▶ 00:00 Inleiding: Zeven Facetten van het Woord Onmogelijk in het Nieuwe Testament ↑ hoofdstukken

Van mijn kant een hele goede middag allemaal. Dat geldt voor de vrienden op Urk en daarbuiten, want het zijn natuurlijk niet alleen maar Urkers die hier zijn. We zouden in de statistieken nog eens moeten bijhouden hoe de verhoudingen liggen; ik denk dat er inmiddels meer 'vreemden' dan Urkers aanwezig zijn. Of dat allemaal vreemden zijn, de niet-Urkers? Nou, daar hebben we het nog wel eens een keer over.

Zoals zojuist in de inleiding al werd aangegeven, gaan we het vanmiddag hebben over het begrip 'onmogelijk'. Ik beperk me daarbij volledig tot het Nieuwe Testament, waar dit woord tien keer voorkomt. U hebt misschien al even gestaard naar het plaatje op de dia. Dat is natuurlijk alleen tweedimensionaal af te beelden, want ik kan u vertellen dat als u Lego-blokjes pakt en daarmee gaat spelen, u zoiets nooit in elkaar gezet krijgt. Dat gaat hem niet worden; dat is onmogelijk. Het zijn schitterende plaatjes van de Nederlandse graficus Escher. Toen ik klein was, haalde ik al boeken van Escher uit de bibliotheek. Hij maakte dit soort afbeeldingen die onmogelijk zijn, maar prachtig om naar te kijken, vind ik tenminste.

Onmogelijk! Ik wil u vanmiddag bepalen bij een zevental voorkomens waar dat woord in het Nieuwe Testament gebruikt wordt. Die tien keer waar het zojuist over ging, is namelijk niet helemaal eerlijk geteld; daar zitten een paar parallelle gedeelten in. Als het bijvoorbeeld voorkomt in Matteüs, dan staat het ook in Marcus en Lucas, maar het gaat om dezelfde geschiedenis. Dat skippen we dan. Ik wil me vanmiddag beperken tot zeven schriftplaatsen en ik denk dat we daar onze handen al vol aan hebben. Daarbij zullen we ons op verschillende vlakken bezighouden met dat woord 'onmogelijk'.

Ja, onmogelijk voor wie? Want het is een begrip dat in een bepaalde context wordt gebezigd. Is iets onmogelijk in de absolute zin van het woord? Ook dat bestaat. Daar zullen we ons trouwens pas op het laatst mee bezighouden. Of is het alleen onmogelijk voor de mens? We zullen ons in de eerste plaats bezighouden met de mens; ik ga het in die volgorde behandelen. Ik volg dus niet de volgorde waarin het in het Nieuwe Testament staat, maar ik hanteer een eigen indeling. Het maakt verder niet zoveel uit hoe je dat doet, maar we beginnen met 'onmogelijk voor de mens' in Matteüs 19. We zullen ons ook bezighouden met een moeilijk gedeelte in Hebreeën 6 en ook in Hebreeën 11.

Dan kijken we naar iets anders wat onmogelijk is voor de wet. In Romeinen 8 wordt daarover gesproken, maar ook in Hebreeën 10. Vervolgens is er nog één schriftplaats waarbij heel uitdrukkelijk gezegd wordt dat niets onmogelijk is bij Gods uitspraak, Gods woord en Gods verklaring in Lucas 1. En tenslotte zullen we opnieuw naar Hebreeën 6 gaan, maar dan naar het laatste gedeelte van dat hoofdstuk. Dan gaat het over iets wat in de absolute zin onmogelijk is, ook voor God. Dat is de wijze waarop we het vanmiddag zullen bespreken.

▶ 04:07 Onmogelijk voor de Mens: Redding Is Exclusief het Werk van de God ↑ hoofdstukken

We gaan ons nu eerst eens wenden tot Matteüs 19. Dat is misschien wel de bekendste schriftplaats waar het woord 'onmogelijk' wordt gebezigd. Ik haak aan in vers 25. Het gaat over de rijke jongeling; een geschiedenis die we ook in Marcus en Lucas vinden. Die jongeling kwam bij Jezus en dacht dat hij op grond van de wet alles gedaan had. Dat zegt hij ook, en dan zegt de Heer tegen hem: "Maar één ding ontbreekt je." Dat is altijd zo. Als iemand tot Hem komt op basis van eigen werken en eigen verdiensten — "dat heb ik allemaal gedaan" — dan is de Heer daar niet om hem te bemoedigen, zo van: "Keurig gedaan man, als je nog wat beter je best doet, dan kom je er wel." Nee, Hij zegt: "Eén ding ontbreekt je." Daarmee kwam Hij precies bij de zwakke plek, namelijk zijn rijkdom. In het evangelie naar Lucas lees je dat de Heer hem aanzag en hem liefkreeg, maar we lezen ook dat die rijke jongeling vervolgens bedroefd heenging.

Het is goed om dat nog even te lezen. In vers 23 zei Jezus tot Zijn discipelen: "Voorwaar, Ik zeg u: een rijke zal moeilijk het koninkrijk der hemelen binnengaan." En nogmaals: "Wederom zeg ik u, het is gemakkelijker dat een kameel gaat door het oog van een naald, dan dat een rijke het koninkrijk van de God binnengaat." Het gaat daar uiteraard ook over dat koninkrijk dat hier op aarde gevestigd zal worden, waar Israël zo'n grote rol in zal spelen in de toekomende aeon. Rijkdom maakt het binnengaan zeer moeilijk; dat is wat de Heer feitelijk heel duidelijk zegt.

Als je een paar hoofdstukken verder leest, kom je in Matteüs 24 uit, de rede over de laatste dingen, over de voleinding van deze aeon en het aanbreken van de nieuwe aeon. De Heer zegt op een gegeven ogenblik: "Wanneer u die gruwel van de verwoesting ziet staan op de heilige plaats" — dat wil zeggen in Jeruzalem, waar een afgodsbeeld zal worden opgericht, wat nog steeds toekomst is — "dan moet je maken dat je wegkomt. Dan moet je vluchten naar de bergen van Judea." Dan is uiterste haast geboden. Hij zegt zelfs: wie op het dak is, moet niet naar beneden gaan om nog even iets uit zijn huis op te halen. In de letterlijke zin van het woord zal dat voor rijke mensen buitengewoon moeilijk zijn. Als je niet veel hebt, heb je ook niet veel te verliezen en ook niet veel mee te nemen. Maar je zal maar een enorme rijkdom hebben die je moet achterlaten; dat is voor iemand die rijk is buitengewoon moeilijk. Je kunt het immers niet allemaal meenemen. Dus ik denk dat het ook in die zin, in die concrete situatie, heel letterlijk zo is om afstand te doen van al je rijkdom.

