▶ 00:01 Een Eenvoudig Thema: Eén God ↑ hoofdstukken

Het thema van deze avond is zeer eenvoudig, mag ik wel zeggen. Letterlijk en figuurlijk: een eenvoudig thema. Ik weet ook zeker dat u na afloop van deze avond niet zult zeggen: "Ik vond het moeilijk" of "Ik begreep nou eigenlijk niet waar het om gaat of waar het om ging." Het is echt heel simpel en eenvoudig.

Eén God, dat is waar het vanavond de hele avond over gaat. En ik wil u vanavond eigenlijk ook gewoon confronteren met het feit hoezeer dit in de hele Bijbel een basale en fundamentele rol speelt. Deze waarheid: één God.

Het komt ook zo vaak voor en ik koester niet de illusie dat ik vanavond al die schriftplaatsen noem waar dat genoemd wordt, of waar enigszins diezelfde gedachte naar voren wordt gebracht. Dat ik dat allemaal noem: bij lange na niet. Ik wil een aantal schriftplaatsen onder uw aandacht brengen waarin dat naar voren wordt gebracht en waarin het belang daarvan ook wordt onderstreept.

Eén God. De eerste zin zal u enigszins moeilijk overkomen. Ik zei al dat het een hele eenvoudige avond wordt, maar laten we dan toch een beetje moeilijk beginnen.

▶ 01:28 Het Shema Yisraël ↑ hoofdstukken

Sjema Jisraël. Ik weet dat er iemand hier in de zaal zit die het met het grootste gemak zo voorleest. Maar ik had ook een klein beetje... Sjema Jisraël Adonaj Elohejnu Adonaj Echad. Dat is een zin die een orthodoxe Jood, maar niet alleen orthodoxe Joden, die de godsdienstige Jood elke dag bij het opstaan en bij het naar bed gaan, en in de synagogen elke dag meerdere malen uitspreekt als de basale waarheid.

Daaronder vindt u de Hebreeuwse regel, waarbij ik trouwens nog aanteken dat dat laatste lettertje wat groter is. Goedenavond, Adriaan en Jannie. Er zijn al wel een paar plaatsen, geloof ik. Anders hiervoor nog wel. Hartelijk welkom ook jullie. Maar dat laatste lettertje, dat is iets groter in Hebreeuwse Bijbels. Bepaalde letters springen eruit en dat heeft dan een speciale reden. Dat kan een hoog symbolische reden hebben, maar het kan ook een heel functionele reden hebben.

In dit geval is het, behalve de symboliek, ook nog heel functioneel, want die letter – dat is de vierde letter, de letter Dalet – die lijkt erg op een andere Hebreeuwse letter. Ik kan niet weglopen, want ik zit vast aan mijn 'halsband' zeg maar, maar die lijkt op de Resj. In dit schrift zie je nog redelijk het verschil, maar in het oorspronkelijke schrift valt het nauwelijks op. Waarom hebben de Joden, de rabbijnen, die letter groter gemaakt? Wel, omdat het een fatale vergissing zou zijn wanneer die letter, de Dalet, verward zou worden met de Resj. Wat heel gemakkelijk zou kunnen, want die letters lijken gewoon erg op elkaar.

Als daar namelijk geen Dalet had gestaan... Ik zeg 'laatste letter', maar je leest in het Hebreeuws van rechts naar links. Daarom noem ik dat de laatste letter. Oh sorry, ja, van rechts naar links. Rechts is vooraan, zo was het. Dus die Dalet wordt groter geschreven omdat hij niet verward mag worden met de Resj. Want anders had er namelijk niet 'Adonaj Echad' gestaan, dan had er 'Acher' gestaan. En dat betekent: de Heer onze God is een andere god. Dat zou natuurlijk precies het tegenovergestelde betekenen van de waarheid die juist in deze zin wordt uitgedrukt. Vandaar dus dat die letter heel uitdrukkelijk als een Dalet wordt geschreven. Hoor Israël, de HEERE onze God, de HEERE is één. Dat is zo'n belangrijke zin, zo'n belangrijke frase die op de harten van de godsdienstige Joden staat geschreven.

▶ 04:44 Pinchas Lapide over de Eenheid van God ↑ hoofdstukken

Ik heb hier een citaat van een heel bekende Joodse theoloog, Pinchas Lapide. Hij leeft al een hele tijd niet meer; hij is, geloof ik, in '97 of '98 overleden. Ik heb zelf een heel aantal van zijn boeken en één boek heb ik ter voorbereiding op deze avond heel vaak geraadpleegd. Hij heeft namelijk een prachtig boek geschreven met de titel: De Heer Onze God is Eén. De ondertitel luidt: Joods monotheïsme – we komen die term later vanavond nog wel tegen. Monotheïsme betekent: één God. Joods monotheïsme tegenover de leer van de christelijke drieënheid.

Deze Pinchas Lapide maakt in dat boek op een gegeven moment de volgende opmerking: "Men zou de eenheid van God het enige dogma van Israël kunnen noemen." Nu heeft het jodendom niet zoveel met dogma’s. Het gaat daar niet zozeer om orthodoxie, maar om orthopraxie. Dat wil zeggen: niet 'recht in de leer', maar 'recht in de praktijk'. Daar zullen we het nu verder niet over hebben, maar hij zei dit omdat één waarheid zo essentieel is in het jodendom. Het is werkelijk het dogma van Israël, namelijk: de Heer onze God, de Heer is één.

Nog een citaat van dezelfde man: "Om deze enigheid van God te bewaren voor verwatering of vermenging met de riten van de omliggende godsdiensten, koos het volk Israël als credo het bijbelvers..." Hier moet ik overigens een aantekening maken, want Israël koos dit niet zelf als credo, maar dit was hun door de Heer Zelf aangewezen. Maar goed, hij vervolgt: "...koos het volk Israël als credo het bijbelvers, Deuteronomium 6 vers 4, dat tot op heden niet alleen onderdeel is van de dagelijkse liturgie in de synagoge, maar ook de eerste stelling die wordt bijgebracht aan de vijfjarige kinderen als begin van hun onderwijs."

Precies, dat ga ik straks ook laten zien. Ik heb hier een paar plaatjes uit het Joodse leven op dia staan die allemaal te maken hebben met dat "Hoor Israël", Deuteronomium 6 vers 4, oftewel het Sjema. De frase "Hoor Israël" wordt het Sjema genoemd. En dat Sjema speelt in al deze afbeeldingen een grote rol; ik kan het u gemakkelijk laten zien.

Kijk, die man zowel linksboven als linksonder heeft zogenaamde tefilien. Dat zijn gebedsriemen, zowel om de linkerarm als ook op het voorhoofd, dus tussen de ogen. In die tefilien zit een kokertje met een stukje perkement en daarin staat het Sjema geschreven: "Hoor Israël, de Heer onze God, de Heer is één." Wanneer een Jood bidt, heeft hij dat op zijn voorhoofd of tussen zijn ogen, en aan zijn arm; het is als het ware op zijn hand geschreven. U ziet het trouwens ook op dat plaatje van het jongetje bij de Klaagmuur; ik denk dat de foto daar genomen is.

Bovendien – en dat zal ik straks ook nog laten zien aan de hand van Deuteronomium 6 – is er, als je bij een Jood in huis naar binnen gaat of de poorten van een Joodse stad binnengaat, bij de ingang (of de uitgang, hoe u het wilt noemen) een mesusa bij de dorpel van de deur of de poort aangebracht. U ziet dat hier; het is wel heel erg klein, maar dit is zo’n mesusa. Daarin zit een kokertje met daarin ook het Sjema: "Hoor Israël, de Heer onze God, de Heer is één."

Het is dus een waarheid waar je voortdurend in het jodendom tegenaan loopt. Als je naar de synagoge gaat, dan hoor je het. Als een Jood opstaat, spreekt hij die woorden uit. Als je bij hem naar binnen gaat, word je aan die woorden herinnerd. Altijd klinken die woorden: "De Heer onze God, de Heer is één." Dat is zo’n machtige waarheid; het is het meest fundamentele. Nu zegt u misschien: "Ja, dat was voor een Jood vroeger zo in het Oude Testament." Maar nu gaan we naar het Nieuwe Testament.

▶ 09:49 Het Grootste Gebod in het Nieuwe Testament ↑ hoofdstukken

In Marcus 12 staat dat een van de schriftgeleerden tot Hem kwam. Hij hoorde dat zij met elkander redetwistten en was ervan overtuigd dat Hij hun goed geantwoord had. Daarom vroeg hij Hem: "Welk gebod is het eerste van allen?" Jezus antwoordde: "Het eerste is: Hoor Israël, de Heere onze God, de Heere is één. En gij zult de Heere uw God liefhebben uit geheel uw hart, uit geheel uw ziel, uit geheel uw verstand en uit geheel uw kracht." En de schriftgeleerde zeide tot Hem: "Inderdaad Meester, naar waarheid hebt Gij gezegd dat Hij één is en dat er geen ander is dan Hij."

U ziet dat de Heer Jezus dit gebod ook bevestigt en daarbij aantekent dat het het eerste is van alles: "Hoor Israël, de Heere onze God, de Heere is één." We zullen dat eens nalezen in Deuteronomium 6, want de Heer Jezus citeert hier woorden uit dat hoofdstuk. Daar staat dat dus ook: "Hoor Israël, de Heere is onze God, de Heere is één."

U weet dat Joden de naam van God niet uitspreken. Als u het mij vraagt, is dat volstrekt ten onrechte, want die naam zou namelijk juist wél moeten worden aangeroepen. Natuurlijk niet ijdel gebruikt, maar wel aangeroepen. Maar goed, Joden doen dat niet en die zeggen dan 'de Eeuwige' of 'Adonai'.

Vervolgens staat er in Deuteronomium 6 iets wat veel bekender is. Wanneer de hoofdsom der wet wordt geciteerd, hoor je altijd Deuteronomium 6 vers 5 en wat daarop volgt. Maar wat er in vers 4 staat, hoor ik maar heel zelden, terwijl dat nu juist de inleiding en het eigenlijke fundament is van vers 5. Want als daar in vers 4 staat: "Hoor Israël, de Heere is onze God, de Heere is één," dan volgt daaruit in vers 5: "Gij zult..." Let op, dat is een toekomende tijd. Dat is niet "je moet", maar "jullie zullen".

Dit is voor Israël in wezen nu al vervuld. Zeker ook wat daarop volgt; in de loop der duizenden jaren heeft Israël dit altijd op het hart gehad: "Gij zult de Heere uw God liefhebben met geheel uw hart, met geheel uw ziel en met geheel uw kracht. Wat ik u heden gebied, zal in uw hart zijn. Gij zult het uw kinderen inprenten." Vandaar ook dat het aan een vijfjarig jochie of meisje al wordt verteld: "Hoor Israël, de Heere is onze God, de Heere is één." Gij zult het uw kinderen inprenten en daarover spreken wanneer gij in uw huis zit, wanneer gij onderweg bent, wanneer gij neerligt en wanneer gij opstaat. Kortom, het hele leven zou doordrenkt zijn van de waarheid: er is één God. Hoor Israël, de Heere is onze God, de Heere is één.

