▶ 00:00 De Realiteit van de Afgewentelde Steen ↑ hoofdstukken

U allen ook een hele goede morgen van mijn kant. Ik wil de boodschap eigenlijk voortzetten en de lessen vanuit de natuur, die zo schitterend zijn, erbij betrekken. Die geven namelijk dezelfde dingen door als wat we de rest van dit samenzijn ook zullen bezien en beleven: de steen is weg, of afgewenteld. Dat is gebeurd; dat is historie, dat is een feit. Daarom zeggen we met recht ook tegen elkaar: de Heer is waarlijk opgestaan. Maar dat zeggen we niet als een moreel verhaal, een peptalk of als een metafoor. Nee, het is de realiteit. De dood is overwonnen en de steen is, als embleem daarvan, afgewenteld.

Bij dat begrip wil ik u vanmorgen eens in het bijzonder bepalen. Als u dit woord zou opzoeken in de concordantie — dat wil zeggen een trefwoordenregister in de Bijbel — dan zul je dat zien, of je dat nu in de NBG-vertaling of in de Statenvertaling doet. Ik gebruik hier een moderne concordantie op een Bijbelprogramma, in dit geval het ISA Bijbelprogramma. Het enige echte, als u het mij vraagt. Maar tot zover even de reclame.

Als je zo’n concordantie bekijkt, dan zie je dat dit woord 'afgewenteld' drie keer voorkomt, en wel in deze schriftplaatsen: Jozua 5 vers 9, Marcus 16 vers 4 en Lucas 24 vers 2. In omgekeerde volgorde wil ik ze met u de revue laten passeren. Die laatste twee keren in Marcus en Lucas, waar je dat woord 'afgewenteld' aantreft, daar gaat het uiteraard over dat geweldige gebeuren waar we het de hele morgen over hebben, namelijk over die weggewentelde steen. Laten we het eens bezien.

▶ 02:08 Één van de Sabbatten en de Eerstelingsgarf ↑ hoofdstukken

In Lukas 24 vers 1 lezen we: "Maar op de eerste dag der week." Daar moet ik meteen al even iets over zeggen, want dat wordt in alle evangeliën — Matthäus, Marcus, Lucas, maar ook in Johannes — iedere keer benadrukt wanneer het was: op de eerste dag der week. Nou geloof ik dat dit ook zo is, en ik zal het straks ook laten zien: het was de dag na de Sabbat, absoluut, het was de zondag. Maar tegelijkertijd moet ik erbij zeggen dat die uitdrukking veel en veel meer betekent. Er staat eigenlijk niet eens "de eerste dag van de week". Het was het wel, maar het staat er niet. In deze uitdrukking zit namelijk iets anders. In het Grieks staat er letterlijk: "één van de sabbatten". Die "één" slaat op "één dag van de sabbatten". Men heeft dat vertaald met "de eerste dag", maar er staat niet "eerst", maar "één". En er staat ook niet "van de week", maar er staat letterlijk een meervoud: "sabbatten". Je ziet het in het Grieks nog terug: één dag van de sabbatten. Waarom men dat dan vertaald heeft met "eerste dag van de week", dat moet u mij ook niet vragen. Ik wil u er gewoon op wijzen dat er letterlijk staat dat het was op één dag van de sabbatten.

Om dat te begrijpen, moeten we teruggaan naar de Bijbelse kalender en kijken naar hoe God Zijn hoogtijden had ingebed. Daar wil ik u vanmorgen mee confronteren. Om deze uitdrukking te begrijpen, moeten we terug naar Leviticus 23. Dat is het hoofdstuk bij uitstek waarin alle hoogtijden van de Here — de hoogtijden van Yahweh — keurig op een rijtje staan opgetekend. Leviticus 23 moet u onthouden; het is geweldig want daar wordt het allemaal zo op rij neergezet. In Leviticus 23 vers 15 lezen we: "Dan zult gij tellen van de dag na de sabbat" — daar heb je het — "van de dag waarop gij de garve van het beweegoffer gebracht hebt." U moet weten dat er in die week van Pesach een dag was waarvoor geen datum wordt genoemd. Er wordt alleen gezegd: het was de dag na de Sabbat. Op die dag na de Sabbat moest er een offer gebracht worden: de eerstelingsgarve. Dat wil zeggen dat de eersteling van de gersteoogst als offer aan de Here gebracht moest worden. Nogmaals, daar wordt geen datum voor gegeven; er wordt alleen gezegd op welke dag van de week het was, namelijk daags na de Sabbat, oftewel de dag na de zaterdag, de zondag. De eersteling van de gersteoogst — daar kom ik later nog over te spreken — moest dan aan de Here gebracht worden op die dag. De oogst zou nog volgen, maar de eersteling was voor de Here.

