▶ 00:00 Introductie: de Betekenis van Pasen ↑ hoofdstukken

Goedemorgen, dames en heren, beste vrienden, jongens en meisjes. Het is vandaag 12 april 2020, zondag, oftewel het is eerste paasdag. Hoe alles anders kan gaan, illustreert eigenlijk deze gelegenheid ook wel weer. Want er stond voor vanmorgen tot voor kort, tot voor enkele weken geleden, een samenkomst gepland. De tweede zondag van de maand in Zoetermeer, en we zouden het vandaag extra feestelijk gaan maken. Al was het maar omdat deze dag toch vooral in het teken staat — al of niet terecht qua kalenderkwestie, dat doet er nu even niet toe — van het grootste en machtigste feit van de hele wereldgeschiedenis. Namelijk dat even buiten de poorten van Jeruzalem, 2000 jaar geleden, de steen werd weggewenteld voor het graf en dat daar de Zoon van David op de derde dag werd opgewekt naar de Schriften, in overeenstemming met wat geprofeteerd was.

Dat is het grote feit wat deze dag behelst en waar in het bijzonder aandacht aan wordt gegeven. En als u het mij vraagt: dit is voor mij persoonlijk ook hét grote feit. Dat geldt niet alleen voor vandaag, maar dat geldt voor alle dagen van het jaar. Christus Jezus, Hij leeft, met alle consequenties van dien, en daarop is heel het Bijbels getuigenis gebaseerd. Hij leeft, ik leef in Hem en Hij leeft in mij. Het leven dat Hij aan het licht bracht, dat is het leven dat bestemd is uiteindelijk voor deze hele schepping en voor de hele mensheid. Wat een enorme hoop en wat een geweldige verwachting.

Maar ja, het is allemaal toch anders gelopen met de viering ervan. Want we zitten midden in de coronacrisis, zoals dat dan heet, en het ziet er niet naar uit dat het einde daarvan al in zicht is. Hoe dat dan verder ook allemaal gaat verlopen, dat is nu totaal niet het onderwerp. Het zal voorlopig nog wel zo blijven dat ik ook hier vanuit mijn eigen studeerkamer de toespraken en de studies geef. En ach weet u, ik denk bij mezelf: of ik nu hier zit of dat we in een samenkomst zijn en elkaar ontmoeten — wat in mijn beleving veruit de voorkeur heeft — ook op deze wijze vindt het Woord zijn weg.

Dat is heel opmerkelijk, als ik dat eventjes tussendoor mag zeggen. Als ik bijvoorbeeld kijk naar de cijfers die ook de afgelopen weken 'Het Goede Bericht' heeft laten zien, als ik kijk naar de statistieken, dan blijkt er meer dan ooit aandacht, belangstelling en interesse te zijn. Er wordt gezocht naar werkelijk een goed bericht, zodat de boodschap die ik mag uitdragen eigenlijk, ondanks het feit dat ikzelf en de meeste mensen aan huis gekluisterd zijn, des te meer 'viraal' gaat, om dan toch even in de beeldspraak te blijven.

Het is vandaag eerste paasdag, daar wees ik al op. Gisteren was het trouwens 17 Nisan. Vandaag is het op de Hebreeuwse kalender dus 18 Nisan, 18 Aviv zo u wilt. Dat betekent dat het officieel gisteren de datum was waarop Christus Jezus verrees uit het graf. Hij stierf op de veertiende, de dag van het Pascha, en vervolgens op de derde dag — reken het maar na — dan kom je uit bij de zeventiende. Daags na de sabbat, op een zondag dus, verrees Hij uit het graf, zodat vandaag de weekdag eigenlijk correct is op de zondag en gisteren de datum correct was, volgens de Hebreeuwse kalender.

▶ 04:56 De Vraagstelling: Is Er Herkenning in de Opstanding? ↑ hoofdstukken

Vanmorgen wil ik doordenken over de geweldige betekenis van de opstanding in het algemeen, maar daarbij ook een specifieke vraag voor het voetlicht brengen. Eigenlijk had ik deze vraag een aantal weken terug, op 21 maart, willen bespreken tijdens de Goedberichtconferentie in Garderen. Maar die is vanwege de coronacrisis niet doorgegaan. Ik zou daar als een van de sprekers een studie geven over de vraag: Is er herkenning in de opstanding?

Ik moet u zeggen dat deze vraag al heel vaak tot mij is gekomen. Via bijbelstudies die ik geef, in gesprekken met mensen of via e-mail; telkens weer wordt deze vraag gesteld. Vanaf het begin heb ik het altijd een hele eigenaardige vraag gevonden. Want hoewel ik merk dat de vraag sterk leeft onder mensen — vandaar dat het iedere keer weer op je afkomt — moet ik er tegelijkertijd bij zeggen dat het voor mij vanuit logisch en filosofisch oogpunt een bijna bizarre vraag is. En dat is dan nog geen bewijs, want met de 'bonnetjes' en de Bijbelse bewijzen kom ik straks, maar alleen al vanuit logisch opzicht heb ik het altijd al een vreemde gedachte gevonden.

Want als ik ervan uit zou gaan dat er straks in de opstanding geen herkenning is, dan zou dat betekenen dat er op de delete-knop van het geheugen is gedrukt. Alles zou zijn uitgewist. Maar is dat het idee dat je hebt bij opstanding? Dat er sprake is van een handicap of totaal geheugenverlies? Een andere reden waarom ik dat helemaal niet voor de hand liggend vind, is de consequentie van dat idee. De consequentie van het betwijfelen of ontkennen van herkenning in de opstanding is namelijk dat we onszelf straks ook niet zouden herkennen. Als er in de meest absolute zin van het woord geen herkenning is en alles wat is geweest — alles wat je gekend hebt in het vorige bestaan — uitgewist is, wat blijft er dan over?

