan krijg je die prachtige geschiedenis. Het is trouwens opmerkelijk: dit gebeurt voordat de wet komt. Want — dat moet ik er nog even bij zeggen — ze waren al door de Rode Zee getrokken en het beloofde land was nog in zicht, maar ze waren nog niet aangekomen bij de Horeb waar de wet werd gegeven. Vanaf de uittocht uit Egypte tot aan de berg Sinaï lees je niet één keer dat er iemand doodging of viel. Daarna wel. Toen eenmaal de wet was gegeven, lees je heel dikwijls dat er velen omkwamen. Maar totdat de wet gegeven werd, zolang men nog alleen maar leefde uit de belofte van God — want de wet had men nog niet — gebeurde dat niet. Men had voorheen wel heel grootmoedig, om niet te zeggen hoogmoedig, gezegd: "Alles wat de HEER gesproken heeft, dat zullen wij doen." Dat is heel erg link om te zeggen, want dan ga je staan op je eigen prestaties en doe je een gelofte. Daar heeft de Heer ook geen hoge pet van op, en dat bleek dan ook meteen wel.

Maar zolang men alleen maar Gods belofte had, lees je dat er weliswaar niet veel van deugde en dat men mopperde — deze geschiedenis van Massa en Meriba is daar weer zo'n treffend voorbeeld van — maar de Heer behandelde hen in genade. Mooi hè? Zolang je alleen die belofte hebt en daaruit leeft, heb je ook te maken met Zijn voorzieningen. Gegarandeerd. Men zag dat niet altijd, maar als je die geschiedenis leest — waar we het nu verder niet over gaan hebben, ik wil alleen even aangeven in welke context dit staat — dan zie je dat de Heer tegen Mozes zegt: "Neem je staf." Die staf speelt iedere keer een grote rol, ook in de geschiedenis waar we het straks over gaan hebben. Hij moet de staf nemen en er staat: "Sla tegen de rots." Er kwam uit die rots een overweldigende hoeveelheid levend water. Zo werd er weer voorzien door de Heer, ondanks het gemopper van het volk. God voorzag altijd. Ze werden wel voortdurend beproefd en men was verbitterd, maar de Heer voorzag. Geweldig!

Trouwens, als ik spreek over die rots: Paulus zegt dat die rots Christus is natuurlijk. Niet zo moeilijk. Hij is niet alleen een rots waarop we kunnen bouwen, maar Hij voorziet bovendien in levend water, een overweldigende hoeveelheid. Die rots is ook ooit geslagen. Eén keer, en dat is meer dan voldoende — dat heeft Mozes later ook moeten ondervinden, maar dat ga ik nu niet toelichten. In elk geval sloeg hij één keer op die rots, de geslagen rots, en daaruit kwam levend water. Ik hoop dat u begrijpt waar ik het nu over heb. Wij kennen Iemand die geslagen is van Godswege, maar juist sindsdien en op grond daarvan levert Hij levend water in overvloeiende hoeveelheid. Hij geeft, voortdurend, altijd. Dat was wat zojuist had plaatsgevonden.

▶ 09:23 De Laffe Aanval van Amalek in de Achterhoede ↑ hoofdstukken

Als er staat: 'Toen kwam Amalek', dan betekent dat: bij die gelegenheid. Wat is Amalek? Wat is dat? Nou, dan moet je gaan bladeren. Dan moet je een concordantie pakken en kijken waar dat nog meer voorkomt. We weten dat Amalek de kleinzoon was van Ezau, de broer van Jakob. Feitelijk kregen ze nu te maken met een broedervolk, niet zo heel ver in de geschiedenis terug. We moeten trouwens niet denken aan enorme hoeveelheden mensen; dat kon toen nog niet. Het was nog maar een paar honderd jaar tevoren dat dat volk ontstond. Het was gewoon een stam.

In elk geval hebben ze met Amalek in de geschiedenis nog heel veel te maken gehad. Hij was een nakomeling van Ezau. We lezen dat de HEER – we hebben het zojuist al gelezen, ik kom daar straks niet meer aan toe – een strijd heeft tegen Amalek van geslacht op geslacht. Kijk het maar eens na in uw Bijbel, maar inderdaad zie je dat door de generaties heen elke keer terugkomen. In het boek Richteren zie je dat, en bij Saul en David lees je dat; ieder geslacht krijgt weer te maken met Amalek. Dat is eigenlijk ook een symbool. Zij worden de 'eerste van de volkeren' genoemd die oppositie voeren tegen God. En dat blijkt ook wel: 'Toen kwam Amalek en streed tegen Israël te Refidim.' Hij streed tegen Israël.