Waarom zeg ik dat nu? Het was de dag na de Sabbat. "Van de dag waarop gij de garven van het beweegoffer gebracht hebt, zeven volle sabbatten zullen het zijn. Tot de dag na de zevende sabbat zult gij tellen vijftig dagen." Wat zouden we dan krijgen? Pinksteren. Pinksteren betekent "de vijftigste". Men moest gaan tellen en dan kom je natuurlijk weer uit op een dag na de Sabbat. Vanaf die dag van de eerstelingsgarve in de week van Pesach moest men zeven sabbatten tellen, vijftig dagen in totaal. Die periode wordt de periode van de sabbatentelling genoemd. Op dag nummer één van die periode — de dag waarop het beweegoffer gebracht werd, de dag van de eerstelingsgarve — op die dag gebeurde dit waar Lucas 24 naar verwijst. Dat komt helemaal niet uit de verf als je zegt: "de eerste dag van de week". Dan denk ik altijd aan zondag, en dat klopt wel, maar er zit veel meer achter. Het verwijst naar de dag van de eerstelingsgarve, dag nummer één van die sabbatentelling. Al de evangeliën wijzen juist in die uitdrukking naar die speciale dag die God al had geordineerd, vastgesteld en gefixeerd, al vijftienhonderd jaar van tevoren: de dag waarop de eersteling aan de Here gebracht zou worden. Op die dag gebeurde dit. Dat is geweldig!

Houd hem vast: het heeft alles te maken met de dag van de eerstelingsgarve. Op die dag, op één dag van de sabbatten, dag nummer één van die periode, gingen zij reeds vroeg in de morgenstond met de specerijen die zij gereedgemaakt hadden naar het graf. Die "zij", dat zijn een aantal dames die ook bij name worden genoemd. Goed, dat laat ik even voor wat het is. En dan staat er in Lukas 24: "En zij vonden de steen van het graf afgewenteld." Hier heb je dat woord: de steen van het graf was afgewenteld. En toen zij erin gegaan waren, vonden zij het lichaam van de Here Jezus niet. Als u mij vraagt, was die steen van het graf niet afgewenteld om de Here eruit te laten gaan, maar om hen erin te laten gaan. Denkt u nu werkelijk dat de Here het nodig had dat de steen werd weggerold om eruit te kunnen? We weten uit de rest van de opstandingsgeschiedenis dat dit helemaal niet het geval was. Diezelfde dag nog zou Hij verschijnen terwijl de ramen en de deuren gesloten waren; Hij verscheen midden in hun midden. Het was dus helemaal niet om de Here eruit te laten gaan, maar om hen ervan te overtuigen dat het graf leeg was. Daarom was de steen afgewenteld, zodat zij erin konden gaan. En zij vonden het lichaam van de Here Jezus niet. Dat is het eerste bewijs. Goed, we gaan naar de tweede schriftplaats.

▶ 08:47 Menselijk Onvermogen en de Overwonnen Dood ↑ hoofdstukken

Ik ga nu in omgekeerde volgorde even dat rijtje van drie langs. In Marcus 16 lees je: 'En zij' – dan hebben we het weer over diezelfde dames, die vooral Maria heetten – 'zij zeiden tot elkander: wie zal ons de steen afwentelen van de ingang van het graf?' Je moet dit eigenlijk lezen zoals de Statenvertaling het weergeeft, want zoals de NBG het weergeeft, is het heel onlogisch. Er staat daar namelijk een tussenzin: terwijl zij zich die vraag stelden en opzagen, aanschouwden zij dat de steen afgewenteld was.

Nummer twee: 'want hij was zeer groot.' Dat is het antwoord op de vraag: wie zal ons de steen afwentelen van de ingang van het graf? Want hij was zeer groot. Met dat andere als tussenzin: naar de mens gesproken kon die steen helemaal niet door deze dames weggewenteld worden. Dat kon helemaal niet, want die steen was zeer groot. Ik moet er trouwens bij zeggen: die steen was bovendien verzegeld met een keizerlijk keurmerk. Weet u wat dat betekent? Dat op straffe van de dood, nota bene van de hoogste autoriteit destijds op aarde, die zegel niet verbroken mocht worden en de steen niet weggewenteld mocht worden. Dus degene die dat toch zou doen, de steen wegwentelen en daarmee de zegel verbreken, die zou des doods schuldig zijn.

Het is prachtig dat degene die dat gedaan heeft, juist de Levensvorst is, die de dood overwon. Het afwentelen van de steen is juist een lange neus trekken tegen alle overheden en machten. Dat staat ook in de Colossense brief: Hij heeft de overheden en de machten openlijk tentoongesteld. Nou, dat kun je wel zeggen met het wegwentelen van die steen, want daarmee was ook de zegel verbroken. De mens kon die steen fysiek helemaal niet wegwentelen; dat was niet aan de mens en het mocht bovendien ook helemaal niet. Maar dat alles wordt in dit ene woord gewoon overwonnen. Het blijkt totaal geen bezwaar te zijn, want het was gebeurd; het is een historisch feit. Deze vrouwen zagen gewoon wat er gebeurd was.