Laat ik een beeld gebruiken: het opstandingsbestaan is het bestaan van de vlinder, en het vorige bestaan was de tijd waarin de vlinder nog een rups was. Welnu, als de herinnering aan het bestaan van de rups — ons bestaan hier in de oude schepping — totaal uitgewist zou zijn, dan betekent dat ik ook mezelf niet meer zou herkennen. Dat zou inhouden dat er straks in de opstanding wel een look-alike van André Piet is, maar André Piet zelf niet. Er is dan immers geen enkele continuïteit. Degene die daar straks in de opstanding zal zijn, herinnert zich niets meer. Maar hoe ken je jezelf? Je leert jezelf ook kennen in relaties. Ik ben ik, simpelweg doordat ik in een bepaalde context en omgeving geboren ben, met ouders, broers, zussen en mensen om mij heen. Zo leer je jezelf kennen. Als daar geen herkenning zou zijn en alles van het vorige bestaan uitgewist zou wezen, dan herken ik mezelf niet meer. In feite is er dan geen sprake meer van opstanding; er is dan gewoon een hele nieuwe creatie zonder dat er enige kennis is van het voorgaande. Dat is een bizarre gedachte als je de consequenties ervan doordenkt.

Ik wil de vraag in deze studie echter nauwgezetter onder ogen zien en ook de argumenten voor de twijfel of de regelrechte ontkenning op een rijtje zetten. Ik wil die punten één voor één langsgaan, zodat we op Bijbelse gronden weten hoe het zit. Niet alleen op filosofische of logische gronden waar ik zojuist over filosofeerde, nee, op Bijbelse gronden: dat je weet dat er inderdaad herkenning is.

Laat ik eerst vier mogelijke antwoorden op deze vraag geven. Je hebt de twee uitersten van het spectrum: een ontkenning en een erkenning. Ik wil nu al verklappen in welk kamp ik zit: ik ga voor het vierde antwoord. Daartussenin heb je dan ook nog twee posities die er eigenlijk tussenin zitten.

Het eerste antwoord dat je zou kunnen geven is: er is geen herkenning straks in de opstanding. De argumenten daarvoor, of dat wat daarvoor zou pleiten, zal ik straks doornemen en bespreken. Het tweede antwoord is: we weten het niet en we kunnen het ook niet weten. Ook daar worden motieven voor gegeven. Ten derde is er het punt: we willen het eigenlijk ook niet weten. Misschien is dat wel het diepste motief waarom mensen er een vraagteken achter zetten. In dat "we willen het niet weten" klinkt door dat men hóópt dat er geen herkenning is. Waarom men dat hoopt, daar kom ik straks op terug.

Dus, even op een rij: Antwoord 1: er is geen herkenning. Antwoord 2: we kunnen het niet weten. Antwoord 3: we willen het zelfs niet eens weten. En dan antwoord 4: er is wel herkenning. Sterker nog, er is veel meer dan alleen herkenning. Wat ik bedoel met dat "veel meer", daar komen we aan het einde over te spreken. Hier hebben we dus de twee uiterste antwoorden en wat ertussen ligt: het agnostische standpunt dat we het niet weten of niet kunnen weten. Laten we gewoon eens bij het begin beginnen.

▶ 13:25 Het Eerste Antwoord: Er Is Geen Herkenning ↑ hoofdstukken

Het eerste antwoord is: er is geen herkenning in de opstanding. Dat zou je kunnen beweren, en ik ben vooral geïnteresseerd in de motieven die men daarvoor zou kunnen aandragen en die daarvoor zouden pleiten. Het eerste argument is heel interessant en daar zit trouwens nog een goed motief in ook. Men zou namelijk kunnen zeggen: er zijn meer functies die straks in de opstanding verdwijnen. De suggestie die daarin besloten ligt, is: als er meer functies zijn die verdwijnen, waarom dan de geheugenfunctie niet?

De functie die inderdaad gaat verdwijnen, is die van de seksualiteit. Of Bijbelser gezegd: die van het huwelijk. In Matthéüs 22:30 spreekt de Heer Jezus heel expliciet over de opstanding. Daar zegt Hij immers: "In de opstanding huwen zij niet en zij worden ook niet ten huwelijk genomen, maar zij zijn als de engelen in de hemel." Dat wil zeggen: die huwen evenmin. Dat is op zichzelf een goed argument. Het komt erop neer dat er bepaalde functies zijn, zoals hier in dit geval het huwelijk en daarmee ook de voortplanting – man en vrouw die één vlees worden en in die samensmelting nieuw leven voortbrengen. In de opstanding heeft dat zijn functie verloren. Eigenlijk is het zo dat de hele voortplanting te maken heeft met het creëren van nieuw leven. Wel, als het nieuwe leven straks is aangebroken in zijn volheid – in de opstanding dus – dan betekent dat dat het creëren van nieuw leven inmiddels achter ons ligt. Dus ook dat is wel logisch.

Ik moet er trouwens nog een punt bij noemen. Een functie zoals die van het huwelijk en de voortplanting zal er straks niet meer zijn. Maar er zijn meer dingen die te maken hebben met de oude schepping. Bijvoorbeeld pijn; de pijnfunctie is straks ook voorbij. Er is straks geen moeite meer, geen pijn en geen geklaag. Pijn heeft een hele nuttige functie in deze oude schepping – gelukkig wel – maar straks is dat verdwenen. Het heeft zijn functie gehad. Dat geldt voor een heleboel dingen die horen bij een bepaalde tijd. In een bepaalde tijd is iets noodzakelijk of nuttig, en in een latere fase is dat ten einde. Je bouwt een huis en dan staan daar steigers rondom het gebouw; die hebben in die fase een functie, maar als het huis eenmaal compleet is, gaan de steigers weg. Dat geldt ook voor allerlei functies. In feite horen het huwelijk en de voortplanting daar ook bij. Het hele lijden in deze schepping is in feite een tijdelijke functie.