Het is in het algemeen natuurlijk waar voor een mens: hoe vast zit je eigenlijk aan je bezittingen, aan je geld en aan alles wat je in materiële zin hebt? Zelfs gezondheid is feitelijk een materieel bezit. Hoe vast zit je eraan? De Heer zegt dat dan, en in vers 25 lees ik: "Toen de leerlingen, de discipelen dit hoorden, stonden ze enorm versteld." U weet inmiddels van mij hoe dat zit: dit is die interlineaire tekst, de Griekse tekst zoals die is opgetekend door de Bijbelschrijvers. Dat is de tekst waar je vooral op moet letten; de meest letterlijke weergave. De regel onder de tekst, in het grijs, is de tekst zoals de NBG-vertalers dat hebben weergegeven. Vooral die middelste regel moet je in de gaten houden, omdat dat de meest letterlijke wijze van weergave is en dus het dichtst bij het origineel staat. Deze vertaling die u hier ziet, is vooral gebaseerd op deze interlineair. Soms is het wat stroef, ik hoop dat u mij dat vergeeft, maar het is bedoeld om ons oor dicht bij het origineel te leggen, zoals dat ooit door de schrijvers is opgeschreven.

Toen de discipelen dit hoorden over die rijken, stonden ze enorm versteld en zeiden: "Wie kan dan gered worden?" Jezus keek hen aan en zei tot hen: "Bij mensen is dit onmogelijk, maar bij de God zijn alle dingen mogelijk." Het is de eerste keer dat dat woord in het Nieuwe Testament gebezigd wordt, en er wordt meteen die tegenstelling gemaakt: onmogelijk... dat is in het algemeen een menselijke beperking. We praten over datgene wat niet in het vermogen van de mens ligt om te realiseren. Dat geldt trouwens voor redding in het algemeen. Het gaat hier natuurlijk over het binnengaan in het koninkrijk der hemelen en het binnengaan in het koninkrijk van de God; dat koninkrijk dat hier op aarde gevestigd zal worden. Ook dat is een gave van de God. Als dat geloof je ten deel valt, als je dat mag zien en mag binnengaan.

Maar voor redding in het algemeen? Als een mens definitief zijn ogen sluit en sterft, dan ben je voor het beërven van het leven en voor de opstanding volledig afhankelijk van de God, die alleen in staat is om de doden weer levend te maken. Dan zijn we volledig overgeleverd aan het vermogen van de God. Maar we hebben een levende God, wat niet alleen betekent dat Hij leeft, maar dat Hij levend máákt. Hij maakt de doden levend. Dat is eigenlijk altijd de essentie van het geloof geweest. Van Abraham lees je dat al: Abraham geloofde in de God die de doden levend maakt en het niet-zijnde roept alsof het is. De God zei al tegen hem: "Jij gaat Abraham heten, vader van vele volken." Jarenlang heeft die man Abraham geheten terwijl er nog helemaal geen nageslacht was. Hij was nog niks, maar de God riep het niet-zijnde bij name alsof het er al was.

Bij mensen is dit onmogelijk. Dat geldt voor redding in het algemeen. Maar bij de God zijn alle dingen mogelijk. Laat ik u dit vertellen: als het gaat over redding, dan is er inderdaad niets onmogelijk. de God heeft een geweldig plan, uiteindelijk voor heel Zijn schepping. Ik houd altijd van dat beeld van een steen die je in de vijver gooit. De Steen, de Hoeksteen — dan denk ik aan de Heer Jezus Christus — maar om Hem heen komen steeds wijdere cirkels. Dat is precies het heilsplan van de God, dat zich steeds wijder uitstrekt. Dan stel je de vraag: wie kan gered worden? Als het er werkelijk op aankomt, is dit bij mensen onmogelijk. Maar bij de God zijn alle dingen mogelijk. Dat is een mooie tegenstelling: aan de ene kant het menselijk plafond, en daar waar de mens eindigt, daar begint de God.

Dan gaan we naar Hebreeën 6.

▶ 13:21 Onmogelijk voor de Mens: Afvalligen Opnieuw Vernieuwen tot Bezinning ↑ hoofdstukken

In de opsomming noemde ik al even dat Hebreeën 6 een heel moeilijke schriftpassage is; zo wordt het algemeen aangeduid. Het is een van de moeilijkste teksten, maar er wordt daar ook gesproken over 'onmogelijk'. Ik vind dat we eerlijk moeten wezen en dit gedeelte dan ook bij deze opsomming moeten betrekken. U bent dus alvast gewaarschuwd. Laat ik eerst dit zeggen: de Hebreeënbrief is — en dat zal toch geen verrassing zijn — geschreven aan Hebreeën. Dat wil zeggen aan Israëlieten, aan Hebreeuws sprekende mensen, in een tijd waarin de stad, de tempel en de hele Joodse eredienst op het punt stonden te verdwijnen. De hele stad en de tempel zouden in vlammen opgaan. Vlak voor de verwoesting van Jeruzalem worden zij aangeschreven om buiten de legerplaats te gaan en Jeruzalem te verlaten.

U moet zich realiseren dat er inmiddels al een hele generatie van Joodse gelovigen was geweest. Vergis u niet, we weten uit het boek Handelingen dat er tienduizenden waren. In de moderne vertalingen wordt dat meestal wegvertaald en dan zeggen ze 'duizenden', maar er staat 'myriade': tienduizenden. Tienduizenden mensen die allemaal, in onze taal zouden we dan zeggen, Messiasbelijdende Joden waren; Joden die geloofden dat Jezus de Messias was. Er waren er velen die die eerste jaren van enorme wondertekenen zo hebben meegemaakt en velen zijn toen door die boodschap en die prediking tot geloof in de Messias gekomen. Maar het tij is gekeerd. Het volk heeft de boodschap afgewezen, ook officieel. De leidslieden in Jeruzalem hebben de boodschap afgewezen en het Koninkrijk dat in die dagen zo nabij verwacht werd, werd niet gevestigd in Jeruzalem.