Kijk, en dat is ook precies wat de Bijbelse boodschap is. Het vertelt helemaal niet wat een mens moet doen. Trouwens, het vertelt wat een mens niet eens kán doen en ook helemaal niet hoeft te doen. Dat is het mooie. Dat klinkt misschien erg hard, realiseer ik me, maar het komt wel mooi uit. Want inderdaad, dat hoeven wij ook helemaal niet te doen. Het is namelijk gedaan. De steen is afgewenteld. En wat geen mens kan doen... dat is daarmee natuurlijk ook een schitterend embleem van de dood die is overwonnen, want geen mens is in staat om die dood te overwinnen. Als ergens blijkt dat een mens gewoon met lege handen staat, dan is het juist bij de dood; daar kun je niets meer mee. We zijn stervelingen op weg naar de dood en dat is niet aan de mens. Als daar een nieuw leven is, dan moet het van boven komen, van God. Daar spreekt inderdaad die afgewendelde steen van. Maar nu gaan we nog naar een andere schriftplaats.

▶ 12:31 De Doortocht Door de Jordaan en de Tweede Besnijdenis ↑ hoofdstukken

En dat is naar het Oude Testament, en wel naar Jozua 5. Daar vind je het woord 'afgewenteld'. Opnieuw, of ik moet eigenlijk zeggen: voor de eerste keer. Maar ik zei al: we behandelen het nu in omgekeerde volgorde. En dat is zo mooi, want ik vertelde u zojuist al over die dag van de eerstelingsgarve. Het was al duizenden jaren van tevoren door God gezegd: 'Mijn hoogtijd, de dag dat de eersteling voor Mij zal zijn, die de eerstelingsgarve van de oogst zal bewegen.' Dat is de dag na de sabbat in de week van Pesach. En op die dag is inderdaad dat alles gebeurd. Maar ik zal u nu nog iets vertellen. Ook dat woord 'afgewenteld' komen we al in het Oude Testament tegen in een plaatsnaam. Dat is heel onbekend, denk ik, vooral als je de hele betekenissen die daaraan vastzitten erbij betrekt.

Nou, ga eens met me mee. Jozua 5 vers 2 en vers 9. In dat hoofdstuk lees je: 'Te dien tijde'. Je moet even weten: Israël was net door de Jordaan getrokken. Let op, Israël was net door de Jordaan getrokken, door de doodsrivier, de doodse Jordaan. Ze gingen het water in, dat wil zeggen: ze gingen de rivierbedding in, zo moet ik het zeggen. Want de wateren waren tot stilstand gekomen vanaf Adam – ook een plaatsnaam, denk daar eens over na. Maar goed, ze waren door de Jordaan getrokken en kwamen uiteraard aan de andere kant in het beloofde land. Ze gingen door die doodse Jordaan en ze kwamen vervolgens in het beloofde land. Een paar kilometer verder – zo wordt dat niet vermeld, maar dat blijkt – komen ze in Gilgal. Maar nu loop ik eigenlijk al een beetje vooruit.

Het was in die tijd, terwijl ze net door de Jordaan getrokken waren: 'Te dien tijde zeide de HERE tot Jozua'. Een naam die natuurlijk in het Oude Testament bekend is, maar in het Nieuwe Testament niet veel minder. Want het prachtige van de naam Jozua of Jehoshua is dat we die in het Nieuwe Testament vele malen tegenkomen, alleen dan in de Griekse vorm, namelijk Jezus. Jezus en Jozua is exact hetzelfde. Het is zelfs zo sterk dat als de naam Jozua genoemd wordt, verwijzend naar deze historische figuur, zoals in de Hebreeënbrief, er in het Grieks geen onderscheid wordt gemaakt. Dan wordt er gewoon gesproken over Jezus. Jezus en Jozua is exact hetzelfde, alleen de uitspraak verschilt. Maar dat heeft te maken met de verschillende talen. Wij zeggen Jezus en in het Engels zeggen ze 'Jesus', dat klinkt nu eenmaal in elke taal weer anders.

Te dien tijde zei Yahweh tot Jehoshua: 'Maak u stenen messen.' Let even op, zo ging dat in die tijd nog; vuursteen, wat trouwens uiterst scherp gemaakt kon worden. 'Maak u stenen messen en besnijd de Israëlieten opnieuw, ten tweeden male.' Dat klinkt een beetje vreemd natuurlijk, want hoe kun je nu weer twee keer besneden worden? Maar het gaat hier over het volk van Israël als zodanig. Dat wil zeggen: zoals het volk eerst bij de uittocht was besneden. God had ooit de besnijdenis aan het volk gegeven en Israël heeft dat ook altijd gedaan tot aan de uittocht toe. Maar gedurende de tijd daarna is het niet meer gebeurd. Dat wordt ook trouwens toegelicht. En dan lees je: 'Toen maakte Jozua zich stenen messen en hij besneed de Israëlieten op de Heuvel der voorhuiden.' Uiteraard ging die heuvel zo heten vanwege die gebeurtenis. Dus alle mannen uit het volk werden toen bij die gelegenheid besneden.