Dan staat er nog in de vervolgende verzen van Deuteronomium 6: "Gij zult het ook tot een teken op uw hand binden" – vandaar die tefillien – "en het zal u een voorhoofdsband tussen uw ogen zijn. Gij zult ze schrijven op de deurposten van uw huis en aan uw poorten." Ik bedoelde met die woorden "gij zult" dat dit in de loop der duizend jaren in wezen nu al vervuld is en nog steeds vervuld wordt. Daarmee bedoel ik dat de Joden inderdaad deze gewoonte hebben gehad. Het is dus niet alleen zo dat deze profetie van Deuteronomium 6 slaat op het Messiaanse Rijk, waarin het definitief vervuld zal worden – want dán zullen ze de Heere hun God inderdaad liefhebben met geheel hun hart en hun verstand, en dan zal de wet in hun harten geschreven staan – maar zelfs deze uiterlijke woorden zijn nu zelfs al vervuld. Israël doet deze dingen; het is hen tot een teken op hun hand en het is letterlijk een voorhoofdsband. Het staat geschreven aan hun deurposten en aan hun poorten. Het is de fundamentele waarheid.

Waarom is dat zo? Voordat ik daar nog wat meer over wil zeggen, wil ik nog een andere schriftplaats noemen, ook uit Deuteronomium: hoofdstuk 4. Daar staat: "Weet daarom heden en neem het ter harte, dat de Heere de enige God is in de hemel daarboven en op de aarde hier beneden; er is geen ander." Waarmee dan ook verklaard is wat het betekent dat de Heere één is. Het betekent namelijk: er is geen ander.

▶ 15:21 De Betekenis van de Meervoudsvorm Elohim ↑ hoofdstukken

In het Hebreeuws staat bij God vaak het woord Elohim. Dat is het meest gebruikelijke woord voor God. Het wordt meestal in het meervoud gebruikt; die uitgang -im wil zeggen dat het een mannelijk meervoud is. Sommigen hebben daaruit de conclusie getrokken dat het dus toch om meerdere goden gaat. In een ander verband zou je Elohim namelijk inderdaad met 'goden' kunnen vertalen. Dat klopt op zich wel. Maar stel je voor dat hier 'goden' zou staan, weet je wat je dan krijgt? "Weet daarom heden en neem het ter harte dat de HEERE de enige goden zijn in de hemel daar boven en op de aarde hier beneden, er zijn geen anderen." Dat kan natuurlijk helemaal niet.

Bovendien is het aardige dat wanneer het woord Elohim gebruikt wordt – hoewel het op zichzelf een meervoudig woord is – het altijd vervoegd wordt met enkelvoudige werkwoorden. Ik weet niet of ik het grammaticaal helemaal correct zeg, maar ik bedoel dit: er staat "God" (Elohim, een meervoud), maar er staat niet "Elohim schiepen". Nee, er staat "Elohim schiep". Het is enkelvoud; het gaat om één Iemand.

De vraag dringt zich dan natuurlijk op hoe het kan dat de Bijbel toch dat woord Elohim gebruikt, een meervoudsvorm. Sommigen hebben daaruit de conclusie getrokken: kijk, hier zie je al een aanzet voor de Drie-eenheid. Dan zeg ik: hoho, kijk een beetje uit. Het is inderdaad een meervoud en dat heeft een betekenis. Ik wil daar het een en ander over zeggen en een paar andere schriftplaatsen noemen. Er is namelijk wel degelijk aanleiding om te geloven dat Elohim een meervoudsbegrip is. Kijk maar naar Matteüs 22, waar een citaat staat dat, als ik me niet vergis, wel zes of zeven keer in de Bijbel voorkomt. Daar noemt de HEERE God Zichzelf: "Ik ben de God van Abraham en de God van Isaak en de God van Jakob." Waarom die herhaling? Waarom niet gewoon "de God van Abraham, Isaak en Jakob"?

Het gaat inderdaad om één en dezelfde God. En toch kende Abraham God op een andere wijze dan Isaak, en Isaak kende Hem weer op een andere wijze dan Jakob. De rabbijnen hebben dat zo uitgelegd – ik heb dat ook bij Pinchas Lapide gelezen. Abraham kende God als de Uitleidende; Degene die hem deed uitgaan uit het land Ur en hem bracht in het land Kanaän, dat hij aanvankelijk niet eens kende. Isaak kende God als de reddende God, Degene die hem redde uit de dood. Ik refereer nu aan de geschiedenis waarin hij geofferd werd. En Jakob kende God als de Strijdende, met wie hij ooit gevochten had. Er waren drie heel verschillende hoedanigheden waarin deze aartsvaders God kenden.

Het ging om één God en toch is daar een meervoud. Hij verschijnt op meerdere manieren; dat staat trouwens ook in de Hebreeënbrief. God, die eertijds op vele malen en op velerlei wijzen Zich openbarende, heeft Zich in deze laatste dagen geopenbaard in de Zoon. Zoiets hebben we daar staan. God is Degene die Zich op velerlei wijze voordoet en vandaar dus dat Hij inderdaad God is, de Enige, maar Hij laat Zich op meerdere manieren kennen. Als u dit 'drie-in-één' noemt, dan ben ik het daar helemaal mee eens. De God van Abraham, de God van Isaak en de God van Jakob is één God.

Dat is trouwens nog een aardig voorbeeld, en dat komt uit Openbaring 4. Ik had ook Jesaja 6 kunnen noemen, want daar wordt iets soortgelijks vermeld. Er staat dat de vier dieren, de vier levende wezens die in dat visioen beschreven worden, dag noch nacht rust hebben en zeggen (of roepen, zoals in Jesaja 6): "Heilig, heilig, heilig is de Heere God, de Almachtige." Ook daarvan is vaak gezegd: kijk, dat 'heilig, heilig, heilig', dat drie keer heilig, duidt op de drievuldigheid of de Drie-eenheid. Maar als je even doorleest, dan staat er dit: "Heilig, heilig, heilig is de Heere God, de Almachtige, die was en die is en die komt." Hoezo drie keer heilig? Die was (één), die is (twee) en die komt (drie). Dat drie keer heilig wordt dus gewoon in hetzelfde vers uitgelegd en verklaard. Dus ook dit zou je kunnen zeggen: dit is ook drie-eenheid. Het is de ene God die was, die is en die komt. Maar u begrijpt wel dat dit een heel andere manier is om daarnaar te kijken dan zoals die eenheid doorgaans in de christelijke theologie wordt uitgelegd. We gaan verder naar Deuteronomium 32.

▶ 21:04 God Beschikt over Dood en Leven ↑ hoofdstukken

Ziet nu, zegt God hier Zelf aan het woord: "Ziet nu, dat Ik, Ik het ben, daar is geen God behalve Mij. Ik dood en doe herleven, Ik verbrijzel en Ik genees, en niemand is er die redt uit Mijn macht."

Dat laatste vind ik wel een mooie zin hoor. Ik vind de hele zin prachtig. "Er is niemand die redt uit Mijn macht." En dat is maar goed ook, want er is geen betere macht waarin je je kunt bevinden dan Zijn macht. Maar er is geen macht buiten Hem, dus valt er ook niet aan die macht te ontkomen. Niets, alles bevindt zich in Zijn hand. Er kan niemand daaruit vallen, niemand kan daaruit worden gerukt.

Ja, "Ik dood", zegt de Heere God Zelf, "en Ik doe herleven." Let op de volgorde trouwens: "Ik dood en Ik doe herleven, Ik verbrijzel en Ik genees." En als je nu vraagt: "Ja, maar waarom doodt Hij nou?", wel, het meest eenvoudige antwoord dat ik kan geven is: dat is omdat Hij zou doen herleven. En waarom verbrijzelt de Heere God? Ook al laat Hij het doen – dat maakt dan even geen verschil – hier zegt de Heere God wel: "Ik doe het." Ik ben Degene die het een, het negatieve, maar ook het positieve beide in handen heeft. Hij is daar de Regisseur van. "Ik dood en Ik doe herleven. Ik verbrijzel en Ik genees."

Ik moet denken aan de geschiedenis van de blindgeborene waarbij ook de vraag gesteld wordt: "Hoe komt het nou dat die man blind geboren is?" De discipelen gaan daarover in discussie en er wordt een vraag opgeworpen: "Heeft hij gezondigd, of misschien zijn ouders?" En dan zegt de Heer Jezus dit als antwoord op de vraag waarom die man blind geboren was: "Hij is blind geboren opdat de werken Gods in hem openbaar zouden worden." Daarom was hij blind geboren.

Dat is wat je hier ook ziet. De Heere God Zelf stelt Zich verantwoordelijk voor alles. Hij zegt: "Dood en leven, verbrijzeling en genezing, het is beide aan Mij." En er is niemand daarvan uitgezonderd. En ik wil nog eventjes een uitstapje maken naar Zoroaster.

▶ 23:56 Zoroaster en de Mythe van Dualisme ↑ hoofdstukken

Kent u dat? Ik geef hier even een stukje weer uit Wikipedia, de internetencyclopedie die met de dag bekender wordt. Als je iets opzoekt in Wikipedia, dan vind je werkelijk alles; het is een dynamische encyclopedie. Het leuke ervan is dat zelfs u en ik daar een artikel voor kunnen bijdragen. Ik heb het zelf nog niet gedaan, maar ik ben er wel meer op te vinden.

Het gaat over Zoroaster, oftewel Zarathoestra; beide namen worden gebruikt. Zarathoestra of Zoroaster was een Perzische profeet en de grondlegger van de staatsgodsdienst van het oude Perzische Rijk. De godsdienst die hij stichtte, zou een vroege vorm van monotheïsme zijn. Nou, daar ben ik het niet mee eens. Het was geen monotheïsme en bovendien was het ook geen vroege vorm. De suggestie die hierin doorklinkt, is alsof monotheïsme een geëvolueerde vorm van religiositeit zou zijn. Maar het is exact omgekeerd: monotheïsme is gewoon de pure bron. Adam en Eva waren monotheïsten; zij wisten dat er één God is. Polytheïsme is gedevolueerd, of gedevalueerd moet ik zeggen. Meergodendom komt altijd voort uit het monotheïsme.

Goed, het is eigenlijk dualisme. Dat zijn moeilijke woorden en ik zei dat ik het vanavond eenvoudig zou houden, maar de gedachte is dit: Zarathoestra of Zoroaster zei dat er een god van het goede bestaat, Ahoera Mazda. Ja, daarom heb ik een Suzuki... En je hebt ook nog een god van het kwade, Angra Mainyu. Zo wordt dat genoemd. Ahoera Mazda, dat is het goede. Het idee van die godsdienst is dat de mens is ingeklemd tussen die twee en moet trachten voor het goede te kiezen. Nou, Zarathoestra, dat kon je wel raden, was de profeet voor de goede god.

Dat idee van Zoroaster, van Zarathoestra, is in wezen een idee dat ook in het latere christendom een enorme rol is gaan spelen. Of Zoroaster daarvoor verantwoordelijk is, dat weet ik niet. Ik weet wel dat dit hele idee van twee goden — een god van het goede en een god van het kwade — eigenlijk een idee is dat in het christendom enorm genesteld is. Waarbij God weliswaar het goede is, maar er ook nog een andere god is: het kwade. En die maakt stuk wat God gemaakt heeft. Dat is eigenlijk ook een god. Want die macht van het kwade heeft ervoor gezorgd dat het allemaal is misgelopen in het begin.

Dat is een dramatisch idee natuurlijk, als er iets misgaat bij God. Probeer je dat eens voor te stellen, dat het ooit in het begin mis zou zijn gegaan. Stel je voor dat dat waar is. Wie geeft mij de garantie dat het straks alsnog niet weer misgaat? Als het toen mis kon gaan, dan kan het straks weer misgaan. Want zo wordt het verteld: men zegt dat God de wereld goed heeft gemaakt, maar toen kwam er een engel in opstand en die had erg veel succes. Later had hij hier op aarde ook nog succes, want de mens at van de verboden vrucht. En toen viel het hele plan van God in duigen. Maar goed, toen is God alsnog op plan B overgeschakeld en is Hij gaan proberen te redden wat er te redden valt. Hij heeft ook niet al te veel succes, want u weet het: de macht van het kwade krijgt het grootste deel. Dat is een heel zielig, Zarathoestriaans idee van God, weet u dat?

