▶ 00:00 Romeinen 8: het Abc van het Evangelie ↑ hoofdstukken

Ik wil u vanmorgen heel graag meenemen, vrienden, naar een bekend gedeelte in Romeinen 8, en dat lijkt me niet meer dan terecht. Als er één passage in de Bijbel is – en er zijn er veel meer – maar als er één passage is die ook in de expliciete zin van het woord spreekt over de geweldige triomf, dan is het wel het slot van Romeinen 8. U ziet het, ik heb het bovenaan deze toespraak vermeld en als titel meegegeven: Hyper-overwinnaars. Dat blijkt inderdaad een term te zijn die heel dicht aanligt bij wat Paulus zegt. U kent het wellicht beter als de frase "meer dan overwinnaars". We komen daar nog over te spreken.

Paulus had natuurlijk al geweldige dingen naar voren gebracht in Romeinen 8. Ik zeg "natuurlijk", en voor mij is dat vanzelfsprekend omdat ik de inhoud goed ken. Nou ja, wat heet? Ik denk hem vrij goed te kennen; ik heb het vaak genoeg gehoord en ook overwogen, zeer dikwijls zelfs. Er zitten velen hier in de zaal die datzelfde kunnen getuigen. Wat is er mooier dan ons bezig te houden met die basale brief, de Romeinenbrief? Het is de eerste brief die Paulus heeft geschreven – maar nu zeg ik iets wat niet helemaal correct is, of eigenlijk helemaal niet correct. Het is de eerste brief van de apostel Paulus in onze Bijbel, maar het is wel de basis van al zijn andere werk. Het is de eerste van zijn verzamelde geschriften, zal ik maar zeggen. In deze brief brengt hij op een heel basic wijze het ABC van het evangelie naar voren, van het goede bericht waartoe hij is afgezonderd.

Dan zegt hij in vers 31, in zo’n typische Paulinische frase: "Wat zullen wij dan van deze dingen zeggen?" Het kan natuurlijk niet missen dat, wanneer hij zo’n zin optekent, hij daarmee uiteraard verwijst naar wat hij in het voorgaande betoogd heeft. En wat heeft hij in het voorgaande betoogd? Nou, ik kan u vertellen: acht-en-een-half hoofdstuk, en dat is heel veel. Van sommige hoofdstukken die erg lang zijn, heeft hij al schitterende dingen naar voren gebracht.

Hij had inmiddels ook al diverse keren zijn conclusies getrokken. Je vindt een paar van die momenten in de brief waar hij inderdaad een samenvatting geeft van wat hij tot dusver heeft uiteengezet, en dan breekt hij los in een jubeltoon. We zullen dat ook in de rest van deze brief nog wel vaker tegenkomen. Niet voor morgen, maar lees het maar eens na. In Romeinen 11 heb je ook zo’n slot. Dan heb je hoofdstuk 9, 10 en 11 gehad, wat weer een apart gedeelte op zich is, maar aan het einde daarvan breekt hij echt helemaal los in één grote lofzang. Aan het slot van Romeinen 8 heb je een soortgelijk fenomeen.

Dat leidt hij dan in met: "Wat zullen wij dan nog van deze dingen zeggen?" Laat ik me een beetje beperken tot de directe context en er niet al te veel bij betrekken. Maar wat heeft hij zojuist naar voren gebracht?

▶ 03:39 De Onverbrekelijke Ketting van Gods Voorbestemming en Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

Kijk het maar eens na in de voorgaande vijftien verzen. Heeft hij het gehad over de heerlijkheid die God heeft voorbestemd, gepland? Heerlijkheid, dat was trouwens ook een van de laatste termen in het voorgaande vers. Het is een heerlijkheid voor de zonen Gods. Dat is een uitdrukking die we tegenkomen in vers 19, als ik me niet vergis: met reikhalzend verlangen wacht de schepping op het openbaar worden van de zonen Gods. Wel, die zonen Gods, dat zijn wij. Ik zeg: wij die vandaag mogen geloven in Hem. Dat bedoel ik met wij. Dat is niet omdat je in deze zaal zit, maar omdat je gelooft en van harte amen mag zeggen op dat wat Hij in Zijn Woord verklaart.

En die zonen Gods hebben een hele speciale functie. God roept vandaag mensen uit. Hij noemt dat ook in de Romeinenbrief, sterker nog, in Romeinen 8 vers 23. Ja, dat hangt er een beetje vanaf welke vertaling je hebt, maar in vers 23 lees je inderdaad: wij die de Geest als eerstelingen en als eerste gaven hebben ontvangen. God heeft een kosmisch plan. Nee, kosmisch zei ik, niet komisch. Dat vind ik het ook wel, maar het is kosmisch: een wereldwijd en alomvattend plan dat heel Zijn schepping omvat. Maar daarin hebben de mensen die Hij vandaag uitroept een hele bijzondere functie, juist ook met het oog op de toekomst. De hele schepping zal dan gezegend worden door de Zoon van God, maar ook met dat gezelschap om Hem heen. Hij is namelijk — en ik gebruik nu allemaal termen die direct ontleend zijn aan dit gedeelte in Romeinen 8 — de eerstgeborene in een familie van vele broederen. Hij zou de eerstgeborene zijn onder vele broederen. Hij is onze broeder. Nou, ik weet niet of je het zo direct kunt zeggen; de Bijbel zegt dat niet zo direct. Hij noemt ons broeders en Hij is de eerstgeborene. Het verschil moet er zijn, nietwaar?