Ik heb dit mooie plaatje er maar bij gedaan en voor wie het begrijpt, die begrijpt het. Ja, dat is over een ei gesproken, maar dat is het embleem. Maar ik zal u er nog iets over vertellen. Voordat ik dat doe, wil ik u even meenemen naar de uitleg die in Jozua gegeven wordt: 'Dit nu was de reden, waarom Jozua hen besneed: al het volk van het mannelijk geslacht, dat uit Egypte getrokken was, alle krijgslieden waren in de woestijn onderweg gestorven.' Allemaal op twee mensen na, en dat waren Jozua en Kaleb. Alle krijgslieden waren in de woestijn onderweg gestorven nadat zij uit Egypte getrokken waren. Want al het volk dat uitgetrokken was, was besneden geweest, maar al het volk dat geboren was in de woestijn onderweg na de uittocht uit Egypte had men niet besneden. Dus heel dat volk, op twee man na, was onbesneden. Dat wordt hier omstandig uitgelegd. Dan staat er in vers 7: 'Maar hun zonen heeft Hij in hun plaats gesteld; dezen heeft Jozua besneden, want zij waren onbesneden, omdat men hen onderweg niet besneden had.' Nu is het wel duidelijk. Hier wordt herhaald wat er eigenlijk al in het vers daarvoor ook aangegeven wordt, maar hiermee wordt ook benadrukt, juist door de herhaling van de verklaring, dat het hier gaat om een heel nieuw gebeuren: voor de tweede keer. Houd hem vast.

Toen het hele volk – want u vraagt zich nu natuurlijk nog steeds af wat dit met 'afgewenteld' te maken heeft – let op: toen het gehele volk zich tot de laatste man toe had laten besnijden, bleven zij waar zij waren in de legerplaats, totdat zij hersteld waren. Dat kun je je ook voorstellen. Want op de achtste dag, wanneer de besnijdenis normaal gesproken plaatsvond bij een joods jongetje, is dat de meest ideale dag, medisch gezien ook, om dat te doen. Dan is het allemaal niet zo'n ingreep. Maar hoe ouder je wordt, hoe zwaarder de ingreep is; daar is niet zo heel veel fantasie voor nodig om dat te begrijpen. En ze zijn daar gebleven. Hoe lang staat er niet bij. Ik weet wel dat ze door de Jordaan getrokken zijn op de tiende van de eerste maand. Dat staat erbij, hè? Ik kom daar straks nog op terug. De tiende van de eerste maand, dat is de dag dat het Pascha of het Paaslam in huis genomen wordt. Op die dag trok men door de Jordaan. Goed, en dan vers 9.

▶ 19:52 Gilgal: de Smaad Afgewenteld en de Betekenis van Wedergeboorte ↑ hoofdstukken

En de HERE zeide tot Jozua: "Heden heb Ik de smaad van Egypte van ulieden afgewenteld." Kijk, en hier heb je de derde keer – of eigenlijk de eerste keer dat het woord in de Bijbel voorkomt. Daarom noemt men die plaats Gilgal, tot op de huidige dag. Dat "tot op de huidige dag" klopt wel, want dat is nu nog steeds zo. Dit is een plaatje waar je dat nu nog kunt aantreffen: Gilgal. De Arabische letters staan vlakbij Jericho, dus vlakbij de Jordaan, in het zuiden van de Jordaan, vlakbij de Dode Zee.

"Heden heb Ik de smaad van Egypte van ulieden afgewenteld." Hier brak een heel nieuwe periode aan. Alles wat nog maar herinnerde aan Egypte en aan de smaad van Egypte was voorbij. Want Egypte heeft hen natuurlijk gesmaad. In Deuteronomium staat ook dat Egypte hen weghoonde, omdat het hele volk omkwam in de woestijn. Ze waren nota bene uitgetrokken, maar ze bleven daar in de woestijn; het volk heeft daar veertig jaar gezworven. Wat een smaad heeft dat in het land Egypte opgeleverd! Maar alles wat herinnerde aan Egypte was nu voorbij. Afgewenteld! Een hele nieuwe periode.