U begrijpt dat er zich een enorme teleurstelling meester heeft gemaakt van dat volk, ook onder die Messiasbelijdende Joden. Er ontstond ook een enorme afval, want het kwam dan ook nog eens vanwege een enorme verdrukking door de Joodse leidslieden. Die Messiasbelijdende Joden kwamen onder enorme druk te staan om hun geloof in Jezus, de Messias, af te zweren. Dat is een lange inleiding, maar je kunt dit allemaal zo lezen in de Hebreeënbrief als je de hele achtergrond daarbij betrekt. Ik zeg het er even bij, want anders begrijp je dit gedeelte namelijk niet. Ze stonden onder zodanige druk dat ze de Zoon van God moesten verwerpen en moesten lasteren, en het geloof in Hem als Messias moesten afzweren. Er waren er ook velen die dat daadwerkelijk deden. Er zijn meerdere boeken in de Bijbel, brieven eigenlijk, die over datzelfde fenomeen en diezelfde doelgroep van besnijdenisgelovigen gaan, zoals de tweede Petrusbrief en de Judasbrief.

Ik begin te lezen in Hebreeën 6 vers 4: "Want het is onmogelijk, degenen die eenmaal verlicht wordende, proevende bovendien van het geschenk, het ophemelse..." Ik zei al dat u dit niet zo in uw vertaling leest, maar dit sluit zo nauw mogelijk aan bij het origineel. Ze zijn dus verlicht; ze hebben het licht gekregen van het Woord van God over wie de Messias is. Ze hebben het ophemelse geschenk geproefd dat vanuit de hemel kwam en ze zijn deelgenoten of partners geworden van heilige geest. Het werkterrein van Gods Geest was daar, de Geest was actief en zij hebben dat gezien en zij hebben daaraan deel gehad.

Ik lees door in vers 5: "het voortreffelijke proevende van Gods uitspraak". Dat wil zeggen dat ze het Woord van God hebben geproefd en ook hebben ervaren hoe voortreffelijk dat was. Het gaat eigenlijk allemaal over de boodschap van het nieuwe verbond en over het feit dat de apostelen daar in Jeruzalem hebben gepredikt met zoveel kracht, met zo'n demonstratie van krachten, tekenen en wonderen. Vanwege die enorme kracht hebben velen zich ook bekeerd tot die boodschap. Maar voor velen is het ook schijn geweest. Men is vooral onder de indruk geweest van de wondertekenen, van dat wat ze zagen. Ze hebben misschien wel geproefd van het Woord van God, maar ze hebben het niet werkelijk gegeten; dat is een groot verschil. Ze zijn partners geworden van de heilige geest, maar dat wil nog niet zeggen dat ze verzegeld zijn met Gods Geest. Dat zijn subtiele verschillen.

Zij hebben het voortreffelijke geproefd van Gods uitspraak, van dat wat God spreekt, en ook de "krachten bovendien van de aanstaande aeon". Dat is een van de uitdrukkingen die vaker gebezigd worden in de Hebreeënbrief: de komende aeon, het komende aardrijk, de toekomende stad. Hier is sprake van die aanstaande aeon. Opmerkelijk is dat zij krachten hebben geproefd van de aeon die gaat komen. Want dat wat zij toen al hebben meegemaakt in die generatie van het Handelingentijdperk — die krachten, tekenen en wonderen, die genezingen en vele andere wonderen — dat hebben ze allemaal gezien. Dat was geen kinderspel en het was ook geen nep, zoals je dat vandaag in de charismatische wereld zoveel tegenkomt. Neem me niet kwalijk, maar ik ben daar nogal boud in: dat is nep. Maar dat wat zij meemaakten was echt. Echte wonderen en tekenen. Eigenlijk waren die tekenen die zij toen geproefd hebben tekenen die horen bij de toekomende aeon. Dan zal het heel normaal zijn dat zulke dingen van genezing gebeuren, en trouwens nog veel meer zaken. Zij hebben daar toen al van geproefd.

En nu zegt hij: "en afvallig zijnde, weer te vernieuwen tot bezinning". Nu moet ik eventjes de hele zin lezen, want als je het zinsdeel voor zinsdeel leest, ben je misschien het hele verband even kwijt: "Want het is onmogelijk, degenen die eenmaal verlicht wordende, proevende bovendien van het geschenk, het ophemelse, en partners geworden zijn van heilige geest, en het voortreffelijke proevende van Gods uitspraak, krachten bovendien van de aanstaande aeon, en afvallig zijnde, weer te vernieuwen tot bezinning." Dat is onmogelijk, zegt de schrijver. Ik ga er even gemakshalve vanuit dat dat Paulus is geweest. Hij zegt dat het onmogelijk is om hen weer te vernieuwen tot bezinning, tot metanoia, tot 'omdenken' — wat in de meeste vertalingen met 'bekering' is vertaald.

Is dat onmogelijk voor God? Nee, natuurlijk niet. Het is onmogelijk voor een mens. Kijk, als je hier logisch over nadenkt, dan zeg je: ja, natuurlijk is dat onmogelijk voor een mens. Iemand die het allemaal gezien heeft, de wondertekenen en de heilige geest zo actief heeft zien opereren; iemand die dat allemaal met eigen ogen heeft aanschouwd en het Woord van God over de Messias gehoord heeft, maar daar nu zo duidelijk afstand van neemt... Want er staat namelijk nog bij: "daar zij opnieuw de Zoon van God voor zichzelf nu kruisigen en openlijk te schande maken." Door Hem nu alsnog te gaan verwerpen, kruisigen ze Hem eigenlijk opnieuw. Dat wil zeggen dat wat het volk ooit deed, een generatie eerder, zij nu voor zichzelf doen. Door Hem nu te verwerpen, bevestigen ze eigenlijk precies wat het Joodse volk ooit met de Messias gedaan heeft door Hem aan het kruis te nagelen. Zij doen nu exact hetzelfde en ze maken Hem openlijk te schande.

Nou, wat moet je zulke mensen nou nog vertellen? Dat Jezus de Messias is? Dat hoef je ze niet te vertellen, want dat wisten ze al lang. Maar dat hebben ze juist verworpen. Ze zijn feitelijk niet meer te benaderen.

En dan is de vraag in dit geval feitelijk niet eens interessant of dat werkelijke gelovigen zijn. In het algemeen is het zo: de Heer weet wie de Zijnen zijn. Maar iemand die dit doet — dat lijkt me toch een duidelijke zaak — stelt zich in de praktijk op als een ongelovige. Dat lijkt me nogal duidelijk.