Wel, dat gezelschap dat vandaag wordt uitgeroepen, een ecclesia — dat betekent ook letterlijk een uitroepsel, wat wij dan altijd maar gemeente noemen, maar ecclesia is veel mooier: een uitroepsel — heeft een geweldig hoge bestemming. We zien dat ook in het direct voorgaande. Kijk, dit is vers 31, maar als u nu vers 30 leest... Ik heb er geen diaatje van, maar laat ik het gewoon eens voorlezen om u een beetje in de sfeer te brengen waarin de apostel Paulus dit optekent. Hij zegt — en ik begin te lezen in vers 29, en ik lees het meteen in een tijdloze vorm, want het is heel bijzonder dat Paulus dat in die zogenaamde aorist zegt: hij stelt het gewoon als een feit vast — "Want die Hij, God, tevoren kent, die bestemt Hij ook tevoren, namelijk tot gelijkvormigheid aan het beeld van Zijn Zoon, opdat Hij, de Zoon, de eerstgeborene zou zijn onder vele broederen." Dat bedoelde ik zojuist dus.

En dan zegt hij in vers 30: "Die Hij, God, tevoren bestemt, die roept Hij ook." En die Hij roept — als u nu meeleest in de vertaling dan weet ik dat het iedere keer in de voltooid tegenwoordige tijd staat, maar het is een aorist. Het gaat er niet zozeer om dat het gebeurd is, maar het feit wordt gesteld. Let dan ook even op wat een geweldige gouden ketting hier wordt geschilderd. Want wat bedoel ik met goud? Ja, het heeft te maken met heerlijkheid, maar het is ook een goddelijke ketting. Het is onverbrekelijk, want het zijn allemaal acties van God Zelf. Hij kent tevoren, Hij bestemt tevoren. Dus voordat we er waren, voordat we iets gedaan hadden, voordat we maar iets wisten, had Hij al een plan. Hij kende tevoren, Hij bestemde tevoren en Hij roept. En die Hij roept — ik lees nu verder — die rechtvaardigt Hij ook. Let op: Hij bestemt voor, Hij kent, Hij roept; Hij is het ook die vervolgens rechtvaardigt. En die Hij rechtvaardigt, die verheerlijkt Hij ook.

Dat is trouwens toekomst. Daarom zie je ook dat die weergave "die heeft Hij ook verheerlijkt" niet kan kloppen, want die verheerlijking is juist iets wat nog wacht op de toekomst. Maar het feit wordt gewoon gesteld. Het gaat er niet om wanneer dit plaatsvindt; het gaat erom dat Hij degene is die dat alles doet. Dus een geweldige heerlijkheid voor die zonen Gods die Hij voorbestemt. En die heerlijkheid is voor de zonen Gods, jawel, maar dat is juist omdat God de hele schepping in die heerlijkheid gaat betrekken. En dat is het gedeelte vanaf vers 18.

▶ 09:12 Het Lijden Weegt Niet op Tegen de Komende Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

En ik ben daar de laatste tijd nog wel mee bezig geweest en het is wel goed om daar nog even aandacht aan te geven. Want een paar weken geleden – afgelopen donderdag was het twee weken geleden – hebben we Esther begraven. Verreweg de meesten van u hebben daarvan gehoord en kenden haar, of in ieder geval heb ik heel dikwijls aan haar gerefereerd. Bovendien was ze tot voor kort, enige maanden geleden, altijd hier in de samenkomst. Van Esther kan gezegd worden: aan haar lijden is een einde gekomen. God zij dank, en wat nu nog op haar wacht is louter heerlijkheid.

Het bijzondere van dat verhaal was – nou, het "mooie", dat klinkt vreemd, want het is zo'n vreselijke leidensweg voor haar geweest – maar van tevoren had zij al vastgelegd wat er gezegd moest worden in de afscheidsdienst. Romeinen 8 vers 18, dat zou de tekst zijn waarover gesproken moest worden. Dat heeft tijdens de begrafenis ook geklonken en ook de liederen die gezongen werden, had zij al van tevoren bepaald. Het was eigenlijk een dienst waarin vooral Zijn heerlijkheid mocht klinken.

De tekst was Romeinen 8 vers 18: "Ik reken dat het lijden van de tegenwoordige tijd..." Dit was de tekst die bovenaan de rouwkaart stond en die ook tijdens de dienst voor het voetlicht is gebracht: "Ik reken dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet waard is vergeleken te worden met de heerlijkheid die over ons geopenbaard zal worden." Dat was de tekst. En als dat de overtuiging is waarin je in het leven mag staan, dan is er niets daarmee vergelijkbaar. Zelfs als je daar niks van moet weten of het niet kunt geloven en zegt: "Dit is te mooi om waar te zijn", dan kun je in ieder geval niet ontkennen dat het geweldig is als dat de grond is waarop je mag staan en waarvan je mag getuigen.

Het geweldige is dat het lijden van de tegenwoordige tijd daarmee in perspectief wordt geplaatst in het grote geheel. Dat blijkt in vergelijking dus niets te zijn; het mag er niet eens meer mee vergeleken worden. En wat Paulus dan ook tekent in de verzen vanaf vers 18, 19, 20 en 21, daar zegt hij ook dat de schepping nu aan de slavernij van de vergankelijkheid is onderworpen. Onderworpen, maar in hope, omdat zijzelf – dat wil zeggen de ganse schepping – ook bevrijd zal worden tot de heerlijkheid van de kinderen Gods (vers 21).