En dan staat er: "Daarom noemt men die plaats Gilgal." Wat betekent Gilgal? Afgewenteld. Gilgal betekent "afgewenteld". Dat is leuk, want ik neem u even mee. Ik heb ooit, alweer meer dan 35 jaar geleden, een aantal jaren modern Hebreeuws geleerd. Toen heb ik een woordenboek aangeschaft dat in die tijd is uitgekomen: "Woordenboek Hebreeuws-Nederlands, Modern Hebreeuws". Je ziet dat woord daar nog steeds in terug. Ik zal u eens laten zien wat er in zo'n boek te vinden is. Ik heb een scan gemaakt en dan zie je bijvoorbeeld dit. Er staat: het is afgewenteld en daarom "Gilgal". Dat is nog steeds zo in het moderne Hebreeuws. Want wat zie je? Gil-geel, dat betekent rollen, draaien, oftewel wentelen. Je schrijft dat ook hetzelfde als Gilgal, alleen de klinkertekens zijn anders: wentelen.

Vervolgens heb je galgal. Dat schrijf je nog steeds hetzelfde, alleen ook hier veranderen de klinkers weer. Dat betekent een wiel of een rad. Dat lijkt me vrij voor de hand liggend. Het is aan de ene kant een werkwoord – draaien, wentelen, rollen – maar aan de andere kant is het ook een wiel of een rad. Vandaar dat tandraderen ook gilgal of galgal worden genoemd; dat is allemaal hetzelfde. Heb je nog een woord dat daarmee te maken heeft? Gilgul. Dat ligt ook erg voor de hand: dat is een wenteling. Maar het leuke is dat het ook het Hebreeuwse woord is voor metamorfose, een hele gedaanteverwisseling. Of wat dacht u van deze: reïncarnatie? In het Hebreeuws is dat gewoon Gilgal, of een variant daarop: Gilgul.

Wedergeboorte... want reïncarnatie is een geperverteerde variant daarvan, maar het gaat in ieder geval om wedergeboorte. Bij reïncarnatie word je immers opnieuw geboren. Zo symboliseert Gilgal de wedergeboorte. Waarbij het idee is – misschien kent u die uitdrukking wel, hoewel die eigenlijk uit andere kringen afkomstig is – men spreekt over "het rad der wedergeboorte". Een wenteling. Want je keert eigenlijk weer terug naar waar je was. Ja, dat is reïncarnatie. Dan word je weer vlees. "Reïncarnatie" betekent "weer vlees worden". "Carn" betekent vlees, dus reïncarnatie betekent weer vlees worden.

Maar wedergeboorte in de Bijbel is niet weer vlees worden. Het is inderdaad een wenteling, maar niet zo dat je simpelweg terugkeert naar de oorspronkelijke positie. Denk aan draaien en rollen. Als u hierheen gekomen bent met de auto of de fiets, dan draaien die wielen. Die wielen draaien iedere keer hetzelfde rondje, maar je komt wel verder! Kijk, dat is de Bijbelse kijk op wedergeboorte. Het is draaien en rollen, je komt weliswaar terug in de oorspronkelijke positie, maar dan beter; je bevindt je in een heel nieuw stadium. Je komt met recht verder. Het is nieuw leven, maar het leven van de opstanding is niet een herhaling van zetten. Het is nieuw leven dat in een verder stadium is gekomen, namelijk nieuw leven dat nu onvergankelijk is. Het is met recht een vernieuwing, en dat zit allemaal opgesloten in dat woordje Gilgal: wedergeboorte, draaien, wentelen, het rad.

Dan heb ik er nog eentje, wat dacht u daarvan? Dan heb je Golgolet. Dat is weer samengesteld met dezelfde letters en dat betekent "schedel". Waar denkt u dan aan? Golgota! Dat is de schedelplaats. Ziet u? In een gewoon modern Hebreeuws woordenboek liggen al dit soort schatten zomaar voor het oprapen. Schitterend! Het verwijst naar nieuw leven. Over die plaats Gilgal lees je trouwens elders in de Bijbel ook nog het een en ander. Dat zou een geweldige Bijbelstudie op zich zijn; we hebben dat bij een andere gelegenheid hier ook wel eens gedaan. Over Gilgal lees je in Deuteronomium 11 vers 30: "...tegenover Gilgal". En er staat bij: "bij de terebinten van More". Want die terebint – als u trouwens een Statenvertaling hebt, staat er gewoon "eiken" – een terebint is gewoon een eik.

Houd dat dus even vast: Gilgal. Wat wordt er van die plaats gezegd? Het was inderdaad de plaats bij de Jordaan, maar het was ook bij de eiken. Dan begrijp je meteen weer de associatie met de besnijdenis; vandaar datzelfde teken. Het was bij de eiken, en dat vind ik zo mooi: die eik in de Bijbel verwijst naar Gods eed. Het woord voor eed in de Bijbel is "Alah", en dat is hetzelfde woord als voor eik. God zwoer Abraham een eed: "Uit jouw dode lichaam en uit jouw dode vrouw zal nieuw leven worden voortgebracht. In jou en via jou, dwars door de dood heen, zal het nieuwe leven geopenbaard worden en alle geslachten van de aardbodem zullen daardoor gezegend worden." Dat is wat tegen Abraham gezegd werd; dat was de belofte, de eed die aan hem gezworen werd.

