Vijf Broden En Twee Vissen
24-06-2007 - Geplaatst door Andre Piettoespraak gehouden op 24 juni 2007 in Zoetermeer
De wonderbare spijziging van de vijfduizend, zoals weergegeven in Johannes 6, is een schitterend ‘plaatje’ van de tegenwoordige tijd. De Messias: door Jeruzalem afgewezen, zich begevend tot “het Galilea der heidenen” en gezeten in de hoogte “op de berg”. En in die positie gezeten, geeft Hij een overvloed aan zegen weg aan een ieder die tot Hem komt. Zegen die voortkomt uit het Leven dat aan het licht kwam toen Hij opstond uit de doden (bij het begin van de gersteoogst…).
En ondertussen blijft er nog meer dan voldoende over voor Israël… “twaalf korven”.
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Het Bijzondere Evangelie van Johannes en het Uitgestelde Koninkrijk
- Twee Wonderbare Spijzigingen: Gods Overvloed bij Menselijk Tekort
- De Context: Verworpen Door de Religieuze Elite in Jeruzalem
- Verborgenheden bij de Harp: de Betekenis van de Zee van Kinneret
- Jezus op de Berg: een Uitbeelding van de Tegenwoordige Tijd
- De Test voor Filippus en de Confrontatie met Menselijk Kleingeloof
- De Verborgen Betekenis van de Vijf Gerstenbroden en Twee Vissen
- Nederliggen in Grazige Weiden: de Diepe Rust van het Evangelie
- Dankzegging als Zegen: de Vermenigvuldiging van het Ware Leven
- Twaalf Volle Korven: de Redder van de Wereld en Gods Trouw aan Israël
Het Bijzondere Evangelie van Johannes en het Uitgestelde Koninkrijk ↑ hoofdstukken
Goedemorgen, dames en heren, beste vrienden, beste vrienden van het goede bericht. Ik wil vanmorgen uw aandacht vragen voor deze geschiedenis: de vijf broden en de twee vissen. Dat is een geschiedenis die we maar liefst vier keer in de evangeliën aantreffen. Het is het enige wonderteken dat de Heer Jezus verricht heeft dat we in alle vier de evangeliën – Mattheüs, Markus, Lukas en Johannes – tegenkomen. Dat is al een aanwijzing dat het een heel bijzondere geschiedenis moet zijn, en dat is ook zo.
Wat ik u wil vertellen, is dat de wijze waarop Johannes deze geschiedenis neerzet en laat zien en verhaalt hoe de dingen gebeurd zijn, heel bijzonder is. Johannes heeft een heel apart evangelie geschreven dat afwijkt van de drie andere evangeliën. Zelfs al ken je nauwelijks de Bijbel en al ben je nauwelijks op de hoogte van het Nieuwe Testament, dan nog is het zo dat als je de evangeliën even doorbladert, je al ziet dat het evangelie naar Johannes een heel ander type evangelie is. Men noemt Mattheüs, Markus en Lukas de synoptische evangeliën, de verhalende evangeliën. Ze vertellen min of meer chronologisch de geschiedenis van de Heer Jezus. Maar met Johannes is dat heel anders. Hij wijkt heel dikwijls af van de chronologie en heeft het evangelie veel meer rondom bepaalde thema's gegroepeerd, en vooral rondom een zevental wondertekenen die hij beschrijft – zeven à acht wondertekenen.
Hij heeft pas op het laatst van zijn leven, of in ieder geval veel later dan Mattheüs, Markus en Lukas, zijn evangelie te boek gesteld. Inmiddels heeft Johannes ook het een en ander geleerd. Net als Petrus aan het einde van zijn leven moest hij gaan ontdekken dat het Koninkrijk van God nog een tijd op zich zou laten wachten. Het was niet zoals hij in aanvang dacht, dat het in hun dagen al zou baanbreken en dat het Messiaanse Koninkrijk gevestigd zou worden in deze wereld. Dat dacht men destijds: dat het in die dagen zou gaan gebeuren en dat Israël bekeerd zou worden. Maar Israël werd niet bekeerd; Israël kwam niet tot geloof in hun gestorven en opgestane Messias, en daarmee zou ook het Koninkrijk nog een tijd op zich laten wachten. Petrus schrijft daar ook over aan het einde van zijn leven. Als je meer daarover wilt weten: 2 Petrus 3, lees het maar eens na. Dan zegt hij dat je moet wezen bij onze geliefde broeder Paulus. Ook Johannes heeft dat geleerd, en dat blijkt wel uit zijn evangelie.
Want als Johannes met die wetenschap – dat het Koninkrijk nog een tijd zou uitblijven voordat het geopenbaard zou worden in deze wereld – terugblikt op het leven van de Heer Jezus, dan vindt hij daar allemaal verborgen aanwijzingen. Dan ziet hij dat dit in wezen al vastlag in de wijze waarop de Heer Jezus Zijn bediening hier op aarde heeft volbracht. Hij laat dat ook zien aan de hand van allerlei wondertekenen. Hij begint met het eerste wonderteken van de bruiloft te Kana en dan zegt hij: de bruiloft te Kana vond plaats op de derde dag. Het tweede wonderteken dat hij beschrijft, idem dito, vond ook weer plaats op de derde dag. Dat alles – ik ga daar nu niet te diep op in – verwijst ernaar dat het Koninkrijk weliswaar zal aanbreken, maar niet direct; pas later, op de derde dag.
Nu wilt u natuurlijk weten wat die derde dag betekent en wat voor de Heer één dag is. Maar dat moet u ook maar eens nalezen in 2 Petrus 3, want daar staat het antwoord op de vraag wat voor de Heer één dag is. Dat maakt de tijd waarin wij nu ook leven – ik zeg het nu expres ook een beetje cryptisch – bijzonder. U hebt nog een hele dag te gaan natuurlijk en alle gelegenheid om uw Bijbeltje nog eens na te lezen, maar kijk het na in 2 Petrus 3. Wat ik wil zeggen, is dat wij in een bijzondere tijd leven: wij leven aan het einde van die tweede dag. Het is het einde van dat tijdvak van tweeduizend jaar en er komt een derde dag, een derdetal duizend jaren, en dat zal de tijd zijn dat het Messiaanse Koninkrijk hier op aarde zal baanbreken.