Toch hebben velen dit idee over God. Die denken echt dat het mis is gegaan en dat er een god van het goede bestaat en een god van het kwade, en dat die twee tegen elkaar strijden. En weet u wat de Bijbel zegt? Ik gaf het net al eventjes aan. Het is God die zegt: "Ik ben het, behalve Mij is er geen. Ik dood, Ik doe herleven, Ik verbrijzel en Ik genees." En dan lees ik nog even verder.

▶ 29:01 Jesaja 45: God Vormt Licht en Schept het Kwaad ↑ hoofdstukken

Dat is een schriftplaats waar dat wel heel duidelijk staat: Jesaja 45. Jesaja leefde enige tijd — niet al te veel trouwens, nog geen eeuw — voor Zarathoestra. Zarathoestra leefde in de tijd van Jeremia, Ezechiël en Daniël. Maar bij monde van Jesaja zegt de Heere God: "Ik ben de HEERE en niemand meer, buiten Mij is er geen God." Ik lees trouwens voor uit de Statenvertaling, want die is hier veel correcter dan de NBG-vertaling: "Opdat men wete, van den opgang der zon en van den ondergang, dat er buiten Mij niets is, Ik ben de HEERE, en niemand meer. Ik formeer het licht en schep de duisternis; Ik maak den vrede en schep het kwaad, Ik, de HEERE, doe al deze dingen."

Ziet u hoe dit lijnrecht tegenover het hele idee van Zarathoestra staat? Tegenover het idee van een god van het goede en een god van het kwade? Hier zegt God Zelf: "Ik ben de HEERE, er is niemand anders. Ik formeer het licht, Ik schep ook de duisternis. Ik maak de vrede en Ik schep ook het kwaad." En u weet, een van de grote theologische problemen in de loop der eeuwen en de kerkgeschiedenis is het raadsel van de oorsprong van het kwaad. Waar komt dat vandaan? Want hoe je het ook wendt of keert, ook al zeg je dat het bij Satan vandaan komt, dan schuif je het probleem uiteindelijk alleen maar op. Want dan is de vraag: waar komt Satan dan vandaan? "Ja, nou, je moet niet zulke moeilijke vragen stellen," dat is meestal waar het in eindigt. Of als u er een hele vrome slinger aan wilt geven, dan zeggen we: "Gods wegen zijn niet onze wegen en Zijn gedachten zijn hoger dan die van ons." Dan heb je het natuurlijk ook mooi sluitend gekregen. Eigenlijk zeg je dan dat we er niet over moeten nadenken, in plaats van dat we gewoon geloven wat hier staat.

De Heere God zegt: "Ik heb het goede en het kwade beide in Mijn hand." God is een goede God, zo laat Hij Zich kennen: volledig goed, de al-goede God. Begrijp mij goed, God wil het kwaad op zichzelf niet, maar Hij wil wel dat we het goede leren kennen. En om het goede te kennen, is het kwaad noodzakelijk. Elk kwaad in de Bijbel is inderdaad noodzakelijk kwaad. God wil dat niet als doel, maar het is nodig om het goede te kunnen kennen. Ik ben daar zelfs erg blij mee, want het betekent namelijk ook dat er geen kwaad zou zijn als het niet noodzakelijk was. Dat is een doordenkertje. Als het kwaad niet noodzakelijk was geweest, dan had het er de donder niet geweest. Want God is een goede God die echt wel in staat is om dat tegen te houden. Wat dacht u? Het feit dat het er wel is, betekent simpelweg dat het noodzakelijk is om het goede te leren kennen.

Dat is zo'n elementaire waarheid. Het kwaad heeft in de Bijbel altijd een, zoals we dat noemen, contrastfunctie of een decorfunctie. Vergelijk het met deze zwarte letters: die kun je alleen maar zien omdat ze op een witte achtergrond staan. Hoe sterker het contrast, hoe beter die letters zichtbaar worden. Als de achtergrond hier zwart was geweest, dan had je die letters simpelweg niet gezien. En zo is het met het goede ook. Welk "goed" je ook noemt, of je het nu hebt over het goed van barmhartigheid: dat laat zich alleen maar kennen tegen de achtergrond van ellendige omstandigheden. Of het goed van vergeving: dat wordt alleen maar gekend tegen de achtergrond van zonde en misdaden. Het goed van genezing laat zich alleen maar kennen tegen de achtergrond van ziekte. Het goed van Gods mededogen laat zich ook alleen maar kennen tegen de achtergrond van deerniswekkende omstandigheden; dan laat Hij Zich als de mededogende God kennen.

Wat dacht u van genade? Genade laat zich ook alleen maar kennen als onverdiende gunst. Daar waar alle rechten verbeurd zijn, daar wordt genade zichtbaar. Waar een mens zijn recht zou kunnen laten gelden, daar kan genade zich niet bewijzen. Met het verstand is dit in wezen een hele simpele waarheid: het goede is slechts te kennen tegen de achtergrond van het kwade. God wil het kwaad op zich niet, maar het is noodzakelijk om het goede te leren kennen. En de eerste keer dat dat begrip "goed en kwaad" genoemd wordt, is dat meteen ook de sleutel tot het verstaan ervan. De Engelsen hebben het spreekwoord: "De sleutel hangt bij de deur." Nou, dat is met het thema van de kennis van goed en kwaad in de Bijbel ook zo. De eerste keer dat de term genoemd wordt, geeft dat tevens de sleutel aan om het hele begrip te verstaan.

▶ 35:02 De Boom van Kennis van Goed en Kwaad ↑ hoofdstukken

Daar in de hof staat de boom van de kennis van goed en kwaad. Let op: dat is de boom van de kennis van goed én kwaad. Het wordt meestal zo voorgesteld dat doordat Adam van die verboden vrucht at, zij kennis kregen van het kwade. Dat is natuurlijk zo; ze kregen meteen kennis van het kwade. Maar ze kregen ook kennis – zelfs in de eerste plaats – van het goede. Het was immers de boom van de kennis van goed en kwaad. Het ene is niet los verkrijgbaar. De kennis van het goede is niet los verkrijgbaar; het is slechts te kennen in relatie tot het kwade. Op het moment dat het eerste mensenpaar at van de verboden vrucht, toen pas leerden ze goed en kwaad kennen. Daarvóór hadden ze het wel goed, maar ze kenden het goede niet.

Dit alles is in overeenstemming met Zijn plan; het was dus helemaal geen misser. God wist wat voor maaksel wij zijn en dat weet Hij trouwens nog steeds. Hij wist wat Hij had geformeerd. De mens overtrad het gebod, dat is waar. Het was tegen Gods wil in. We hebben het daar wel vaker over gehad, over dat onderscheid: de mens overtrad Gods wil of ging in tegen Gods wil, maar hij vervulde Gods raad. Om het te zeggen in de woorden van Romeinen 9: een mens kan ingaan tegen Gods wil, maar niets of niemand wederstaat Zijn bedoeling. Niemand wederstaat Zijn raad, Zijn verborgen raad. Het wordt wel eens de verborgen agenda van God genoemd. Er is niets wat er gebeurt wat niet in Gods raad, in Gods plan, al getekend staat. Hij is de Auteur van alle dingen, van goed en van kwaad. Ik weet het, het klinkt soms als vloeken in de kerk als je dat zegt, maar het is precies wat God zegt.

God neemt de verantwoording voor alles. En weet u wat ik nou het geweldige vind van deze waarheid? Dat is dat het kwaad dus in goede handen is. Het kwaad is in goede handen. Wat voor ellende, wat voor kwaad en wat voor zonde er ook plaatsvindt: er gaat uiteindelijk niets mis. Het moet immers het doel dienen. Daarom ben ik zo blij dat niet Zoroaster gelijk heeft met zijn bewering dat er een god van het goede en een god van het kwade is die tegen elkaar strijden. Er is één God en alles, goed en kwaad, heeft Hij gewoon in Zijn hand. Hij creëert het één en Hij creëerde ook het ander. Hij creëerde inderdaad ook het kwaad.

Iets verderop, in Jesaja 54, zegt God iets soortgelijks: "Zie, Ik ben het die de smid geschapen heb, welke het kolenvuur aanblaast en naar zijn kunst het wapen vervaardigt. Maar Ik ben het ook die de verderver geschapen heb om te vernielen." Dat hele verhaal van een Satan die eerst Lucifer was, een engel die gevallen is en dat dit helemaal niet Gods bedoeling zou zijn geweest, dat kunt u rustig vergeten. Het is God geweest die de Satan geschapen heeft. Weet u wat er in 1 Johannes 3 vers 8 staat? "De duivel zondigt van den beginne." En wie heeft hem gemaakt? Welnu, God is het die de verderver geschapen heeft. Dan maakt het voor mij eigenlijk geen enkel verschil of hij dat meteen geworden is of dat hij dat pas later geworden is. Dat is me uiteindelijk om het even. Ik geloof gewoon dat hij van den beginne zondigt, want dat is wat de Bijbel zegt.

Het punt is dat God alles in Zijn handen heeft en dat Hij een tegenstander heeft geschapen. Waarom? Omdat het een werktuig in Zijn handen zou zijn. God had een tegenstander nodig om inderdaad Zijn grootheid en glorie te gaan bewijzen. Daarom liet Hij ook een Farao tegen Hem opstaan. Die ging ook tegen Gods wil in, maar het was wel degelijk Gods bedoeling. Het is dus God die het een en het ander gewoon in Zijn handen heeft. Alles is in hele goede handen en dus gaat er ook niets mis. Als er één God is, gaat er niets mis, want er is er maar één die het allemaal in Zijn handen heeft.

Ziet u trouwens dat dit niet slechts een numerieke kwestie is? Je hebt godsdiensten die zeggen dat er één God is, of twee goden, of drie, of nog veel meer. Het is niet alleen een kwantitatief verschil. Nee, dit is een kwalitatief verschil. Als er één God is, dan is die God werkelijk God in de absolute zin. Als er niet één God is, dan maakt het niet eens meer uit of het er nu twee, drie of vijfentachtig miljoen zijn. Als er één God is, dan is Hij namelijk God. Dan zet Hij de dingen op de plek waar Hij ze hebben wil en kan er nooit iets misgaan.

Als je erover nadenkt, is het eigenlijk heel simpel: als er één God is, kan er nooit iets misgaan. Ik vind het heerlijk om daaraan te denken bij alles wat er fout lijkt te gaan. Er zit hier iemand voor mij die dat ook altijd zegt: "Wat er ook fout gaat, er gaat niets mis." Je moet de Bijbel verkennen om dat te verstaan. Er gaat inderdaad niets mis. God is het die de smid gemaakt heeft, maar ook de verderver heeft geschapen om te vernielen. Daar heeft Hij gewoon Zijn plannen mee. Goed, ik ga weer eventjes terug naar Jesaja 45.