Heel die schepping gaat in die heerlijkheid delen. Natuurlijk is er verschil in de fasen waarin dat zal plaatsvinden, maar dat heeft God op het oog en heel die schepping gaat in die heerlijkheid van de kinderen Gods en van de zonen Gods delen. Over die zaken heeft Paulus het gehad. Ik wilde dat toch eventjes gezegd hebben, zodat u ook weet wat de context is waarin Paulus deze dingen optekent. Wat zullen wij nu van deze dingen die zojuist gememoreerd zijn – lees het maar na in het voorgaande – wat zullen we dan van deze dingen zeggen? En dan gaat Paulus verder.

▶ 13:09 Als Dé God voor Ons Is, Wie Zal Dan Tegen Ons Zijn? ↑ hoofdstukken

Als God, of eigenlijk: dé God. Dat bepaalde lidwoord vind ik weer zo prachtig. Als dé God, dat wil zeggen: die Ene uit wie, door wie en tot wie alles is (zoals deze brief in 11:36 zegt). Als dé God voor ons is, of ten behoeve van ons is, ja, wie of wat zal dan tegen ons zijn? Dit is natuurlijk een retorische vraag. Als Degene die alles in Zijn hand heeft, de Schepper van alles, Degene die met alles een bedoeling heeft, als Hij voor ons is, ja, wat kan er dan tegen je zijn? Niets.

Dat was trouwens wat Paulus ook al eerder beargumenteerd had in vers 28. Daar zegt Paulus ook: "Wij weten nu dat de God alle dingen doet medewerken ten goede voor hen die de God liefhebben en die volgens Zijn voornemen geroepenen zijn." God heeft een voornemen en in dat voornemen roept Hij mensen. Welnu, dat zijn de mensen die God liefhebben. En als je dé God liefhebt, dan weet je dat alle dingen meewerken ten goede. Er kan dus niks tegen je zijn. Al die tegenslagen die er zijn, het lijden van de tegenwoordige tijd – en Paulus sluit zichzelf daarbij in: niet alleen de schepping lijdt, ook wij die de Geest als eerste gaven hebben ontvangen, wij zuchten er net zo goed onder – dat zijn geen dingen die tegen ons werken. Integendeel, alles werkt mee.

Of, in de metafoor die ik heel graag daarvoor gebruik: wat wij nu ervaren en zien als minnen, dat zijn helemaal geen minnen. Wij zien het zo, maar daarom is het zo belangrijk om te staan in geloof, in wat God gesproken heeft. Want Hij, die het geheel overziet en een plan heeft, Hij weet: het zijn geen minnen, het zijn plussen. Alleen zien wij dat verticale teken nog niet. Maar dat is ons gebrek. Hij zegt het: het zijn plussen die nog niet af zijn. Als we het geheel zouden zien, dan zouden we straks zeggen dat het helemaal geen minnen waren.

Juist van de week, eergisteren, had ik nog een gesprekje daarover. Dat ging erover dat wanneer je terugkijkt op dingen die je nu als moeilijk en zwaar ervaart, er een moment komt – en iedereen kent dat soort ervaringen – dat je zegt: "Goh, nu ik erop terugkijk, ben ik blij dat het gebeurd is," of: "Ik ben blij dat ik het meegemaakt heb." Kortom, wat toen een min was, blijkt achteraf een plus te zijn. Dat staat model voor de wijze waarop God heel deze wereld in de hand heeft. Hij doet alle dingen medewerken ten goede.

Mensen, als je God kent... Een heleboel mensen hebben wel een godje, maar niet dé God. Als je dé God kent, dan denk je per definitie positief – een scherpe uitspraak, maar daar hou ik wel van. Als Hij voor ons is, Hij die alle omstandigheden in Zijn hand heeft, wat of wie kan er dan tegen je zijn? Dan moet alles wat zogenaamd tegen je is, wel werken in jouw voordeel. Dat doet Hij medewerken ten goede. Dat is de wijze waarop we in het leven mogen staan. Ken je God? Dat is eigenlijk de vraag. Heb je God werkelijk leren kennen? En als je dat mag zeggen, of als je Hem kent, dan weet je inderdaad, dan kun je gewoon hier dit honderdvoudig erkennen en van harte zeggen: "Als Hij voor ons is, wat of wie kan er dan tegen ons zijn?" Helemaal niets.

Nou, goedemorgen zou ik zeggen. Sta zo op, met recht. De nacht is voorbij, we hebben het zojuist gezongen: "Het donkere dal ligt achter mij." Een nieuwe dag, Hij is opgewekt, een nieuw leven – zo staan we op. Het licht straalt, en zelfs al is het donker of zijn er allemaal donkere wolken, dan nog weten wij: achter de wolken schijnt de zon. U zegt: "Dat is positief denken." Ja, ik dacht het wel, ja! Maar dit heeft wel een basis, een heel solide basis. Dat is niet zomaar omdat het leuk is of van dat soort 'Tjakka-gedachten'. Nee, u kent Hem wel hè? Wij hebben een God. Ik lees verder: "Als dé God voor ons is, wie of wat zal dan tegen ons zijn?"

▶ 18:39 God Heeft Zelf Zijn Eigen Zoon Niet Gespaard ↑ hoofdstukken

Hoe zal Hij, die zelfs Zijn eigen Zoon niet gespaard heeft, maar voor ons allen overgegeven heeft, ons met Hem ook niet alle dingen schenken?

Eventjes nog tussendoor: wat we vanaf nu zullen gaan zien, is dat Paulus een hele reeks vragen gaat stellen. Allemaal retorische vragen. Dat wil zeggen: retorische vragen zijn vragen waarin het antwoord al besloten ligt in de vraag. De luisteraar of de lezer wordt geacht het antwoord inderdaad al te kennen. Trouwens, als u de Concordant Version hebt, staat het daar — naar mijn smaak — heel consequent iedere keer als een vraag weergegeven. Dat maakt het nog indringender. Ik zal er nog diverse keren even op wijzen.