Daar moet ik trouwens nog iets bij zeggen wat boeiend is in dit verband. Het huwelijk is in feite de meest hoogstaande en meest intieme relatie die wij kennen. Het is een relatie die voortduurt tot de dood scheiding brengt, wat trouwens ook alweer aangeeft dat het huwelijk een tijdelijke functie is; het vindt zijn vervulling tot aan de dood. Maar dat even terzijde. Het huwelijk als zodanig, daar waar twee mensen, man en vrouw, één worden... dat is een zodanige intimiteit die we verder nergens in deze oude schepping kennen. In de seksualiteit wordt dat beleefd, en dat is in feite een van de hoogste dingen die een mens kan beleven. Ik hoef dat verder niet aan te tonen, dat is een gegeven. In deze hele oude schepping gaat alles om voortplanting, om de creatie van nieuw leven en om seksualiteit. Dat is het ultieme van de liefde. En toch is het tijdelijk. In feite is die creatie van nieuw leven en de intimiteit die daarin wordt beleefd al een vooruitwijzing naar het nieuwe leven zelf. Alleen zijn dat hier heel exclusieve momenten in een exclusieve relatie. Straks is de hele nieuwe schepping één groot hoogtepunt. Ik wil daar verder niet banaal over doen en ik wil het netjes houden in deze studie, maar de nieuwe schepping is één groot hoogtepunt. Ik bedoel dat helemaal niet in seksuele zin, maar ik wil wel zeggen dat wat wij hier kennen in de seksualiteit en het hoogste wat daarin beleefd wordt, een glimp is van wat we straks in de nieuwe schepping zullen kunnen kennen. Een glimp. Straks worden alle relaties naar dat hogere niveau getild. Dat is onvoorstelbaar. De dingen die we hier kennen wat betreft het huwelijk, de voortplanting en de seksualiteit, hebben dan hun functie gehad, maar zullen dan ook tot hun volheid zijn gekomen, eens voor altijd. Dat is onvoorstelbaar; dat kunnen we nu niet eens begrijpen.

Overigens is er nog een ander punt: het verschil tussen mannelijk en vrouwelijk zal volgens mij niet verdwijnen. Weliswaar is er geen sprake meer van huwelijk, maar het sekseverschil zal er nog wel zijn. Hoe ik dat zo weet? Wel, de Heer Jezus was in Zijn opstanding een man. Ook in Zijn opstanding is Hij een "Hij". Je leest in Handelingen 17, als Paulus op de Areopagus staat, dat straks de wereld gericht zal worden door een Man die God heeft aangewezen door Hem op te wekken uit de doden. "Door een Man", staat er heel uitdrukkelijk. Dat wil zeggen dat de Heer Jezus, die straks terugkeert, terugkeert als Man. Dus ik geloof dat het sekseverschil er nog is, hoewel het zijn betekenis in de seksuele zin verloren zal hebben. Ik vergelijk het een beetje met een litteken. Er zijn dingen in de opstanding die herinneren aan het lijden. De Heer Jezus, die gezien wordt in de opstanding, wordt herkend – niet alleen in het verleden, maar ook in de toekomst weer als Israël Hem zal zien. Hij wordt niet herkend aan de wonden, want er is geen sprake meer van wonden; wonden horen bij de oude schepping. Maar er zijn nog wel de tekenen, de littekens die herinneren aan het lijden van de oude schepping. Dat wordt dus niet uitgewist. Er is dus wel die herkenning; die littekens geven trouwens ook aan dat er herkenning moet zijn. De Heer Jezus is het Lam, zoals Johannes Hem ook ziet in het boek Openbaring. Het is beeldspraak, dat weet ik, maar als hij Hem ziet, dan ziet hij een Lam "als geslacht". Maar er staat bij: "staande". Staande als geslacht. Aan Hem is duidelijk te zien dat Hij ooit geslacht is geweest, mede vanwege de speersteek in Zijn zijde. Met andere woorden: de herinnering aan het lijden en aan de dingen die er nu nog zijn – mannelijk, vrouwelijk, het sekseverschil, maar ook het lijden dat er is geweest in deze oude schepping – blijft. Die herinnering is er nog, maar het is een herinnering. Het zijn als het ware monumenten die ons wijzen op het vroegere, maar het is voorbij.

Om nu even terug te komen bij het punt van het argument dat meer functies verdwijnen, zoals de seksualiteit, waarbij men dan zou kunnen zeggen: waarom dan niet de kenfunctie? Wel, kennen hoort daar juist niet bij. Kennen en weten zijn geen tijdelijke functies. Integendeel, wij zullen straks kennen en ook gekend worden op een volmaakte wijze. De kenfunctie verdwijnt niet; nee, die wordt naar een hoger niveau getild. In volheid zal dat straks worden beleefd. Er is nog een argument dat genoemd wordt en dat is interessant. Dat is wat we lezen in verband met de nieuwe schepping; het staat al in het boek Jesaja. Daar staat in Jesaja 65:17...