We weten hoe dat ging. Dat staat niet direct in Exodus 17, maar als we later de terugblik van Mozes op deze geschiedenis lezen, wordt er over deze aanval het volgende gezegd. In Deuteronomium 25 staat dit – dat is inmiddels ruim veertig jaar verder, wanneer Mozes terugblikt op de hele woestijnreis: 'Gedenk wat Amalek u gedaan heeft op uw tocht, toen gij uit Egypte getrokken waart.' Het was nog maar kort daarvoor dat ze uit Egypte waren getrokken en toen kregen ze te maken met Amalek.

Er staat bij hoe hij u onderweg tegenkwam en al de zwakken – eigenlijk staat er letterlijk 'de achterblijvers', maar dat zijn meestal de zwakken – in uw achterhoede afsneed, terwijl gij vermoeid en uitgeput waart. En hoe hij God niet vreesde. Dat tekent Amalek. Vandaar ook die strijd die de HEER van generatie op generatie met Amalek heeft gehad. Wellicht heeft daar ook nog een concurrentie een rol gespeeld. Ezau was degene die misschien wel de eerstgeborene was, maar niet de belofte kreeg. Amalek was daar de nakomeling van, en dat is altijd levend gebleven. Zij vreesden God niet en wellicht waren zij ook op de hoogte – nu zeg ik meer dan ik waar kan maken, hoor, dat moet ik erbij zeggen, maar het laat zich gemakkelijk voorstellen – dat zij op de hoogte waren van de belofte die God aan Abraham had gegeven. Izak was de vader van Ezau, dus de overgrootvader van deze Amalek. Ze moeten op de hoogte zijn geweest van die belofte en ze wisten: het is de lijn van Abraham, Izak en Jakob, niet Ezau. U voelt wel dat dit Amalek wellicht altijd heeft achtervolgd. Vandaar in ieder geval die concurrentie.

Het gaat me er nu even om hoe Amalek dat deed. Hij deed dat op een letterlijk en figuurlijk achterbakse wijze. Terwijl Israël vermoeid en uitgeput was. Dat lezen we niet direct in Exodus 17, maar we weten het wel vanuit de latere terugblik van Mozes. Ze waren vermoeid en uitgeput. Dat was in die tijd bij Refidim, wellicht vlak voorafgaand aan de waterstroom die ze uit de rots kregen. Bij die gelegenheid werden ze aangevallen.

Als we de parallellen trekken naar de praktijk, dan zie je dat het ook zo gaat. In de beeldspraak: je gaat de weg van het geloof. Je hebt de wereld verlaten en gaat op weg naar het beloofde land. Maar dat is nog toekomst, en in de tussentijd verblijf je in een soort niemandsland. Je bent niet meer in Egypte; aan die wereld heb je niets meer en zij hebben niets aan jou. Zo hoort dat ook, dat is nu eenmaal het gegeven. Het land overvloeiende van melk en honing komt nog, en onderweg zit je in de woestijn, in de wildernis.

Waarmee krijg je dan te maken? Met strijd, moeite en beproevingen. Dan komt het erop aan, want dan zijn er verleidingen. Je kunt natuurlijk makkelijk zeggen: 'Dat volk heeft het ook nooit begrepen, altijd maar dat gemopper.' Maar kijk maar eens om u heen en zie hoe mensen dat beleven in het geloof. Ze zijn gelovig, ze geloven in de belofte van God en ze zijn onderweg. Ze zingen met Johan de Heer: 'Neem de wereld, geef mij Jezus.' Jawel, en dan? Dan ga je woestijnervaringen opdoen; die krijg je hoe dan ook op je bordje. Dat heeft te maken met strijd, en vooral met strijd vanuit de achterhoede. Je wordt van achteren aangevallen op een achterbakse wijze, op je zwakste plek. Op het zwakste moment en op de zwakste plek, door degenen die God niet vrezen en Hem niet kennen.