Wat Johannes in zijn evangelie doet, om een lang verhaal korter te maken, is beschrijven hoe dat Koninkrijk na een onderbreking openbaar zou worden. Maar niet alleen dat, hij laat ook zien wat er in die onderbreking plaatsvindt. De geschiedenis van de vijf broden en de twee vissen laat dat ook zien.
Twee Wonderbare Spijzigingen: Gods Overvloed bij Menselijk Tekort ↑ hoofdstukken
In de tweede plaats wil ik nog even opwijzen, ter inleiding, dat er twee wonderbare spijzigingen in de Bijbel vermeld worden. Wist u dat? Je hebt de spijziging van de vijfduizend, waar we het vanmorgen over hebben, en je hebt de spijziging van de vierduizend. In Matthäus en Marcus worden beide spijzigingen ook beschreven.
En moet je trouwens opletten wat er aan de hand is, want bij het begin van die spijziging van de vierduizend was er sprake van zeven broden in aanvang. En bij de spijziging van de vijfduizend was er sprake van vijf broden in aanvang. Bij de vijf broden moesten er vijfduizend mensen voorzien worden van slechts zo'n luttere hoeveelheid. Maar toen er zeven broden waren, waren het vierduizend man die voorzien moesten worden. In beide gevallen was de beschikbare hoeveelheid volstrekt ontoereikend.
Maar we moeten eens opletten wat er gebeurt en wat er over is. Bij de spijziging van de vierduizend waren er zeven korven over en bij de spijziging van de vijfduizend waren er twaalf korven over. Ik kom daar straks nog op terug, maar ik wil u eventjes gewoon een eerste aanblik laten zien: hoe groter de nood is en hoe groter de behoefte is, maar ook hoe geringer de menselijke bijdrage is, des te groter is Gods overvloed.
Ziet u, in het begin waren er zeven broden en moesten er vierduizend mensen voorzien worden, maar er waren zeven korven over. Dat was al geweldig. Maar toen er nog veel minder in aanvang beschikbaar was — maar vijf broden — en er nog veel meer mensen waren (er waren vijfduizend mannen, waarbij vrouwen en kinderen niet eens zijn meegerekend), toen waren er twaalf korven over. Hoe minder van de mens, hoe meer van God. Voorwaar, een universeel Bijbels principe. Denk daar maar eens over na.
De Context: Verworpen Door de Religieuze Elite in Jeruzalem ↑ hoofdstukken
We gaan naar Johannes 6, want daar vindt u die geschiedenis. We lezen die geschiedenis vers voor vers door en bij allerlei gelegenheden zal ik u op een aantal details wijzen waar we nog eens nader over moeten nadenken. Johannes 6 vers 1 begint met de woorden: "Daarna vertrok Jezus naar de overzijde van de zee van Tiberias in Galilea." Wanneer er staat "daarna", dan moet je de vraag stellen: waarna? Johannes 6 begint met deze woorden, dus dan moet je naar het einde van Johannes 5 kijken, en dat zullen we eens even lezen.
In Johannes 5 is de Heer Jezus trouwens niet in het noorden bij de zee van Galilea, maar dan is Hij in Jeruzalem. Daar lees je over de afwijzing door Jeruzalem en door de Joodse leiders. De Heer Jezus zegt in vers 43: "Ik ben gekomen in de naam van mijn Vader en gij neemt Mij niet aan. Indien een ander komt in zijn eigen naam, die zult gij aannemen." Dit is een duidelijke aanwijzing voor de toekomstige antichrist, die zal komen in zijn eigen naam en zich zal presenteren als de Messias. Hij zal komen in zijn eigen naam en die zullen ze aannemen. Dat zal ook inderdaad nog gebeuren. Dat is in onze dagen nog steeds toekomst, maar het gaat gebeuren.
Even later lees je in vers 46 dat de Heer Jezus tegen die Joodse leiders daar in Jeruzalem zegt: "Want indien gij Mozes geloofdet, zoudt gij ook Mij geloven, want hij heeft van Mij geschreven." Ik ben voorzegd, in alle opzichten. "Maar indien gij zijn geschriften niet gelooft..." Ja, ze gingen er prat op dat ze daar hun hele leefwijze op gebaseerd hadden, maar de Heer Jezus zegt domweg: "Indien gij zijn geschriften niet gelooft, hoe zult gij mijn woorden geloven?" Die mensen werden gewoon geblokkeerd door de traditie, waardoor ze niet begrepen waar het in essentie in de Schrift om ging.
Moet u eens nagaan: het waren mensen die doorkneed waren in de Schriften. Professionals, die hun titels aan de Schrift ontleenden. En de Heer zegt keihard tegen hen: "Jullie geloven de Schriften niet. Jullie worden compleet geblokkeerd door de traditie." De overleveringen van de mensen hadden ze hoger staan dan het Woord van God. En u zegt misschien: "Ja, dat was toen", maar laat ik u vertellen dat er vandaag de dag nog niets is veranderd. Het is nog exact hetzelfde verhaal. Je kunt wel prat gaan op de Bijbel en zeggen dat we bijbelgetrouw zijn. Ik hoorde iemand eens een keertje zeggen: "Wij geloven de Bijbel van kaft tot kaft." Dat kun je makkelijk zeggen als je niet werkelijk weet wat er tussen die kaften staat. Dat vond ik een hele goede.
