▶ 00:00 De Structuur van de Efezebrief: Roeping en Wandel ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen, ook van mijn kant vrienden, en blij om weer eens in uw midden te mogen zijn. Ik zat vanmorgen nog even in de agenda te kijken en het blijkt alweer vier maanden geleden te zijn dat ik hier voor het laatst was. In november was dat. Hartelijk dank ook voor de felicitaties die ik inmiddels al gekregen heb; gisteren lag er al een kaart op de mat. Altijd geheel trouw, een hartelijke felicitatie voor mijn 34e verjaardag.

Ik wil u vanmorgen heel graag meenemen naar de Efeze-brief en ik heb het deze titel meegegeven. En waarom deze titel? Nou, dat zal vanzelf wel duidelijk worden als we zo door die tekst heen gaan. Ik open met u de brief aan de Efeziërs, zoals gezegd, en dat is een van de hoogtepunten — en daarmee zeg ik echt niet teveel — van het Bijbelse berglandschap. Het is een gevangenisbrief die Paulus heeft geschreven vanuit Rome. Terwijl hij daar tussen een paar muren zat, had hij zo'n geweldig zicht op de hoogte, de breedte, de lengte en de diepte van al de plannen Gods en de liefde van God in Christus. Hij zet dat in deze brief zo schitterend uiteen. Het loopt ook over van de superlatieven en soms is het net alsof Paulus zelf stokt in zijn adem, dat hij de zinnen aan elkaar rijgt en dan weer tussenzinnen eraan toevoegt. Lees maar eens Efeze 1; dat is haast één lange zin. Niet helemaal zoals ik het nu zeg, maar dat scheelt niet veel.

De brief is eenvoudig opgezet in die zin dat het bestaat uit twee delen. Uit twee gelijke delen, mag ik zo ongeveer wel zeggen, want hoofdstuk 1 tot en met 3 gaat over de roeping, als ik het zeg met de woorden die Paulus zelf daarbij ook aangeeft. Het tweede gedeelte, de hoofdstukken 4, 5 en 6, gaat over de wandel. Ik heb dat met dat plaatje expres zo weergegeven, want dat zijn eigenlijk twee poten, twee benen om op te staan. Je kunt niet in de wandel zonder de roeping, en omgekeerd ook niet. Het heeft alles met elkaar te maken. Het heeft te maken met de leer, hoewel ik een beetje aversie heb tegen dat woordje 'leer'. Want dan denkt u misschien aan iets wat heel taai is. Maar de leer is eigenlijk gewoon dat wat geleerd wordt, dat wat onderwezen wordt.

Wel, het onderwijs wat Paulus geeft, heeft hij rechtstreeks gekregen van zijn hemelse Heer. En als ik het zo zeg, dan is dat heel letterlijk zo. Want Paulus is dat allemaal geopenbaard door zijn Heer vanuit de hemel. Dat is een unieke bediening die hij heeft gekregen. Dat zegt hij ook in de Efeze-brief, dat aan hem is... ik lees nu voor uit Efeze 3 vers 8: "Mij, verreweg de geringste van alle heiligen, is deze genade te beurt gevallen om aan de natiën de onnaspeurlijke rijkdom van Christus te verkondigen en in het licht te stellen wat de bediening van het geheimenis inhoudt, dat van aionen her verborgen is gebleven in God, de Schepper van alle dingen." Ja, en dan spreekt hij nog over het plan der aionen, het plan der eeuwen dat Hij in Christus Jezus uitvoert. God heeft een geweldig plan dat allesomvattend is: hemel en aarde. Logisch, Hij is de Schepper van alle dingen en Hij doet nooit zomaar iets. Hij is ook degene die een plan uitwerkt in tijdvakken, in aionen, in wereldtijdperken. Alles is perfect in Zijn hand.

Dat is eigenlijk de toonhoogte, om even bij de titel van deze studie te blijven. De toonhoogte in deze brief is namelijk genade; de God die een plan uitwerkt. Wel, het gaat over die roeping, over dat onderwijs wat hij allemaal te melden heeft. Hij heeft verborgenheden aan Paulus, Zijn geheimen, geopenbaard. Geheimenissen, verborgenheden; dat wat altijd verborgen is geweest in God, maar aan hem uniek bekend is gemaakt. Wel, dat heeft hij in zijn brieven opgetekend en, zoals gezegd, de Efeze-brief is daarbij een hoogtepunt. Daar spreken de eerste drie hoofdstukken van, en de wandel waar het in de laatste drie hoofdstukken over gaat, die sluit daar echt naadloos op aan. Hij zegt in vers 1 van hoofdstuk 4: "Als gevangene in de Heer, dan roep ik u op te wandelen waardig de roeping waarmee jullie geroepen zijn." En dat is feitelijk waar het in die laatste drie hoofdstukken over gaat: een waardige roeping.