Over die strijd gaat het in Exodus 17. Als ik dat overbreng, zoals Paulus zegt dat deze gebeurtenissen een type voor ons zijn, dan is het niet moeilijk om te zien dat dit precies de ervaring is die je meemaakt als volk van God onderweg naar het beloofde land. Van de wereld moet je het niet hebben, maar er is strijd. Laat je niets wijsmaken dat het allemaal alleen maar mooi is. Natuurlijk, Zijn Woord is geweldig rijk, maar wees je ervan bewust dat je in deze transitieperiode de wereld achter je hebt gelaten. Doei! Het beloofde land is in zicht en dan krijg je echt te maken met dit soort belevenissen: strijd, en van achteren aangevallen worden op je zwakste plekken. Waar komt het dan op aan? Ze streden te Refidim. We gaan niet erg snel door de tekst, dat zie ik u denken, maar we maken straks wat meer vaart. Te Refidim.

Kijk, dat was namelijk de laatste pleisterplaats voordat ze bij de Horeb arriveerden. Daar kregen ze de stenen tafelen en de hele wetgeving; dat lezen we in Exodus 19 vers 2. Dat was Refidim. Om u even een plaatje te geven – het is erg omstreden wat ik u nu laat zien, maar zo versta ik het – ga ik het nu niet onderbouwen, want dat zou veel te ver voeren. Het doet er nu niet ter zake. Meestal wordt dit geplaatst in de Sinaï-peninsula, tussen de beide uitstulpingen van de zee. Maar ik versta het zo dat ze recht door de Rode Zee zijn getrokken. Ik wijs het nu even aan op dit plaatje. Ze zijn letterlijk hier door de Rode Zee getrokken en toen gearriveerd bij Refidim. Dat moet dus in Arabië geweest zijn. Ik geloof inderdaad dat de Sinaï in Arabië lag. Als u dat niet gelooft, dan doet dat nu even niet ter zake, maar zo versta ik het. In elk geval zijn ze hier gearriveerd, niet zo ver van de berg Sinaï vandaan.

▶ 19:08 Jozua: de Voleinder van het Geloof ↑ hoofdstukken

En dan lezen we verder. Mozes zei tot Jozua: ‘Hé Jozua.’ U zegt misschien: die man ken ik, die naam ken ik. Ja, wat dacht u? Ik heb het niet nageteld — de computer doet dat veel sneller dan ik — maar die naam komt een keer of tweehonderd voor in de Bijbel. De eerste keer dat we de naam Jozua tegenkomen, is hier in Exodus 17 vers 9. Je ziet hier nog een betrekkelijk jonge man van net in de vijftig. Dat zeg ik expres zo. Volgens Bullinger — ik heb het niet nagerekend — was hij drieënvijftig. Nou, dan ben je nog een hele jonkie, hè?

In ieder geval sprak de heer tot Jozua. Die naam gaan we later natuurlijk nog veel meer tegenkomen. We kennen Jozua feitelijk als een van de verspieders, maar vooral gaat hij de hoofdrol spelen als Mozes van het toneel is verdwenen. Na honderdtwintig jaren brengt hij het volk in het beloofde land. Dat is Jozua, naar wie een heel Bijbelboek is genoemd en door wie het, als u het mij vraagt, ook is opgetekend.

Hier wordt zijn naam voor het eerst genoemd. Je zou het zo kunnen zien: Mozes is eigenlijk de grote leidsman van het volk en het is Jozua die vervolgens de taak afmaakt, de Voleinder. Als u een klein beetje Bijbelkennis hebt en op de hoogte bent van de inhoud van de Hebreeënbrief, dan weet u waar ik het nu over heb. Want dit is eigenlijk een type. Je leest hier van onze Jozua. Want, zo moet ik er nog even bij zeggen: als wij Jozua of Jehosjua zeggen, dan is dat de Hebreeuwse formulering, maar dat is exact dezelfde naam als Jezus. Als ik in het Hebreeuws het verschil zou moeten aangeven, dan zou ik het niet eens kunnen, en in het Grieks ook niet. Het is gewoon exact dezelfde naam. Als we de naam Jozua in het Nieuwe Testament tegenkomen — dat is één keer — dan is dat exact dezelfde spelling en dezelfde uitspraak als de naam Jezus. Dat onderscheid dat wij maken, moet u eigenlijk even wegdenken.