Maar even dit: "Hoe zal Hij, die zelfs Zijn eigen Zoon niet gespaard..." of "niet spaart", ook hier weer die tijdloze vorm. En uiteraard worden we dan weer bepaald bij de figuur van Abraham. De wijze waarop dit zo geformuleerd wordt, doet ons denken aan die figuur die Paulus trouwens al veel eerder in deze brief breedsprakig opgevoerd heeft: Abraham. Eigenlijk was het toen nog Abram... nee, toen was het inmiddels Abraham. U weet hoe dat gegaan is in Genesis 22. Eindelijk had hij zijn zoon gekregen, de zoon van de belofte, en die zou hij gaan offeren. Die moest hij offeren op het gebergde Moria.

De gelijkenissen zijn zo prachtig, want Abraham mocht zijn zoon uiteindelijk niets aandoen. Maar wat lezen we dan van God? God hééft Zijn Zoon niet gespaard. Wat Hij dan wel gedaan heeft, daarover straks even meer, maar deze geschiedenis van Abraham — hij moest zijn zoon offeren op het gebergde Moria — vond plaats op precies de locatie waar de Zoon, Gods Zoon, ook ten brandoffer is gebracht, stierf en opstond uit de doden op de derde dag. Deze geschiedenis vond ook plaats op de derde dag; kijk het maar na. "Het was uw enige, uw geliefde zoon." En dan wordt er nog gezegd, nadat Abraham tegengehouden is om de daad bij het woord te voegen: "God zal Zichzelf van een lam ten brandoffer voorzien." Nee, ik zeg het niet helemaal goed, dit is wat Abraham tegen zijn zoon zei. Ja, dat is ook zo. En die plaats heet daarom ook Yahweh Jireh. Dat wil zeggen: de HEERE zal daarin voorzien. En dat is ook gebeurd; op deze locatie zou God erin voorzien. Op de derde dag, in die enige, unieke Zoon. De zoon van Abraham... dit zijn allemaal dubbelzinnige termen die ik nu zo aan elkaar haak.

Hoe dan ook: "Hoe zal Hij, die zelfs Zijn eigen Zoon niet spaart, maar voor ons allen overgegeven heeft?" Ja, overgegeven of overgeleverd eigenlijk aan Zijn vijanden. Dat is wat God gedaan heeft. Hij heeft dat niet tegengehouden; Hij heeft Zijn Zoon in de handen van Zijn vijanden gelegd. Waarom? Nou ja, daar had Paulus al veel eerder over gesproken: om te verzoenen, om vrede te maken. In elk geval, als God zelfs Zijn eigen Zoon niet spaart, maar voor ons allen heeft overgegeven... en dat "ons allen", dat kun je niet breed genoeg zien. Je kunt natuurlijk zeggen: dat zijn wij die vandaag mogen geloven. Maar u weet toch dat God Zijn Zoon heeft gegeven voor heel het mensdom? Tot een losprijs voor allen. Heel de wereld.

Wel, als Hij zelfs Zijn eigen Zoon niet spaart voor ons allen, voor deze mensheid... als Hij dat doet, als Hij zelfs Zijn eigen, geliefde Zoon heeft overgegeven, overgeleverd aan Zijn vijanden... waarom? Wel, ten behoeve van ons allen. Welnu, als Zijn liefde zo ver reikt voor ons allen, zou Hij ons dan ook niet met Hem alle dingen schenken? Met Hem. Degenen die twee weken geleden ook bij het Goed Bericht-weekend waren, die herinneren zich dat we ons daar toen ook mee beziggehouden hebben. Met die uitdrukking die zo vaak klinkt, met name in de brieven van Paulus, over dat we samen met Hem verbonden zijn. Dat is namelijk wat er staat. Dat is een typische manier van zeggen: we zijn verbonden met Hem. Zal Hij ons dan ook niet met Hem alle dingen schenken?

Hier staat dat Griekse woord, het Griekse begrip ta panta: het al, het heelal. Dit is een retorische vraag. Als God Zijn Zoon over had voor deze hele wereld — Zijn geliefde Zoon, Zijn eigen Zoon (in dat woordje "eigen" wordt uitgedrukt: Hij is van Hem) — wel, als Hij Hem overgeleverd heeft ten behoeve van ons allen, zou Hij ons dan ook niet samen met Hem alle dingen schenken, of in genade geven? Gewoon om niet. Nou, we gaan even verder. De vraagstellingen gaan verder. Ik zei al: de vraag stellen is haar beantwoorden.

▶ 24:37 Wie Zal Gods Uitverkorenen Beschuldigen of Veroordelen? ↑ hoofdstukken

Wie zal de uitverkorenen van God beschuldigen? Wie zal degenen aanklagen die God vandaag uitkiest? Uitkiezen is dus selectief, hè? Die en die en die; niet iedereen. Oké, God heeft de hele schepping voorbestemd tot heerlijkheid, maar degenen van vandaag kiest Hij uit. Hij kiest de Zijnen uit, zoals we in een lied ook zingen, en Hij roept hen tot rechtvaardigheid. Maar als Hij hen nu tevoren uitverkoren heeft, wie zal degenen die God uitkiest dan gaan aanklagen of beschuldigen?