"Zie, Ik schep een nieuwe hemel en een nieuwe aarde; aan wat vroeger was, zal niet gedacht worden. Het zal niemand in de zin komen." En dat wordt ook als argument genoemd. En dat is een Bijbelse gedachte. Maar als je even wat nauwkeuriger naar zo’n gegeven kijkt, dan zie je al gauw dat de conclusie die je hieruit zou kunnen trekken — van: o, er wordt niet meer aan vroeger gedacht, dus er kán niet meer aan vroeger gedacht worden, dus er zal geen herkenning zijn — veel te kort door de bocht is.

Sterker nog, als je goed naar de tekst kijkt, dan wil dat dus zeggen dat er niet meer aan gedácht zal worden, maar dat wil niet zeggen dat er geen herinnering meer is. In feite, zoals de tekst aangeeft, suggereert het dat de herinnering er nog wel is, maar dat er niet meer aan gedácht zal worden. Kijk, als domweg het geheugen verdwenen is... Terwijl ik het zeg — ik had dat eigenlijk in de inleiding misschien al eventjes naar voren moeten brengen toen ik het daarover had — ik heb ooit eens een film gezien van iemand die vanwege een ongeluk een totaal geheugenverlies had geleden.

Wat die persoon beleefde was eigenlijk verschrikkelijk, want hij wist niet wie hij zelf was, maar ook al die relaties — zijn ouders, zijn kinderen en al de mensen om hem heen — hij herkende ze niet. In feite werd hij na dat ongeluk een compleet nieuwe persoonlijkheid met geen enkel draadje meer, geen enkele band meer met dat wat er voorheen was. Eigenlijk is dat een drama, want het betekent gewoon dat iemands identiteit compleet verdwenen is.

Maar goed, dat nog eventjes over hoe dramatisch het kan zijn als je aan geheugenverlies lijdt. Wat in Jesaja 65 genoemd wordt, is niet dat er sprake zal zijn van geheugenverlies. Nee, de herinnering zal er nog wel zijn, maar er zal niet meer aan gedacht worden. Er is trouwens nog een hele mooie Bijbelse notie die ik daarin zou willen brengen.

Want iets soortgelijks wordt namelijk gezegd in Johannes 16 door de Heer Jezus, vlak voor Zijn sterven trouwens. In de opperzaal is dat, als ik me niet vergis, of in ieder geval wanneer ze op weg zijn naar de tuin op de Olijfberg, Gethsemane. Dan zegt Hij dat een vrouw die eenmaal het kind heeft gebaard, ook niet meer denkt aan de benauwdheid die ze had tijdens de bevalling. En er staat zelfs nog iets bij om het even letterlijk te citeren: "Een vrouw die baart, die heeft droefheid, pijn, omdat haar uur gekomen is; maar," voegt Hij er dan aan toe, "wanneer zij het kind ter wereld heeft gebracht, denkt ze niet meer aan de benauwdheid, uit vreugde dat een mens ter wereld is gekomen."

Kijk, dit is nou zo'n typisch voorbeeld van iets waarbij je niet meer denkt aan wat vroeger was, gewoon puur uit vreugde. Niet omdat de herinnering weg is, nee, het wordt gewoon overstemd door een vreugde die daarvoor in de plaats is gekomen. De droefheid is overgegaan in vreugde, dus aan de benauwdheid zal niet meer worden gedacht. In feite is dit gegeven — dat aan wat vroeger was niet meer gedacht zal worden — bij nader inzien absoluut geen argument dat er geen herkenning zou zijn. Integendeel zelfs.

Oké, we gaan verder naar het tweede antwoord. Dus het eerste antwoord — dat er geen herkenning is — en de twee argumenten die daarvoor genoemd zouden kunnen worden, die hebben we besproken en die hebben we kunnen wegstrepen. Ik zeg het maar even zo; ik neem u daarin mee en u moet dat uiteraard, zoals ik altijd zeg, zelf nagaan of deze dingen zo zijn. Maar het lijkt me in verband met dit onderwerp niet zo moeilijk om inderdaad dit te checken en bevestigd te zien dat het inderdaad zo is.

▶ 29:59 Het Tweede Antwoord: We Kunnen het Niet Weten ↑ hoofdstukken

Het tweede antwoord is: we kunnen het niet weten. Met andere woorden, over de herkenning in de opstanding doen degenen die dit antwoord geven simpelweg geen uitspraak. Ze zeggen: "We hebben geen goede reden om daar ook maar zinnig over te kunnen spreken." Men zou kunnen zeggen dat er slechts één is die het zou kunnen zeggen, namelijk de Heer Jezus Christus, maar ja, die is niet meer onder ons. Het komt er eigenlijk op neer dat we gewoon nog even moeten afwachten; de enige die erover zou kunnen spreken, is er niet meer.

Laat ik meteen positief beginnen door te zeggen dat dit statement op zich klopt. Alleen de gevolgtrekking, de conclusie die men uit dit argument trekt, deugt niet. Ik wil beide voor het voetlicht brengen. Het statement klopt: er is inderdaad maar één die het kan zeggen. In 1 Timotheus 6 vers 16, aan het slot van Paulus' eerste brief aan Timotheus, heeft de apostel het over de Koning der koningen en de Heer der heren, onze Heer Jezus Christus. Daar zegt hij van Hem: "Die alleen onsterfelijkheid heeft." Let op de tegenwoordige tijd: er is op dit moment nog maar één mens—één creatie, nee, één mens moet ik zeggen—die nu al onsterfelijkheid heeft.

Uiteindelijk zullen allen onsterfelijk worden, maar er is er op dit moment nog maar één: de Heer Jezus Christus. Hij is de Eerste die werd opgewekt, inmiddels tweeduizend jaar geleden, en de rest moet nog volgen. Dus als je zegt dat er maar één is, dan zeg ik: absoluut. Er is er ook nog maar één die uit ervaring over deze dingen zou kunnen spreken. En waar is Hij nu? Wel, Hij is niet meer onder ons. Paulus vervolgt dat Hij "een ontoegankelijk licht bewoont, die niemand van de mensen waarnam en ook niet waarnemen kan; aan Hem zij eer en aionische kracht, amen."