Dat wil zeggen dat we een roeping hebben. Met 'we' bedoel ik zij die vandaag mogen geloven in Christus Jezus. Die zijn geroepen, die horen bij die Ecclesia, dat uitroepsel wat de Heer zich vandaag verzamelt. En die hebben een geweldige, hemelhoge bestemming. Ja, en u weet het: adeldom verplicht. Daar hoort een wandel bij die daarmee correspondeert. Dat is wat hij in die hoofdstukken uiteenzet. Als die roeping zo geweldig kostbaar is, dan mag onze wandel ook in alle opzichten die rijkdom weerspiegelen. Dat mag! Dat is ook de logische eredienst. Het gaat er niet om dat het dan móet. Zo wordt dat heel vaak opgevat: de eerste hoofdstukken gaan over de genade en de laatste hoofdstukken gaan over wat wij moeten doen. Zo van: die eerste hoofdstukken gaan over wat God doet en die laatste hoofdstukken gaan erover wat wij dan ook eens een keer moeten doen.

Maar als je het zo zegt, dan is dat een valse noot. Dat is echt een valse noot. Waarom? Omdat ook die wandel juist genade is. Dat je mag leven, elke stap van je leven, van je wandel hier op aarde. Dat je je bewust mag zijn van wie je bent in Hem en de toekomst die Hij voor ons in petto heeft. En dan, in de verhoudingen waarin wij staan en in alles wat we mogen doen, mogen we iets van die genade en die vreugde weerspiegelen. Dat mag, dat is een voorrecht. Op het moment dat je daar dat element van 'wet' inbrengt van "dat moet zo", dan ben je volgens mij de draad kwijtgeraakt in de brief. Trouwens, dan moet ik er ook wel even bij zeggen dat dit ook een beetje komt — en dat klinkt misschien wat onaardig naar de Bijbelvertalers — door de Bijbelvertalingen. Vaak wordt het woordje 'moeten' gebruikt, terwijl dat in de grondtekst helemaal niet gebruikt wordt en zelfs een dissonant is. Het mag! Natuurlijk. Het is logisch. Het is een voorrecht.

▶ 07:42 De Metafoor van het Oude en het Nieuwe Kleed ↑ hoofdstukken

Een opmerking vooraf over de structuur van dat deel, de laatste hoofdstukken van de brief die over het wandelen gaan. De metafoor, de vergelijking, wordt gemaakt met die van een kleed. Er wordt gesproken over de oude mens en de nieuwe mens. Bij de oude mens hoort een bepaald gedrag, een bepaalde denkwijze, een bepaalde spreekwijze, een bepaalde manier van omgang; kortom, alles wat te vangen is onder het label 'gedrag'. Daar hoort een oud kleed bij. En dat wordt nu vervangen als je Hem hebt leren kennen. Dat is trouwens ook Efeze 4: maar jullie heel anders, jullie hebben Christus leren kennen. En dat betekent dat daar een gedrag, een kleed bij hoort dat daarbij past. Ik bedoel, als jij in de modder werkt, dan trek je niet je nette pak aan. Bij elke activiteit, bij elk gedrag hoort een bepaald gewaad.

In Efeze 4 lees je inderdaad die metafoor over het afleggen van het oude kleed en dat het alternatief is dat je een nieuw kleed aantrekt; dat wat bijpassend is. Nou, om maar wat voorbeelden te geven — het beeld blijft wat onscherp, maar goed, we hebben geduld. Oké, nou, maakt niet uit. Zolang we het kunnen lezen dan... en als we het niet kunnen lezen, dan lees ik het voor. Ter illustratie van wat ik bedoel: je trekt het oude kleed uit en vervolgens wordt een bijpassend nieuw kleed aangetrokken. Er staat in Efeze 4 vers 28: "Wie een dief was, stele niet meer, maar spanne zich liever in om met zijn handen goed werk te verrichten, opdat hij iets kan mededelen aan de behoeftige." Dan wordt het ineens totaal omgekeerd.

De oude wandel was gewoon in de wereld. Je was een dief en je ontvreemdde dus van anderen hun eigendommen. Maar dat is nu totaal omgekeerd; je hebt Hem leren kennen en dat is totaal anders geworden. Nu ga je precies het tegendeel doen. Niet alleen maar iets niet van de ander ontvreemden; het is niet alleen dat je niet meer steelt, nee, integendeel: "maar hij spanne zich liever in om met zijn handen goed werk te verrichten, opdat hij iets kan mededelen aan de behoeftige." Dus het wordt totaal omgekeerd. En dat is wat ik dus ook bedoel met: het ene wordt vervangen door het ander. Het oude wordt vervangen door het nieuwe.