De NBG-vertaling zegt: "God is het die rechtvaardigt." Of als u een andere versie hebt: "God die rechtvaardigt?" In de Concordante Versie blijft het iedere keer een vraag. Dat vind ik persoonlijk veel mooier en het lijkt mij ook echt in de lijn van de wijze waarop Paulus dit neerzet. Hij stelt iedere keer die retorische vraag: "God?" Wie zal de uitverkorenen van God beschuldigen? God, die rechtvaardigt? Nee, dat was juist het punt, want degenen die Hij roept, die rechtvaardigt Hij ook. Welnu, als Hij rechtvaardigt, wie zou dan nog een beschuldiging kunnen inbrengen? Probeer daar maar eens een vinger tussen te krijgen; dat lukt je niet. Dit is zulke ijzeren logica.

Wie zal veroordelen als God rechtvaardigt? Als God rechtvaardigt, wie zal dan veroordelen? Christus Jezus? Of ook hier dan weer in de Concordante Versie – laat ik hem meteen zo lezen: "Christus Jezus, de stervende, of meer echter, de opgewekt wordende?" Ik geef toe, dit is een niet zo lekker lopende zin, maar ik geef het weer zoals het er zo letterlijk mogelijk staat.

Maar dan ook hier weer die vraag: Christus Jezus, de gestorvene, of Degene die stierf? Of de stervende? Hij die stierf, zou Hij veroordelen? Hij stierf juist voor ons. Hij gaf Zichzelf tot een losprijs voor allen. Of nog meer nog, zegt Paulus: "de Opgewekte". Zou Hij dat doen? Hij stierf voor allen en Hij werd ook opgewekt met het oog op allen, toch? Dus zouden we veroordeling van Hem moeten verwachten? Nee, natuurlijk niet. Het is juist met het oog op onze rechtvaardiging dat Hij stierf en opstond. Dat had Paulus trouwens ook al in hoofdstuk 4 uiteengezet en gewoon vastgesteld. Vandaar ook dat Paulus deze vragen heel retorisch kan voorleggen, want het staat al vast.

Christus Jezus, de stervende, of wat meer nog is, de opgewekte, die bovendien – het gaat steeds hoger – de stervende, de opgewekte, en nu Degene die ter rechterhand Gods is en die ook pleit ten behoeve van ons. Ook hier weer die vraagstelling. Ziet u? Hij werd opgewekt voor ons, maar Hij is ook Degene die daar nu is. Ik bedoel, onttrokken aan het oog, maar God heeft Hem de allerhoogste plaats gegeven. Dit is ook weer ontleend aan Psalm 110, waar we het tijdens het Goed Bericht-weekend ook even over hebben gehad: dat God Zijn Zoon aan Zijn rechterhand geplaatst heeft. Dat is de plaats van de hoogste voorrang.

Welnu, daar is Hij. Of in de termen van de tabernakeldienst: daar is Hij, de Hogepriester, achter het voorhangsel, onttrokken aan het oog. Maar daar is Hij ten behoeve van ons. Want er staat ook dat Hij daar is om ons pleit te bezorgen. Daar bidt Hij ook voor ons en is Hij bezig onze belangen te behartigen. Hij zet Zich ook in voor de Ecclesia, zoals je ergens anders in Efeze 5 leest. Hij geeft Zich daarvoor over en behartigt onze belangen. Met andere woorden: wie zal veroordelen? God, die rechtvaardigt? Christus Jezus, de stervende, de opgewekte? Sterker nog: Degene die daar nu is juist om onze belangen te behartigen? Dat is toch absurd? Hoezo een veroordeling?

En dan: wie – of ook hier weer: wat? Ik denk eerlijk gezegd dat "wat" nog logischer is, maar beide kunnen, omdat Paulus in het navolgende geen personen noemt, maar allemaal omstandigheden. Maar het maakt niet uit, want wie of wat? Nu komt het, een prachtige zin.

▶ 29:48 Niets Kan Ons Scheiden van de Liefde van de Christus ↑ hoofdstukken

Wie of wat zal ons scheiden van de liefde van de Christus? Ja, de liefde van de Christus. Later, aan het einde van dit gedeelte – u zult het straks nog wel zien – noemt de apostel het de liefde Gods, welke is in Christus Jezus. Hoe heeft God Zijn liefde bewezen? Let op: liefde, agapē, onvoorwaardelijke liefde. Dat is de liefde van God met recht. En hoe heeft Hij dat bewezen? Wel, door Zijn Zoon te geven voor allen. De wereld slaat Hem aan het kruis en Gods liefde is onverminderd; sterker nog, juist daardoor gaat Hij de wereld het leven geven. Kijk, dat is liefde. Liefde die alles overwint, die juist ook de dood overwint en het leven doet triomferen voor allen. Dat is de liefde Gods die allen en alles insluit. En wie of wat kan ons daarvan scheiden?

Paulus gaat ons uitdagen en stelt allemaal vragen: wat kan ons van die liefde scheiden? Het kan zijn dat je dit uit het zicht raakt, dat je het je niet realiseert. Daarom is het zo belangrijk om te staan op het Woord. Geloof is uit het horen, niet uit jezelf dingen voorstellen of fantaseren. Geloof is niet gevoel, geloof is niet zien. Geloof is: Híj heeft dit gezegd. Haal daar dan ook – ik zeg het wat in economische termen – het volle rendement uit. Als dit de waarheid is, ga dan niet onder je stand leven. Niets kan ons scheiden van die liefde die voor ons is en die alles doet meewerken ten goede.

Wie of wat zal ons scheiden van de liefde van God in Christus? Paulus gaat vragen stellen en noemt juist de omstandigheden waarvan je zou zeggen: nou ja, dan wordt het wel heel erg spannend. Maar hij vraagt het juist heel uitdagend, want ook al die omstandigheden scheiden ons niet. Je krijgt hier een afdalende reeks: hij begint bij verdrukking en hij eindigt bij het zwaard. Daarmee bouwt hij zijn betoog op: hoe extreem ook, niets kan ons daarvan scheiden.