Paulus wist waar hij het over had als hij zegt dat Jezus Christus onsterfelijkheid heeft en een licht bewoont dat niemand van de mensen waarnam of kan waarnemen. Paulus was daar zelf een bewijs van, want onze Heer Jezus Christus heeft Zich aan Paulus op de weg naar Damascus geopenbaard. Toen zag hij Hem, maar op hetzelfde moment dat hij Hem zag, werd hij ook verblind door een licht dat zo enorm groots en sterk was dat menselijke ogen het niet kunnen verdragen. Het is een ontoegankelijk licht. Dat is waar onze Heer Jezus Christus nu woont.

Ik moet erbij zeggen: zoals Hij nu is, zo zullen wij straks zijn. De apostel Johannes zegt iets dergelijks in het derde hoofdstuk van zijn eerste brief: dat wij straks gelijk aan Hem zullen zijn. En Paulus zegt in Filippense 3 dat wij straks in de opstanding gelijkvormig gemaakt zullen worden aan het lichaam van Zijn heerlijkheid. Wat Hij nu heeft, zullen wij straks ontvangen. Ik moet er trouwens ook bij zeggen dat dat lichaam zich op diverse wijzen kan manifesteren. Op deze aarde heeft de Heer Jezus Zich aards gemanifesteerd, maar toen Hij eenmaal in de hemel was en Zich openbaarde aan Saulus op de weg naar Damascus, was dat in een ontoegankelijk licht dat geen van de mensen kan waarnemen. Vandaar dat Paulus inderdaad blind werd.

Dus ja, het statement klopt: er is er maar één die het kan zeggen en Hij is niet meer onder ons. Maar nu komt het punt: van deze Ene weten we dat Hij in Zijn opstanding absoluut wel herkende. De conclusie dat we het niet kunnen weten omdat Hij er niet meer is, gaat dus niet op. We hebben de evangeliebeschrijvingen en we hebben het boek Handelingen. We hebben een historisch getuigenis van hoe het was in de dagen van Zijn opstanding, toen Hij hier nog op aarde wandelde en verscheen. Gedurende veertig dagen is Hij onder ons geweest en we hebben daar genoeg aanwijzingen en bewijzen dat Hij in die tijd onder de Zijnen was. Hij is niet aan de wereld geopenbaard, heel uitdrukkelijk niet; de wereld zou Hem niet meer zien, maar Hij heeft Zich geopenbaard aan de Zijnen. Aan heel wat mensen zelfs: aan de twaalf apostelen en een keer aan meer dan vijfhonderd broeders tegelijk, zoals Paulus beschrijft in 1 Korinthe 15.

Wij weten inderdaad dat Hij in Zijn opstanding wel degelijk degenen herkende die Hij voorheen kende. Ik noem een paar argumenten, misschien ten overvloede voor wie op de hoogte is van de geschiedenissen rond de opstanding. De eerste die Hij ontmoette, vroeg in de ochtend bij het graf, was Maria Magdalena. Zij dacht dat het de tuinman was die achter haar stond. Dan noemt de Heer Jezus haar naam; Hij zegt: "Maria." Hij zegt dat zodanig dat Maria meteen wist, zonder zelfs te kijken, enkel aan de wijze waarop Hij haar naam noemde: dit is Hem. Waar het nu om gaat: de Heer Jezus kende haar, Hij herkende haar, en vervolgens herkende zij Hem ook.

Hetzelfde geldt voor de geschiedenis van Thomas. Als de Heer Jezus een week later verschijnt en Thomas er eindelijk bij is, was hij nog ongelovig. Hij had gezegd: "Als ik het niet met mijn eigen ogen zie en met mijn handen tast..." De Heer Jezus wijst hem daarop en herinnert hem aan de uitspraken die hij eerder had gedaan. Hij zegt: "Kom maar." Thomas hoefde het niet eens meer te doen; hij was in één keer overtuigd.

Tenslotte nog een derde argument uit het Johannes-evangelie. Wanneer het gezelschap van de discipelen in Galilea is en in de nacht gevist heeft, houden ze de maaltijd met elkaar. Het is de Heer Jezus die Petrus herinnert aan uitspraken die hij had gedaan. Petrus had gezegd: "Al zullen allen U verlaten, ik geenszins." Door een drietal vragen te stellen die steeds benauwder worden, brengt de Heer Jezus Petrus deze dingen in herinnering en herstelt Hij hem in de kring van zijn medewerkers. Petrus had met zijn uitspraak namelijk ook iets gezegd over de anderen en zich boven hen verheven gevoeld: "Anderen misschien wel, maar ik niet." Dat moest rechtgezet worden en dat gebeurt hier in dit gezelschap. De Heer Jezus herinnert hem aan zijn verleden; Hij wist dat nog. Het is zo helder als glas dat de Heer Jezus als de Eersteling inderdaad kende en herkende.

Je zou kunnen aanvoeren dat we het pas weten wanneer we straks eenmaal opgestaan zijn, maar dat vind ik een kortzichtig en oppervlakkig argument. De gedachte dat we er geen uitspraken over kunnen doen en maar geduld moeten hebben tot die tijd, klinkt misschien bescheiden en geduldig, maar in werkelijkheid is het onnodige onwetendheid. Dat zie je vaker wanneer mensen een moeilijke vraag voorgelegd krijgen.