En wat gebeurde er? God gaf hem een teken daarvan: de besnijdenis. Wat is het verband? Dat is heel simpel. Een eik en de vrucht van de eik herinneren aan Gods eed: leven dat sterker is dan de dood. Daar heeft het alles mee te maken. More, dat betekent trouwens "onderwijs". Dat is het onderwijs van Gilgal. Het heeft te maken met Gods eedzwering. God zweert dat de dood wordt overwonnen; daar heeft Gilgal alles mee te maken. Dan begrijp je ook meteen waarom Abraham zich iedere keer vestigde bij een eikenboom. Kijk het maar na: niet alleen bij Abraham, maar ook bij Izaäk en Jakob vind je dat iedere keer weer terug. Alles vond plaats bij een eik. Waarom? Omdat het hen per definitie herinnerde aan Gods eedzwering, aan nieuw leven.

▶ 28:40 Opgestane Stenen uit de Dood en de Nieuwe Gersteoogst ↑ hoofdstukken

Ik heb nog één voorbeeld, en dat is Jozua 4. We hadden het over Jozua 5, maar nu gaan we even naar Jozua 4. Daar lees je dat het volk uit de Jordaan is opgeklommen op de tiende van de eerste maand en ze legerden zich te Gilgal. Dit gaat dus nog vooraf aan wat we zojuist lazen in Jozua 5. Het is mooi wat hier over Gilgal wordt gezegd; het wordt direct gekoppeld aan de doortocht door de Jordaan. Ze waren uit de Jordaan opgeklommen. In principe zouden ze nooit in dat beloofde land gekomen kunnen zijn, want die rivier zat ertussen. Maar wat doet God? Hij baant een weg door de Jordaan. Het was inderdaad de tiende van de eerste maand, en ik zei u al: die tiende van de eerste maand — kijk het ook maar na in Leviticus 23 en Exodus 12 — dat was de dag dat het lam in huis genomen moest worden.

Maar dan lezen we even verder in vers 20: "En de twaalf stenen, welke men uit de Jordaan genomen had, richtte Jozua te Gilgal op." Dus wat deed hij? Toen zij door de Jordaan getrokken waren, werden er twaalf stenen genomen uit de rivier. Dat zijn stenen uit de dood. Die werden vervolgens naar Gilgal gebracht en daar werden ze opgericht. Deed hij die stenen opstaan? Jozua richtte die stenen daar op in Gilgal, na de doortocht uit de Jordaan. Ik weet niet hoe het bij u overkomt, maar ik hoop toch dat ik daarmee duidelijk gemaakt heb dat alles van de opstanding spreekt. Van de afgewentelde steen. En dan weet je ook meteen waarom ze stenen messen moesten gebruiken.

Nou, we gaan weer even terug naar Jozua 5. En terwijl de Israëlieten te Gilgal gelegerd waren — want het wordt nog mooier — vierden zij, of letterlijk staat er: ze deden het Pascha. Want eigenlijk is het Pascha niet zozeer één feest; het gaat om die veertiende dag dat het lam geslacht moest worden. Dat is op zichzelf geen feestdag, het feest begon eigenlijk een dag later. Maar ze deden de dag van het Pascha. Let op: de dag van het Pascha is de dag waarop later, 1500 jaar later, Jezus stierf. Ook dat was exact gefixeerd en van tevoren door God vastgelegd. Zijn hoogtijden, de hoogtijden van de HEER, zijn niet zomaar willekeurig gekozen. Nee, die hoogtijden hebben te maken met wat God Zich heeft voorgenomen en in de wet had Hij het allemaal al onderwezen en vastgelegd: "Israël, op de veertiende zullen jullie dat lam slachten." Op die veertiende dag van die maand, in de avond die daarop volgde, werd dat lam dan gegeten in de vlakten van Jericho.

"En zij aten," staat er dan, "daags na het Pascha." Nu wordt het misschien even moeilijker, maar ik ga het uitleggen. "En zij aten daags na het Pascha van de opbrengst van het land: ongezuurde broden en geroost koren, op dezelfde dag." Het gaat hier over de dag vanaf het Pascha. Het wordt wat onduidelijk geformuleerd, maar waar het over gaat is de dag van de Eerstelingsgarve. In die week van het Pascha namelijk — ongeacht op welke datum, want ik heb het al eerder verteld — voor die dag van de Eerstelingsgarve wordt geen vaste datum vastgelegd; dat moest de dag na de Sabbat zijn. Dat was het enige wat daaraan karakteristiek was: het was de dag na de Sabbat. En op die dag ging men eten van de opbrengst van het land. Dat moest zo, want de wijze waarop dit geformuleerd wordt, dient juist om aan te geven dat het de dag van de Eerstelingsgarve was.