Verdrukking en benauwdheid. Verdrukking komt van buiten; je hebt druk van buiten. Benauwdheid zit juist van binnen. Vorige week hadden we thuis een gesprekje over het verschil tussen druk en stress. Het heeft er niet direct mee te maken, maar ik moet er toch aan denken. Druk komt van buiten. Je kunt het heel erg druk hebben, zonder dat het van binnen benauwd wordt. Maar als je je druk máákt, dan zit dat inderdaad van binnen. Druk zit van buiten en stress, die spanning, die zit van binnen. Beide dingen noemt Paulus hier ook. Ik weet wel dat hij het hier niet heeft over hoeveel bezigheden je hebt, maar u begrijpt het verschil. Wat kan ons daarvan scheiden? De druk van buiten – en ik moet er direct bij zeggen dat hij het hier dan vooral heeft over de druk juist doordat wij in Hem mogen geloven – of benauwdheid. Zelfs als je van binnen zoveel angst kent... Benauwdheid is wat je van binnen zo ervaart. Al ben je nog zo benauwd, niet alleen door de omstandigheden maar ook van binnen, zelfs als je het niet ziet of er geen vertrouwen in hebt, dan nog... Eigenlijk is dit heel mooi, omdat dit aangeeft dat ook je innerlijke gesteldheid, ook als je je benauwd voelt – en ik wil niks menselijks vreemd noemen, ook Paulus niet – ons niet kan scheiden van Hem. Totaal niet.

Verdrukking, benauwdheid of vervolging. De dingen die hij nu noemt – honger, naaktheid, levensgevaar, het zwaard – zou je allemaal uitwerkingen kunnen noemen in verschillende gradaties van die vervolging. Je kunt ze ook als aparte eenheden opvatten, dat maakt niet zoveel uit. Maar vervolging, als je achterna gezeten wordt... Of honger, naaktheid, gevaar of het zwaard. Terwijl ik deze dingen zeg, denk ik: wat praten we in luxe. We zitten hier allemaal op een mooie zomerse dag. Deze ervaringen van vervolging, zeker in de sfeer zoals Paulus dat uit eigen ervaring kende – en trouwens zoals vele gelovigen dat elders in de wereld ook beleven – wat weten wij daarvan? Honger, weet u wat het is? Er zijn denk ik heel weinig mensen in deze zaal die echt weten wat honger is. Of naaktheid, in de zin dat je kleren je worden afgenomen. Eigenlijk gaat het hier over primaire levensbehoeften: voedsel en kleding. Wel, als dat je wordt afgenomen... dat kennen we niet. Ik denk wel eens: wij praten vanuit zulke luxe omstandigheden. In die zin voel ik persoonlijk een aarzeling om deze dingen te zeggen. Maar Paulus tekent dit op; zo is het. Vergis je niet, laat het even op je inwerken waar hij het over heeft: vervolging, honger, naaktheid, gevaar in de zin van levensgevaar, of zelfs het zwaard als dat je levenseinde is. Kan ons dat scheiden van de liefde van de Christus? Ook hier is het antwoord uiteraard: nee.

Integendeel, want Paulus gaat nog even verder en motiveert dat met een tekst uit het Oude Testament. Hij zegt: "Gelijk geschreven staat" – en ik kan u verklappen dat dit in Psalm 44 vers 23 staat, om precies te zijn – "om Uwentwil worden wij de ganse dag gedood, wij zijn gerekend als slachtschapen." Hier zie je ook dat de omstandigheden in het voorgaande vers te maken hebben met het feit dat we lijden voor Hem en met Hem. Dat heeft te maken met de afwijzing die we ondervinden vanwege het feit dat we staan op Zijn Woord. Je kunt het met gemak breder trekken; het kan te maken hebben met al het lijden dat je ondervindt. Maar veel lijden dat we ondervinden is gemeenschappelijk met onze buurman, buurvrouw of collega's: ziekte, bepaalde dingen thuis of op het werk. Dat is het gemeenschappelijke lijden met de rest van de mensen in deze wereld. Maar waar hij het hier vooral over heeft, is dat specifieke lijden waarvan wij nauwelijks ervaring hebben, namelijk de afwijzing als je Hem kent en voor Hem uitkomt. Dat maakt je niet populair. En als je die boodschap wel populair maakt, dan mag je heel ernstig te rade gaan, want dan betekent het kennelijk dat je niet staat voor Zijn Woord.

Al die zaken hebben te maken met het feit dat je om Zijn naams wil – dus vanwege het feit dat je als rechtvaardige door geloof in God door dit lijden wordt getroffen – lijdt. "Om Uwentwil," zegt de psalmist, "worden wij de ganse dag gedood." Paulus zegt: dat beleef ik. De psalmist had ooit een soortgelijke ervaring. Worden we de ganse dag gedood? Dat duidt op voortdurende doodsbedreigingen. Paulus zegt bijvoorbeeld in 1 Korinthe 15: "Ik sterf elke dag." In diezelfde zin dus: altijd maar dat achterna gezeten worden en van je leven niet zeker zijn. Worden we de ganse dag om Uwentwil gerekend als slachtschapen? Wij zijn daar slachtoffer van. En dan zegt Paulus, nadat hij deze dingen tegen deze achtergrond heeft afgeschilderd: "Maar in dit alles..."