Trouwens, dat geldt eigenlijk nu ook. Iemand die het evangelie kende, dat gehoord heeft en dat vervolgens verwerpt en er niets meer van moet hebben... Ja, het is voor mensen onmogelijk om zo iemand opnieuw te vernieuwen tot bezinning. Dat is onmogelijk, want datgene wat je ze vertelt, dat wisten ze al, maar dat hebben ze juist verworpen. Het zijn geen onwetenden; ze waren dondersgoed op de hoogte van hoe het zit en ze hebben dat zo duidelijk gezien.

Inmiddels waren trouwens ook de tijden van de wondertekenen verdwenen. Dat zie je ook in de Hebreeënbrief; daar wordt daar een paar hoofdstukken eerder in de verleden tijd over gesproken. Inmiddels was dat voorbij, dus ook dat was een frustratie. Het waren allemaal de tijden van weleer: het koninkrijk zou aanbreken, ze zagen wonderen en tekenen... En nu kreeg het koninkrijk geen gestalte in Jeruzalem. Jezus was niet teruggekeerd. En wat is er gebleven van al die wondertekenen? Het was allemaal weggeëbd. Nu ging het helemaal om horen en geloven, en er viel niets meer te zien.

Dat is een frustratie. Wat moet je hen, naar de mens gesproken, nog vertellen? Dat is onmogelijk. Nogmaals: naar de mens gesproken, en daar gaat het hier ook over.

Goed, dat was de tweede schriftplaats. U begrijpt dat als we zeven schriftplaatsen langsgaan, ik natuurlijk niet op alles zo uitgebreid kan ingaan. Want ik begrijp ook wel dat het lezen van zo'n gedeelte als Hebreeën 6, wat we zojuist hebben gedaan, weer andere vragen oproept. Ik kan me voorstellen dat dit weer vragen oproept als ik dat zo vertel. Die parkeren we allemaal even, want we gaan naar de derde onmogelijk.

▶ 25:42 Onmogelijk voor de Mens: God Welgevallig Zijn Zonder in Zijn Woord te Geloven ↑ hoofdstukken

We gaan nu naar Hebreeën 11 en wel naar vers 6. Er staat zomaar – nadat er inmiddels al een aantal geloofsgetuigen zijn opgevoerd in wat wel de 'galerij der geloofshelden' wordt genoemd, zoals Hebreeën 11 vaak plechtig wordt aangeduid – een indringende uitspraak. Er is al gesproken over Abel, over Henoch en over Noach, en dan staat er in vers 6: "Maar zonder geloof is het onmogelijk welgevallig te zijn." De vertalers hebben daar vaak 'Hem welgevallig te zijn' van gemaakt, en dat is inderdaad ook de strekking, maar feitelijk staat er simpelweg dat het onmogelijk is welgevallig te zijn.

Zonder geloof... u moet zich goed realiseren: geloof is geen godsdienstigheid. Sterker nog, meestal is godsdienstigheid juist een blijk van ongeloof. Vanmorgen heb ik daar toevallig ook over gesproken vanuit 1 Timotheüs 1. Daarin lees je hoe Paulus terugkijkt op zijn verleden. Hij was destijds een kampioen in het jodendom, maar toch zegt hij: "Ik was een lasteraar, een vervolger en een geweldenaar tegen het evangelie." Hij deed het onwetend en in ongeloof. Hij was een kampioen in godsdienstigheid; er was niemand die het verder had geschopt in het jodendom en hij was als jonge kerel in Jeruzalem veelbelovend qua ijver. Maar hij was een ongelovige. Moet u nagaan. Waarom? Aan zijn godsdienstigheid, zijn ijver en zijn orthodoxie lag het niet, maar hij kende het Woord niet.

Waar het werkelijk om gaat – en dat is wat we in Hebreeën 11 telkens weer zien – is dat God spreekt. En wat is geloof? Dat is de aanname van hetgeen verwacht wordt. God spreekt over toekomende dingen, de mens hoort dat en die zegt "amen". Dat is eigenlijk ook wat het woord geloof feitelijk betekent: "amen" zeggen op wat God gesproken heeft. Dat is het enige wat telt. Zonder geloof, zonder "amen" te zeggen op wat Hij verklaart en belooft, is het onmogelijk. Ik vond het mooi wat jij zojuist bij het begin zei, Jan: dat het niet gaat om de eigen werken van een mens. Dat telt allemaal totaal niet. Het gaat om wat God doet. Alles. En geloof is daar "amen" op zeggen. Dat is geloof.

Zonder geloof is het onmogelijk welgevallig te zijn. "Want," zo staat er, "wie tot de God komt – de God – moet geloven dat Hij is." Ik kan het niet nalaten om daar even op te wijzen: in de NBG-vertaling staat dat men moet geloven dat God "bestaat". Dat is echt de gedachte niet. Dat God bestaat, dat weet elk mens wel. Op school wordt het je misschien afgeleerd, maar in wezen weet een mens het; het is aangeboren. Zelfs atheïsten vragen zich af wat de zin van het leven is. Dat vind ik altijd erg leuk, want met die vraag ondergraven ze feitelijk hun hele atheïsme. Ze zoeken namelijk naar iets waarvan ze juist beweren dat het er niet is: zin. Elk mens zoekt naar de zin van het bestaan en weet diep vanbinnen dat God bestaat, maar dat is niet wat geloof is.

Geloof is: wie tot de God komt, moet geloven dat Hij is. Wat is Hij? Gewoon even lezen. Wie tot de God komt, moet geloven dat Hij is. Wat is Hij dan? Welnu: de God. Daar gaat het om. Geloven dat Hij de God is. Degene die alles plaatst en beschikt. Niet een beetje of veel, nee: alles. De God. Daar begint geloof, en daar begint trouwens ook wijsheid. Hoe staat het in Romeinen 1? Omdat zij God niet als God hebben verheerlijkt en gedankt, zijn hun redeneringen op niets uitgelopen, vereideld, en is het duister geworden in hun onverstandig hart.