Jozua betekent trouwens een geweldige naam: de HEERE, Yahweh, is Redder. Dat is zijn naam ten voeten uit. Hoe kennen wij Yahweh nou als Redder? Dat is Jehosjua. Mozes is de leidsman, maar Jozua is de Voleinder, degene die het uiteindelijk allemaal volbrengt. Hoe staat het ook alweer in Hebreeën 12? ‘Laat ons oog alleen gericht zijn op de overste Leidsman en de Voleinder van het geloof, Jezus’ — oftewel Jozua. In beeld maakt dit dus geen verschil; het is Dezelfde.

Hier komen we hem voor het eerst tegen. Mozes zei tot Jozua: ‘Kies ons mannen uit.’ Dat wil zeggen dat Jozua een selectie moest gaan maken; hij moest uitkiezen. En dan staat er: ‘Trek uit en strijd tegen Amalek. En morgen zal ik, Mozes, op de heuveltop staan.’ Eigenlijk staat dat in het Hebreeuws in een passieve vorm, vandaar ook de interlinear die u hieronder ziet: gestationeerd zijn. Dat is wat het is: ‘Dan ben ik geplaatst op die top op de heuvel.’

Dat is mooi: de hoogste positie, de top van de heuvel. Jozua mocht beneden de strijd gaan aanvoeren en leiden, maar Mozes zegt: ‘Ik word boven geplaatst.’ Zo staat het er eigenlijk: ‘Ik word boven geplaatst. Ik word in de toppositie geplaatst, de top van de heuvel, want daar word ik neergezet.’ Ik ben u onderwijl, terwijl ik dit zo zeg, aan het warm maken, maar u begrijpt over wie we het hebben. We hebben het over de overste Leidsman, de Voleinder, degene die vandaag inderdaad de hoogste positie inneemt. Er is een strijd beneden, maar wij kennen Iemand die boven alles gezeten is, met de staf Gods in mijn hand.

▶ 23:57 De Staf Gods als Beeld van Goddelijk Vermogen ↑ hoofdstukken

De staf Gods wordt hier al genoemd. Met die staf is echt een heleboel aan de hand; dat is een prachtig onderwerp. Je zou alleen daarover al een hele serie studies kunnen geven: staven in de Bijbel. Je begint dan al in het boek Genesis bij Jakob, die de staf in zijn hand had toen hij door de Jordaan trok en die op het uiteinde van zijn staf leunde toen hij de belofte uitsprak over zijn zonen.

Maar laten we ons nu even beperken tot de staf van Mozes, die hier de "staf Gods" wordt genoemd. Een paar keer eerder lees je diezelfde uitdrukking ook. Laten we eens een opsomming geven — zeker niet volledig, maar om u in ieder geval een indruk te geven van wat er met die staf aan de hand is. Het was de staf waarmee hij zijn kudde veertig jaar lang leidde. Mozes was immers al helemaal geprepareerd voor zijn werk. Veertig jaar lang heeft hij zijn volk geleid door de woestijn, maar in de veertig jaar daaraan voorafgaand leidde hij de kudde. Hij was een herder. Toen hij die schapen kon leiden en de kudde overal heen bracht, achtte God hem bekwaam. Sterker nog: God had hem gekwalificeerd om nu ook de kudde van het volk te leiden.

Het was diezelfde staf die ooit een slang was, bij meerdere gelegenheden zelfs. Ooit in de woestijn al toen God Mozes riep, en later ook aan het hof van de farao. De staf veranderde in een slang toen hij op de grond geworpen werd, en vervolgens pakte hij hem weer bij de staart, waarna het weer een staf werd. In volksvertellingen en sprookjes speelt de staf ook altijd een grote rol, maar dat heeft een reden. Die staf is namelijk een embleem van nieuw leven. Het is een beeld van God Zelf, van Gods vermogen. Wat een mens niet kan, dat kan Hij. Eigenlijk is het ook een embleem van leven, van opstanding.

Ik vind het een simpel beeld, want wat is een staf eigenlijk? Waar gebruik je een staf primair voor? Een staf gebruik je om op te staan, om op te steunen. Als je ouder bent geworden — laten we zeggen: nog ouder dan drieënvijftig — dan heb je een staf nodig om op te staan. Daarmee heb je eigenlijk meteen gezegd waar het een uitbeelding van is: om staande te blijven. Dat is wat een staf is.