En dan meteen in een bepaalde stand schieten van: "O, dat kunnen we niet weten." Ze hebben het nooit onderzocht. Ze hebben nooit de vragen serieus overwogen en de Schriften erop nageslagen. En meteen zegt men: "Ja, dat weten we niet," of: "Dat is een mysterie en daar kunnen we geen uitspraken over doen." Zoiets kun je pas zeggen wanneer je het eerst hebt onderzocht. Dat geldt in dit geval ook. Dit is zo evident onjuist, want de Schrift doet namelijk wel degelijk uitspraken over dat bestaan in de levendmaking. En dus hoeven we niet onwetend te zijn. Als we onwetend zijn en ook willen blijven, dan is dat onkunde die ons kwalijk genomen zou kunnen worden.

De Bijbel doet dus heel wat uitspraken als het gaat over het bestaan in de levendmaking straks, in dat nieuwe lichaam van onvergankelijkheid. Er zijn bijvoorbeeld overeenkomsten met het huidige bestaan. Er zijn niet alleen contrasten, maar gelukkig ook overeenkomsten. We lezen in Lukas 24 dat de Heer Jezus op de zondagavond voor het eerst verschijnt in de kring van discipelen. Plotseling staat Hij in hun midden. Hij hoefde niet via de deur naar binnen; terwijl de ramen en de deuren gesloten waren, stond Hij daar gewoon. Dat is nieuw. Dat is een manier die typisch hoort bij het nieuwe bestaan.

Maar er is ook overeenkomst. Want als dan ineens de conclusie getrokken wordt: "O, dat is een geest," dan zegt Hij: "Nee, Ik ben geen geest." Hij zegt: "Ik heb vlees en beenderen." Geen vlees en bloed trouwens, maar wel vlees en beenderen. Het is dus een heel concreet lichaam. Wel van een veel hogere orde dan wij hier kennen, maar een concreet lichaam dat ook in staat is om te eten en te drinken. De Heer Jezus zegt: "Nou, geef Mij maar een stukje gebakken vis," en Hij eet dat. Ook bij andere gelegenheden lees je nog dat ze maaltijd met elkaar hielden. Er zijn dus overeenkomsten met het huidige bestaan.

Maar er zijn natuurlijk ook heel veel contrasten. Met name wordt gewezen op dat lichaam dat zomaar de barrières die wij hier kennen, kan passeren. Die spelen in het nieuwe bestaan geen rol. Een lichaam kan zomaar ergens verschijnen. Het is niet ziels, maar geestelijk. Daar waar de geest wil zijn, daar is het lichaam. Dat lichaam wordt geregeerd door de geest. Dat is onvoorstelbaar, maar het kan dus daar verschijnen waar het wil. Ik kan daar verder eigenlijk ook niet zoveel over vertellen, maar dat is iets wat je gewoon vanuit de Schrift kunt vaststellen.

Er zijn nog grote verschillen waar Paulus vrij uitgebreid op ingaat in 1 Korinthe 15, als hij het heeft over de hoedanigheden van dat lichaam in de levendmaking. Het is, in tegenstelling tot dit bestaan dat vergankelijk is, onvergankelijk. Dit bestaan wordt geleid door oneer en ontluistering, maar dat is een bestaan in heerlijkheid en ook in lichtglans. Dit bestaan is in zwakheid en trouwens ook in afnemende krachten. Het is niet alleen maar dat er een eindpunt aankomt, maar het proces ernaartoe is er een van langzaam doodgaan. De krachten en de vitaliteit nemen af totdat de laatste adem wordt uitgeblazen; zo gaat het doorgaans. Maar dat toekomstige bestaan is pure energie, pure power. Echt zo energetisch dat we ons daar nu nog geen voorstelling van kunnen vormen.

Wat ik bedoel te zeggen is: wij kunnen wel degelijk weten hoe dat bestaan in de opstanding is. Tot op zekere hoogte dan, want in hoeverre we ons daar echt een voorstelling van kunnen vormen is natuurlijk heel beperkt. Maar de Schrift – en dat is eigenlijk waar het op neerkomt – doet mededelingen over het bestaan in de levendmaking. Over de overeenkomsten, maar ook over de verschillende grote contrasten. En dus kunnen wij dat gelovig naspreken en weten we het dus ook. Dat tweede punt, dat we het niet kunnen weten, is dus misplaatst. Dat klopt niet. We kunnen het wel weten.

▶ 46:25 Het Derde Antwoord: We Willen het Niet Weten (het Miskennen van het Evangelie) ↑ hoofdstukken

En dan nu het derde antwoord. Dat staat ook op dat agnostische standpunt, maar daar zit wat meer achter. Dat is: we willen het niet weten. Daarin klinkt door dat we hopen dat er geen herkenning in de opstanding is. En waarom is dat? Nu komen we werkelijk op een punt dat buitengewoon belangrijk is. Ik denk trouwens ook dat de meeste vragen over dit onderwerp met dit derde punt te maken hebben. Als je eenmaal weet wat de Bijbel zegt over de levendmaking en dat iedereen daarin zal delen, dan zal de vraag of er straks herkenning is niet meer bij je opkomen. Ik kan me nauwelijks voorstellen dat deze vraag opkomt bij mensen die het evangelie werkelijk kennen; ze komt juist op bij mensen omdat men uitgaat van een bepaalde veronderstelling. Het idee is: het is toch onverdraaglijk dat we straks in heerlijkheid zijn en dat er herkenning zou zijn? Want dan volgt daaruit dat we ons ook degenen zullen herinneren die we dan missen.