Om nog een voorbeeld te geven uit hoofdstuk 5 vers 8: "Want jullie waren vroeger duisternis." Ach, totaal geen zicht op waar je vandaan kwam, waar je naartoe ging, of op het licht dat God laat schijnen. Ja, de wereld leeft in die duisternis; dat geven ze trouwens ook toe. Als je God niet kent, dan betekent het dat het bestaan volkomen zinloos is als er geen God is. Dan zijn we dus onbedoeld in deze wereld. Zinloos. We komen eigenlijk nergens vandaan, of het moet al een Big Bang zijn, maar het is allemaal volledig toeval. Onbedoeld. Dus ook zonder zin, zonder oogmerk, zonder ontwerp, zonder planning. En het gaat dus ook nergens naartoe; ja, hooguit de dood, want dat is dan de enige zekerheid. Nou, gefeliciteerd.

Jullie waren vroeger duisternis, maar thans zijn jullie licht. Dat wil zeggen: er is licht gaan schijnen in je hart, in de Heer, door wat Hij te melden heeft. En dan zegt hij: "Wandelt dan ook als kinderen van het licht." Is dat logisch? Moet dat? Nee, dat mag. Dat is het logische gevolg.

▶ 11:29 Verstandig Wandelen en de Wil van de Heer Verstaan ↑ hoofdstukken

Nou, dat lijkt me wel even voldoende om aan te haken bij dat gedeelte waar ik u bij wil bepalen in Efeze 5. Daar begint Paulus dan... nou ja, ik zeg: "hij begint", maar dat is helemaal niet waar. Maar daar begin ik eigenlijk met de voorlezing. Want er staat in Efeze 5 vers 17: "Wees daarom niet onverstandig, maar tracht te verstaan." Maar eigenlijk staat er letterlijk: begrijp wat de wil van de Heer is. Niet trachten, maar begrijpen. Want als je Zijn Woord kent, dan kun je ook in staat zijn om het te vatten en om te begrijpen.

Overigens, voor degenen die dat niet kennen, ik wil het eventjes toelichten, want u vindt het misschien wat vreemd wat u hier ziet. Maar die eerste regel is de Griekse tekst die Paulus ooit optekende, tweeduizend jaar geleden, daar in die gevangenis in Rome. Daaronder staat de meest letterlijke woord-voor-woordweergave, zo één op één mogelijk. Concordant heet dat. En daaronder, in dat vage grijs, staat de wijze waarop dat vertaald is. In dit geval de NBG-vertaling, die de meesten ook gebruiken. Dan kun je ook zien in hoeverre dat correct is en ook overeenkomt. Dus ik zeg tegen u: er staat eigenlijk niet "tracht te verstaan". Dat kan ik ook heel gemakkelijk aantonen, want er staat gewoon letterlijk "begrijpt". Begrijp, zonder dat trachten. Geen kritiek op de vertalers, maar gewoon even voor de accuratesse. Want als we bezig zijn met de Schriften en je opent die Bijbel, dan wil je weten wat Paulus heeft opgetekend. Dan ben je niet geïnteresseerd in wat mensen denken dat het betekent. Met een schuin oog kunt u daar naar kijken, dat is het idee.

Niet onverstandig zijn betekent: gebruik je verstand. Want God heeft ons verstand gegeven. En verstandig zijn wil niet zeggen dat je veel verstand hébt, maar verstandig zijn wil zeggen dat je het verstand dat je hebt gekregen ook gebruikt. Sommige mensen hebben heel veel verstand gekregen, maar ze gebruiken het niet; dat is onverstandig. Sommige mensen hebben niet zo heel veel intelligentie of hersenen van de Heer gekregen, maar dat maakt niet uit als ze het maar maximaal gebruiken. Dan ben je wijs. Dat is wijs. Dus: wees verstandig.

Het gaat er ook niet om te leven naar de wet. Ons leven wordt niet geregeerd door de wet van: mag het nou wel of mag het niet? Is het geoorloofd of is het niet geoorloofd? Daar was Paulus heel gauw mee klaar. Want als die vraag hem wordt voorgelegd in de Korintiërbrief, dan zegt hij dat alle dingen geoorloofd zijn. Punt. In ieder geval moet dit duidelijk zijn: alle dingen zijn geoorloofd. Zij legden hem de vraag voor: "Mag dat?" En hij zei: "Alle dingen zijn geoorloofd. Ga me nou niet lastigvallen met de vraag of het wel of niet mag, want dan begrijp je het gewoon niet." We leven in de genade en de Heer heeft ons in de ruimte gezet. Hij zegt dat alle dingen geoorloofd zijn, maar we hebben verstand gekregen om vervolgens onszelf de vraag te stellen: is het nuttig? Want niet alle dingen zijn nuttig. Of iets nuttig is, ja of nee, dat is een kwestie van je verstand gebruiken.

Wat is het meest nuttig? Waar bouw ik de ander mee op? Waar bouw ik mezelf mee op? Waar verheerlijk ik Hem mee? Ik noem het nu als laatste, maar het is in wezen de primaire vraag: waar verheerlijk ik Hem mee? Wat toont en demonstreert Zijn heerlijkheid? Kijk, dat zijn interessante vragen. Wat is nuttig? Wees niet onverstandig, maar versta wat de wil van de Heer is.