Goed, dus daarna, nadat de Heer Jezus daar in Jeruzalem is afgewezem en verworpen, lees je vervolgens deze geschiedenis: "Daarna vertrok Jezus naar de overzijde van de zee van Tiberias in Galilea." Ik weet niet of u het goed ziet op de afbeelding, maar waar u dat rode sterretje ziet, dat is de plaats waar de Heer Jezus naartoe gegaan is: naar Bethsaida. Meestal wordt een andere plaats aangewezen. Als je nu naar Israël gaat, dan word je verwezen naar Tabgha, wat iets zuidelijker ligt, en daar zou deze gebeurtenis hebben plaatsgevonden. Maar in Lukas 9 staat gewoon zwart op wit dat het in Bethsaida was. Het witte sterretje is Capernaum en het blauwe sterretje hier is Tiberias. De Heer Jezus vertrok naar de overzijde van de zee van Tiberias, en ik heb er op de dia een harp bij afgebeeld.
Verborgenheden bij de Harp: de Betekenis van de Zee van Kinneret ↑ hoofdstukken
En waarom zou ik dat hebben gedaan? Nou, dat zal ik u vertellen. Een harp in het Hebreeuws is een Kinoor. En de Hebreeuwse naam van het Meer van Tiberias, de Zee van Tiberias of het Meer van Gennesaret, is de Yam Kinneret. Dat wil zeggen: de Zee van Kinneret. U vindt die uitdrukking ook in het Oude Testament. Onze naam Gennesaret komt van Kinneret, maar Kinneret betekent gewoon 'harp'.
Ik heb het u niet moeilijk gemaakt; het is in wezen gewoon een gespiegelde harp. Dat wil zeggen: gespiegeld ten opzichte van de harp die u hier ziet afgebeeld. Het meer heeft de vorm van een harp, en dat is ook niet voor niks als u het mij vraagt. Waar denk je aan, of aan wie denk je, als je het over een harp hebt? Aan David, ja precies. En is het niet merkwaardig dat de Zoon van David juist daar bij de 'harp' Zijn onderwijs heeft gegeven en bij de harp, het Meer van Kinneret, Zijn bediening heeft gehad?
Ik vond nog een hele aardige tekst, een hele bijzondere zelfs, in Psalm 49 vers 5. Daar staat: "Ik zal mijn geheimenis bij de citer ontsluieren." In de Statenvertaling staat: "Ik zal mijn verborgen rede openen op de harp." Dat wil zeggen: ik zal verborgenheden vertellen daar bij de harp. Dat is echt zo. En waar heeft de Heere Jezus Zijn geheimenissen verteld, de geheimenissen van het Koninkrijk? Ja, dat was inderdaad bij die geschiedenis bij dat meer, het Meer van Kinneret. Daar heeft Hij Zijn geheimen doorgegeven. In wezen is dat wonder wat we vanmorgen onder ogen hebben, van de vijf broden en twee vissen, daar ook een voorbeeld van. Dat is ook zo'n geheimenis, en die geheimenissen zijn in wezen onthuld daar bij de harp.
Dan moet ik nog eventjes iets anders erbij vermelden, en dat is dat de zee in de Bijbel in het algemeen een beeld is van de volkerenwereld. Letterlijk zelfs, want in Openbaring lees je dat de zee die Johannes zag de volkeren betekende. Wij spreken ook over de volkerenzee. Daar komt nog iets bij wat onderstreept wordt door een ander punt, namelijk dat er over Galilea gesproken wordt. Galilea, hoe heet dat ook wel? Het Galilea der heidenen. Het was namelijk buiten het Joodse land, buiten Judea. En daarom heette het het Galilea der heidenen, het Galilea van de natiën.
Nu ga ik u meteen eventjes meenemen naar de typologie, naar de verborgen betekenis die daarachter schuilt. Dat is dat de Heere Jezus afgewezen is in Jeruzalem, verworpen wordt, en vervolgens wendt Hij Zich tot de zee en gaat Hij naar de natiën. Dat is wat je hier ziet afgebeeld. Ik geef hiermee ook al aan dat wat hier plaatsvindt feitelijk een type is van de tegenwoordige tussentijd. Ik zeg een tussentijd; het is echt een 'break'. Het is heel frappant, daar kwam ik juist vanmorgen nog eventjes op toen ik het voor mezelf wat nalas. In de andere evangeliën lees je ook dat de Heere Jezus Zich daar echt even terugtrekt bij deze gelegenheid. Hij had het buitengewoon druk gehad, en Zijn discipelen ook, want die waren eerst uitgezonden toen hen de zendingsopdracht was gegeven. Bij de eerste gelegenheid komen ze weer bij elkaar en dan trekken ze zich hier terug. Het was met recht dus ook een 'break', een pauze. Houd dat vast, de stukjes vallen vanzelf op hun plaats.
Jezus op de Berg: een Uitbeelding van de Tegenwoordige Tijd ↑ hoofdstukken
Jezus ging de berg op, de hoogte in. Hij werd verhoogd, Hij ging omhoog, Hij voer op, zal ik zeggen, en Hij zat daar neder met Zijn discipelen. En daarmee is in wezen het plaatje compleet. Ik had u verteld: het is nadat de Heer Jezus is afgewezen in Jeruzalem en daar is verworpen. Vervolgens wendt de Heer Zich tijdelijk af van Israël – maar daar kom ik op terug – Hij wendt Zich af van Israël en vervolgens gaat Hij naar de natiën toe, naar de volkeren. En daar komt inderdaad een grote schare tot Hem. Relatief, wat heet een grote schare, en Hij bevindt Zich inmiddels op de berg, in de hoogte.
En in wezen zijn degenen die bij Hem horen, daar ook geplaatst. Hij is daar in de hoogte en Hij is daar gezeten. Dat is de positie van de Heer Jezus vandaag: afgewezen door Israël en Hij wordt gepredikt onder de natiën. En aan de andere kant, vanaf de andere kant beschouwd, is Hij nu gezeten op de allerhoogste positie die zich maar laat denken. En wat doet Hij daar? Wel, Hij geeft Zichzelf daar. Hij geeft leven, Hij zegent in overvloed. En dat is precies wat deze geschiedenis ook uitbeeldt. Maar houd even vast dat wat hier plaatsvindt een type is, een beeld, een plaatje van de tegenwoordige tijd.