Het hele idee dat hiermee van doen heeft, is echt een afschuwelijke misvatting. Ik ga het nog sterker zeggen: degenen die zo denken, kennen het evangelie feitelijk nog niet. Het evangelie is namelijk de boodschap dat de dood is overwonnen. Dat is verleden tijd. Tweeduizend jaar geleden is de dood overwonnen. Het was 'decision day', maar de Eersteling heeft het leven aan het licht gebracht en heeft de dood overwonnen. Dat is een garantie dat de dood zo tenietgedaan zal worden dat er geen dood meer zal zijn. Allen zullen levend gemaakt worden zoals in Adam allen sterven — niemand uitgezonderd — zo zullen straks in Christus alle mensen worden levend gemaakt.

Als je dat niet kent en je hebt dat traditionele religieuze idee van 'twee wegen', een eeuwig wel en een eeuwig wee, dan heb je geen idee van wat eeuwig is. Men denkt dan dat Jezus Christus terugkeert op de 'jongste dag' — wat op die manier ook al niet klopt — en dat er dan twee toekomstbestemmingen zijn. De ene is bij God, die zullen opstaan in heerlijkheid, en de anderen worden verdoemd. Er zijn trouwens ook nog varianten van, want dat kan bewust zijn: een eeuwige hel van pijniging, wroeging en verdoemenis.

Vanuit dat perspectief begrijp ik de vraag ook wel. Als je het evangelie niet kent en je denkt na over de opstanding, dan hoop je eigenlijk dat er geen herkenning zal zijn. Je zou het niet kunnen verdragen dat je vader of je moeder, die niets van God wilde weten, of misschien een kind of andere mensen die je lief zijn, er niet zijn. Als je daaraan zou denken, zou dat een smet werpen op de heerlijkheid die je dan zou hebben. Sterker nog, als je iemand echt liefhebt, dan kun je het niet verdragen dat die ander in lijden is, zeker niet als dat lijden hopeloos is. Dat is misschien wel het ergste: het gaat er niet alleen om dat die ander in lijden, pijn en moeite is, maar dat het nooit meer goed komt. Hoe zou je straks ooit nog een hap door je keel kunnen krijgen? Hoe zou je ooit nog kunnen genieten en blij kunnen zijn als je er altijd aan zou terugdenken dat de persoon die je liefhad, wordt gemist en verdoemd is? Dan hoop je inderdaad dat er geen herkenning is. Dan hoop je gewoon dat God op een delete-knop drukt en zegt dat het allemaal voorbij is.

Dat dit een onmogelijkheid is, klopt, want het leidt tot bizarre consequenties. Maar dit maakt het misverstand of de vraag wel heel begrijpelijk. Nogmaals, het berust op onkunde. Je bent dan onwetend over het evangelie. Laat ik daar heel duidelijk over zijn: het evangelie is de boodschap dat de dood wordt tenietgedaan. In de christelijke wereld wordt vandaag de dag alom verteld dat de dood is overwonnen, maar tegelijkertijd waarschuwt men dat je wel de goede keuze moet maken, anders kom je in de eeuwige of in de eindeloze, nimmer eindigende dood terecht. Hoe men zich dat dan ook voorstelt, als bewust of onbewust, doet nu even niet ter zake, maar het idee van een eindeloze dood is een ontkenning en een verkrachting van het evangelie.

Het evangelie is de boodschap dat de dood is overwonnen en wordt tenietgedaan. En hoe wordt de dood tenietgedaan? Door alle mensen levend te maken, zodat er geen dood meer is. Dat is de Bijbelse verwachting. Wel is het zo dat die levendmaking, zoals Paulus ook duidelijk maakt in 1 Korinthe 15, plaatsvindt in rangorde. Dat is sowieso duidelijk, want de Eersteling is inmiddels al tweeduizend jaar geleden levend gemaakt. De rest moet nog volgen. Paulus maakt dan ook duidelijk: vervolgens zij die van Christus zijn in Zijn parousia. En dan de laatste afdeling, namelijk aan het einde wanneer de dood tenietgedaan wordt en wanneer Hij het koninkrijk overdraagt aan Zijn God en Vader. Dan wordt de dood volledig tenietgedaan en dan worden allen die nog niet levend gemaakt zijn alsnog levend gemaakt. In rangorde.

Ik heb hieronder een plaatje gezet met typische lenteplaatjes die illustreren hoe nieuw leven zich manifesteert in rangorde. Wij kennen dat verschijnsel ook heel goed. In februari of januari zie je al sneeuwklokjes; dat is het allereerste dat wij hier zien. Je ziet de krokussen en even later komen daar de tulpen. En nog veel later in het voorjaar, in mei, leggen alle vogels een ei. Alles volgt een bepaalde rangorde, een bepaalde volgorde. Je hebt hele vroege en je hebt die wat later komen en die nog wat later komen. En je hebt ook diegenen die pas als laatste in dat lentegeluk gaan delen. Trouwens, je hebt ook nog bloemen die pas in het najaar gaan bloeien. Ik bedoel hiermee te zeggen: er zijn rangorden.

In die zin kan ik me ook nog de gedachte voorstellen dat we straks in de levendmaking, als je bij de eerste groep mag horen, mensen missen. Laat ik het nog concreter zeggen: de Heer Jezus is nu de Eersteling. Mist Hij nu mensen? Jazeker, Hij mist ze feitelijk allemaal nog. Maar is dat een gemis in hopeloosheid? Integendeel. Hij is juist de Eersteling en de garantie dat de rest zal volgen. Dat is inderdaad een kwestie van geduld. Dus het idee van gemis in de opstanding is niet onterecht, maar dat is niet het gemis van: 'O, die ander is er niet en komt er ook nooit, die ander is verdoemd en daar is het hopeloos mee gesteld'. Elk idee van hopeloosheid, van iets wat nooit meer goed zou komen, is vreemd aan het evangelie. Dat is geen evangelie; dat is een slecht bericht en geen goed bericht.