Hier gaat het over geloof. Dan kom je tot de God. En degene die gelooft, die weet: Hij is. Wat? De God. Bovendien, als je tot Hem komt, zul je ondervinden dat Hij een beloner wordt voor wie Hem zoeken. De God. Hij laat zich dan niet onbetuigd. Dan krijg je wat te zien en te horen. Ik bedoel niet met de ogen, maar Hij geeft je dingen te verstaan. De Schrift gaat open en Hij stalt al die rijkdom voor je uit. Dan ga je ineens beseffen wat je allemaal ten deel valt. Dat is de rijkdom die Hij geeft als je tot de God komt. Al het andere telt niet.

Als je God welgevallig wilt zijn... Trouwens, dat gold al voor Abraham. Ik noemde zijn naam al eerder. Abram was een rechtvaardige voor God. En waarom? Het staat erbij. God beloofde hem iets, terwijl hij zelf helemaal niets deed. Abram deed totaal niets. God zei tegen hem, terwijl hij naar de sterren keek: "Zo zal jouw nageslacht zijn." En Abram zei: "amen". God rekende het hem toe tot rechtvaardigheid. Dat wil zeggen: Abram was een rechtvaardige voor God, een welgevallige. Hij stond in de rechte verhouding tot God. Waarom? Hij had "amen" gezegd op wat God sprak. Dat kon naar de mens gesproken absoluut niet; alle medici van die dagen zouden ongetwijfeld tegen Sarah en Abraham hebben gezegd: "Nee, dat nageslacht zit er niet meer in, beste mensen." Maar God had gesproken. En God bleek inderdaad een beloner te zijn voor degene die gelooft dat Hij de God is.

▶ 33:05 Onmogelijk voor de Wet: Rechtvaardiging Door het Zwakke Vlees en Dierenbloed ↑ hoofdstukken

We gaan naar de volgende schriftplaats: Romeinen 8. Ja, trouwens over moeilijke schriftplaatsen gesproken, het is niet zozeer een moeilijke schriftplaats als wel een wat moeilijke zin. Ik wil me beperken, om me niet helemaal hierin te verliezen, tot het eerste gedeelte van dat derde vers. Ik zoek het voor het gemak eventjes ook op in mijn eigen bijbeltje: zo is er dan nu geen veroordeling voor hen die in Christus Jezus zijn. In Christus Jezus, in die sfeer, in die omgeving, daar is vrijheid, daar is leven, daar is rechtvaardiging. Daar ben je helemaal buiten de sfeer en onaantastbaar voor veroordeling. En dan staat er: want hetgeen van de wet onmogelijk was. En hoe komt dat? Wat is nou de impotentie van de wet? Waarom kan ze niet? Dat heeft te maken met het feit dat het vlees zwak is. De mens, gewoon dat wat je hier ziet, het vlees, dat is zwak. En zelfs al heeft het goede intenties – u weet het hè, de geest is gewillig, maar het vlees is zwak. Met goede intenties kom je er ook al niet.

Hetgeen de wet onmogelijk was, omdat het zwak was door het vlees... Nou, daar ging het over toch? Als je de mens allemaal geboden oplegt: je mag niet, je mag niet. Het vlees – dat is trouwens Romeinen 7 – wordt er juist door geprikkeld. Zo werkt dat. Dat ligt trouwens niet aan de wet, Paulus haast zich dan om te zeggen dat dát het punt niet is, maar het werkt wel zo. Hetgeen van de wet onmogelijk was omdat het zwak was door het vlees. De God, staat er dan weer. De God, ziet u? Zendende de Zoon van Hemzelf. Kijk, en dat verandert nou het hele verhaal. Dat zou je gewoon even door moeten lezen. Het gaat me nu even om de focus in dit vers. Aan de ene kant is de wet niet in staat tot... Die stelt weliswaar allemaal eisen aan de mens, maar de mens is niet in staat om die eisen te realiseren. Maar de God echter – en dat staat er dan tegenover – voor de mens onmogelijk, maar voor God, en dat is ook hier in feite de gedachte: God zendt zijn Zoon. Door zijn Zoon te zenden, doordat Hij stierf en doordat Hij opstond uit de doden, is er een heel nieuw leven.

Bovendien staat er dan ook nog bij, in vers 4: opdat de eis der wet vervuld zou worden in ons die niet naar het vlees wandelen, doch naar de geest. Ik heb het nu eventjes niet op mijn diaartje staan, maar ik lees het nu voor. Dat wil zeggen: we ontvangen Gods geest en wat blijkt nu? Dat Hij zijn werk in ons en door ons doet. Dus de vrucht – let op – dat is niet het werk van het vlees. Als de Bijbel spreekt over de werken van het vlees, dat is niet veel soeps hoor, kan ik u wel vertellen. Als u er een lijstje van wilt zien, dan moet u dat in Galaten 5 maar eens lezen. Werken van het vlees zijn: hoererij, toverij, hartstocht – hoe staat het er nou allemaal nog meer? – veten, twist. Een hele lange lijst. Heel vermoeiend ook hè, zulke werken. Maar de vrucht... Als de geest in een mens werkt, als Gods woord in je leeft en je zijn belofte kent en de rijkdom van genade gaat ondervinden, dan woont zijn geest in je en dat heeft een uitwerking. Kan niet missen, daar hoef je niks voor te doen, dat is de vrucht van de geest. Wie is daar verantwoordelijk voor? De geest, en dat werkt God uit. Dus de geest ook van zijn Zoon, de geest Zijns Zoons staat ook in Romeinen 8, en die woont in ons.

We hebben God op zo'n intieme wijze leren kennen dat we roepen: Abba Vader! En Hij leidt ons door zijn geest. De wet met haar eisen was niet in staat tot... en nou geeft God zijn Zoon. En nou doen we niet alsnog ons best, nee, het is de geest die dat uitwerkt. En de vrucht van de geest is vreugde, blijdschap, vrede, langmoedigheid, noem maar op. Het is toch prachtig wat God vermag te doen in ons leven? Niet alleen maar straks door doden op te wekken, maar ook nu, gewoon in ons leven vandaag, doordat Hij zijn geest geeft. Zijn woord is immers – mijn woorden, zegt de Heer Jezus – zijn geest en leven. Wel, dat woord dat woont in ons en dat draagt vrucht. Daar kun je echt helemaal blind op vertrouwen. Je hoeft niet te zeggen van: Heer, wilt u me vandaag helpen dat ik vandaag mijn best kan doen en dat ik wat uitwerk voor u. Dat is eigenlijk ten diepste weer godsdienst en religie en eigen werk. Het loopt trouwens ook altijd op frustratie uit. Je hebt namelijk altijd tekort, precies als bij die rijke jongeling: één ding ontbreekt je. Nou, dan ging hij bedroefd heen.