Er staat nog bij: "En het Pascha, het feest der Joden, was nabij." Het wordt hier niet meer het hoogtij van de Heer genoemd, zoals het Pascha van origine heette. Het was een hoogtij die de Heer had ingesteld en de Heer aan Zijn volk had gegeven. Inmiddels was het Pascha gewoon het feest van de Joden geworden. Het feest der Joden was nabij. Dat is aan de ene kant; je ziet hier ook weer een onderstreping dat het gaat om een ongelovig Israël. Dat is waar. Maar aan de andere kant zie je nog iets, en dat is dat het plaatsvond en gelinkt wordt aan de tijd van het Pascha.
En herinnert u zich nog de vorige keer dat we hier waren? Tenminste, de meesten van u waren hier de vorige keer ook. En toen hadden we het daarover, over dat feest van het Pascha, weet u nog? En over de dingen die daar plaatsvonden. Het was ook in de week van de Eerstelingsgarve, weet u wel, of aan die eerstelingsschoof van de gersteoogst, die demonstratief door de priester bewogen werd en in de tempel gebracht werd. Nou, in die tijd vond dat plaats. En daarmee is ook iets gezegd over het wonderteken dat hier plaatsvindt. Achter dat wonderteken dat plaatsvindt, zit een diepere betekenis.
En als u nu denkt dat wat ik u vanmorgen vertel, dat ik dat uit mijn duim zuig of fantaseer, dan kan ik u geruststellen. Want als u nu gewoon de rest van het Johannes-evangelie – ik bedoel hoofdstuk 6 – naleest, dan zult u dat zien. Wij komen daar vanmorgen niet meer aan toe, maar het is zo dat u in de rest van hoofdstuk 6 een toespraak van de Heer Jezus vindt. Nogmaals, we gaan het daar vanmorgen niet over hebben, maar dat is een toespraak die de Heer Jezus de volgende dag zou houden. En dan gaat Hij uitleggen dat het wonder dat had plaatsgevonden, van de breking van het brood en de wonderbare spijziging, een beeld was van Hemzelf. Hij zegt dan in Johannes 6 die bekende woorden: "Ik ben het Brood des levens." Dan weet u meteen waar het brood van spreekt: namelijk van Hem en van het leven. En Hij legt dat allemaal omstandig uit. Het verwijst dus naar Hemzelf. "Het Pascha, het feest der Joden, was nabij." We lezen verder.
De Test voor Filippus en de Confrontatie met Menselijk Kleingeloof ↑ hoofdstukken
Toen Jezus dan de ogen opsloeg en zag dat een grote schare tot Hem kwam, zei Hij tot Filippus — die trouwens ook uit Bethsaida kwam, zoals we lezen in het begin van het evangelie naar Johannes: "Waar zullen wij broden kopen, zodat dezen kunnen eten?" Er staat in vers 6 bij dat Hij dit zei om hem op de proef te stellen, om hem te testen, want Hij wist zelf wel wat Hij doen zou. Deze vraag was niet bedoeld omdat Jezus niet wist hoe hun reactie zou zijn. Hij wist dat namelijk wel; Hij wist niet alleen wat Hij zou doen, maar Hij wist ook hoe de mens zou reageren. Maar Hij stelde die vraag juist om het te openbaren, om het te doen blijken.
Dat blijkt vervolgens ook wel, want wanneer Filippus antwoord geeft aan Jezus, zegt hij: "Ja, tweehonderd schellingen..." Je moet je dat even voorstellen: een schelling is ongeveer dertig euro. In het Grieks heet dat een denaar. Sommige Bijbelvertalingen spreken over tweehonderd denaren, maar dat is hetzelfde als een schelling. Zeg maar zesduizend euro in totaal. "Tweehonderd schellingen brood is voor dezen niet genoeg," zegt Filippus, "als ieder al een kleine hoeveelheid zou krijgen." Een beetje...
Dan komt er nog een andere apostel — of een discipel — bij wie ik mij altijd erg verwant voel, al was het maar vanwege zijn naam. Hij kwam trouwens ook uit Bethsaida. Je leest dat ook Petrus en Andreas Bethsaida als woonplaats of geboorteplaats hadden, dat weet ik niet precies. Eén van Zijn discipelen, Andreas, de broeder van Simon Petrus, zei tot Hem: "Hier is een jongen" — misschien kende Andreas hem wel omdat het ook een plaatsgenoot was — "hier is een jongen die vijf gerstebroden en twee vissen heeft, maar wat betekent dat voor zovelen?"
Kijk, door de vraag van de Heer Jezus kwam dit openbaar: het menselijk... nou, ongeloof is niet het juiste woord, het is meer het menselijke kleingeloof. Kijk wat een mens doet. We vinden hier ook geen enkel verwijt van de Heer Jezus. Hij stelt een vraag aan Filippus en Andreas voegt daar iets aan toe, maar er wordt geen woord van verwijt of veroordeling uitgesproken. Wat hier aan het licht kwam door die vraag van de Heer Jezus over hoe ze te eten te geven, was gewoon de mens die per definitie — hij kan haast ook niet anders — niet rekent met een God van wonderen. Een God die elke menselijke maat verre te boven gaat en daar eigenlijk niets mee te maken heeft. Als je daar geen rekening mee houdt, ja, dan krijg je zulke antwoorden.
Dan kijk je naar de nood die zo groot is en de behoefte die zo enorm is. Er waren vijfduizend mannen, de vrouwen en kinderen niet eens meegerekend. Dus hoeveel mensen zullen daar wel niet geweest zijn? Tienduizend, vijftienduizend, twintigduizend... je weet het niet. Het was een gigantische hoeveelheid mensen die zich daar verzameld had. Aan de ene kant zie je de nood die zo groot is, en aan de andere kant is dat wat de mens kan bijdragen zo gering. Dat is typerend voor de mens. Dat is toch in wezen waar het om gaat, waar een mens altijd op stukloopt en wat een mens ook frustreert. Er moet zoveel, de behoefte is zo groot, de nood is zo enorm... en wat kunnen wij nou eigenlijk bieden? Nou, eigenlijk niets. Het speelt geen rol.