Als wij straks levend gemaakt zullen zijn — en ik ga ervan uit dat dit binnenkort is, want het zal allemaal niet zo lang meer duren, maar dat is nu het onderwerp niet — dan zal de bazuin klinken en dan zullen wij worden weggerukt. Dan zullen we velen ontmoeten en herkennen, absoluut. Maar dan zullen we er ook nog velen missen. Vele geliefden, mensen die we kenden, die ons dierbaar waren, die zullen we missen. Maar dat is een gemis in hoop en verwachting, want we weten: die komen. Die komen later. Dus ook in de opstanding is er in eerste instantie — totdat God alles in allen is — nog steeds hoop en verwachting. Namelijk dat allen in die heerlijkheid gaan delen, ieder in zijn eigen rangorde. Dat geeft hoop en uitzicht.

▶ 57:32 Het Vierde Antwoord: Er Is Nog Veel Méér Dan Herkenning ↑ hoofdstukken

Nou, nu kom ik bij het allerlaatste punt en dat is: er is veel meer dan herkenning. Dat er herkenning is, ja, dat hebben we inmiddels wel gezien en vastgesteld, maar wat ik nu ga vertellen is dat er nog veel meer is dan herkenning. De logica hiervan is dat ons toekomstig kenvermogen het huidige kenvermogen ver zal overtreffen. En wat ik met veel meer bedoel, is dit: wij zullen straks velen herkennen – tussen aanhalingstekens, want ik weet niet of het woord 'herkennen' daar nog op zijn plek is – maar we zullen velen herkennen terwijl we ze zelfs nog nooit gezien hebben.

Kijk, bij herkenning is het doorgaans zo van: "Oh, die heb ik eerder gezien en die herken ik." Dan spreek je ook inderdaad over herkennen. Maar wij zullen straks mensen tegenkomen die we nog nooit hebben gezien en die we toch kennen én herkennen. Want ze waren vroeger wel bekend, alleen niet bij ons. Maar wij zullen ze dan zomaar herkennen, zonder dat ze een naambordje hoeven te dragen of een badge dragen. Nee, wij zullen ze herkennen, en dat bedoel ik ook met dat kenvermogen dat straks zoveel meer zal zijn en het huidige kenvermogen zal overtreffen.

Zal ik daar een mooi voorbeeld van geven? Van iemand die we zullen herkennen terwijl we hem nog nooit gezien hebben? Ja, de eerste die we straks gaan ontmoeten en die we in één klap – of bij één bazuinklank – zullen herkennen, dat is onze Heer. Hebben we Hem ooit gezien? Ik niet, en u ook niet. Want de laatste die Hem gezien heeft, dat was Paulus. En straks zullen we Hem ontmoeten en we zullen Hem in één keer herkennen, zonder dat we Hem ooit hebben ontmoet en zonder dat we Hem ooit hebben gezien.

Ik moet u zeggen: als je dat eenmaal gaat beseffen, dan lijkt het me ook helemaal niet vreemd om eraan te denken dat we straks mensen zullen treffen – dat we straks Abraham zullen zien of Mozes, of noem maar bekende namen voor ons. We zullen ze straks treffen en we zullen ze meteen herkennen. Het doet mij een beetje denken aan het vermogen dat Adam had voordat hij had gegeten van de verboden vrucht. Toen had hij ook bepaalde vermogens – die trouwens veel minder waren dan het vermogen in de opstanding – maar niettemin: hij was bijvoorbeeld bekleed met licht, geloof ik.

Ik kan dat nu even niet zo in één of twee zinnen aantonen, maar ik geloof dat hij inderdaad bekleed werd met licht. En op het moment dat hij en zijn vrouw hadden gegeten van die verboden vrucht, viel ineens dat lichtkleed weg en waren ze naakt. Maar vóórdat zij hadden gegeten van die verboden vrucht, lees je dat Adam het vermogen had om dieren bij hun naam te noemen. Hij kende hun naam terwijl ze nog niet eens een naam hadden. Dat is wat! Nou, ik geloof dat we dat straks ook zullen beleven: dat wij anderen die we nog nooit eerder hebben gezien, toch zullen herkennen.

▶ 01:01:55 Conclusie: een Onovertroffen en Glorieuze Verwachting ↑ hoofdstukken

En waar ik nu zo’n ruim uur over heb gesproken, en wat bijbelse lijnen heb proberen te tonen en wat bijbelse argumenten naar voren heb willen brengen, wat dit alles toch duidelijk maakt, is dat wat ons wacht, beste mensen, zo glorieus is, zo enorm, onovertroffen en groots. En wat een enorme hoop en verwachting! Dit bestaan lijkt enigszins op het beste wat we hier hebben; dat is echter slechts een zwakke afspiegeling van de grote volmaaktheid van de nieuwe schepping.

Dus de vraag: "Is er herkenning in de opstanding?", die zou ik volmondig met "yes" willen beantwoorden, en zelfs nog veel meer dan dat. En dat uitzicht dat we hebben is zo groot. En wat is het heerlijk om er juist op een dag als deze aan te denken, aan de dag waarin ook in de christelijke wereld iedereen vrij is. Vandaag is het Pasen in de westerse wereld, om dit te weten: de Eersteling, Hij is verrezen!

En glorie wacht ons in rangorde, en uiteindelijk voor de hele mensheid. Heel de schepping zal daarin delen, en het wordt God alles in allen. Wat een uitzicht en wat een hoop!