Weet je wat het geweldige is van het evangelie? Dat vraagt helemaal niks, het geeft alleen maar en belooft alleen maar. Ik ben jouw redder. Ik ben de redder van deze hele wereld. De prijs is betaald. Je bent gerechtvaardigd. Je krijgt het leven. En nog zo'n schat aan toezeggingen en beloften. Als dat woord in je hart gaat leven, dan word je er in de eerste plaats blij van. De vrucht van de geest is blijdschap en vrede, want er is een God. De God. En al die andere dingen zijn het gevolg van dat besef, van dat woord dat in je leeft. Kijk, daar word ik nou erg blij van. Dat is dus niet een last die je opgelegd krijgt, maar dat is vreugde die het gevolg is van het horen van een werkelijk goed bericht. Het is een kracht Gods voor ieder die gelooft.

Trouwens, als we het hebben over wat voor de wet onmogelijk is, dan heb ik er nog eentje en dan gaan we meteen even naar Hebreeën 10. Want weliswaar gaat het daar over iets anders, maar het gaat feitelijk toch ook weer over wat voor de wet onmogelijk was. Want dat staat er in vers 4 van Hebreeën 10. Het sluit trouwens ook nog een beetje aan op wat we de vorige keer bespraken toen we het hadden over de betekenis van bloed. En dat staat hier: want het is onmogelijk voor bloed van stieren en geitenbokken zonden te verwijderen. Daar was het trouwens ook nooit voor bedoeld, moet ik erbij zeggen. Het bloed van stieren en bokken had nooit een praktische betekenis ofzo. Het was alleen maar een schaduw. De bedoeling was om vooruit te wijzen naar... Het zat hem niet in het bloed van stieren en bokken; het ging om de typologie, om de lessen die daarin liggen besloten. Het verwijst naar dat altaar – nou ja, we hebben het er de vorige keer over gehad – maar in zichzelf had het totaal geen kracht en ook geen vermogen. Het is onmogelijk dat het bloed van stieren en geitenbokken die zonden zouden verwijderen.

Nee, daar heb je ander bloed voor nodig. Dan hebben we het bloed van Christus. Hij die stierf en verrees uit de doden, die inderdaad ons reinigt, maar dan ook effectief en daadwerkelijk. En dat doet Hij dan ook, en dan is het inderdaad ook zijn levenskracht. Maar niet dat dierenbloed. God heeft weliswaar de wet gegeven – dat zie je natuurlijk zo vaak, ook in het onderwijs van de apostel Paulus met name – Hij heeft die wet gegeven, jawel, maar dat had een tijdelijk doel om te onderwijzen. Maar de wet zelf was het niet. Het verwees naar. En het is onmogelijk, ook hier weer onmogelijk voor bloed van stieren, bokken en geitenbokken zonden te verwijderen. Dan heb ik er nog één... nee, ik heb er nog twee.

▶ 42:47 Niets Is Onmogelijk: de Absolute Realiteit van Gods Uitspraak ↑ hoofdstukken

Het was misschien toch wel handiger geweest als ik er wat meer diaatjes bij gemaakt had, want nu moet ik alsnog eventjes de Bijbel erbij pakken. Maar als je Bijbelstudie doet, is dat natuurlijk nooit verkeerd. Dat kan geen kwaad. We lezen Lukas 1 vers 37. U kent de geschiedenis wel dat de boodschapper, de engel Gabriel, bij Maria komt. Een maagd in ondertrouw weliswaar, maar zij had geen gemeenschap gehad met een man. En dan krijgt zij de toezegging dat zij moeder zal worden van de Messias. Er staat in vers 31: "En zie, gij zult zwanger worden." Kijk, dat klinkt nou mooi: "gij zult". "Je móét", dat is altijd een last, maar dat is het hier niet. Ten diepste is dit "gij zult" het ontvangen van een belofte.

Als je de wet leest met wat ik noem de "bril van het nieuwe verbond" — dat is een uitdrukking van mij, het staat zo niet in de Bijbel — dan wordt het ineens heel anders. Dan wordt het een belofte: "Gij zult de Heer uw God liefhebben." Niet: "je moet". Hier staat ook: "Gij zult zwanger worden." Dat was niet een opdracht van "jij moet zwanger worden", nee, dat is een aanzegging, een belofte: jij zál zwanger worden. Maria vroeg zich af hoe dat zou gaan gebeuren, want zij had helemaal geen gemeenschap met een man; zij was nog niet getrouwd.

De boodschapper antwoordt haar in vers 35 op de vraag hoe dat zal geschieden: "De Heilige Geest zal over u komen." Dat overkomt je dus. Dat overkwam Maria. "En de kracht van de Allerhoogste zal u overschaduwen; daarom zal ook het heilige dat verwekt wordt, Gods Zoon genoemd worden." Dat wil zeggen: God Zelf verwekt, Hij is de Vader. Daar kwam in dit geval helemaal geen man aan te pas. Daarom is Hij ook werkelijk de Zoon van God.

En dan staat er in vers 37: "Want geen woord dat van God komt, zal krachteloos wezen." Maar u zegt: "Ja, hier staat in de vertaling 'krachteloos', in de Statenvertaling trouwens ook, maar wordt daar 'onmogelijk' bedoeld?" Jazeker, dat is namelijk het woord dat hier gebruikt wordt: "Want niets zal onmogelijk zijn bij elke uitspraak van dé God." Dat wil zeggen — het klinkt misschien wat krom Nederlands — maar als dé God spreekt, dan is niets onmogelijk.

Hier klinken eigenlijk ook de woorden door die we al in het boek Genesis tegenkomen in verband met de geschiedenis van Abraham en Sara, waar de woorden klinken: "Zal voor Yahweh iets te wonderlijk zijn?" Als Hij spreekt, dan gebeurt dat, en niets wat Hij spreekt is onmogelijk. Geweldig toch? Het woord van God. Als Hij zegt dat iets gaat gebeuren, dan gebeurt dat. En dat dit buiten de sfeer van onze vermogens ligt en dat wij dat niet kunnen, nou ja, ik weet niet eens of dat pech is. Ik vind het helemaal geen pech. Als Hij het kan, dan vind ik het mooi genoeg. Dan vind ik het veel mooier nog; Hij is bij machte.