Wat Filippus en Andreas hier naar voren brengen, is gewoon een plaatje van de mens. De mens die aanloopt tegen zijn eigen onvermogen. Niet negatief, positief of veroordelend — daar gaat het niet om — maar een mens loopt simpelweg aan tegen zijn eigen onvermogen en zijn beperkingen. Alleen herkennen we daarin nog niet de Heer van de overvloed. Zij kenden Hem op dat moment in wezen ook niet zo, getuige het feit dat ze zulke antwoorden geven. Ze kenden Hem niet als Degene die Zich ook in deze geschiedenis laat kennen. Kijk, ik wil op nog iets anders wijzen.
De Verborgen Betekenis van de Vijf Gerstenbroden en Twee Vissen ↑ hoofdstukken
Er was een jongetje die daar gewoon aanwezig was en die had toevallig, om welke reden dan ook, vijf gerstebroden en twee visjes bij zich. Waar spreken die broden van? Als we nu meteen even naar de diepte gaan, naar de echte betekenis, en niet alleen maar het verhaal lezen en de geschiedenis als zodanig tot ons nemen, dan heb u het over broden en vissen. De Heer Jezus legt dat zelf uit; ik heb er zojuist al even op gewezen. De dag daarna zei Hij: "Jullie verkijken je op dat geweldige wonderteken dat verricht is, maar vergeet niet: dat brood, dat ben Ik."
Let er dan ook even op dat er staat dat het vijf gerstebroden waren. Vijf is een getal dat in deze geschiedenis sowieso uitspringt. Vijfduizend mannen moesten gaan zitten, en in andere evangeliën lees je nog dat ze moesten gaan zitten in groepen van vijftig. Iedere keer is het getal vijf aanwezig. Vijf is het getal van genade, dat is algemeen bekend. Ik zou het aan Abram eens kunnen navragen. Hij heette eerst Abram, maar later, toen God Zijn belofte had gegeven, Zijn toezegging puur om niet, kreeg Abram er een vijf bij in zijn naam. Een Hebreeuwse letter is namelijk ook een getal, een cijfer. Hij kreeg de He erbij, de vijfde letter. In het Nederlands kennen we ook het 'heitje', dat is vijf stuivers. Hij kreeg die He erbij en toen werd Abram Abraham. Die letter staat voor de vijf. Idem dito trouwens met Sarah, want zij was eerst Sarai en toen werd zij later Sarah met een H aan het eind. Ook zij kreeg die letter vijf erbij. Leuk hè? Ze kregen het cijfer He erbij.
Vijf is genade. Brood spreekt inderdaad van het Woord van God. Het Woord van God is wat God te zeggen heeft, wat God spreekt. Maar wat God spreekt, is gepersonifieerd. Het Woord van God is in wezen de Heer Jezus zelf. Als u het begin van het Johannesevangelie leest, dan staat dat er gewoon: de Heer Jezus wordt het Woord van God genoemd. Het Woord is vlees geworden; de Heer Jezus is dat Woord. Heel de Bijbel, van de eerste bladzijde tot de laatste bladzijde, spreekt van de Heer Jezus Christus. Dat kan niet missen.
Ik moet u op één ding nog even wijzen natuurlijk. Op de een of andere manier hebben we het het laatste jaar al heel wat keren — het toeval treft het zo — met elkaar over gerst gehad tijdens de bijeenkomsten die we hier in het NH Hotel hebben. Weet u nog? Dat was in verband met de geschiedenis van Ruth en Boas, maar ook in verband met de feestkalender van Israël. De vorige keer hadden we het over de gersteoogst en toen heb ik u laten zien dat de Heer Jezus is opgestaan bij het officiële begin van de gersteoogst, op de dag van de Eerstelingsgarven. Uitgerekend bij het begin van de gersteoogst stond de Heer Jezus op uit de dood. Kijk, om dit allemaal goed samen te vatten en terug te brengen naar de kern: gerst spreekt inderdaad van nieuw leven en het verwijst naar Hem die de dood heeft overwonnen.
Daarmee is de cirkel weer rond, want die vijf gerstebroden spreken van het brood des levens. Hoezo leven? Nou, omdat wij pas echt leven kennen sinds de opstanding van de Heer Jezus Christus. U zegt: "Ja, maar hier op aarde en in deze schepping vinden we toch zoveel leven?" Nee. Je kunt het wel leven noemen, maar dat is bij gebrek aan beter. Strikt genomen is wat wij hier op aarde zien en wat wij in ons lichaam hebben geen leven. Weet u hoe dat heet in de Bijbel? Sterven. Je bent bezig dood te gaan. In een van de kerkelijke formulieren — die ik dit keer eens met instemming citeer om de boel in balans te houden — staat: "Ons leven is niet anders dan een gestadige dood." We zijn bezig langzaam dood te gaan. Dat is wat wij leven noemen. Maar Leven met een hoofdletter, dat is leven dat de dood achter zich heeft, dat de dood heeft overwonnen. Dat bruist, dat onvergankelijk is. Daar hebben we het over: over dat wat uit Zijn dood voortkwam. Waarom stierf de Heer Jezus? Wel, om op te kunnen staan uit de dood en de dood te overwinnen. Daar spreekt het brood van. Het brood spreekt van het leven, vandaar ook de gerstebroden.
En dan wilt u natuurlijk nog weten hoe dat zit met die twee vissen. Vissen zijn van oudsher een embleem van het evangelie: het Ichtus-symbool, het visje. Heeft u hem ook achter op uw auto? Ichtus is Grieks, een afkorting van Jezus Christus, Zoon van God, de Redder. Juist ook die eerste discipelen waren vissers en ze werden gemaakt tot vissers van mensen. Maar daar kun je nog veel meer over vertellen.