▶ 41:52 Hemel en Aarde Niet als Tohoe Geschapen ↑ hoofdstukken

Ja, daar staat namelijk even verderop... Want zo zegt de HEERE, die de hemelen geschapen heeft... Trouwens, even tussen de haakjes: in Jesaja wordt deze waarheid van de ene God wel heel vaak naar voren gebracht hoor, maar ook zo magistraal. Daar staat dit, Jesaja 45: "Want zo zegt de HEERE die de hemel geschapen heeft. Hij is God die de aarde geformeerd en haar gemaakt heeft. Hij heeft haar gegrondvest. Niet tot een baaiert." Dat woordje 'tot' moet je eigenlijk wegstrepen, want dat staat er niet. Eigenlijk staat er: 'niet als een baaiert'. Wat is een baaiert? Nou, dat is gewoon een puinhoop, een woestheid en ledigheid. In het Hebreeuws is het woordje tohu, en dat is het woordje dat ook in Genesis 1 gebruikt wordt, Genesis 1 vers 2. Ik hoor het sommigen al murmelen: tohu wabohu, de aarde nu was woest en ledig.

Nou, dat woordje tohu wordt hier ook gebruikt. Er staat hier trouwens: 'niet als een baaiert heeft Hij haar geschapen'. Trouwens, dat werpt ook ineens heel veel licht op Genesis 1 vers 2. Want u weet toch dat het nogal een strijdpunt is: heeft de Heere God de hemel en aarde nu woest en ledig geschapen of is zij later zo geworden? Nou, ik denk het laatste. Er is meer dan één reden voor, maar een van die redenen vind ik hier in Jesaja 45. Daar staat namelijk: 'niet als een baaiert heeft Hij haar geschapen', 'niet tohu heeft Hij haar geschapen'. Ze is zo geworden! Maar ter bewoning heeft Hij haar geformeerd. "Ik ben de HEERE, er is geen ander."

En hoe is het trouwens zo geworden? Nou, als u mij vraagt: gewoon omdat God niet alleen maar hemel en aarde in den beginne schiep, maar Hij heeft vervolgens ook een verderver geschapen om te vernielen. En toen werd de aarde woest en ledig. Meer details kan ik eigenlijk ook niet geven, maar dat is gewoon de gang van zaken. God heeft gewoon ook het kwade geschapen. Hij heeft een tegenstander gemaakt en die heeft inderdaad de boel tohu wabohu gemaakt, ja.

Maar hier staat het er weer zo laconiek bij: "Ik ben de HEERE, er is geen ander." Dus gedenk maar niet dat er ooit iets misgegaan is toen de aarde alsnog een baaiert werd. Want de Heere God is gewoon degene die de regie volledig in handen heeft. Hij is de auteur van de geschiedenis — en van de heilsgeschiedenis niet alleen, maar van de hele geschiedenis. Hij is degene die het boek schrijft. Met een happy end denk ik dan ook natuurlijk, maar Hij is degene die het boek schrijft. De Auteur van goed en kwaad.

We gaan verder. Ja, nog steeds Jesaja 45, we zijn weer wat verder in datzelfde hoofdstuk. Daar staat ook dit: "Wendt u tot Mij, laat u verlossen alle einden der aarde." Ja, want als er één God is, dan is Hij dus niet alleen de God der Joden maar ook die der heidenen. En daar citeer ik trouwens Paulus in Romeinen 3. Ja, Paulus zegt...

▶ 45:48 Gods Eedzwering: Elke Knie Zal Buigen ↑ hoofdstukken

Want moet u eens opletten wat er dan vervolgens staat: "Want Ik heb gezworen bij Mijzelf." Dat is nogal wat. Dat doet God per definitie niet. Waarom zou God zweren? God belooft gewoon. Als God iets belooft, dan gebeurt dat; daar hoeft Hij helemaal niet voor te zweren. Maar bij hoge uitzondering lees je inderdaad dat God zweert. In de Hebreeënbrief worden de gevallen waarin dat gebeurt nog eens op een rijtje gezet. Eén keer heeft God aan Abraham een eed gezworen. Hij heeft later ook, in verband met de Hogepriester naar de ordening van Melchizedek, een eed gezworen. Hier lees je dat Hij weer een eed zweert.

De schrijver van de Hebreeënbrief legt uit waarom dat zo is. Hij zegt dat het is opdat door twee onveranderlijke dingen het onwankelbaar zou zijn hetgeen God gesproken heeft. Ik heb helaas mijn Bijbeltje niet bij me, maar ik zou het even willen voorlezen uit Hebreeën 6. Dankjewel Eric. Geef je een Bijbelstudie en dan heb je je Bijbeltje niet bij je... Ik wilde het even uit mijn hoofd citeren, maar ik lees het hier voor: "Want de mensen zweren wel bij een meerdere dan zijzelf zijn, en de eed tot bevestiging is hun een einde van alle tegenspraak. Waarin God, de erfgenamen der belofte overvloediger willende bewijzen de onveranderlijkheid van Zijn raad, met een eed daartussen is gekomen, opdat wij door twee onveranderlijke dingen, waarin het onmogelijk is dat God liegt, een sterke vertroosting zouden hebben, wij namelijk, die de toevlucht genomen hebben om de voorgestelde hoop vast te houden."

Door twee onveranderlijke dingen dus. God belooft het niet alleen, maar Hij bevestigt het nog eens op een dubbele manier. Dat is de gedachte bij het zweren van een eed; daarom worden ook die twee vingers omhooggestoken. Maar God zweert. Ook hier in Jesaja lezen we dat God zweert. Normaal gesproken, zo zegt de schrijver van de Hebreeënbrief, zweer je bij een hogere macht, bij de Allerhoogste. Dat doet God ook: Hij zweert bij de Allerhoogste, en dus bij Zichzelf. "Ik heb gezworen bij Mijzelf. Waarheid is uit Mijn mond uitgegaan, een woord dat niet zal worden herroepen." Ziet u hoe vaak dit opnieuw wordt bevestigd? Een woord dat niet zal worden herroepen: "dat voor Mij elke knie zich zal buigen en dat bij Mij elke tong zal zweren."

Dat is wat God niet alleen belooft, maar het is een eedzwering. Elke knie gaat zich voor Hem buigen en elke tong — let op hoe het geformuleerd wordt — elke tong zal zweren bij Hem, de Allerhoogste. Ik leg er altijd de nadruk op dat er staat 'tong' en niet 'lippen'. De Bijbel spreekt ook wel over lippendienst, maar de lippen vormen de buitenkant van de mond. De tong is de binnenkant. Over lippendienst is vaker sprake in de Bijbel; ditzelfde boek Jesaja spreekt er ook over: "Dit volk nadert Mij met de lippen, maar hun hart is verre van Mij." Dat is de buitenkant. Je kunt met je lippen iets prevelen terwijl je niets zegt, maar de tong heeft ermee te maken dat het van binnenuit komt.

Ik zeg dat ook even omdat velen hun toevlucht nemen tot de gedachte dat, wanneer dit gaat gebeuren — wanneer elke knie gaat buigen en elke tong bij Hem zal zweren — dat dit gefingeerd is. Dat het niet van harte zou zijn, maar slechts lippendienst. Maar niets daarvan; er staat dat elke tong het zal belijden. Het zal van harte gebeuren. En weet u wat het is? Ook dat is weer zo'n probleem in het christendom: deze waarheid.

▶ 50:32 De Mythe van de Vrije Wil als Afgodendienst ↑ hoofdstukken

Weet je waarom wij de eenheid van God vaak niet scherp zien? Omdat wij het idee hebben van de mens die een vrije wil heeft. De leer van de vrije wil – ik zeg het nu even scherp – is in wezen niets anders dan je reinste polytheïsme, oftewel je reinste meergodendom. Want als de mens een vrije wil heeft, dan zijn we eigenlijk allemaal godjes. Dan zijn wij in staat om God te weerstaan. God kan dan wel zeggen: "Zo wil Ik het," maar als de mens vervolgens zegt: "Ik wil het niet," dan gebeurt het niet. Dan heeft de mens dus het laatste woord. Dat is je reinste meergodendom.

Daarom kunnen mensen dit ook niet gewoon aannemen zoals het er staat: dat elke tong zal juichen. Zo staat het trouwens in Romeinen 14. Dat kunnen ze niet aanvaarden. Dat is precies het volgende plaatje dat ik wil laten zien. Men kan het niet aanvaarden omdat men gelooft dat de mens een vrije wil heeft. Dat is ook zo heilig; daar mag je niet aan zitten. Maar het betekent gewoon dat men vasthoudt aan een polytheïstische leer, aan meergodendom. De mens is in die visie eigenlijk een god; de mens kan God weerstaan en zeggen: "Nee, ik wil het niet."

Kijk, God is God. En God zegt: "Elke knie gaat voor Mij buigen en elke tong zal bij Mij zweren." Dat kan Hij zeggen, want er is maar één God. En als Hij zegt dat het gebeurt, dan gebeurt het gewoon. Daar heeft een mens niets bij in te brengen. Wat vrije wil? Dat is gewoon je reinste afgodendienst. Ja, echt waar. Je denkt misschien dat ik het zwaar aanzet, maar ik durf te beweren dat de hele leer van de vrije wil niets anders is dan een gigantische frontale aanval op het dogma, op de Bijbelse waarde dat er één God is.

Net zo goed als die hele leer van een god van het goede en een god van het kwade een complete aanval is op de waarde dat er één God is. Er is één God die goed en kwaad in Zijn hand heeft en er is één God die de Schepper is van alles en die alles kneedt. Want Hij is een Kneder, Hij is een Pottenbakker. Hij kneedt ons gewoon. En als Hij zegt dat elke knie voor Hem gaat buigen, dan gebeurt dat. En als Hij zegt dat elke tong bij Hem gaat zweren, dan gebeurt dat, want er is maar één God. Punt.

Je zegt misschien: "Ja, dat is maar één schriftplaats." Nou, de Heere God zweert het! "Het is uit Mijn mond uitgegaan, een woord dat niet zal worden herroepen." Wilt u meer? Dan zou ik nog wel wat meer schriftplaatsen kunnen noemen. In Romeinen 14 wordt dit door Paulus aangehaald, maar hij doet dat ook in Filippi 2. Daar staat, nadat gesproken is over Hem die, in de gestalte van God zijnde, Zichzelf ontledigd heeft, de gestalte van een dienstknecht heeft aangenomen, Zich vernederd heeft en gehoorzaam is geworden tot de dood, ja, tot de dood van het kruis: "Daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd en Hem de Naam gegeven boven alle naam."

Opdat in de Naam van Jezus – Jezus, je weet het, de naam Jezus, Yeshua, betekent: "Yahweh redt" – opdat in de Naam van Yahweh die Redder is, zich alle knie zou buigen van hen die in de hemel, op de aarde en onder de aarde zijn. En alle tong zou belijden: "Jezus Christus is Heere, tot eer van God de Vader." En God heeft dit gezworen; dit zal gebeuren. Dat is geen kleinigheid hoor. Dit gaat gebeuren.

Het is nu natuurlijk nog maar een handjevol mensen die Jezus als Heere belijdt tot eer van God de Vader. U en ik mogen dat doen als genade, als je ogen daarvoor geopend zijn. Maar God zegt: "Ik garandeer het, Ik zweer het bij Mijzelf." Dat álle tong – ik leg er nog een keer de nadruk op – álle tong dat zal belijden.

Dan wil ik trouwens ook nog wel eventjes dit zeggen. Er staat: "Alle tong zal belijden," en daar staat in het Grieks een woordje... Degenen die vaker op de Bijbelstudie zijn geweest, weten wat ik nu ga zeggen, maar er zijn er ook die dit nooit van mij gehoord hebben. Vandaar dat ik het alsnog herhaal. Dat woordje belijden is in het Grieks homo-logeo. Homo betekent "hetzelfde" en logeo betekent "zeggen" of "spreken". Belijden wil eigenlijk gewoon zeggen: hetzelfde zeggen, erkennen. Maar een keer of elf, twaalf komt er een bijzonder woord voor belijden voor, en dan staat er het woordje "ex" voor: ex-homologeo.