En er komt leven uit voort. Dat had je elke keer kunnen vragen aan Aäron, wiens staf amandelbloesem en zelfs vruchten voortbracht, waardoor hij werd aangewezen als hogepriester. Het zijn allemaal prachtige beelden. Een staf is een uitbeelding van leven uit de dood, van goddelijk vermogen; van wat God bij machte is te doen waar een mens ophoudt. Waar de mens aan het eind van zijn Latijn is, daar begint God. Als de mens zegt dat we doodgaan, dan zegt God: "Neem Mozes, neem die staf en sla tegen de rots." Het was ook die staf waarmee hij al die wondertekenen in Egypte deed. Keer op keer lees je: "Hij nam de staf." Ik verwijs hier alleen naar hoofdstuk 4 vers 17, maar je leest het voortdurend.

Het lag ook nog heel vers in het geheugen dat door die staf ooit de Rode Zee gespleten was. Nog zo’n godswonder. Men liep aan tegen de zee; eigenlijk was de Rode Zee hun graf. Menselijkerwijs gesproken zouden ze daarin verdwijnen. De Egyptenaren kwamen achter hen aan en zij zouden gewoon de zee in gedreven worden. Ze zouden rechtstreeks in het graf verdwijnen. Maar wat doet God dan? Hij baant een weg door het graf heen. Vraag niet hoe, maar dat is ook geen menselijk werk. We praten hier niet over menselijk vermogen; we praten juist over dat punt waar de mens niet verder kan. Letterlijk hier, op die plaats, zegt God: "Ik baan een weg." Door die staf Gods werd er inderdaad een weg gecreëerd, dwars door de dood heen.

Het was ook die staf waarmee Mozes eerder in dit hoofdstuk op de rots had geslagen. De conclusie kan niet missen: het is een beeld van Godsvermogen. Het is opstanding, leven dwars door de dood en leven uit de dood. Keer op keer zie je dat gedemonstreerd. En dan zegt Mozes: "Morgen zal ik op de top van de heuvel gestationeerd zijn met de staf Gods in mijn hand." Dat zal wel in de rechterhand geweest zijn, want rechts staat voor verhoging en voorrang.

En dan staat er: "Jozua nu deed zoals Mozes tot hem gezegd had." De volgende morgen was dat dus, en hij streed tegen Amalek. Mooi hè, zoals het daar staat. Er staat: "Jozua streed." Zo moet je de klemtoon leggen. Je kunt wel zeggen dat het volk tot je dienst streed, maar zo staat het er niet. Dat is niet de kern van de zaak. Het wezenlijke is: Jozua streed. Hij voert de strijd. Ik hoef dit eigenlijk niet eens toe te lichten; volgens mij is de tekst zelf al de toelichting. Hij streed.

Trouwens, een paar hoofdstukken eerder, in Exodus 15, lees je dat God bij monde van Mozes tegen Zijn volk zegt: "De HERE zal voor u strijden en gij zult stil zijn." Dat is de clou. Hij strijdt; Jozua strijdt. Hoezeer het volk daarin ook een instrument was, ze waren niet meer dan dat. Vooral daar moet je de nadruk op leggen: niet meer dan dat. Hij streed. Jozua deed zoals Mozes tot hem gezegd had en streed tegen Amalek.

▶ 30:48 Aäron en Hur: Ondersteuning Door de Ware Koning-priester ↑ hoofdstukken

Maar Mozes, Aäron en Chur – of Hur, als u de Statenvertaling hebt – hadden de heuveltop bestegen. Ik noem ze modern maar even een soort sidekicks; het zijn assistenten van Mozes. Mozes zou de staf in zijn hand hebben opgeheven en Aäron en Chur stonden hem bij. Let eens even op die namen. Aäron, daarvan weten we dat hij uit de stam van Levi kwam. Het is de priesterstam en Aäron is de eerste hogepriester van Israël; hij representeert de priesterlijke stam. Chur komt uit de stam van Juda, dat wordt diverse keren zo gezegd. U kent Chur toch wel? De ouderen onder ons zijn er wel... nou ja, sorry. In de jaren zestig had je een hele beroemde film: Ben-Hur. Chur had namelijk inderdaad ook een zoon. 'Ben' betekent gewoon zoon, dus Ben-Hur betekent 'zoon van Chur'. Dat refereert ook nog aan deze geschiedenis. Weet u wie Ben-Hur was, gewoon vanuit de Bijbel gezien? Dat was Uri. En wie was Uri dan weer? Dat was de vader van Besaleël, en dat was één van de twee bouwers van de tabernakel, samen met Oholiab.