▶ 39:58 Hyperoverwinnaars: Wij Delen Om Niet in Zijn Overwinning ↑ hoofdstukken

We komen nu precies bij het onderwerp dat ik al had aangekondigd en dat een groot thema was van vanmorgen. "Maar in dit alles" – dat was letterlijk: "in al deze dingen" die zojuist geschilderd en benoemd zijn – "zijn wij meer dan overwinnaars." Hier staan in het Nederlands drie woorden, maar in het Grieks is dit één woord. Eigenlijk is het een werkwoord, letterlijk: "hyper-overwinnende". Ik zeg "hyper" omdat ons woordje hyper eigenlijk uit het Grieks komt. Talloze woorden die wij gebruiken, zelfs voorzetsels, zijn Griekse voorzetsels en ons woordje hyper is daar een van. Vandaar dat ik het ook zo noem: hyper-overwinnaars. Het drukt precies uit wat wij met dat woordje bedoelen: het is overtreffend, het is "meer dan".

Ik had het over de triomf waarin wij mogen staan, de overwinning die wij kennen. Het zou een geweldige studie zijn om eens in het Nieuwe Testament na te gaan hoe de apostelen – Petrus en Jakobus, maar vooral ook Paulus – de overwinning naar voren brengen. Ik wil u één voorbeeld geven uit 1 Korinthe 15. In het slot van dat hoofdstuk zegt Paulus dat hij triomfantelijk heeft geroepen: "Dood, waar is uw overwinning? Dood, waar is uw prikkel?" En dan zegt hij: "De prikkel van de dood is de zonde en de kracht van de zonde is de wet." Maar, daar komt het: "Gode zij dank, die ons de overwinning geeft." Tegenwoordige tijd! Die ons dus de overwinning gééft. Het is een geschenk door onze Heer Jezus Christus. Daarom, mijn geliefde broeders: wees standvastig, word standvastig daarin. Kijk, dat is staan in die overwinning. Hij heeft de overwinning behaald, Hij heeft nieuw leven aan het licht gebracht, de dood is overwonnen en wij staan in die overwinning.

Misschien hebt u zich de vraag gesteld – ik in ieder geval al heel vaak: hoezo "hyper-overwinnen" dan? Want wat kun je nog meer doen dan overwinnen? Je hebt verschillende opties: je kunt verliezen, of als we in sportieve termen denken kun je nog gelijkspelen, en je kunt winnen. Meer smaken zijn er toch niet? Hoezo dan "meer dan overwinnaar"? Ik kan daar twee antwoorden op geven die allebei in de lijn van de Schrift liggen. In de eerste plaats zijn wij meer dan overwinnaars omdat wij overwinnaars zijn op voorhand. Een gewone overwinnaar is iemand die strijd levert en dan hangt het er nog om of de overwinning behaald zal worden. Dat staat nog te bezien. Maar wij zijn overwinnaars van een speciaal soort, omdat de overwinning op voorhand al vaststaat.

Ik heb echter nog een antwoord en dat vind ik eigenlijk nog mooier: wij krijgen deze overwinning; wij delen in Zijn overwinning. Ik zal een voorbeeld geven. Stel je voor, ik heb een grote sportieve prestatie geleverd... nee, laat ik het anders noemen, want dit is nogal lachwekkend. Hoewel het toch heerlijk is om op een podium te staan waar je niet tegengesproken wordt – dat maak ik thuis nooit mee. Oké, een wat passender voorbeeld: Petra. Zij heeft de halve marathon gewonnen. Zij rent heel vaak en komt vaak met een beker thuis, maar tot dusverre is daar nooit echt een geldprijs aan verbonden geweest. Maar stel je voor dat zij een keertje tienduizend euro wint. Ze komt thuis en zegt: "Alsjeblieft André, deze is voor jou." Stel je dat eens voor! Kijk, dan is Petra de overwinnaar; zij heeft de beker behaald. Maar ik ben meer dan een overwinnaar, want ik krijg de prijs en ik heb er niets voor gedaan. Dan ben je meer dan een overwinnaar!

Wel, dat is nou precies waar Paulus het over heeft: meer dan overwinnen. Hoezo? Door Hem die ons heeft liefgehad en Zich voor ons heeft overgegeven. En hoe zou Hij – ik houd mijn betoog even vast – die zelfs Zijn eigen Zoon niet gespaard heeft, maar voor ons allen heeft overgegeven, ons met Hem, de Overwinnaar, ook niet alle dingen schenken? We krijgen dat zomaar gratis, om niet, op ons bordje. We krijgen dat allemaal. Dan ben je een super-overwinnaar, een hyper-overwinnaar. Geen gewone, nee, een hyper-overwinnaar! Dat is de positie waarin wij staan.

Tja, zeg het maar... van zulke hyper-dingen word je zelf ook een beetje hyper, hoe zal ik het zeggen? Of u zich van deze dingen nu bewust bent of niet: dit zijn wij. Waar het nu juist om gaat, is deze dingen te weten. Hoe vaak zegt Paulus alleen al in dit hoofdstuk niet: "Wij weten"? Je moet het gewoon weten. En hoe kun je het weten als je het niet te horen krijgt? Geloof is uit het horen. Je moet zulke dingen horen. Je moet niet naar mensen luisteren, je moet niet in de spiegel kijken en je moet niet gaan evalueren hoe je zelf in elkaar zit en al dat soort gedoe. Nee, Hij spreekt, Hij rechtvaardigt. Wel, als Hij gesproken heeft, wie ben ik dan om daar niet in te gaan staan? Het is een kwestie van weten en vervolgens ook dat gaan beseffen, het je werkelijk realiseren. Dat is de waarheid en van daaruit mag je uit die rijkdom gaan leven. Echt een leven van staan in de overwinning. Niet omdat jij hem behaald hebt; het heeft niets te maken met wat je meemaakt of met jouw ervaringen of opinies. Het gaat erom dat Hij het heeft klaargelegd. Hij heeft het beloofd, Hij geeft het, Hij heeft gesproken en dat is de positie. Dat ben jij in Hem. Sta daarop! Dat is waar ik de hele morgen op wijs en wat Paulus in dit gedeelte ook zegt. Dit is de waarheid: in dit alles zijn wij hyper-overwinnenden. Waarom? Omdat Hij ons doet delen in Zijn overwinning. Het is ook het enige voorbeeld dat ik zou kunnen geven waarin wij "meer" zijn dan onze Heer. Ja, Hij heeft de overwinning behaald, maar wij zijn méér dan overwinnaars door Hem die ons heeft liefgehad. Ook hier weer die aorist-vorm; dat betekent niet dat het ooit in het verleden was maar nu niet meer. Nee, het is: "die ons liefheeft" – een feit, onbepaalde tijd. Want, zegt Paulus dan...