Ik zal u nog iets vertellen over die twee vissen, want er is een sterrenbeeld dat De Vissen heet. U zegt: "André, dit is een bijbelstudie en je gaat me nu toch niet vertellen over horoscopen en astrologie?" Dan zeg ik: ja, toch wel. Niet over horoscopen, maar wel iets over de sterrenwereld. Ik geloof niet dat wat er meestal onder christenen verteld wordt over sterren en sterrenbeelden juist is. Ik geloof dat de sterren spreken en dat ook de sterrenbeelden door de Heer zelf zijn gemaakt. "Hij maakte de Orion," staat er in Job, "Hij maakte de Pleiaden," de zevenster. Hij heeft die sterrenbeelden gemaakt, alle twaalf. Waarom twaalf? Eigenlijk zijn het er trouwens vier keer twaalf, maar daar ga ik u nu verder niet mee vermoeien.
Het sterrenbeeld De Vissen wordt inderdaad afgebeeld als twee vissen. Weet u wat nu zo eigenaardig is met dat sterrenbeeld? Wij leven nu al tweeduizend jaar in het tijdperk van De Vissen. Dat heeft te maken met het lentepunt: het moment dat de lente aanvangt, staat de zon in het sterrenbeeld De Vissen. Dat is de laatste tweeduizend jaar het geval geweest. Daarvoor was het het sterrenbeeld de Ram. Nu leven we in een overgang naar een ander sterrenbeeld: de Waterman. Het lentepunt verschuift; je kunt niet exact een jaar aanwijzen, maar het verschuift. Er vangt in deze dagen of binnenkort een nieuw tijdperk aan: een 'new age', the Age of Aquarius. In liederen wordt het bezongen, de era van de Waterman. En dan heb ik het niet over die doelman van Jong Oranje, want u bent nu helemaal in die sfeer, nee, daar heb ik het niet over.
Ik heb het over de Waterman die uitgebeeld wordt als de man die een kruik leegstort op de aarde. Hij giet het water van het leven uit over de aarde. Ik geloof dat die Waterman echt spreekt van onze Heer Jezus Christus, die inderdaad straks zal komen. Dan zal er inderdaad een 'new age' aanbreken, een heel nieuw tijdperk. Dan zal Hij Zijn Geest uitstorten op al wat leeft en zal er een nieuwe tijd aanbreken. Maar wij hebben tweeduizend jaar lang geleefd in het tijdperk van De Vissen, het tijdperk van het evangelie. Die twee vissen symboliseren dat al.
Nederliggen in Grazige Weiden: de Diepe Rust van het Evangelie ↑ hoofdstukken
We gaan verder in deze geschiedenis en dan staat er in vers 10 dat de Heer Jezus zegt: "Laat de mensen gaan zitten." Nu was er veel gras op die plaats, dus zij gingen zitten, ten getale van omstreeks vijfduizend. Er staat eigenlijk letterlijk: "Maak dat de mensen gaan zitten." Toen ik ontdekte dat dit er eigenlijk staat, moest ik direct denken aan Psalm 23 vers 2: "De Heer is mijn Herder, mij zal niets ontbreken." Ja, het zal ons aan niets ontbreken, want het is overvloed wat Hij geeft. "Hij doet mij nederliggen in grazige weiden."
Waarom wordt er hier vermeld dat er veel gras was op die plaats? Ik denk omdat het inderdaad verwijst naar de Herder die Zijn schapen weidt. Hij doet mij nederliggen. Ik ontdekte trouwens ook dat het woord voor 'zitten' hier niet het gewone woord voor zitten is, maar meer een woord voor 'achteroverleunen'. Het kan zelfs worden weergegeven met 'liggen'. Echte rust dus. De Heer is daar altijd erg op gebrand: dat wij rusten.
Ik weet wel, mensen nemen je dat dan kwalijk. Kent u dat verwijt niet? Dat mensen zeggen: "Ik heb het al zo vaak gehoord en ik zal het waarschijnlijk nog vaak moeten horen ook, als ik nog enige tijd van leven heb: het is zo makkelijk wat jij vertelt." Dan denk ik: "Nou, waarom geloof je het dan niet als het zo makkelijk is?" Want dat blijkt dan toch erg moeilijk te zijn. Maar het is ook zo: de boodschap van het Evangelie is heel erg makkelijk. De boodschap van het Evangelie is dat de mens volkomen gepasseerd wordt. Er wordt geen aanspraak op de mens gedaan, of op de menselijke behoefte, of op wat een mens zou moeten doen. Er wordt geen last op de mens gelegd.
Weet u wat het Evangelie is? Dat is puur belofte. God zegt: "Ik ga jou het leven geven. Ik ben jouw Redder." En geloof het of niet, maar Ik ben het. Dat geldt niet alleen in verband met de redding, het geldt zelfs hier voor het leven. Wij zouden leven in rust. Ik heb dat nagezocht en op allerlei plaatsen ben ik dat weer tegengekomen. Denk aan de geschiedenis van Maria en Martha. Martha was maar in de weer en dacht dat er zoveel moest gebeuren. En dan was daar Maria; zij zat daar gewoon aan de voeten van de Heer en zij luisterde. De Heer legde geen geboden op. Integendeel, Hij gaf rust, Hij geeft verademing. Dat is inderdaad relaxed. God doet geen beroep op je door te zeggen dat je dit of dat moet doen. Nee, Hij geeft belofte. Zijn Woord is altijd belofte. Als Zijn Woord gebracht wordt en er wordt in werkelijkheid wet gebracht, dan moet u weten dat het niet Zijn Woord is.
Van Israël wordt in Jesaja 28 gezegd dat men van het Woord van God had gemaakt: "wet op wet, eis op eis, hier wat, daar wat." Het waren geboden en lasten van mensen. En dan staat erbij dat het in werkelijkheid rust is voor de vermoeide. In de geschiedenis die hieraan voorafgaat, in Johannes 5, leest u over de man die genezen wordt op de Sabbat. Dat is de geschiedenis van Bethesda met de vijf zuilengangen. Daar zegt de Heer Jezus: "Neem je matras op." U moet zich voorstellen dat dit niet een groot beddenmatras was dat je echt moest meesjouwen. Nee, het is gewoon zo'n heel klein matrasje dat je meeneemt naar het strand. Het stelt niets voor, het is heel licht om even op te gaan zitten of liggen.