Dat woordje "ex" kennen we allemaal; dat betekent "uit". Van binnenuit, namelijk. Denk aan "expressie"; dat betekent dat er druk van binnenuit is. Hier staat het: het is ex. Het is niet zomaar belijden, maar het is een belijden van binnenuit. Vandaar ook die tong en niet de lippen. Het is dus een hartelijke belijdenis. Adriaan Smit wees er zojuist al even op: het zal een belijdenis van harte zijn, tot eer van God. Men doet dit niet uit dwang; nee, tot eer van God zal álle tong dat belijden. Ja, tot eer van God de Vader namelijk. We komen daar straks na de pauze nog op terug. Dit is wat God Zich zweert. Er is één God en omdat er één God is, zal dit gaan gebeuren. Ik stel voor dat we eerst gaan pauzeren. Zal je de studie weer vervolgen?

▶ 00:06 Hervatting: het Eeuwige Leven Is God Kennen ↑ hoofdstukken

Voor de pauze hebben we vooral oudtestamentische schriftplaatsen onder de aandacht gebracht. Ik hoop dat het u inmiddels ook duidelijk is geworden dat het onderwerp dat er één God is, weliswaar het onderwerp is dat we vanavond behandelen, maar dat het zeker geen open deur is. Want u zegt misschien: "Ja, dat weet iedereen toch?" Dan zeg ik: begrijpen we werkelijk waar het om gaat als we spreken over één God? Ik durf zelfs te beweren dat hoe 'christelijker' we zijn, hoe minder we er kennelijk van doordrongen zijn. Dat meen ik echt. Ook in de traditie en de hele theologie is het vergeven van allerlei in wezen polytheïstische ideeën, die strijden met de waarheid dat er één God is.

Ik ga nu naar Johannes 17. Dat is een bekend hoofdstuk, het hogepriesterlijk gebed, zoals dat wordt genoemd. Daarin spreekt de Heer Jezus in de nacht voor zijn sterven dit gebed uit. Hij zegt dan: "Dit nu is het eeuwige leven." Dat wil zeggen: het leven van de toekomende eeuw, want dat is het eeuwige leven. We moeten het daar bij een andere gelegenheid nog maar eens wat uitgebreider over hebben, maar het eeuwige leven is het leven van de eeuw, van de toekomende eeuw. "Dat zij U kennen, de enige waarachtige God, en Jezus Christus, die Gij gezonden hebt."

In de eerste plaats zal het leven van de toekomende eeuw inderdaad gekenmerkt worden door het kennen van de enige waarachtige God en het kennen van Hem die Hij gezonden heeft. Er staat ergens in Jesaja dat straks in die toekomende eeuw — in dat eeuwige leven dus — de aarde vol zal zijn van de kennis des Heren, gelijk de wateren de bodem van de zee bedekken. Die toekomende eeuw wordt dus gekenmerkt door het kennen van de Here. Dat is wat de Heer Jezus hier ook zegt: "Dit nu is het eeuwige leven." Maar wij kennen dat leven nu reeds. Het leven van de toekomende eeuw is nu reeds ook ons leven.

De Heer Jezus zegt: wat is nu karakteristiek voor dat eeuwige leven van die toekomende eeuw? "Wel, dat zij U kennen." Hij spreekt hier de Vader aan: "Vader, dit nu is het eeuwige leven, dat zij U kennen, de enige waarachtige God, en Jezus Christus, die Gij gezonden hebt." Ik weet dat dit weer zo’n lastig punt is. Want als je dit neemt zoals het er staat, rijst de vraag: hoe rijm je dit dan met de christelijke leer van de drie-eenheid? Dan zeg ik: hoezo, waarom moeten we dat rijmen? Ik hoef dat helemaal niet te rijmen; ik hoef gewoon te lezen wat er staat.

Ik weet dat er vragen zijn en daar kom ik straks in de loop van dit uur echt nog op. Want ik weet dat sommigen nu denken: "Dus jij ontkent de godheid van Christus?" Dan zeg ik: ho ho, niet voor je beurt praten. Maar dit staat er wel. De Heer Jezus spreekt hier zijn Vader aan en Hij zegt: "U bent die enige, de waarachtige God." Hij onderscheidt Hem daarbij van Zichzelf, namelijk van Jezus Christus, die door de Vader gezonden is. Het is God de Vader, en Hij is de Zoon van God. Hij is niet wat Hij door de theologie altijd weer genoemd wordt: "God de Zoon". Dat staat nergens in de Bijbel. U vindt tientallen keren de uitdrukking "God de Vader" in de Bijbel. We hebben het zojuist trouwens ook in Filippenzen 2 gelezen: dat alle tong zal belijden dat Jezus Christus Heer is, tot eer van God de Vader. De uitdrukking "God de Vader" komt talloze keren voor, maar de uitdrukking "God de Zoon" nergens. "De Zoon van God" wel, maar dat is heel wat anders. Hier staat: "de enige waarachtige God en Jezus Christus die Gij gezonden hebt." We gaan verder.

▶ 04:34 De Drie-eenheid als Joods Struikelblok ↑ hoofdstukken

O ja, nog even over Pinchas Lapide en hoe Joden aankijken tegen de leer van de Drie-eenheid. Het was voor hen een enorm struikelblok. En dan is mijn vraag terecht waarom Joden zo’n moeite hebben met de christelijke theologie. Dan heb ik het niet over het punt dat zij Jezus niet als de Messias herkennen, nee, het gaat mij om het godsconcept. De gemiddelde Jood – en dan heb ik het nog niet eens over de rabbijnen, maar ook de gewone Jood – beschouwt het christendom als een vorm van meergodendom.

De islam doet dat trouwens ook. Voor moslims is dit punt zelfs nog sterker dan voor Joden. Maar ik lees even een citaat voor: "Tegenwoordig beschouwt de gemiddelde jood de drie-eenheid in het beste geval als een soort hemels driemanschap." U moet misschien een beetje grinniken als dit er zo staat, maar ga nu eens voor uzelf na... ik weet niet hoe u tegen die dingen aankijkt, tegen dat hele idee van de Drie-eenheid, maar vraag het maar eens een keertje na aan iemand die erin gelooft, of zegt te geloven. Vraag maar eens: hoe stel jij je dat dan voor? Wedden dat u geen antwoord krijgt? U krijgt geen antwoord. Ja, misschien dat men nog iets prevelt over Athanasius, die zegt: "Vader, Zoon en Heilige Geest, eeuwig ongescheiden en onveranderlijk en van eeuwigheid af God." U krijgt hele doctrines over u heen, maar als u vraagt wat men er nu echt mee bedoelt, dan krijgt men het niet thuis.

Dus als een buitenstaander zegt dat het dan wel een soort van hemels driemanschap moet zijn, dan moet je hen dat natuurlijk niet kwalijk nemen. Want wie vertelt hen dan wel hoe het zit? "Ja, dat is een mysterie," zeggen ze dan. Ik lees even verder in het citaat: "In het ergste geval echter als een drie-godendom dat aandoet als een terugval in het heidendom, maar in ieder geval als te veel neigend naar het veelgodendom om nog de naam monotheïsme te verdienen."

Als Joden het christendom al als monotheïsme beschouwen, dan is dat toch met een flinke korrel zout. Daar hebben ze onoverkomelijke problemen mee; dat kunnen ze niet accepteren. De essentie van hun hele belijdenis, hun dogma, is: er is één God. Hoe kunnen ze dan aankomen met een leer die daar eigenlijk gewoon afbreuk aan doet? Daar kan men zich niet mee verzoenen en neem het hen niet kwalijk. Want het is namelijk niet alleen wat het Oude Testament zegt over dat er één God is; het Nieuwe Testament zegt niets anders. Ik ga het u gewoon laten zien, ook nu na de pauze. Voor de pauze heb ik vooral oudtestamentische schriftplaatsen getoond, maar nu wil ik ook nog wat andere schriftplaatsen laten zien.

▶ 07:45 1 Korinthe 8: God als Bron, Christus als Kanaal ↑ hoofdstukken

1 Korinthe 8 is heel fundamenteel en heel belangrijk voor wat betreft het onderwerp waar we het vanavond over hebben. Het gaat daar over het eten van offervlees en de apostel Paulus geeft daar een toelichting op, waarbij hij een – ik mag wel zeggen – laconiek standpunt inneemt. Hij zegt: "Want al zijn er zogenaamde goden, hetzij in de hemel, hetzij op de aarde..." En dan voegt hij eraan toe: "...en werkelijk, er zijn goden in menigte en heren in menigte." Daar doet hij niets aan af; dat is simpelweg zo. Er zijn inderdaad goden in menigte en heren in menigte.

Maar dan vers 6, daar gaat het om: "Voor ons nochtans is er maar één God, de Vader." Als hij orthodox was geweest, had hij gezegd: "Voor ons nochtans is er één God: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest." Maar dat staat er niet. Hij zegt: "Voor ons nochtans is er maar één God, de Vader, uit wie alle dingen zijn en tot wie wij zijn; en één Heere, Jezus Christus, door wie alle dingen zijn en wij door Hem." Ik had het er eigenlijk nog even bij moeten vermelden op de dia, maar Paulus schrijft er direct achteraan: "Maar niet bij allen is deze kennis." Ja, dat is bijna wrang: niet bij allen is deze kennis.

Paulus zegt dus: al zijn er goden in menigte – en de Bijbel spreekt er vaker over, God wordt ook de God der goden genoemd – en al die overheden en machten in de hemelse gewesten heten bij gelegenheid ook goden, het zijn natuurlijk wel goden 'bij wijze van spreken'. Want als we het er echt over hebben, is er natuurlijk maar één God uit wie ook al die andere goden zijn. Daarom zegt hij ook: "zogenaamde goden". Voor de gelegenheid kunnen we ze zo noemen, maar als het er echt om gaat: voor ons is er maar één God, de Vader, uit wie alle dingen zijn. Dat wil zeggen dat Hij de bron van alles is.

Let dan op hoe dat vervolgens in relatie gebracht wordt met de Heere Jezus Christus. Van Hem wordt gezegd dat Hij die ene Heere is door wie alle dingen zijn. Zoals God de bron is van alle dingen, zo is de Heere Jezus het kanaal waardoor God inderdaad tot ons komt, maar waardoor Hij ook de schepping tot stand gebracht heeft. Denk aan Kolossensen 1. God is Degene die door de Heere Jezus Christus alle dingen tot aanzijn heeft geroepen, en trouwens ook door de Heere Jezus Christus de Redder is. Het is uit Hem, maar het is door de Heere Jezus Christus.

Zoals het hier geformuleerd wordt, zo wordt het in het Nieuwe Testament talloze keren geformuleerd. Altijd is het zo, bijvoorbeeld ook bij het gebed. Wij bidden niet tot de Heere Jezus; wij bidden tot God de Vader door de Heere Jezus Christus. Wij komen tot God door de Heere Jezus Christus, maar het is ook omgekeerd: God komt tot ons door de Heere Jezus Christus. Het is altijd weer: als het gaat over de Zoon van God, dan is Hij het kanaal waardoor God Zich manifesteert.

Is Hij dan de bron? Nee, God is de bron uit wie alle dingen zijn. De Heere Jezus is – om in de beeldspraak te blijven – de rivier, het kanaal. Ja, dat is precies wat hier ook staat: God is de bron uit wie alle dingen zijn.