▶ 48:36 De Volkomen Zekerheid: Niets Kan Ons Scheiden van Gods Liefde ↑ hoofdstukken

Ik ben verzekerd, of ik ben overtuigd. Ja, hoezo overtuigd? Nou, God heeft gesproken. Het is ook de logica van Zijn Woord. Als God voor ons is, als Hij gesproken heeft, als Hij Zijn Zoon heeft gegeven en daarmee het bewijs geleverd heeft van Zijn liefde die niet kapot te krijgen is – Zijn Zoon die Hij opgewekt heeft, die Hij nu daar heeft geplaatst en Hij heeft die toekomst beloofd – dan ben ik verzekerd. Dat wil zeggen: ik ben overtuigd.

Het is trouwens een ander woord dan in vers 18, wat toen tijdens de begrafenis van Esther naar voren gebracht is. Daar zegt Paulus ook – in de vertaling klinkt dat niet helemaal door – maar dan staat er: 'ik ben er zeker van'. Eigenlijk staat er echter 'dat ik reken'. Dat is de logica: ik reken dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid. Maar hier is het: ik ben ervan overtuigd. Hij heeft gesproken en Hij overtuigt mij, en dus ben ik overtuigd.

Ik ben overtuigd dat noch dood, noch leven... Hij had het eerst over het zwaard gehad en over leven, al die omstandigheden die je kunt treffen in het leven: verdrukking, benauwdheid – we hadden zojuist al die woorden genoemd. Dat noch dood, noch iets in het leven, noch engelen (boodschappers, hemelse machten), noch overheden... Die twee worden hier zo in één adem genoemd. Want, zou je gedacht hebben, dat er achter de coulissen, te midden van de hemelse machten, te midden van de hemelse plaatsen, ook overheden en machten zijn? Maar ook daarin, niet alleen hier op aarde, is er geen enkele overheid of volmacht of autoriteit die daarin verandering kan brengen.

Noch heden – vandaag dus – noch morgen. Daarom begonnen we vanmorgen ook met dit lied: 'Hij leeft en daarom ben ik niet bang voor morgen, voor dat wat volgt'. Hij heeft het vandaag in Zijn handen. Hij kent morgen, Hij heeft het in Zijn handen en Hij leidt het perfect. Dat is 'de God'. Daarom: noch heden, noch toekomst, noch krachten... dat wil zeggen welke vermogens er ook allemaal zijn. Krachten, machten. Noch hoogte, noch diepte.

En Paulus is hoog gegaan en diep gegaan; ik bedoel in dat wat hij ook naar voren heeft gebracht. Welnu, niets – hoe diep de weg ook gaat of hoe hoog het ook is – noch enig ander schepsel. Paulus heeft dus eerst allerlei omstandigheden in het leven uitgedaagd en nu kijkt hij nog breder en daagt hij de hele schepping uit. Hij daagt het heelal uit, het universum. Waar zijn er dan overheden of machten, of dood of leven? Al die dingen vat hij samen, en mocht hij dan nog iets vergeten zijn: 'noch enig ander soort schepsel'. Van welke aard dan ook dus; welke creatie ook zal ons kunnen scheiden van de liefde Gods, welke is in Christus Jezus, onze Heer?

Hier zijn we weer terug bij wat we al eerder zagen: de liefde van Christus. Namelijk de liefde van Christus, dat is de liefde van God Zelf voor Zijn schepping. En dit is dan ook het slot, die laatste woorden die Paulus uitroept na zo’n geweldige uiteenzetting over wat dat Evangelie is. Waarom het werkelijk een goed bericht is, zo solide, maar ook hoe het een enorme levenskracht geeft. Het geeft vrede te midden van alle omstandigheden en je kunt God danken in alles, want Hij is vóór ons.

Wat een enorm voorrecht is het. Dat lijkt me toch wel heel terecht, zo’n conclusie. Wat een enorm voorrecht is het, lieve mensen, om zo’n Woord onder je leven te mogen hebben en daarin dagdagelijks gewoon in de praktijk te mogen leven en dat te mogen uitdelen. Om daar zelf het volle rendement van te hebben en te kennen, en zo ook op Hem gericht te mogen zijn. Niets kan ons scheiden van die liefde van God, die én onvoorwaardelijk is, én dus ook alles en allen omvattend is. Niets en niemand kan ons daarvan scheiden. Het eerste is waar het om gaat: zorg dat je het goed weet. Vertel het dus! En vervolgens: laat het tot je doordringen, zodat je het gaat beseffen. Krijg verlichte ogen, zodat je het werkelijk gaat zien en de enorme waarde daarvan gaat ondervinden.