Over Chur is veel meer te zeggen dan ik nu doe, maar houdt u even dit vast: als Mozes daar op de top van de berg is, dan wordt hij bijgestaan door twee mensen. Eén uit de priesterlijke stam, Aäron, en één uit de koninklijke stam, Juda. De koning-priester. Houd die even vast, daar komen we straks nog op terug. Wanneer Mozes zijn hand ophief – zo staat er in vers 11 – dan was dat eigenlijk niet zozeer een gebedshouding, daar wordt een ander woord voor gebruikt. Het idee is hier dat hij zijn hand ophief als een overwinningsteken. Dat is toch wat een mens doet: als er overwinning is, gaan de handen in de lucht als een embleem van triomf.

Hij had die staf in de handen. Ik kom daar straks niet meer op terug, want zover komen we niet in de bespreking, dus daarom noem ik het hier even: naar aanleiding van deze geschiedenis krijgt God er nog een naam bij. Het is één van de zeven Godsnamen en dat is Yahweh Nissi (of Jehovah, zoals u wilt). Nissi betekent 'mijn banier' of 'mijn vaandel'. En wat is die vaandel dan? Dat is die staf in zijn hand. Wat Mozes hier deed, was dat hij op de top van de heuvel stond terwijl de strijd nog gestreden moest worden. Hij had een opgeheven hand en in die opgeheven hand had hij een staf: de staf van God, triomf. Op voorhand was de strijd meteen al beslecht, dat is eigenlijk het idee. Je leest wel over palmtakken als beeld van overwinning, maar hij hield die staf omhoog waar al zoveel mee beleefd was. De staf waarmee iedere keer de overwinning was behaald, waarmee God een weg door de dood baande en waarmee Hij uitredding gaf. Met die staf stond Mozes op de top. Terwijl het volk beneden streed, zagen zij dat misschien niet, maar het is wel handig als je dat weet. Dat is de clou.

Hij hief zijn hand op: de banier. Wat is onze banier? Wij kennen Iemand die door Gods wegen op de hoogste positie is neergezet. Hij is de Overwinnaar en in Hem zijn wij zelfs meer dan overwinnaars. Ja, zijn we nog meer dan Hij? Hij heeft de strijd gestreden en wij niet; wij delen slechts in Zijn overwinning. Dan ben je nog meer dan een overwinnaar, dat zegt Paulus ook. Die overwinning, die staf van God, dat leven uit de dood; dat is feitelijk waar het hele evangelie, het hele goede bericht over gaat. Die opgeheven hand.

Mozes hield die staf in zijn hand als een banier en dan had Israël de overhand. Letterlijk staat er, als u dat interlineair meeleest: 'dan was Israël machtig'. Kunt u het zich voorstellen? Mozes daar op de top en het volk daar in het dal dat aan het strijden was. Wanneer was Israël machtig? Wanneer Mozes zijn hand opgeheven had met die staf. Omgekeerd was het ook zo: wanneer hij zijn hand liet zakken, had Amalek de overhand. Kijk, dat is nou weer hoe typen en antitypen elkaar ontmoeten. Mozes was maar een mens, niet meer dan een type. Hij werd zwak en moest zijn handen laten zakken, en dan had Amalek de overhand. Toen de handen van Mozes zwaar werden – want zo voelt dat, het gewicht wordt te groot en je kunt ze niet meer opheffen – toen namen Chur en Aäron, die koning en die priester en de representanten van die stammen, een steen.

Als ik zo'n uitdrukking of zinsdeel lees, dan moet ik aan een andere geschiedenis denken: Jakob, die ook een steen nam op de vlucht voor zijn broer Ezau. Ik leg de connecties eventjes. Op de vlucht voor zijn broer Ezau lees je dat Jakob een steen nam. Hij kreeg geen nachtmerrie, maar hij kreeg een geweldig visioen van Gods wegen waarbij hij een trap of ladder zag van boven naar beneden; een verbinding tussen hemel en aarde. De steen in de Bijbel is altijd een type van Christus. Het is eigenlijk heel mooi in zo'n geschiedenis: we komen een staf tegen, we komen Jozua tegen, Mozes, Chur en Aäron. Hoe je het ook wendt of keert, je kunt eigenlijk nooit de draad missen: je komt toch bij Christus uit. Het verwijst naar Hem. De steen in de Bijbel verwijst altijd naar Hem en is ook een beeld van Hem die in rust is gezet. Jakob nam een steen, legde zijn hoofd erop en rustte. Zo namen Chur en Aäron een steen zodat Mozes daarop kon rusten. Ze legden die onder hem neer zodat hij daarop kon gaan zitten.