Hoewel de leer van de Drie-eenheid alom geaccepteerd is, gaat het mij er vanavond helemaal niet om een tirade te houden tegen die leer. Het gaat mij alleen om de waarheid van die ene, de enige God voor het voetlicht te plaatsen en te laten zien hoe de Schrift dat voorstelt. Dat er dan soms harde woorden moeten vallen of harde noten gekraakt moeten worden, is onvermijdelijk. We maken deel uit van het christelijke Westen en we zijn doordrenkt van christelijke ideeën die in wezen vaak niets anders zijn dan aanvallen op de waarheid van die ene God. Ik ga nu verder, want er zijn nog een aantal andere schriftplaatsen die de nodige aandacht moeten krijgen.

▶ 13:00 Christus als Icoon van de Onzienlijke God ↑ hoofdstukken

1 Timotheüs 1, daar staat dit. Dat is een lofzang: "De Koning der eeuwen, der aeonen. De onvergankelijke. De onzienlijke. De enige God." Leuk hè? Want weet je wat er staat in het Grieks? Monotheo. Monotheïsme is niet een of andere geleerde, theologische, academische uitvinding. Nee hoor, Paulus gebruikte dat al: monotheo, de enige God. Dat is het. Hij wordt hier de onzienlijke genoemd. De Koning der aeonen, de onvergankelijke, de onzienlijke, de enige God. Zij eer en heerlijkheid. Dat staat er in onze vertaling bij: "in alle eeuwigheid". Maar hoewel het niet het hoofdonderwerp is, dacht ik dat ik er voor de securiteit toch even op moet wijzen: dat staat er niet. Er staat gewoon: "tot in de eeuwen der eeuwen", of zo u wilt, tot in de aeonen der aeonen. Het woordje "alles" staat er niet en "eeuwigheid" staat er ook niet, maar er staat wel die overtreffende trap: tot in de eeuwen der eeuwen. Amen! Een prachtige lofzang natuurlijk: de enige God, de onzienlijke.

Dan moet ik er nog wel iets bij zeggen. In de pauze kwam er iemand naar me toe die vroeg: "Hoe zie jij dat dan in verband met de Heer Jezus? Want ik heb altijd geleerd dat de Heer Jezus degene is die in het Oude Testament verschijnt als God." Waarop ik zeg – ik zei het zojuist niet, maar ik heb het ook nooit anders geleerd en ook nooit anders gedacht: ik vind het in de Bijbel ook altijd terug. Waar God verschijnt, is dat per definitie de Heer Jezus Christus. Het kan namelijk niet missen, want de enige God die wij kennen, is de onzienlijke God. Hij laat Zich kennen, maar dat is omdat Hij een beeld heeft. Dat staat in Kolosse 1, over de Zoon van Gods liefde. Vers 15 zegt: "Hij is het beeld." In het Grieks staat daar het woordje eikoon, waar ons woord "icoon" vandaan komt. Hij is de icoon van de onzichtbare God. Er staat niet dat Hij de onzichtbare God is, nee, Hij is het icoon van God, de onwaarneembare. Letterlijk trouwens: niet alleen met de ogen niet waar te nemen, maar sowieso niet met de zintuigen waar te nemen. De onwaarneembare God, daarvan is de Zoon van Gods liefde het icoon. De eerstgeborene – er staat niet van de ganse schepping, maar van elk schepsel.

Er is trouwens ook erg veel over te doen geweest in de kerkgeschiedenis. Er was een strijd tussen Arius en Athanasius. Arius ontkende niet wat vaak gezegd wordt, namelijk dat de Heer Jezus Christus God was in de zin van het beeld van God. Het grote strijdpunt was dat Arius zei: "De Heer Jezus is de eerstgeborene van elke creatuur." Maar dat zei Arius gewoon in navolging van Paulus. Van elke creatuur is Hij de eerstgeborene. Voordat er één creatuur gemaakt werd, was Hij er al, was Hij reeds voortgebracht. De eerstvoortgebrachte van elk schepsel. In vers 16 staat – dat heb ik niet meer afgedrukt – dat in Hem en door Hem alle dingen geschapen zijn. Hij was er dus al eerder, Hij was daar reeds voor. Dat moet wel, want alle dingen zijn door Hem tot stand gebracht. De Heer Jezus is inderdaad de eerstgeborene, de eerstvoortgebrachte, monogenes, van elk creatuur.

Het gaat mij nu vooral om dat beeld, de icoon van God. God is de onzichtbare, die enige onzichtbare God, maar Hij heeft een icoon. Hij wordt toch zichtbaar. Hij wordt de gestalte Gods genoemd, de expressie, het woord, de logos van God. Dat is gewoon de expressie van God: de icoon van God. Weet u wat een icoon is? Daarvoor maken we een zijstapje om het helder te krijgen. Het komt voor in een twistgesprek waar Jezus hun valsheid doorziet en zegt: "Wat verzoekt gij Mij, huichelaars?" Het ging over de vraag of er belasting betaald mocht of moest worden. De Heer Jezus zei: "Toon Mij het geldstuk voor de belasting." Ze brachten Hem een schelling en Hij vroeg hen: "Wiens beeld, wiens icoon – exact hetzelfde woord als in Kolosse 1 vers 15 – wiens icoon en opschrift is dit?" Zij zeiden: "Van de keizer."

Kijk, die hele kwestie of de Heer Jezus Christus nou God is of niet, is in wezen geen theologische kwestie, maar gewoon een taalkundige kwestie. Het is namelijk waar en het is tegelijkertijd niet waar. Hoe is het dan waar? Wel, het is waar als beeldspraak. Zoals je kunt zeggen: "Dit is Caesar, dit is de keizer." Dat kun je zeggen, maar het is beeldspraak, want het is natuurlijk niet echt de keizer zelf. Het is een beeldnaam. En dat is nou precies ook het geval als we het hebben over de Heer Jezus Christus. Hij is niet die enige God en toch wordt Hij talloze keren in de Bijbel God genoemd. Sterker nog: waar God zichtbaar wordt, is dat per definitie Hij.

Ik wil even mijn verhaal afmaken, want misschien dat je straks alsnog zegt: "Nou, dan zijn we het toch met elkaar eens." Dat hebben we wel vaker gehad. We zijn allemaal protestanten, dus ik ben niet iemand die zegt dat u moet denken zoals ik denk. Ik stel het u gewoon voor zoals ik het geleerd heb vanuit de Schrift en ik probeer de bonnetjes en de bewijzen erbij te geven om het te staven. In hoeverre dat klopt, mag u bepalen. Ik ben degene die het vertelt en u mag nagaan in de Schriften of het zo is.

De Heer Jezus is dus het beeld van de onzichtbare God. Hij is niet de onzichtbare God, die enige onzienlijke God; nee, Hij is het beeld van God. Daarom wordt Hij ook zo dikwijls in de Schrift God genoemd. Want waar God gezien wordt, is dat Hij. Dat zegt de Heer Jezus toch ook in Johannes 14? "Wie Mij gezien heeft, die heeft de Vader gezien." Is Hij de Vader? Nee, maar wie Hem gezien heeft, heeft de Vader gezien, want Hij is namelijk het icoon van God. Het beeld van God. Dat is met recht beeldspraak, letterlijk en figuurlijk.

We gaan even verder naar Judas, naar het laatste vers van de brief van Judas. Dat eindigt in een lofzang: "De enige God, onze Redder, zij door Jezus Christus onze Here, heerlijkheid, majesteit, kracht en macht voor heel de aion, en nu, en tot in al de eeuwen. Amen." Ik heb het meteen maar even zo gezegd zoals het er echt staat vanuit de grondtekst. Ook hier weer: de enige God, onze Redder, zij door Jezus Christus onze Here, heerlijkheid en majesteit en kracht en macht, tot nu, niet alleen in heel deze aion, maar ook tot in al de aionen en tot in de voleinding der aeonen. Amen, zegt Judas dan. Ook hier weer die waarheid: één God en buiten Hem is er geen ander. Hij is namelijk de enige. En nou komen we bij 1 Timotheüs 2.

▶ 22:12 1 Timotheüs 2: God Wil de Redding van Alle Mensen ↑ hoofdstukken

Die schriftplaatsen moeten we toch echt eens wat nader beschouwen, want ook daar wordt die waarheid zo duidelijk naar voren gebracht. 1 Timotheüs 2 vers 3 spreekt over God, onze Heiland, die wil dat alle mensen behouden worden en tot erkentenis der waarheid komen. Waarna je de vraag stelt: hoezo? Welke waarheid dan? Nou, de waarheid dat God onze Heiland is, die wil dat alle mensen behouden worden en komen tot erkentenis van die specifieke waarheid. God wil dat.

Ja, er wordt vaak gezegd: dat kan God wel willen, maar als de mens het niet wil, dan gebeurt dat domweg niet. Maar dan is er geen sprake van één God; dan zijn er miljarden goden. Nee, zegt Paulus, er is één God. Er is één God en ook één middelaar tussen God en mensen, de mens Christus Jezus. Ziet u dat ik hier allerlei schriftplaatsen aanhaal? Ik heb ze echt niet zomaar bij elkaar gezocht; ik heb een aantal essentiële schriftplaatsen genoemd waarin de waarheid nader uiteengezet wordt. Dit is gewoon het doorlopende getuigenis in de Bijbel over één God.

Iedere keer strijdt dit weer met de traditionele ideeën waar we de eeuwen door mee zijn opgezadeld. Die vertroebelen alleen maar het beeld om simpelweg te kunnen verstaan en te geloven wat hier staat. Want dit is zo’n machtige waarheid: het is God, en Hij wil dat alle mensen gered worden, want er is één God. Ik kom hier zo nog even op terug, maar ik wil eerst nog een keertje die tekst aanhalen over de mens Christus Jezus. Zo zegt Paulus dat: er is één God en er is één middelaar van God en mensen, de mens Christus Jezus. Sorry mensen, ik heb de Bijbel niet geschreven, maar zo staat het er.

Er wordt opgemerkt dat dit uit de techniek voortkomt, of dat de woorden uit mij voortkomen. Ja, dan wordt het wel even erg filosofisch hoor. Maar dat is precies wat ik juist wil zeggen. Kijk, ik ontken niet — integendeel, ik leer juist heel uitdrukkelijk — dat waar God verschijnt, daar is dat de Heer Jezus Christus. Wie was degene die Jesaja zag in dat visioen, waar drie keer ‘heilig’ wordt uitgeroepen? Dat kan niet missen: dat was niet de onzienlijke God, want hij zag God. Wie was het die Mozes zag? U weet wel, zijn achterste delen. Wie was dat? Het was niemand minder dan de gestalte Gods, namelijk de Heer Jezus Christus, het icoon van God. Dat kan niet missen.

Dat is ook een groot punt van discussie. Ik heb geen probleem met die mensen, maar ik zie hier een groot verschil, de dwalingen — als u het mij vraagt — van de Jehovah's Getuigen. Zij ontkennen dat, nietwaar? Of nou ja, des te beter als dat zo zou zijn, maar ik weet het niet precies. Wat voor vermaningen heb jij gehad? Ja, precies, dat is ook zo. Absoluut.

Daarom zeg ik: als de Drie-eenheid wordt uitgelegd, dan weet ik niet hoe u dat ervaart. Ik heb geen enquête gehouden over hoe u dat altijd hebt gezien, maar ik ben er van kindsbeen af mee bezig geweest. Mijn vader zit hier en mijn broer is er trouwens ook. Ik snapte er als kind helemaal niets van, van die Drie-eenheid. Ik liep er echt tegenaan. Toen ik een jaar of dertien, veertien was, had ik een vriendje op de lagere tuinbouwschool en die was van het Wachttorengenootschap, een Jehovah's Getuige. Met zijn moeder had ik hele discussies, want hijzelf vond het allemaal wel gesneden koek, maar met die moeder van hem hadden we stevige gesprekken. Ik kwam aanzetten met boekjes van Johannes de Heer over het Wachttorengenootschap. We hadden hele discussies over de ene God en over de Heer Jezus. Ik heb me gewoon echt afgevraagd: hoe zit dat? Dat zij geen gelijk hadden, oké, tot uw dienst. Maar hoe zit het dan wel? Ik kreeg geen antwoord.