Het allermooiste daarvan is dat de mens dan ook precies de goede kant op gaat kijken. De kant namelijk waar hij geacht wordt te kijken: naar boven. Niet naar zichzelf, ook niet naar de anderen, maar naar Hem. Niets zal onmogelijk zijn bij elke uitspraak van de God.

▶ 47:26 Onmogelijk voor God: Dat Hij Zou Liegen over Zijn Gezworen Eed ↑ hoofdstukken

Nou, en dan komen we uiteindelijk bij Hebreeën 6 weer uit, maar nu bij het slot van Hebreeën 6. En ook deze is al eventjes heel snel genoemd, zojuist in de inleiding door Jan. Het is een heel interessante tekst, want daarmee komen we op het terrein van iets wat voor God onmogelijk is. Ik vind dat een hele boeiende gedachte, omdat daarmee ook een bepaalde definitie van Gods almacht ontkracht wordt. Ik heb altijd gedacht, of de meeste mensen zullen zeggen als je vraagt of God almachtig is: "Ja, als Hij God is, dan is Hij almachtig." Trouwens, dat blijkt ook weer niet zo te zijn.

Ik heb gisteren een blogje geschreven over een artikel dat iemand had geschreven over de vrije wil van de mens. Het was nog een heel stukje geworden, maar in ieder geval was het lang niet zo lang als het artikel waar ik tegenin ging. Dat ging over de lering dat als de mens niet wilt geloven in het Woord van God en het evangelie, dat God daar dan verder ook niets meer aan kan doen. De bewuste schrijver definieerde dat ook zo: hij zei dat de vrije wil betekent dat de wil van de mens vrij is van Gods invloed – niet van Gods invloed, maar dat God die niet bepaalt. Dat wil zeggen dat God alles in handen heeft, behalve de wil van de mens. Nou, dan ben je slecht gestuurd hoor. Daar ben je echt slecht gestuurd. Want de consequentie daarvan is dat er in het verleden al van alles mis is gegaan, allemaal omdat God daar geen controle over had. Vandaar dat Satan kon vallen, zegt men dan, of het eerste mensenpaar dat van de verboden vrucht at. Het project mens zou dan eigenlijk al meteen in het paradijs mislukt zijn. Waarom? Omdat God daar ook niets aan kon doen, want de mens heeft immers een vrije wil.

Ik vind dat zo'n zielig godsbeeld. Sterker nog, dan heb je geen God meer. Dat is vrij cru wat ik nu zeg, maar het is echt zo. Denk er eens over na: dan is God niet meer degene die alles beschikt. Hij heeft niet alles onder controle en er gebeuren dingen die Hij niet gepland heeft. En wat daarmee helemaal erg is, is dat onze hele hoop, waarvan men zegt dat het een anker is, dan helemaal geen anker meer blijkt te zijn. Want ja, het kan dan weer fout gaan. Als de mens straks nog steeds een vrije wil heeft, dan kan hij weer dingen gaan doen die niet in het programma stonden. Ziet u? Alles komt op losse schroeven te staan. God kan wel willen dat alle mensen gered worden, maar als de mens het niet wilt, dan gebeurt het niet. Sorry hoor, maar wie is er dan God? Eigenlijk hebben we dan miljoenen goden, en dé God is eigenlijk gewoon gedegradeerd tot een godje. Eigenlijk is Hij dan nog minder dan de mens, want als God iets wilt en de mens wilt het niet, en het gebeurt vervolgens niet, wie is er dan groter? Ja.

Maar goed, eventjes terug naar Hebreeën 6. De definitie van Gods almacht wordt vaak uitgelegd als: "Gods almacht betekent dat God alle dingen kan." Nou, dat is voor op de zondagsschool misschien een aardige, maar als je er even kritisch over doordenkt, is dat ook niet waar. In Hebreeën 6 komen we inderdaad een expliciete statement tegen, een uitspraak waar het ook echt staat dat er voor God iets onmogelijk is. Laten we het eens lezen, beginnend bij vers 16: "Want mensen zweren overeenkomstig de grotere." Dat wil zeggen: als een mens zweert, dan zweer je altijd bij een hogere instantie, bij de meerdere, bij degene die groter is dan jij. En voor hen, voor de mensen dus, is de eed tot bevestiging een eind van alle tegenspraak. Daar dient een eed ook voor. Je belooft niet alleen maar iets, maar je zweert iets. Dat is veel meer nog dan een belofte; het is een bevestiging van de belofte. Voor hen is de eed tot bevestiging een eind van alle tegenspraak. Je belooft niet alleen maar iets, je belooft iets heel plechtigs en je roept daarbij de hoogste instantie aan. Dat is wat je doet bij een eedzwering: het is het eind van alle tegenspraak.

Oké, en dan komen we in vers 17 bij een uitspraak terecht die je even goed moet lezen. "Waarin de God," en nu komt er een tussenzin tussen haakjes, "bovenmatiger van plan zijnde te laten zien aan de erfgenamen, aan de lotbezitters van de belofte, het onveranderlijke van de raad van Hem." God is dus bovenmatiger van plan om aan de erfgenamen, de lotbezitters van de belofte, iets te laten zien van de raad van Hem, namelijk dat deze onveranderlijk is, "waarin God tussenbeide treedt in eed." Dat wil zeggen dat God een eed zweert. Nou, dat is uitzonderlijk als dat gebeurt. Dat doet God niet gauw en ook niet vaak trouwens. Slechts een paar keer lees je dat God een eed zweert. Het is trouwens heel bijzonder dat juist in de Hebreeënbrief de paar keren dat God zweert genoemd worden. Aan Abraham zweert God ooit de eed van het zaad van Abraham; in Genesis 22 lees je dat. En over Melchizedek lees je in Psalm 110 ook: Hij zweert dat de Koning een Priester zal zijn naar de ordening van Melchizedek. Ook dat is een eedzwering van God. Heeft u er nog een? Nee, bij Noach lees je niet dat God zweert; Hij belooft wel en Hij geeft het teken van Zijn belofte. Maar hier hoor ik het: in Jesaja lees je dat God zweert.