▶ 15:15 Niet Bedrinken aan Wijn, maar Vervuld Worden met Geest ↑ hoofdstukken

En er staat nog bij: "en bedrinkt u niet..." Dit is trouwens ook weer een heel mooi voorbeeld van hoe het ene wordt vervangen door het andere. Bedrinkt u niet aan wijn? Daar moet ik even bijzeggen dat dit niet hetzelfde is als drinken. De Bijbel heeft niets tegen wijn, of tegen alcohol in het algemeen. Het staat zelfs in het boek Richteren; dat is een tekst die een heleboel mensen niet kennen, maar het is een hele mooie. Er wordt daar gesproken over wijn die het hart van God en mensen verheugt. De Bijbel spreekt daar dus heel positief over.

Maar u weet allemaal hoe het werkt: je moet er niet te veel van drinken. Dat is bedrinken. Bedrinken is dus dronken worden; dan ben je niet meer nuchter. En wat is daar het probleem van? Over dit verschijnsel worden in de Bijbel natuurlijk niet zoveel positieve woorden geschreven. Als Paulus een rijtje geeft van de werken van het vlees, dan spreekt hij ook over dronkenschappen. Het idee is dat je dan niet meer nuchter bent. Wat daar precies het probleem van is, zegt hij er direct achteraan: "waarin bandeloosheid is" of liederlijkheid. Een mens verlaagt zich daarmee; ik hoef dat denk ik niet toe te lichten. Je gaat allemaal dingen doen en zeggen waar je later — in nuchtere toestand dus — spijt van hebt. Het maakt meer kapot, zeggen we dan, dan je lief is.

Dat is de negatieve kant. Bedrink je niet, waarin bandeloosheid of liederlijkheid is, maar word vervuld met de Geest. Het idee is blijkbaar dat er een connectie tussen die twee bestaat: bedrinken en vervuld worden. In wezen is bedrinken ook jezelf vullen met. Kijk, "drink een weinig wijn" kan om medische redenen, zoals bij Timotheüs vanwege zijn maagproblemen, maar ook voor de stemming. U weet wat alcohol doet, zelfs al bij één glas: het maakt de tongen los. Dat zullen we hier trouwens ook zien. Het maakt de tongen los, mensen spreken makkelijker, en we weten allemaal dat het de gezelligheid verhoogt.

Maar op het moment dat je vervuld wordt van wijn... hoe was dat gezegde ook alweer? "Als de wijn is in de man, dan is de wijsheid in de kan." Dan is de wijsheid weg, het verstand is weg. Dan ben je niet meer nuchter, niet meer bezonnen. Dan ga je dingen doen waar je je voor geneert. Als er dan foto’s van worden genomen die later op internet worden geplaatst, dan schaam je je helemaal dood. Ik bedoel maar: dat soort dingen gebeuren als je ervan vervuld wordt. En in het vervuld zijn van drank is liederlijkheid.

Maar als je nou vervuld wordt met Geest, dat geeft een totaal ander effect. Het ene is negatief — om zo te zeggen: oud — en het andere is positief. Daar zit trouwens nog iets achter: wijn is een type, een beeld van geest. We spreken ook altijd over geestrijk vocht. Dat wil zeggen dat die alcohol vluchtig is, het vervliegt; dat is in feite geest die vrolijk maakt. Het ene is een type van het andere.

Er zit ook een type van nieuw leven in. Ze zeggen niet voor niets, als het glas geheven wordt: "L'chaim!" Dat is Joods. In Amsterdam zeggen ze dan "de gaaiën", maar het is L'chaim. L'chaim betekent: op het leven! Dat is waar wijn van spreekt. Dat komt uit die kelder, weet u wel? Dat sap van de wijnstok gaat de kelder in. Na een verloop van tijd komt het uit de kelder — uit het graf, om zo te zeggen — en dan is het geestrijk vocht geworden. Dat is een heel proces, maar in ieder geval spreekt het van nieuw leven dat vreugde geeft. Daar is wijn een type van. Het feit dat Paulus die link legt tussen het ene en het andere is dus niet zo moeilijk; dat is een kwestie van Bijbelse beeldspraak. Bedrink je niet aan wijn waarin de liederlijkheid is, maar word vervuld met de Geest.

▶ 20:11 Vervuld met Geest Is Vervuld met het Woord ↑ hoofdstukken

Moet ik er trouwens nog iets bij zeggen? Want als je dat leest in een parallel gedeelte van de Bijbel... Van deze brief, want dat heb ik er nog niet bij gezegd, maar dat doe ik dan bij deze: je hebt de Efeze-brief, en een brief die in diezelfde periode is geschreven, is de Colosse-brief. Ze zijn ook gelijktijdig verstuurd en met Tychicus meegegeven naar de betreffende plaatsen. De brieven aan de Efeziërs en de Kolossenzen lopen in heel veel opzichten parallel. Een vers dat in de Efeze-brief voorkomt, vindt vaak zijn parallel, zijn tegenhanger in de Colosse-brief. Het zijn geen twee identieke brieven, maar ze lopen parallel en dat is een heel mooi verhaal.