Wat ik nu hierover zeg, is: er is één God, de onzienlijke God, namelijk de Vader. Ja, zo leert de Schrift dat. En wie is de Heer Jezus Christus? Nou, Hij is het beeld, de gestalte van God. Zo wordt het in de Schrift altijd naar voren gebracht en ik vind dat zo helder als glas. Het is duidelijk en simpel, en het doet ook geen enkele afbreuk aan de waarheid dat er één God is. Maar we gaan even verder, want we hadden het over die ene God die wil dat alle mensen gered worden. Daarvoor haal ik nog even Pinchas Lapide aan.

▶ 28:39 Het Einde van Heilschauvinisme ↑ hoofdstukken

Iemand zei ooit – en dat vind ik een prachtige zin: "De oneindige God van het heelal is veel te groot voor de aanspraken van zelfgenoegzame heilschauvinisten op een monopoliepositie." Dat is een hele mond vol, maar laten we die zin eens ontleden. Hij noemt het simpelweg heilschauvinisme. Dat is het idee dat mensen zeggen: "Wij christenen", of "wij Joden", of "wij mensen van die en die kerk hebben een monopoliepositie op het heil." Wat een arrogant idee is dat? Dat is heilschauvinisme: het idee van "wij wel en zij niet".

De oneindige God van het heelal is veel te groot voor de aanspraken van die zelfgenoegzamen. Het is namelijk pure zelfgenoegzaamheid, hoogmoed en arrogantie om een persoonlijke monopoliepositie op het heil te claimen. Als je dat doet, dan ken je God niet, want er is maar één God. Er is één God en Hij wil dat alle mensen gered worden. Punt. Nou ja, uitroepteken! En een puntkomma, want het is geweldig.

Ik zal nog iets voorlezen, want de schrijver licht dat nog nader toe naar aanleiding van deze schriftplaats. Omdat de God van onze vaderen – hij spreekt hier als Jood – een God van het universum is. Dat is trouwens een mooi woord, "universum", want dat betekent eigenlijk "één geheel". Niet alleen God is één, maar ook dat wat Hij voortgebracht heeft, is één. Het komt namelijk uit één Woord. Prachtig; er zit in wezen een Hebreeuwse gedachtegang achter. Omdat de God van onze vaderen een God van het universum is, van het totaal, en omdat de eerste brief aan Timotheüs het zo Joods zegt: "God wil dat alle mensen behouden worden."

Deze Jood, Pinchas Lapide, schreef dit. Hij was geen christen, maar hij was wel een nieuwtestamenticus en hij geloofde trouwens ook dat de Heere Jezus was opgestaan uit de doden. Hij zei dat de historische feiten er gewoon zijn; ik heb daar een prachtig boek over. Hij geloofde alleen niet dat Hij de Messias is, maar hij zei: "Misschien zal Hij dat straks blijken te zijn." Ja, zo zei hij het echt. Hij staat hiermee model voor het hele Jodendom: Hij zal het straks blijken te zijn. Eerst zien, dan geloven, en dan zal hij alsnog tot erkenning komen.

Pinchas Lapide schrijft over een wonderbaarlijke Bijbelse waarheid, die we ook lazen in 1 Timotheüs 2: God wil dat alle mensen gered worden. Hij noemt dat een waarheid die net zo Joods als christelijk is. Nou, ik denk eigenlijk dat die méér Joods is. Hij bedoelt met "christelijk" dat het in het Nieuwe Testament staat. Hij merkt op dat de hele kerkgeschiedenis vervolgens alle energie heeft aangewend om die waarheid weer weg te krassen en weg te moffelen. Nou ja, daar zullen we dan met groot gemak maar even aan voorbijgaan.

God kan dus niet zeshonderd miljoen Chinezen verdoemen tot de hel. En ook niet God-weet-hoeveel honderden miljoenen Hindoes, Brahmanen of Boeddhisten. Nee, ook de communisten zijn niet heilloos verloren. Hoe Hij dat bewerkstelligt, dat gaat mijn verstand te boven, maar dat Hij het wil en zal bewerkstelligen, dat behoort tot het oergesteente van mijn Joodse geloof. Prachtig toch, dat een Jood ons gaat vertellen hoe het zit? Eigenlijk wel, ja.

Kijk, dat is nou precies het punt. Hij weet als Jood dat het gebeurt, alleen is de weg waarlangs nog verborgen voor hem. Maar er is een apostel geweest die het geopenbaard heeft. De apostel Paulus vertelt ons namelijk hóé God dat gaat bewerkstelligen, door wie en zelfs wanneer. Via welke weg zelfs. Paulus is de apostel die inderdaad uiteenzet hoe God dat gaat bewerkstelligen, maar Lapide zegt: dat het zo is, behoort tot het oergesteente van mijn Joodse geloof. En wat bedoelt hij daarmee? Er is één God. Niet miljarden goden, maar één God. En het mensdom, dat zijn schepselen, creaturen. Als God wil dat alle mensen gered worden, dan is geen mens heilloos en reddeloos verloren.

U zegt misschien: "Ja, maar de Bijbel zegt toch dat een mens verloren kan gaan?" Jawel, maar de Bijbelse waarheid is ook dat het verlorene altijd weer gevonden wordt. Ga maar na, er is geen uitzondering. In de Bijbel wordt het verlorene altijd weer gevonden. Altijd. Of het nu om een penning gaat, om een zoon of om een schaap. God kan het niet verdragen dat Hij iets kwijt is, dus gaat Hij op zoek. Soms hoor je dan: "Ja, totdat het te laat is." Maar God doet dat tot Hij het gevonden heeft. Onze God is geen zielige God die Zijn plannen laat dwarsbomen, of wiens hart van alles wil bewerken maar wiens vermogen Hem dat ontzegt.

We zingen het allemaal wel: "Wat Zijn liefde wil bewerken, ontzegt Hem Zijn vermogen niet." Maar we geloven er vaak geen barst van. Waarom niet? Omdat we er niet werkelijk van doordrongen zijn dat er één God is. Als Hij wil dat alle mensen worden gered – en dat is wat Zijn liefde wil bewerken – dan ontzegt Hem Zijn vermogen niet. Dat doet Hij gewoon. En Pinchas Lapide zegt: dat behoort bij het oergesteente van mijn Joodse geloof, van het Shema. En Paulus zegt daarvan: "Ik zal je ook nog vertellen hoe."

Dit staat in het boek De Heere uw God is één. Ik had het mee willen nemen, maar ik ben het vergeten. Ik ben mijn bril vergeten, mijn bui vergeten en dat boek ben ik ook vergeten. Maar het is echt een prachtig boek, uitgegeven bij Ten Have in Baarn. Op een gegeven ogenblik ben ik erin gaan onderstrepen, maar ik dacht: ik kan beter onderstrepen wat ik níét belangrijk vind, want er staan overal strepen. Het is inderdaad een prachtig boek.

Goed, we gaan nog even terug naar 1 Timotheüs 2. Dat kan nog net, want ik wil nog even het navolgende lezen vanaf vers 3: "God, onze Redder..." God onze Heiland, want heiland betekent gewoon redder. God onze Redder, die wil dat alle mensen gered worden – of behouden worden – en tot erkentenis van de waarheid komen. Want er is één God. En daarom wil Hij niet alleen dat alle mensen gered worden, maar twee hoofdstukken later, in 1 Timotheüs 4 vers 10, staat: "Hij is een Redder van alle mensen, speciaal van hen die geloven." Want er is één God en ook één Middelaar tussen God en mensen: de mens Christus Jezus. Ik lees even verder.

▶ 37:05 Christus Jezus: een Losprijs voor Allen ↑ hoofdstukken

Vers 6 zegt: "Die zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen." Ik leg weer die nadruk op dat woordje ‘allen’. Dat zijn diezelfde allen uit vers 4, van wie God wil dat ze gered worden. Daartoe is ook Christus Jezus gekomen, want hij is namelijk de middelaar van God. Hij heeft zichzelf gegeven tot een losprijs; hij heeft de prijs betaald voor allen. De prijs is betaald voor al die miljarden mensen. Dat betekent dus dat alle mensen rechtmatig het eigendom zijn van Christus Jezus. Ze weten het niet, ze geloven het misschien niet – dat kan me allemaal niet schelen – hij is het. Het gaat er maar om dat ze dat weten; het moet ze verteld worden. Dat is juist het goede bericht, dat is het evangelie. We vertellen van die ene God die wil dat alle mensen gered worden en dat ze komen tot de erkentenis van die waarheid, en tot de erkentenis van hem die zichzelf gegeven heeft tot een losprijs voor allen.

Er staat in vers 6 trouwens nog achter: "en daarvan wordt getuigd te juister tijd." Ik heb nu niet de tijd om het wat nader of wat preciezer te zeggen, maar er staat eigenlijk: het getuigenis te juister tijden. De gedachte is gewoon: daarvan zal getuigd worden op zijn eigen tijden, dat wil zeggen op de tijden die God gepland heeft. En dan zullen allen daarvan getuigenis geven, namelijk dat de losprijs betaald is voor allen.

Paulus zegt: "En ik ben daartoe als een verkondiger gesteld." Letterlijk staat er: een heraut. "Als een heraut en een apostel gesteld. Ik spreek waarheid, geen leugen." Zien jullie hoe Paulus hier zijn hele missie, zijn mission statement, in een paar woorden neerzet? Daar gaat het allemaal om. Hij zegt: "Ik ben daartoe als een heraut en als een apostel gesteld, ik spreek waarheid, geen leugen." Hij is gesteld als een leermeester van de heidenen, dat wil zeggen de natiën, in geloof en waarheid. Wat Paulus heeft gedaan, is in de heidenwereld de natiën bekendmaken met de waarheid dat er één God is. Eén God die wil dat alle mensen gered worden en komen tot die erkentenis. Hij spreekt van Christus Jezus die zich niet alleen gaf voor de gelovigen, voor de gemeenten of alleen maar voor Israël, nee, die zich gaf tot een losprijs voor allen.

Dit is de kern van zijn zending en de clue van zijn boodschap: vertellen dat er één God is. Ik hoop dat ik u vanavond ook duidelijk heb gemaakt wat die waarheid dat er één God is inhoudt. Er zijn een aantal van die elementen die in de bijbelstudies die ik in de loop der jaren gegeven heb iedere keer weer terugkeren. Als u nu vraagt wat de essentie is van wat ik daarover wil vertellen, is dat dan dat God een redder is van alle mensen? Dan zeg ik: ja, zeker. Of gaat het erom dat ik vooral wil vertellen – want ik weet dat dat ook in de bijbelstudies iedere keer weer naar voren komt – dat God de Auteur is, dat God goed en kwaad beide in zijn hand heeft en dat er niets misgaat? Dat wil ik ook graag vertellen. Of gaat het vooral om het feit dat de mens geen vrije wil heeft? Ja, dat wil ik ook vertellen.