Aäron en Chur ondersteunden zijn handen, de een aan de ene en de ander aan de andere zijde. Hier heb je het beeld: Mozes op de hoogste plaats. Houd hem even vast, het plaatje is heel simpel: op de hoogste plaats, gezeten in rust en vervolgens priesterlijk en koninklijk ondersteund door Aäron en Chur, Levi en Juda. Waar denken we dan aan? De schrijver van de Hebreeënbrief zou zeggen: 'Hierover hebben wij veel te zeggen, maar wij kunnen nu niet in details treden.' Ik zeg het hem nu ook even na: daar kunnen we nu even niet in details treden. Maar waar we natuurlijk aan denken, is aan Hem die vandaag de toppositie heeft, onttrokken aan het oog. Als je beneden in de strijd zit, zie je Hem helemaal niet, maar het helpt wel heel erg als je weet dat Hij daar boven is: de grote Koning-Priester. Hij is uit de stam van Juda, maar Hij is ook Priester. Waarom? Als u de Hebreeënbrief erop naslaat, ziet u dat Hij, zoals Melchizedek ooit zowel koning als priester was, naar die ordening en naar dat model is aangesteld. Zo kennen wij Iemand die weliswaar niet zichtbaar en onttrokken aan het oog is, maar die niettemin de beslissende realiteit vormt. Daar gaat het om: een Koning-Priester, de Levende. Degene die ook het leven garandeert en de garantie is dat de dood niet alleen inmiddels overwonnen is, maar ook tenietgedaan zal worden, zodat er geen dood meer is. Kijk, dat is het beloofde land. Dat is waar wij uit leven.

En dan staat er dat zijn handen – dat wil zeggen de handen van Mozes – onbeweeglijk bleven. Ik wil u nog op iets wijzen, want er staat "onbeweeglijk bleven", maar hier staat een Hebreeuws woord: emoenah. Dat zeg ik niet om interessant te doen, maar omdat dit woord altijd standaard vertaald wordt met "getrouw". God is emoenah. Ons woordje "amen" komt hier trouwens ook vandaan. Dat betekent: het is vast, het is betrouwbaar, het is solide. Je kunt er van op aan. In deze context is dat het onbeweeglijk blijven. Mozes bleef onbeweeglijk met zijn handen door die koninklijke en priesterlijke ondersteuning en die steen waarop hij rustte. Eigenlijk staat er: zijn handen waren betrouwbaar. Dat is het woord wat er staat.

Kleur het plaatje zelf verder in; we kennen hem. En hoe is het in de strijd? Hoe zijn wij machtig? Als ik zwak ben, dan is dat geen enkel probleem. Weet je dat? Geen enkel probleem. Ik zeg zelfs: het is een probleem als je denkt dat je machtig bent. Dan ga je voor de bijl, dan word je van achteren aangevallen en doe je heel andere ervaringen op. Nee, als je zwak bent en je bent je daarvan bewust en je weet: Hij is daar, daarboven... de triomf is op voorhand gegarandeerd.

Laat je dat nooit afnemen. Je leeft in de wereld en er komt van alles op je af. Er komt gigantisch veel op ons af en het is een wildernis, maar houd dit vast. Als je dat niet doet, dan blijf je aan het tobben, strijden, klagen, zeuren en murmureren. Maar als je dit weet, mensen: die betrouwbare handen van Hem die getrouw zijn. Hij heeft ze geheven; de overwinning is gegarandeerd.

"Tot zonsondergang" betekent hier in de praktijk gewoon: totdat de strijd over was. Overdag werd er gestreden en toen was de strijd gestreden. Dus zolang de strijd duurde, was daar die man op de top, gezeten met zijn betrouwbare, getrouwe handen en de staf Gods in zijn handen. Als een banier, als een vaandel dat hij droeg. Triomf!