Waarom wijs ik er nu even op? Er wordt hier gesproken over "wordt vervuld met", of letterlijk staat er: "in geest". Dat klinkt natuurlijk wazig. Geest heeft nu eenmaal de reputatie dat je het niet kunt pakken. Dingen kun je pakken, maar geest is iets wat zich niet laat tasten; het is een wat abstract begrip. Maar het wordt zoveel concreter wanneer we dat parallelle gedeelte erbij betrekken. In Kolosse 3 vers 16 staat dit: "Het woord van Christus wone rijkelijk in jullie, zodat jullie in alle wijsheid elkaar leren en attenderen" – eigenlijk attent maken op – "en met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen in genade zingende in jullie harten voor God."

Waar het me nu even om gaat, is dat hier in Efeze 5 – we zullen het vanzelf straks ook zien – het resultaat van vervuld zijn in geest identiek is met het vervuld zijn met het woord van Christus. Ik wilde dit meegezegd hebben: het een is gewoon hetzelfde als het ander. Uiteindelijk is vervuld zijn met geest hetzelfde als vervuld zijn met het woord van Hem. Christus is trouwens de titel van Hem die opstond uit de doden en het nieuwe leven aan het licht bracht. Hij heeft Zijn woorden gegeven, ook aan Paulus. Het woord van Christus, hij zegt: laat dat rijkelijk in jullie wonen. Dus niet mondjesmaat, wees ermee vervuld. Het resultaat is dat er muziek in je omgang komt, dat je elkaar gaat onderwijzen en dat er woorden van genade klinken. Dat is harmonie, muziek.

Dus vervuld zijn in geest is vervuld zijn met Zijn woord. Een woord is feitelijk ook niet concreet, dat kun je ook niet pakken. Je woord hoor je, en dat is met geest ook zo. De wind hoor je; je ziet de effecten ervan in het waaien, in het bewegen van de takken van de boom bijvoorbeeld, maar zelf laat hij zich niet zien. Wind en geest zijn synonieme begrippen. Een woord zie je ook niet, maar je hoort het. En dat woord van Christus, als dat rijkelijk in je woont, dan is dat geest. Dat is spirit. De Heer Jezus zegt ergens in de evangeliën, in Johannes 6: "Mijn woorden zijn geest en leven."

Vervuld zijn met Zijn geest is dus niets anders dan vervuld zijn met Zijn woord; de woorden die je tot je neemt. En dat blijkt dus leven te zijn, kracht. Een woord is niet zomaar wat lettertjes. Nee, dat vervult je. Dat is het woord van Hem. Dat is nieuw leven. Dat is bruisen. Dat is krachtig, dat is levend en het heeft ook zijn uitwerking.

▶ 24:34 Muziek in het Hart en Danken als Respons op Genade ↑ hoofdstukken

Nou, wat die uitwerking is, dat is precies het onderwerp van het navolgende vers, want dan komen we aan in vers 19. Daar zegt Paulus: "en spreekt onder elkaar in psalmen en lofzangen en geestelijke liederen en zingt en jubelt de Heer van harte." Eigenlijk staat er: "sprekende en zingende". Het idee is — en moet u eens opletten hoe dat er eigenlijk staat als je even precies naar die grondtekst gaat — spreekt tot jezelf, onder elkaar, in psalmen en lofzangen en geestelijke liederen, zingende. Dus dat spreken wordt vervolgens zingen. Dat spreken is namelijk ook in harmonie, maar op het moment dat woorden in harmonie gesproken worden en ook op deze toonhoogte, dan wordt het ook muziek. Het is het resultaat van vervulling met de geest, of ingeest en woord. Maak daar nooit een scheiding in: vervuld zijn met Zijn geest is dat Zijn woord rijkelijk in je woont.

Zodat je dat vervolgens... wat gebeurt er als iets rijkelijk in je woont? Als je er vervuld mee bent, dan spreek je erover, toch? Zo gaat dat. Waar het hart vol van is, daar loopt de mond van over. Probeer dat maar eens een keertje voor je te houden. Dat lukt je niet. Trouwens, waarom zou je? En spreekt onder elkaar in psalmen, lofzangen en geestelijke liederen. Wat precies het verschil is, daar wil ik nu even aan voorbijgaan. Maar u begrijpt dat die omgang onder elkaar... wij lallen dan niet. Kijk, dat is waar we het over hadden als het gaat om dronkenschap. Want liederlijkheid, dat is nepvrolijkheid. Dat is niet echte vrolijkheid, want echte vrolijkheid zit van binnen. Het zit niet in een fles natuurlijk. Nee, echte vrolijkheid is dat je een reden hebt om blij te zijn en dat je vervolgens, als je je daarmee bezighoudt, ook andere mensen kunt vertellen. Dat maakt je nog blijer, want het is geweldig om goed nieuws te horen, maar het is nog veel mooier om het door te geven.