Maar wat is nu het karakteristieke? Wat is de eenheid van al die verschillende waarden? Ik kan het heel gemakkelijk samenvatten: er is één God. Het is de spil waar alles om draait. Er is één God, de Vader. Inderdaad, want ook die kwestie van de drie-eenheid is vaak teruggekeerd, maar het heeft allemaal te maken met de waarheid dat er één God is. En omdat er één God is, gaat er niets mis. Er is één God, en dus gebeurt wat hij wil en gaat alles in overeenstemming met zijn plan. Paulus zegt: "Ik ben daartoe als een apostel en verkondiger gesteld." Die losprijs is overigens nog weer een heel ander punt hoor.

▶ 42:24 De Noodzaak van Jezus' Kruisdood ↑ hoofdstukken

Maar de prijs die hij betaalde, dat was zijn leven. Kijk, hij gaf zijn leven, en waarom gaf hij zijn leven? Wel, hij stierf omdat hij namelijk het onvergankelijke leven zou geven aan allen. Hij stierf om... ook dat is iets wat natuurlijk regelmatig terugkeert: waarom moest de Heer Jezus sterven?

Het antwoord daarop is, als u het mij vraagt, verrassend simpel. Ik noem het nu bij wijze van voorbeeld, maar ik hoop het de volgende keer over dat punt te hebben, namelijk over de verzoening. Denk nu niet: "O, dat weet ik al", want ik denk dat het echt heel anders zit. Dat wordt een heel boeiend onderwerp.

Maar goed, waarom moest de Heer Jezus sterven? Het antwoord is: hij moest sterven om op te kunnen staan uit de dood en de dood dus te overwinnen. Zijn sterven was niet een doel op zich. Nee, hij moest sterven om de dood te overwinnen. Het was ook een noodzakelijk kwaad; het was een kwaad, maar het was noodzakelijk. Het ging niet om de dood op zich. Nee, het was nodig opdat onvergankelijk leven aan het licht zou treden.

Dat is natuurlijk die verlossing. De prijs was zijn dood, maar de lossing, de verlossing, wat hij kreeg voor die prijs, wel, dat is dat onvergankelijke leven. Dat heeft te maken met wat er op die derde dag gebeurde, toen hij uit de dood opstond als eersteling met onvergankelijk leven.

Aan wie moest hij dan betalen? Dat is nog een ander punt. Ja, want dan krijg je nog de vraag: moest hij de schuld betalen? Als de volgende keer dit onderwerp ter sprake komt, dan zal dit zeker aan de orde gesteld worden. Er wordt namelijk altijd gezegd dat hij de schuld moest betalen aan God. En dan vraag ik: waar staat dat in de Schrift? Maar goed, laten we daar nu even niet verder op ingaan, anders hebben we de volgende keer niets meer te doen.

▶ 44:33 Romeinen 11: uit Hem, Door Hem en tot Hem ↑ hoofdstukken

Ik wil nog even terugkomen op Romeinen—nou ja, niet zozeer terugkomen, maar kijken naar wat Paulus daar zegt over de heidenwereld. Immers, hoewel zij God kenden—dat wil zeggen: zij wisten dat Hij er was—hebben zij Hem niet als God verheerlijkt. Gods werken worden immers met het verstand doorzien; we zien dat simpelweg in de intelligent design van alles. Alles heeft zo'n intelligent ontwerp dat we gewoon weten: er moet een Designer zijn. Het wordt met het verstand doorzien dat Hij er is. Alleen heel domme mensen ontkennen dat; dat is werkelijk dwaas. Het is stupide als mensen dat niet erkennen, ook al hebben ze 'Professor Doctor' voor hun naam staan; dan zijn het simpelweg stupieden.

Immers, hoewel zij God kenden, hebben ze Hem niet als God verheerlijkt of gedankt. Ziet u wat hier staat? Ze wisten wel dat Hij er was, maar ze hebben Hem toch niet als God verheerlijkt en gedankt. En wat ik u eigenlijk vanavond wil vertellen is: er is één God, maar als er één God is, dan is God dus ook werkelijk God. Als er meer goden zouden zijn, dan is God niet écht God. Want dan moet Hij Zijn macht delen en dan is Hij dus ook niet almachtig of alwetend. Dan kan Hij niet alles, want dan wordt Zijn macht weer begrensd door de macht van een ander. En dat is niet zo. Er is één God, en dus is Hij écht God en heeft Hij alles in de hand. Waar het om gaat, is dat we God als God verheerlijken. Dat wil zeggen: dat we werkelijk met ons hele hart, met heel onze ziel en met al ons verstand erkennen dat er één God is.

Dan kun je Hem inderdaad gaan danken; dan kun je Hem zelfs danken voor het kwade. Niet omdat het kwaad op zichzelf zo goed is—dat kwaad is niet goed—maar dan weet je wel: het kwaad is ook in die goede handen. Het is noodzakelijk kwaad en Hij zal het aller-allerbeste daaruit voortbrengen. Kijk, we praten hier niet over theorie of over een of andere leuke abstractie waar je eens een avond over kunt bomen. Dit is de realiteit, en die is enorm belangrijk. Het is cruciaal dat je weet dat er één God is en dat er dus nooit iets misgaat. Als je dat weet, dan kun je Hem verheerlijken en danken. Als je dat niet weet, welnu, weet u wat er dan staat? Dan lopen je overleggingen op niets uit en dan wordt het duister in je onverstandige hart. Dat is de negatieve manier om het te formuleren. De positieve manier is: als je God als God verheerlijkt—oftewel echt erkent dat er één God is—dan worden je redeneringen zuiver. Dan kom je echt ergens uit, omdat je een goed uitgangspunt hebt. En dan wordt het trouwens ook licht in je hart. Dan kun je Hem gaan danken en je dag in dag uit verblijden, ondanks alles. Dan heb je inderdaad een verstandig hart. Dat is het enige waar het om gaat: dat je weet dat er één God is.

Oftewel—en dat is echt het laatste wat ik voorlees—Romeinen... Oh pardon, dit is een foutje dat ik maakte: het is niet Romeinen 1, maar Romeinen 11. Maar het is allemaal één, hè? Dat weet u. Romeinen 11, dat is het slot. Daar gaat het helemaal goed. Romeinen 11 vers 36 is de conclusie die Paulus trekt, het punt waar het allemaal op uitloopt nadat hij in vers 32 heeft gezegd: "Want God heeft hen allen onder de weerspannigheid besloten." Hoe kan God zich dat permitteren? Toch doet God dat; Hij heeft allen onder de ongehoorzaamheid besloten. Daar wordt een woord gebruikt dat elders gebruikt wordt in verband met de vissenvangst in de evangeliën. Ze zitten simpelweg als in een net opgesloten; ze kunnen er niet uit. God heeft hen allen onder de ongehoorzaamheid besloten—u, ik, al die miljarden mensen. Er is geen ontkomen aan. Waarom? "Om Zich over allen te ontfermen." En dan breekt Paulus uit in een lofgezang, en dat lofgezang eindigt in vers 36. Dat is in wezen niets anders dan de waarheid dat er één God is. Let maar op: "Want uit Hem en door Hem en tot Hem zijn alle dingen." Dus alles is herleidbaar tot Eén, alle dingen worden gedragen door Eén, en alles komt weer uit bij Eén. Dat is het: uit Eén, door Eén en tot Eén.

Dan moet ik er nog bij zeggen—we hadden het in het begin van de avond over dat Hebreeuwse woordje Echad. Dat betekent "één". Er is vanavond niet zoveel typologie aan de orde gekomen, maar als toetje wil ik dat toch nog even vertellen. Dat woordje Echad moet je echt als een Hebreeuws woord opvatten. Als je het als een Nederlands woord opvat, denk je: wat is dat nou weer voor een gek woord? Maar Echad betekent "één". De gematria—de getalswaarde van dat woord—is dertien. U moet dat maar eens aan Joden vragen die verstand hebben van getallen en woordsymboliek. Dat woordje Echad, dat "één", is dertien. Dat is exact dezelfde getalswaarde als van het woordje Ahabba, het Hebreeuwse woord voor liefde. Dat is een doordenker: die Ene is liefde. God is liefde. Waarom dat dan ook dertien is, en waarom wij weer heel andere associaties bij dertien hebben, dat is een verhaal apart. Maar daar moet u maar eens over nadenken. Uit Hem, door Hem en tot Hem zijn alle dingen. Hem zij de heerlijkheid tot in de aionen. Amen.

En dat zeg ik dan ook maar. Over de Heilige Geest hebben we het niet eens gehad. Weet u wat de Here Jezus zegt in Johannes 4? Wij zeggen vaak: je hebt de Vader en je hebt de Geest. Maar God is Geest. De Vader is Geest. Het is een verschil in benadrukking. De Heilige Geest is niets anders dan de kracht van de Allerhoogste. Dan vragen mensen: "Maar is het dan geen persoonlijke kracht?" Natuurlijk is het een persoonlijke kracht, want het is de kracht van Hém. Precies, het is Zijn Geest, het is Gods Geest. Maar het is niet een aparte persoonlijkheid, zodat je toch weer via een achterdeur op een hemels driemanschap uitkomt. Niets ervan: één God. Hij is de enige God, de onzienlijke God. Er is sprake van Zijn beeld, Zijn icoon. In het boek van Pinchas Lapide wordt daar trouwens ook op ingegaan, ook op de tekst in 1 Johannes 5 vers 7.

Je begon met de gedachte dat uit God alle dingen zijn en door Christus. Dat is een iets andere gedachte, waarbij de kern echter hetzelfde blijft. God is niet alleen de oorsprong van alles—Hij staat niet alleen aan het begin—maar Hij heeft ook het hele proces in handen. Door Hem zijn alle dingen. Hij is de bron, het beginpunt en het eindpunt. Ook het hele tussenliggende proces is in Zijn handen. Het is niet zo dat het goed begon en dat het tussenliggende proces een beetje uit de handen is gelopen waarna Hij uiteindelijk overwint. Nee: uit Hem, door Hem, tot Hem zijn álle dingen. Precies: alles in allen. Er zijn zoveel dingen die ik vanavond niet verteld heb. Zelfs bij het noodzakelijk kwaad wist de Here Jezus natuurlijk dat er niets mis zou gaan. Maar in Gethsemane bad Hij: "Laat deze drinkbeker aan Mij voorbijgaan. Maar niet Mijn wil, maar de Uwe." Want Hij heeft het ook gedaan; dat lees je in Hebreeën 12. Hij heeft het kruis op zich genomen.

om de vreugde welke hem voorgesteld was. Dus hij wist: het is een noodzakelijk kwaad om daar te komen. En daarom is God ook... er is in de Bijbel sprake over het lijden van deze schepping, maar vergis u niet: God heet in 2 Korinthe 1 ook de God van alle medelijden. Er is Eén die meelijdt met Zijn schepping, en toch heet die medelijdende God de gelukkige God.

Weet u waarom? Wel, omdat Hem alles gelukt. Hij weet waar Hij uitkomt en Hij neemt het kwaad — ik zeg het nu misschien wel even heel plomp — Hij neemt het kwaad voor lief, want Hij weet: daar komt het uit. En sterker nog, dat dient Zijn doel. Het is noodzakelijk als decor.

Maar nu moet ik echt stoppen, want het is inmiddels bijna tien over drie. Als het heel kort is? Ja. O, dat is weer een heel ander punt denk ik hoor. "Wij zijn geschapen naar God." Nee, dat is een vergissing. De man werd... ja, sorry dames, maar de man werd geschapen naar Gods beeld. Ja, naar Gods beeld schiep Hij hem. Nee, kijk het maar na. Het staat er echt. Maar goed, dat is trouwens ook een leuk punt: Romeinen 1 over de typologie van mannelijk en vrouwelijk. Maar we gaan nu een lied zingen.