Het werd hem zo kwalijk genomen door de schriftgeleerden en de religieuze elite dat die man nota bene op de Sabbat zijn matras droeg. Maar die matras is juist een uitbeelding van de rust. Dat was het juist! Zij kenden die rust niet werkelijk. In ieder geval, die man droeg dat en hij liet zich niet in de luren leggen en niets in de weg leggen. Ik kan u maar één advies geven: doe dat ook niet. Het Evangelie is een geweldige boodschap waarin God Zijn belofte geeft, puur om niet. En als mensen dan zeggen dat het te makkelijk is en dat het nooit zo simpel kan zijn: laat u niet gek maken. Dat is nu juist het kenmerk van Gods Woord. Goed.
Dankzegging als Zegen: de Vermenigvuldiging van het Ware Leven ↑ hoofdstukken
"Laat de mensen gaan zitten." Nu was er veel gras op die plaats en de mannen gingen dus zitten, ten getale van omstreeks vijfduizend. Jezus nam de broden en dankte. Hij verdeelde ze onder hen die daar zaten, en evenzo deed Hij met de vissen, zoveel zij wensten. Zie daar: overvloed. Zoveel ze maar wensten.
Er staat nog iets bij waar ik met opzet even bij ben blijven stilstaan. Want er staat dat Jezus de broden nam en dat Hij dankte. Moet je je dat voorstellen? Het waren vijf broden en er zaten vijfduizend mensen die daar waren gaan zitten. Met die vijf broden en twee visjes gaat Jezus gewoon danken. Dat is echt heel bijzonder. Later in deze geschiedenis lees je ook dat dit wonder had plaatsgevonden. In vers 23 staat dat dit wonder was gebeurd nadat Jezus gedankt had. Als Johannes zich dat in herinnering roept, dan valt hem dat nog op: nadat de Heer Jezus gedankt had.
In de andere evangeliën staat overigens iets anders. In Markus 6 en ook in Matthäus staat dat Hij de vijf broden en de twee vissen nam, opzag naar de hemel en de zegen uitsprak. Het dankgebed vindt dus op voorhand plaats. Er wordt van tevoren gedankt. Het is niet zo van: we gaan nu eerst een zegen vragen en daarna gaan we danken. Nee, weet u wat daar zo mooi aan is? Je zou kunnen zeggen dat er in Johannes 6 wordt gezegd dat Jezus dankte, terwijl in Markus en Matthäus wordt gezegd dat Jezus een zegen uitsprak. Maar vergis u niet, dat is gewoon hetzelfde. Dingen worden in de Bijbel dankzeggend gezegend. De zegen is nu juist gelegen in de dankzegging. Dat is heel belangrijk om in te zien. Het is de drinkbeker der dankzegging, maar die drinkbeker der dankzegging wordt ook de drinkbeker der zegeningen genoemd. Dat is namelijk hetzelfde.
Op het moment dat je God gaat danken, ongeacht voor wat en al is het nog maar heel klein, dan wordt het een zegen. Dan is het een zegen. Als je Hem niet dankt, is het geen zegen. Je kunt overvloed hebben, maar als je Hem niet dankt, is het geen zegen. De zegen is juist gelegen in het feit dat je ervoor dankt. Ik vind het prachtig dat je in de Bijbel leest over mensen die danken voor hun ziekte. Niet voor de ziekte als zodanig, maar omdat God bij machte is om in die ziekte Zijn zegen te geven. En raad eens wat? Dan wordt die ziekte ineens ook een zegen. Daarin is de zegen juist gelegen. De Heer Jezus dankte, dat wil zeggen dat Hij de zegen uitsprak. Dat is exact hetzelfde.
Hij verdeelde de broden onder hen die daar zaten. Dat brood werd gebroken, het werd maar gebroken, en daarmee werd het vermenigvuldigd. Normaal gesproken zou je zeggen dat als je iets deelt, je steeds minder krijgt. Als ik een appel met mijn kinderen deel, dan moet ik één appel in vier stukjes snijden en dan hebben we allemaal maar een klein stukje. Maar de Heer Jezus brak het en het werd alleen maar meer. Alleen maar meer. En het werd meer zolang zij maar wilden. Er staat bij: "zoveel ze wensten". Hadden ze genoeg? Oké, dan houdt het op. Zoveel ze wensten; overvloed.
Dat is precies waar wij ook in mogen leven. Alle brieven van de apostel Paulus, en trouwens ook van de andere apostelen, beginnen met: "Genade zij u en vrede." In de brief van Petrus staat er nog bij: "Genade en vrede worden u vermenigvuldigd." Dat is precies wat hier ook plaatsvindt: vermenigvuldiging. Het wordt steeds meer. Waarom? Door het kennen en het danken van Hem. Dan worden de genade — de vreugde en de vrede — steeds meer, ongeacht de omstandigheden. Dan kun je leven in vreugde en vrede, omdat je eet van dat brood dat zo'n enorme vitaliteit heeft. Het heeft te maken met de zegen die voortkomt uit die weggewentelde steen die tweeduizend jaar geleden dat graf opende, waardoor er leven aan het licht kwam. Uit dat leven putten we. Daar ontlenen we onze vreugde, onze vrede, onze toekomstverwachting en onze liefde aan. Daar zit alles in. Dat brood heeft een ongekende voedingswaarde. En daar kun je van eten zoveel je wilt. Dat is geweldig.
Twaalf Volle Korven: de Redder van de Wereld en Gods Trouw aan Israël ↑ hoofdstukken
Toen zij verzadigd waren, vers 12, zei Hij tot zijn discipelen: "Verzamelt de overgebleven brokken." Zij zaten dus met de brokken, maar dat is geen probleem hoor. "Verzamelt de overgebleven brokken, opdat niets verloren gaat." Opdat niets verloren gaat. Later in ditzelfde hoofdstuk gaat de Heer Jezus dat uitleggen. Ik wees er al verschillende keren op, maar daar staat nog bij: "Het brood dat Ik geven zal, dat is mijn vlees." Dat wil zeggen: Hij kwam als die tarwekorrel — dat is Johannes 12 trouwens — die in de aarde viel en stierf en al zoveel vrucht zou voortbrengen. Het brood dat Ik zal geven is mijn vlees, en daar staat bij: "voor het leven van de wereld."