En als God zweert, dan betekent dat iets heel bijzonders. Een mens zweert en dat betekent dat hij een hogere instantie aanroept, maar als God zweert, wat moet Hij dan doen? Een hogere instantie dan Hijzelf is er niet. Wat doet Hij dan? Hij zweert bij Zichzelf. Hij zweert dus bij de hoogste instantie die er is, namelijk Zichzelf. Hij zweert en Hij roept er als het ware een tweede getuige bij. Want dat is eigenlijk wat je doet bij een bevestiging: een tweede getuige, een dubbele getuige, waarbij het onmogelijk is dat je liegt. God belooft, maar God zweert ook dat voor Hem elke knie gaat buigen en elke tong zal belijden. Ik vul dat aan met wat Paulus aanhaalt in de Filippenzenbrief: dat elke knie gaat buigen en elke tong zal belijden dat Jezus Heer is, tot eer van God de Vader. Dat is niet zomaar een belofte van God. Ik weet het hoor, dat is al meer dan genoeg. Als God belooft, dan is dat meer dan genoeg, maar als God een eed zweert, dan kun je wel nagaan hoe belangrijk en hoe gewichtig dat is.

God treedt dus tussenbeide in eed, opdat door twee onveranderlijke zaken – hier heb je die eed – waarin het voor God onmogelijk is te liegen, wij een sterke aanmoediging zouden hebben. Kijk, dat vind ik een mooie: die woorden 'onmogelijk' en 'God'. Je zou zeggen dat die niet bij elkaar passen, want voor God is toch niets onmogelijk? Jawel. Al wat Zijn Woord spreekt, dat vermag Hij te doen, en wat Zijn liefde wilt bewerken, daarin ontzegt Zijn vermogen Hem niet. Maar God kan niet alles: het is onmogelijk dat God liegt. Onmogelijk! In het algemeen al, maar hier worden er zelfs twee onveranderlijke dingen genoemd: God belooft het en bovendien zweert Hij het. Waarin het voor God onmogelijk is te liegen, opdat wij een sterke aanmoediging zouden hebben, degenen namelijk die de toevlucht nemen. Bent u het daarmee eens of niet? Het is geschreven in de Hebreeënbrief, maar wat een enorme aanmoediging is het om Gods Woord te vernemen, dat Hij belooft en dat Hij een eed zweert. Wat een vastheid heb je daarin. En zo kunnen we ook grijpen de voor ons liggende hoop, welke wij hebben als een anker van de ziel. Ja, dat is met recht een anker. De voor ons liggende hoop hebben wij als een anker van de ziel; dat wil zeggen dat het zo vast ligt.

Het staat er ook bij; in de vertaling komt dat niet echt goed uit de verf, maar ik las dit en toen vond ik dat heel bijzonder. Ik wilde u er graag even op attenderen. "...welke wij hebben als een anker van de ziel, zeker en bovendien bevestigd." Zo staat het er, ziet u? Zeker, bovendien, bevestigd.

Dat wil zeggen: God belooft het. Dat zijn twee onveranderlijke dingen. En Hij zweert het. Dat is die hoop die wij hebben. Een anker dat zeker is, alleen al omdat God het beloofd heeft en het bovendien bevestigd is. Die eedswering.

Was hier de ruimte vast? Sorry? De ruimte was hier niet vast. Ze zeggen dus: "Lub, jij hebt verstand van..." Jij bent een Urker. Ja, je moet niet een anker in het ruim gooien! Het is grappig dat je dat nu zo even naar voren brengt. Ik had onlangs nog een gesprekje met iemand die ook de zekerheid probeerde te vinden in zichzelf, in de eigen gevoelens. Dan doe je eigenlijk iets heel doms wat een schipper nooit zal doen. Ik heb daar verder geen verstand van, maar je zal niet om vastheid te vinden het anker in het eigen ruim gooien. Nee, dat is belachelijk. Wat doe je? Je zoekt het buiten je. Dáár is de vastheid.

En hier is het trouwens heel eigenaardig: waar ligt dat anker? Het komt binnen tot in het binnenste van het heiligdom. Het is daar bovenaan. Het heiligdom, het binnenste van het gordijn, dat is daarboven in het hemelse heiligdom. En daar is Hij, waar ook een voorloper ten behoeve van ons binnenkwam: Jezus, naar de ordening van Melchizedek. Dat is ook een eedswering. Ik zei het toch? Ook dat is een eedswering. Hij is hogepriester geworden tot in de aeon. Daar is Hij, daar is dat anker. En daarin is het zeker en bovendien bevestigd. Het is onmogelijk dat God liegen zou.

▶ 01:00:24 Samenvatting: Onze Hoop Is een Zeker en Bevestigd Anker van de Ziel ↑ hoofdstukken

Nou, het is tijd om even terug te kijken, te blikken op wat we nu gezien hebben. We hebben gezien wat onmogelijk is voor de mens. Als het gaat om gered worden, is het onmogelijk voor de mens. Het is ook onmogelijk voor de mens om nog een ander te vernieuwen tot bekering als die eenmaal het woord dat hij kent bewust verwerpt, om die nog te vernieuwen tot bekering. Het is allemaal onmogelijk voor de mens. Weet je wat ook onmogelijk voor de mens is? Om zonder geloof Hem welgevallig te zijn. Allemaal onmogelijk voor de mens.

We hebben gezien wat onmogelijk is voor de wet, vanwege de zwakheid van ons vlees. En het is ook onmogelijk voor dierenbloed. Dat kan nooit. Nee, het verwijst naar dat wat werkelijk kracht en potentie heeft, namelijk het bloed van Christus. Maar het was onmogelijk voor de wet.

We hebben gezien dat niets onmogelijk is bij Gods uitspraak. Als God spreekt, ongeacht wat, dan is dat een feit. Dan realiseert Hij dat en dat ligt vast. En er is niets wat Zijn vermogen daarin zou beperken. Nou, we zeggen wel eens een keer: 'the sky is the limit'. En ik heb een goede vriend, jullie kennen hem want het is Rijtse, die zet altijd onder zijn e-mails, wanneer hij zijn handtekening zet: 'De groeten, Rijtse', en dan zet hij eronder: 'The sky is not the limit'. Ja, voor ons is dat zo: the sky is not the limit. Niets is onmogelijk bij Gods uitspraak, en daar ben ik ook heel erg blij mee.

Daar zijn we mee afgesloten: één ding is onmogelijk voor God, Hij kan niet liegen. En daarom is het natuurlijk zo heerlijk om met elkaar bezig te zijn met dat Woord, want daar kun je echt op blindvaren. Daar vind je vastheid in. Niets is onmogelijk voor Hem. Zullen we het daarbij laten?