En er staat: "Zo overwon Jozua Amalek en diens volk." Op die wijze dus. Hoe? Terwijl er beneden een strijd gevoerd wordt. We weten dat dit geldt voor de mens in het algemeen – dat weet ik wel, dat geldt ook voor de mensen in Egypte, om het zo te zeggen. Zoals ze zeggen: het leven is een strijdtoneel. Echt, voor iedereen. Maar zeker als je de weg van het geloof gaat, krijg je te maken met conflicten die iemand die in de wereld leeft niet heeft. Ik bedoel niet te zeggen dat ons dat zielig maakt. Nee, maar in zekere zin is dat een minpunt: je bent op weg, je zit in de woestijn en je hebt een strijd te voeren.

Maar weet je? De strijd beneden wordt boven beslist. Of eigenlijk moet ik het nog anders zeggen: de strijd is boven beslist. De vraag is: bedenk je dat? Bedenk je de dingen die boven zijn, daar op de heuveltop? Bedenk je Hem, of zijn je gedachten bij Hem die inderdaad onttrokken is aan het oog? De Koning-Priester naar de ordening van Melchizedek die daar gezeten is. Zo overwon Jozua Amalek en diens volk door de scherpte des zwaards.

▶ 44:55 Overwinning Door de Mond van het Zwaard ↑ hoofdstukken

Ik wil er nog één ding over vertellen, want de geschiedenis van Amalek gaat nog verder. Ik wilde daar eigenlijk meer over zeggen, maar ik heb het eraf geknipt omdat het veel te ver zou voeren. Daar moeten we het bij een andere gelegenheid nog maar eens over hebben: over de lotgevallen van Amalek en de diepere betekenis daarvan.

Maar even dit: zo overwon Jozua de strijd. Jozua voerde beneden de strijd, maar die werd beslecht vanwege dat wat er boven plaatsvond op de top. Er staat dat dit gebeurde door de scherpte van het zwaard. Ik weet niet of u al in de interlineair hebt gekeken, maar dat is mooi. In het Hebreeuws wordt dat anders gezegd. Daar staat niet 'de scherpte van het zwaard', maar letterlijk 'de mond van het zwaard'.

Waarom vind ik dat nou zo mooi? Omdat het suggereert dat een zwaard kan praten, kan spreken. Dat is het Hebreeuwse idioom. Je kunt daar allerlei verklaringen op loslaten, allemaal tot uw dienst, maar ik vind het niet moeilijk. Als je iets begrijpt van de Bijbelse symboliek, dan is dit een inkoppertje: een zwaard kan spreken, een zwaard wordt geacht woord voort te brengen.

Het lijkt me niet zo moeilijk, want zij werden overwonnen door de mond van het zwaard. Weet u waarom? Het zwaard is in de Bijbel per definitie een type, een beeld of een symbool van het Woord – van het Woord van God. In Hebreeën 4 lees je daarover. Ik heb hier een paar teksten genoemd die we eens moeten bekijken. In Hebreeën 4 staat: "Want het Woord van God is levend..." Ja, die staf hè? "Het Woord van God is levend en krachtig en scherper" – ook dat nog eens – "dan enig tweesnijdend zwaard."

Paulus zegt in Efeze 6 dat wij dat zwaard dragen. Natuurlijk hebben we te maken met de listen van de tegenstander, van Amalek, met al dat soort strijd. Maar wij hebben ook een zwaard. Wat staat daar dan? Dat korte zwaard. Maar goed, we hebben een zwaard, en wat is dat? Wel, het Woord van God.

Wat is de bedoeling van dat Woord? Dat Woord moet je niet gaan verdedigen. Dat Woord is juist gegeven om... nee, pardon, om mee te verdedigen, en sterker nog: om aan te vallen. Dat wil zeggen: wat is onze kracht? Hoe wordt de overwinning bepaald? Door het zwaard, want dat heeft een mond. Het Woord van God spreekt daarover. Dat is waar we het vanmorgen over hebben. We zijn samen rond dat levende Woord. Dat bepaalt ons bij Hem en in die strijd. En die strijd is er; de uwe is een andere dan die van mij, en die is weer anders dan die van uw buurman of buurvrouw. Het is allemaal strijd.

Je wordt van achteren aangevallen en er zijn zwakke momenten. Waar komt het dan op aan? Dat is eigenlijk waar we het vanmorgen over hebben. De clou ligt niet in die strijd beneden; de clou zit in Hem die daar op de top van de heuvel is met de staf in Zijn handen. Daarom zeg ik: wij kijken omhoog. Dat is wat een mens ook geacht wordt te doen: omhoog kijken. Ik stel voor dat we met elkaar daarover een lied gaan zingen.