Vergis u niet: niet voor de mensen die in Mij geloven; nee, voor de wereld! Hij is de Redder. Niet alleen maar voor de wereld, maar Hij is zelfs de Redder van de wereld. Zo groot kan het toch niet zijn? Het is altijd zo — ik zei er zojuist al even iets over — maar ook hier zie je weer wat er standaard gebeurt met het Woord van God: het wordt altijd omlaag getrokken. Het wordt altijd gekleineerd. Wie de Heer is en wat Hij kan betekenen, het wordt altijd gekleineerd.
De mens kan het niet geloven. Ik hoorde eens iemand zeggen over die boodschap van het evangelie, over dat Hij de Redder van de wereld is — en dat vond ik wel een mooie: "Het is zo groot, het wil er bij niemand in." Maar het is wel de Bijbelse boodschap. Dat is nu juist het evangelie: het leven voor de wereld, ongeacht de reactie. Voor de hele wereld, voor alle mensen, daar is Hij de Redder van. Dat is de boodschap en dat mogen we geloven. Uit die volheid mogen we leven, dat is juist zo geweldig. En er gaat niets verloren. Dat leven wat Hij geeft, zal zijn effect hebben voor elke creatuur. Niets ervan gaat verloren. Dat is toch geweldig? Hij is inderdaad dat brood dat Zich voor dat doel ook gegeven heeft, opdat Hij een Redder zou zijn van de wereld.
Dan staat er in vers 13 nog bij: "Zij verzamelden die dus en vulden twaalf korven met brokken van de vijf gerstebroden, die overgeschoten waren nadat men gegeten had." Zo moet ik het voorlezen, ja. Men begon dus met vijf gerstebroden. Vervolgens worden alleen al vijfduizend mannen gevoed, en men houdt twaalf korven over. Wat men uiteindelijk overhoudt, was dus nog een veelvoud van waar men ooit mee begon. En ondertussen waren die vijfduizend mannen ermee gevoed, waarbij de vrouwen en kinderen nog niet eens zijn meegerekend. Een overvloed! Een geweldig wonderteken wat hier plaatsvond.
Maar let nog even op iets anders — ik heb er al een paar keer een verborgen hint naar gegeven. Er staat: ze verzamelden die brokken en vulden twaalf korven. Waar zouden die twaalf korven van spreken? Uiteraard van Israël. Want weet u wat het is? Ik zei in het begin al dat de Heer Jeruzalem had verlaten. Israël was ongelovig en Hij wendt Zich vervolgens tot de natiën. Wij leven in dat vissertijdperk, zal ik maar zeggen. Jawel, maar Hij verlaat nooit wat Zijn hand begon. Nooit! En Israël kan wel ontrouw zijn, maar dacht u dat de trouw van God het dan niet doet? Net als wat Huib zojuist in dat verhaal doorgaf: dat is de boodschap, God houdt van deze wereld. Hij kan dat niet laten gaan. En al laat Hij het wel eens los, dan is dat om vervolgens weer de draden op te pakken. Zo is het ook met Israël. Israël wijst Hem wel af, maar Hij komt uiteindelijk gewoon weer terug bij Israël.
Als wij in deze tijd leven uit de volheid van wat Hij geeft — Hij is daar gezeten op de berg, in de hoogte, en wij mogen leven uit de volheid van zegen die Hij geeft, zoveel we wensen — dan is wat overschiet nog meer dan genoeg voor Israël, waar Hij straks de draad weer mee gaat oppakken. Hij keert uiteindelijk gewoon weer terug bij Israël, dat is het geweldige. Dus behalve dat deze geschiedenis vertelt over wie de Heer Jezus vandaag is en wat Hij doet, spreekt het ook over hoe het Koninkrijk uiteindelijk alsnog gestalte zal krijgen en hoe dat leven ook een deel zal worden van het volk van Israël. Van de twaalf stammen, waar die twaalf korven uiteraard van spreken.
Dan lees je nog in vers 14 — ik moet afsluiten: "Toen dan de mensen zagen welk teken Hij verricht had, zeiden zij: Deze is waarlijk de profeet, die in de wereld komen zou." De profeet die aangekondigd was dus. "Daar Jezus bemerkte dat zij zouden komen en Hem met geweld meevoeren om Hem koning te maken, trok Hij Zich weder terug in het gebergte, geheel alleen."
Waar het om gaat, is dat dit wonderteken spreekt van de zegen die de Heer vandaag geeft, terwijl Hij in de hoogte is gezeten. Maar het gaat er nu niet om dat Hij Zijn Koninkrijk zou openbaren of dat Hij nu al als Koning Jezus zou heersen. Hoeveel opwekkingsliedjes gaan daar niet over? En hoeveel heeft men ook in die tijd van die "twee vissen", in dat vissentijdperk, niet geprobeerd om het Koninkrijk van God gestalte te geven in de wereld? Hoe de kerk heeft willen heersen in de wereld en onderwijl de boodschap helemaal vergat en zelfs verguisde waar het werkelijk om gaat. Men wilde heersen; politieke partijen waarin Christus koning zou zijn. Maar de Heer wil dat nu helemaal niet. Die tijd komt nog, dat Zijn Koninkrijk geopenbaard zal worden. Nu is Hij daar, geheel alleen op de berg, en Hij zegent ons.
De tijd dat Zijn Koninkrijk zal aanbreken, duurt niet lang meer. De new age, die is inderdaad aanstaande; die breekt bijna aan. De derde dag, het duurt niet lang meer. De twee dagen zijn voorbij. Wat wij mogen doen in deze tijd, is leven uit Zijn volheid en uitzien naar dat wat Hij binnenkort gaat openbaren.
UltimateGoodNews