Ik ga het nu bewijzen. Er staat hier dus: zij aten daags na het Pascha van de opbrengst van het land ongezuurde broden. Het was de week van Pesach, en in die week werden er geen gezuurde broden gegeten. Zoals Israël nu op dit moment ook ongezuurd brood eet, alleen maar matzes. In die week wordt er ongezuurd brood gegeten, en men mocht nog niet eten van de opbrengst van het land, van de nieuwe oogst. Men mocht namelijk pas gaan eten van de nieuwe oogst als eerst de eersteling aan de HEER was aangeboden. Niet eerder. En daarom staat er ook bij: ze aten van de opbrengst van het land, ongezuurde broden en geroost koren op diezelfde dag, de dag van de Eerstelingsgarve. Nu ga ik u weer even meenemen naar Leviticus 23, want ik wil het bonnetje erbij leveren. Daar staat: "Wanneer gij komt in het land..." Nou, dat was hier het geval, dit moment in Jozua 5: men kwam in het land. "Wanneer gij komt in het land en de oogst daarvan binnenhaalt..." Ze hadden de oogst zelf helemaal niet zien groeien, ze waren net binnengekomen, maar de oogst was daar. De oogst van de gerst welteverstaan; de tarwe zou nog zeven weken duren, maar dit was de gerst. "Dan zult gij de eerstelingsgarve van uw oogst naar de priester brengen en hij zal de garve voor het aangezicht des HEREN bewegen, opdat gij welgevallig zijt; daags na de Sabbat zal de priester die bewegen." "Tot op die dag zult gij geen brood, geen geroosterd of vers koren eten, totdat gij de offergave van uw God gebracht hebt." Met andere woorden: jullie mogen van die nieuwe oogst gaan eten, maar niet eerder dan vanaf de dag dat de eerstelingsgarve aan de Heer is aangeboden. Als hier dus staat dat zij "op diezelfde dag" aten van de opbrengst van het land, dan gaat het dus over deze dag van de eerstelingsgarve. In Gilgal wordt speciaal verwezen naar die dag, naar de dag van de eersteling.

Nu ziet u dat alles in elkaar grijpt, want ik zei u meteen bij de aanvang al: de steen was weggewenteld. Het was afgewenteld, maar op welke dag was dat? Dat was de dag van de eersteling. De Eersteling is uit de doden verrezen, door de Jordaan gegaan, en een hele grote oogst zal volgen. Veel groter dan er ooit verteld wordt, of laat ik het zo zeggen: veel groter dan u in de christelijke wereld verteld wordt. Want dat wordt altijd maar beperkt. Maar de Eersteling is de garantie dat allen zullen worden levend gemaakt. Dat zijn geweldige waarheden. En dat is een feit, het is een mededeling. Het is volstrekt oninteressant of u het nu gelooft of niet. Nou ja, interessant... ik vind het geweldig als je het gelooft, en het is geweldig als je het mag zien, als je ogen daarvoor open gaan. Maar dat neemt niet weg dat het feit er ligt; het is een mededeling. Hij is opgestaan, of je het nu gelooft of niet. En dat nieuwe leven is ook voor u, of je het nu gelooft of niet. Daarom is het ook een bericht; het is geen morele oproep zo van: "Wat doe je ermee?" Nee, het is een mededeling. En voor degenen die het geloven, daarvan zegt de Bijbel: het is een kracht Gods. Het evangelie is een kracht Gods voor ieder die gelooft. Geloof die mededeling, en het zal zijn kracht bewijzen, per definitie.

"Op diezelfde dag," staat er, en dan lees je nog: "En het manna hield op, daags nadat zij van de opbrengst van het land hadden gegeten." Hé, daags nadat... dat betekent dat vanaf die dag er geen manna meer door God gegeven werd. Veertig jaar lang heeft men in de woestijn mannabrood uit de hemel ontvangen. En wanneer hield het op? De laatste dag dat het gebeurde, was de dag van de eerstelingsgarve. Wat een omwenteling voor hen! Het was een omwenteling omdat daar in Gilgal de besnijdenis plaatsvond. Er was een nieuw leven ontstaan in het beloofde land. Over een omwenteling gesproken; wij noemen dat een omwenteling, een revolutie. Nou, als er één revolutie, één omwenteling is, dan is het dit: de afwenteling, de omwenteling van de steen. En op die dag van de eerstelingsgarven hield ook historisch het manna op. Het was de laatste dag. "En het manna hield op, daags nadat zij van de opbrengst van het land hadden gegeten." Dus, zo staat erbij, hadden de Israëlieten geen manna meer, maar ze aten dat jaar van wat het land Kanaän opleverde. Met andere woorden: dat manna, wat ze tot dusver hadden ontvangen, werd nu vervangen door de vrucht van het land.