Nou, spreekt dan onder elkaar in psalmen, lofzangen en geestelijke liederen en zingt en jubelt de Heer van harte. Hier staat trouwens een woord waar ons woord psalm dan weer van afgeleid is, maar dat is weer afgeleid van het werkwoord dat eigenlijk betekent: tokkelen met een snaarinstrument, muziek maken, musiceren. De vertalers hebben dat hier weergegeven met jubelen, maar het idee is gewoon: muziek-makend in het hart van jullie. Dáár komt muziek echt vandaan: muziek maken in het hart van jullie aan de Heer. En dat is precies dus ook de reden waarom ik die titel had meegegeven op die eerste dia.

Maar lees nog even verder, want er staat hier een komma en inderdaad, de zin loopt door: "dankt te allen tijde." Kijk, dat is nou weer zo'n typisch woord uit de brieven van Paulus. Het loopt over; het is trouwens ook in deze brief overvloeiend van dankzegging. Als je hart vol is van genade... want laat ik u dan dit vertellen: dit woord danken in het Grieks — en u kent dat als u een rooms-katholieke achtergrond hebt, dan weet u waar ik het over heb — het Griekse woord voor danken is eucharistia, maar dat is dan weer afgeleid van charis, en dat is genade. In onze taal klinkt dat niet zo door, maar in het Grieks, als je dankbaarheid zegt, dan zeg je eigenlijk: dat is de respons op genade. Eigenlijk is eu-charis: goede genade. Eu betekent goed of wel. Het is de respons op genade. Daar hoef je niet zo ingewikkeld over te doen. Het idee is: je krijgt dingen, zomaar om niet. Genade, charis, betekent dat je blij gemaakt wordt om niet. Gratis, voor niks; je krijgt dingen om niet. En dat maakt je blij. En wat gebeurt er als je iets krijgt om niet en je bent er blij om? Dan ga je danken.

Dus dankbaarheid is niets anders dan de reflex en de respons op genade. Je krijgt genade, en als je een overvloed van genade krijgt, ga je ook overvloedig danken. Vandaar ook dat die brieven overlopen van genade. Wij denken natuurlijk heel vaak in termen van bidden en Paulus heeft het daar niet zo over. Paulus heeft het vooral over... ja, bidden is heel goed, begrijp me goed hoor, ik wil niet misverstaan worden. Bidden is heel goed als het erom gaat dat we besef krijgen hoe rijk we zijn. Ik zou u zo mee kunnen nemen — ik ga het niet doen — naar Efeze 1, en je leest ook in Efeze 3 dat Paulus zijn knieën buigt voor de Vader, opdat we verlichte ogen van het hart zouden krijgen om te beseffen hoe groot de rijkdom is die Hij ons geeft. Dat lees je iedere keer in de brieven. Want wij leven uit genade en we krijgen de dingen.

Wij hoeven niet — om maar wat te noemen, en misschien zeg ik hier iets wat gevoelig ligt, al denk ik dat eerlijk gezegd niet zo — maar zoveel mensen denken dat je bidt om vergeving. Weet u waar Efeze 1 mee begint? Waar Paulus zegt: wij hébben de vergeving. Daar bidden we niet om, daar danken we voor. Als je iets ontvangen hebt, wat doe je dan? Dan dank je daar toch voor? Nou, om maar iets te noemen. Wij zeggen: "Heer, wilt U bij me zijn vandaag?" Ja, ik vind het altijd wat vervelend om op zulke intieme dingen die te maken hebben tussen jou en de Heer om daar tussen te gaan zitten; dat bedoel ik helemaal niet. Maar ik wil even de toonhoogte van de brieven van Paulus te pakken krijgen. Dat is genade. Hij is met ons. De Heere is nabij. Altijd, als Hij dat nou aanzegt, wat doe je dan? "Dank U wel dat U bij me bent. Dank U wel dat U mij zegent. Dat U zoveel meer kunt in mijn leven dan ik zelfs maar bid of besef." Dan wordt bidden danken. En je bidt vooral dat je echt mag gaan beseffen, want we hebben echt waar geen flauw idee wat we in Christus bezitten.

In Efeze 1 vers 3 staat: "gezegend zij de God en Vader van onze Heer Jezus Christus, die ons met..." Ja sorry, weet u wat het in de vertaling is? Dan zeggen ze: "die ons met allerlei geestelijke zegen in de hemelse gewesten gezegend heeft in Christus." Dat is een hele mond vol, maar dat woordje 'allerlei' kunt u rustig doorkrassen. Dat staat er niet. Er staat 'alle'. Alle. In de Statenvertaling staat het wel. Kijk, als je een NBG-vertaling hebt, dan minimaliseer je de dingen. We zijn gezegend met élke geestelijke zegen. Nou, als dat zo is, leef daar dan uit! En vandaar ook die dankzegging, dat overvloeien in dankzegging. En dan heb je ook nog weer dat charis, dat is dus het woord voor vreugde; dat wat blij maakt om niet. U ziet, in zulke woorden zit veel meer dan we zo op het eerste gezicht zouden denken. Een leven dus vervuld met vreugde. Waarom? Omdat Hij geeft.

"Dankt te allen tijde", en er staat bij — ik lees even verder: "in de naam van onze Heer Jezus Christus God de Vader voor alles." Het eerste waar ik even op wil wijzen, dat is altijd wat je ziet: we hebben één God, namelijk de Vader, en Hem danken wij. En hoe doen we dat? Wel, in de naam van. We gaan door onze Heer Jezus Christus. Hij is gemaakt tot Heer, Hij is gemaakt tot Christus, en in Zijn naam komen wij tot de God en Vader. En waar danken we dan voor? Nou, voor alles. Ik heb wel eens, nog niet zo lang geleden, een mailtje van iemand gekregen die een aanmerking had op wat ik verteld had. Toen had ik ook zoiets gezegd over danken voor alles. Nou, dat geloof ik niet, wij danken onder alles, niet voor alles. Ik begrijp wel waarom men dat zo zegt. Inderdaad, er staat in 1 Thessalonicenzen 5 vers 18 een mooie passage: "bid te allen tijde, dankt in alles en verblijd u te allen tijde." Maar daar staat: "dankt in alles", dat wil zeggen: onder alle omstandigheden. Dat is waar. Onder alle omstandigheden, maar hier staat dan toch maar mooi...

▶ 34:48 Danken voor Alles: God Maakt van Minnen Plussen ↑ hoofdstukken

Ja, hoe kan dat? Want daar raak je een belangrijke vraag. Hoe kun je danken voor alles? Is alles wat we meemaken immers zo positief? Zojuist in de inleiding zei Ron het een en ander en daarvoor hadden we ook al even een gesprekje over een portie lijden dat ons niet bespaard wordt. Sommigen onder ons kunnen daar op dit moment heel erg over meespreken, dat weet ik. Alle moeite die je ondergaat, de mensen die je ontvallen, ziekte, noem maar op in de relatiesfeer. Die moeilijkheden, die negatieve dingen, die zijn er.

En dan de vraag: Paulus, weet je wel waar je het over hebt? Ik moet er trouwens bijzeggen dat hij dit vanuit de gevangenis schreef. Daar was hij ook niet zomaar terechtgekomen. Als u zijn geschiedenis wilt weten en wat hij allemaal heeft meegemaakt, dan kan ik u verzekeren: hij wist donders goed waar hij het over had. Juist hij zegt: "Dankt voor alles, met betrekking tot alles." Hoe kan dat? Dat blijft de vraag. In wezen maak ik de vraag met wat ik nu zeg alleen maar groter. Hoe kun je God danken voor negatieve dingen? Voor pijn, voor moeite, voor verlies en voor lijden in het algemeen? Vul het maar in; ik hoef dat helemaal niet zo te preciseren, want we hebben daar allemaal onze ideeën over. Hoe kun je God danken voor negatieve dingen?

Het Bijbelse antwoord is... ik sta te aarzelen waar ik zal beginnen. Een van de mooiste verzen die in dat verband genoemd kunnen worden – ik heb er geen dia van, maar je leest het in Romeinen 8. Paulus zegt daar in vers 28 van dat prachtige hoofdstuk: "Wij weten nu..." Dat is geen kwestie van voelen. Het is trouwens heel belangrijk wat ik nu zeg: het is geen kwestie van voelen. Wij weten. Als je op je gevoel afgaat, dan ga je altijd de mist in. Maar wij weten. Hoe weten we dat? Omdat God dat zelf zegt. Hij verklaart het in Zijn Woord, Hij heeft het laten optekenen. Wij weten.

Als je weet dat Hij God is, dan weet je dat ook op voorhand. Als Hij God is, heeft Hij alles in Zijn hand. Hij heeft alles gemaakt en Hij heeft alles bedacht. Denkt u nu werkelijk dat er ooit iets mis kan gaan bij Hem? Dat is een van de dingen die u mij veel vaker hebt horen zeggen, dat weet ik. Ik ben niet origineel als ik het nu zeg, maar ik blijf het herhalen, want dit klinkt als muziek in mijn en uw oren. Dat kan niet anders. Bij God gaat er nooit iets mis. Nooit. Hij weet wat Hij doet.

Wij overzien de dingen niet. Wat zien wij nu eigenlijk van de dingen? We kennen de achtergrond en het totale plaatje niet. Integendeel. We weten niet eens of we hier straks gezond de zaal weer verlaten. We weten helemaal niets over de toekomst. Er is er één die het heden kent, de toekomst overziet en van wie de profeet Jesaja zegt dat Hij van den beginne de afloop verkondigde. Dat is de God met wie wij van doen hebben. Bij Hem gaat er nooit iets mis.