...hadden genoten, dat werd vanaf nu gerst. Juist op diezelfde dag – daar wordt in Gilgal alle nadruk op gelegd – op die dag vond die omwenteling ook plaats. Het is dus in alle opzichten een omwenteling. Dat was de dag van de eerstelingsgarve. Manna, brood uit de hemel, het levende brood... ja, in het vervolg werd die functie vervuld door de gerst, door de eerstelingsgarve. Gerst in de Bijbel heeft daar alles mee te maken; het heeft te maken met nieuw leven. Kijk het maar in de Bijbel na: voorjaar, nieuw leven.

Op die dag, of in die tijd, is Israël door de Jordaan gegaan. Jawel, maar dat niet alleen: in die tijd brak ook de gersteoogst aan. Ik herinner me dat we jaren geleden een hele serie Bijbelstudies gehouden hebben over het boek Ruth. Dan lees je dat Naomi – ze zegt: "Noem mij Mara" – in het land komt. Ze komt in Bethlehem aan en dan lees je dat ze zegt: "Noem mij Mara," bitterheid. Maar we staan daar aan het einde van hoofdstuk 1: het was het begin van de gersteoogst.

Einde van boek 1, dat wil zeggen: nieuwe hoop. Want de eerstelingsgarve, het begin van de gersteoogst, dat is de dag van de eerstelingsgarve. Vanaf die dag is er inderdaad hoop. Daar verwijst gerst naar: naar nieuw leven.

Nou, ik realiseer me dat als ik dit zo allemaal verteld heb, u zegt: dat zijn wel heel veel Bijbelse ideeën, schriftplaatsen en gedachten. Laat ik het voor u nog eventjes kort op een rijtje zetten.

▶ 41:02 Samenvatting: het Evangelie van Nieuw Leven voor Allen ↑ hoofdstukken

Zeven punten, wat dacht u hiervan? Afgewenteld – waar verwijst dat naar? Naar de weggewentelde steen. Eén ding is duidelijk: geen mens kon dat doen en mocht het ook doen. Het is geen mensenwerk. Maar dat is nu precies ook de reden: het is niet wat van een mens verwacht wordt; een mens hoeft het niet te doen. God doet het.

Afgewenteld is bovendien – en daar heb ik u voor de rest van deze toespraak vooral ook bij bepaald – een belangrijke plaats in de Bijbel. Afgewenteld herinnert aan een plaats daar in het land Kanaän: Gilgal. Wat betekent die naam? Ook afgewenteld. Het is de plaats na de doortocht door de Jordaan. Daar werden ze besneden, ook een embleem van het feit dat de dood is overwonnen. Dat wil zeggen: Abram was niet in staat om nieuw leven voort te brengen en als embleem kreeg hij het teken van de besnijdenis. Het mes werd in het vlees gezet; als het ware: verwacht daar niets van. Maar de vrucht van nieuw leven wordt daar juist door zichtbaar.

Ziet u nu hoe alles in de Bijbelse boodschap – nou ja, al eerder hebben we gehoord: alles in de natuur, met name in het voorjaar – spreekt van nieuw leven? Dat is wat God alsmaar in onze oren toetert: nieuw leven! De dood is overwonnen. Het was ook de plaats Gilgal waar stenen uit de Jordaan werden opgericht. Jozua deed die stenen opstaan op de plek waar Israël de dag van de eerstelingsgarven vierde. Vanaf die dag van de eerstelingsgarven hield het manna op en werd manna in het vervolg gerst.

Zodat deze hele boodschap, wat ik vanmorgen zo kort aan u heb willen doorgeven, allemaal gaat over dat ene moment. Hoe dan ook, en van welk perspectief je het ook benadert bij wat God heeft gedaan: de steen is afgewenteld en nieuw leven is aangebroken. Inderdaad, het is verborgen, nu nog steeds; het is voor de wereld nog steeds verborgen. Maar we weten toch: zo begint elk nieuw leven. En dat nieuwe leven, dat overwint, want Hij kwam om de dood te overwinnen.

En weet u wat het geweldige is? De dood is al overwonnen, maar de dood wordt ook tenietgedaan. Er zal geen dood meer zijn. En weet u hoe God dat doet? Hoe doet Hij de dood teniet? Hij wekt allen tot dat nieuwe leven. Al die miljarden mensen... eigenlijk is deze aarde één grote begraafplaats. En al die miljarden mensen, wie ze ook zijn, wat ze ook op hun kerfstok hebben, wat hun verleden ook is, of ze het nu geloofden of niet: al die mensen zullen nieuw leven ontvangen van God. Dat leven wat toen op de dag van de eerstelingsgarven aan het licht kwam. Ze zullen het allemaal krijgen, puur om niets. En dat, lieve mensen, dat is het goede bericht. Werkelijk evangelie. Amen.

Zullen we er nog een lied over zingen? Ja? Nou, gelukkig, u bent het ermee eens. Hoog tijd voor een lied, geloof ik.