Ik kom weer even terug bij Romeinen 8 vers 28. Wij weten nu dat de God alle dingen doet medewerken ten goede voor hen die God liefhebben. Wie God liefheeft, wie weet dat Hij God is en Hem daarom liefheeft, die weet dat Hij alles doet medewerken ten goede. Niet alles wat er gebeurt in ons leven is goed, maar Hij doet het medewerken ten goede. Oftewel: die negatieve dingen, al die minnen die wij in ons leven zien, die worden allemaal plussen. Als je God kent en God daarom ook liefhebt, dan weet je dat: Hij maakt van alle minnen plussen.

Daarom houd ik ervan om te zeggen: er bestaan geen minnen, er bestaan alleen maar plussen die nog niet af zijn. Een min is immers een plus waarbij de verticale streep nog ontbreekt. Hij maakt van alle minnen plussen. Als je zo in het leven staat, dan wordt het licht in je hart. Dan zie je al die minnen en denk je: wat gaat God daarmee doen? Hij gaat het allemaal tot een plus maken.

Er zijn tal van passages in de Bijbel die dat geweldig bevestigen. Ik denk aan de geschiedenis van Jozef. Hij zat ook in de gevangenis, wel twee jaar lang. Ik ga daar nu niet diep op in, maar hij wist ook hoe het zat. Ondanks alle dingen die hem overkwamen, wist hij dat God hem die dromen had gegeven. Hij wist: het komt allemaal goed. Het waren louter negatieve dingen die zich opstapelden. Hij werd verworpen door zijn broers, kwam in het huis van Potifar en maakte daar ook een heleboel negatieve dingen mee. Uiteindelijk belandde hij in de gevangenis. Maar Jozef was een man van geloof. Als zijn broers later bij hem komen wanneer hij inmiddels onderkoning is geworden, zegt hij: "God heeft het allemaal ten goede gekeerd. Jullie hebben kwaad tegen mij gedacht, maar God heeft dat ten goede gedacht."

Kijk, dat is de God met wie wij van doen hebben. De God die de minnen tot plussen maakt. Dan kunnen ze bij meneer Ratelband en weet ik wie allemaal wel "tsjakka" roepen en over positief denken spreken, maar dít is pas positief denken! Het geheim van positief denken is een God kennen die alle minnen tot plussen maakt. Op aards niveau zie je minnen, maar als je het van bovenaf bekijkt, zie je een plus. Dat is wat God doet. De afschuwelijkste dingen worden in Zijn hand, als de goddelijke Alchemist, veranderd in goud. Hij maakt van ijzer goud en van leem zelfs iets kostbaars. Daar zijn ook voorbeelden van.

En dan heb je het kruis van Golgotha. Als je één ding in de Bijbel moet benoemen dat een dieptepunt is in de hele menselijke geschiedenis, dan is het dat wel. Maar zoals het lied van Johan de Heer zegt: het is het kostbaarst kleinood geworden. Waarom? Omdat God de min drie dagen later tot een triomfantelijke plus heeft gemaakt. Hij triomfeert over de dood. Ook de dood is een min. Natuurlijk is het een vijand, maar wij weten dat God alle dingen medewerkend ten goede doet en daarom zien wij in geloof allemaal plussen.

Daarom kon Ron ook met recht Romeinen 8 citeren: dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid die geopenbaard gaat worden. Daar staat het trouwens nog veel sterker: het is letterlijk niet waard om vergeleken te worden met de heerlijkheid die geopenbaard wordt. Leg het op een weegschaal en dan blijkt het lijden van de tegenwoordige tijd niets te zijn. Het is geen vergelijk; de heerlijkheid is zo overtreffend. God heeft de minnetjes zelfs nodig om Zijn plussen te maken. Het kwaad verandert in Zijn handen tot goed.

Dan kijk je heel anders naar deze wereld. En dan kun je dus ook – en nu zijn we weer terug bij de tekst – God de Vader danken voor alles. Hoe kan dat? Om deze redenen: we hebben een God en Hij is een Vader. Hij is een Vader voor Zijn schepping. Alles komt uit Hem voort, het is het werk van Zijn handen en dat verlaat Hij nimmer. Leg het maar in Zijn handen, geef het maar over. Hij maakt het allemaal goed. Wees elkaar onderdanig, ondergeschikt in de Heer. Ik heb nog een heel aantal verzen hierachter staan die ik ook nog wilde bespreken, maar ik zie dat het inmiddels echt tijd is om te stoppen.

Dus ik had nog wel wat willen vertellen over de man-vrouwverhoudingen en hoe dat allemaal zo zijn uitwerking heeft in de onderlinge omgang. Maar dat moeten we dan voor een andere keer maar eens parkeren.

Ik stel voor dat we met elkaar een lied gaan zingen over deze God.