GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

zeven rijkdommen van God!

08-12-2024 - Geplaatst door Andre Piet
8 december 2024, Benthuizen

Zeven keer wordt in Schrift specifiek gesproken over Gods rijkdommen. ‘Toevallig’ telkens in Paulus’ brieven. In deze studie willen we ze alle zeven langsgaan. “De rijkdom van Zijn heerlijkheid”, “de rijkdom van Zijn genade”, “de rijkdom van wijsheid en kennis van God”, enzovoort. Maar ook hoe God “naar Zijn rijkdom in heerlijkheid voorziet”.

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

Deze studie onderzoekt de zeven specifieke vermeldingen van de 'rijkdom van God' in de brieven van de apostel Paulus. Centraal staat het Griekse woord ploutos, dat wijst op de volheid en overvloed van God in Zijn handelen met de mensheid. Achtereenvolgens worden aspecten behandeld zoals Gods goedertierenheid, genade, heerlijkheid en wijsheid, waarbij steeds de nadruk ligt op de overvloedige maat waarmee Hij geeft. De spreker legt uit dat God niet slechts 'uit' maar 'naar' Zijn rijkdom voorziet in alle behoeften van de gelovige. De studie moedigt aan om te leven vanuit dit besef van innerlijke geestelijke rijkdom in Christus Jezus.

“Het is juist de goedheid van God die een mens aantrekt tot Hem en tot bezinning brengt.”

Introductie: het Woord Rijkdom in het Nieuwe Testament ↑ hoofdstukken

Ik wil jullie vanmorgen meenemen naar het onderwerp dat u hier achter mij ziet geprojecteerd: over de rijkdommen van God, en wel een zevental rijkdommen. Laat ik dat even uitsplitsen en met precisie selecteren. Want kijk, het grondwoord voor 'rijk' – en dan beperk ik me even tot het Nieuwe Testament met al zijn vervoegingen, of je het nu hebt over 'rijkelijk', 'verrijken' of 'rijkdom' – dat woord komt voor de statistiek 69 keer voor in het Nieuwe Testament. Als zelfstandig naamwoord, dus 'rijkdom', komt het 22 keer voor; dat is dus al een selectie. Maar we gaan het ook niet over al die keren hebben dat er over rijkdommen wordt gesproken, maar specifiek over de rijkdom van God. En dan komt het maar zeven keer voor.

Ik zou me kunnen voorstellen dat de eerste tekst die in je gedachten komt als je het hebt over rijkdom, zeker in dit gezelschap, Paulus-georiënteerd als wij zijn, dat we zeggen: "Aha, dat zal wellicht ook gaan over de onnaspeurlijke rijkdom van Christus." Maar nee, die laten we buiten beschouwing, omdat het dan niet specifiek over de rijkdom van God gaat. Natuurlijk komt uiteindelijk alle rijkdom van God, dat zullen we zien, maar we beperken ons specifiek tot de teksten waarin het gaat over de rijkdom van God Zelf. En de aardigheid is – noem het toeval, maar ik vind het ook wel weer frappant, al wil ik er niet te veel conclusies uit trekken – dat al die zeven keren (ook een mooi getal trouwens) uitsluitend in de brieven van Paulus te vinden zijn. Hij is de apostel die met de rijkdom van de boodschap naar de natiën is gegaan. Naar die tekst in Romeinen 11, waar hij dat zo zegt, zullen we vanmorgen ook nog toe gaan. Dus inderdaad: we gaan het niet zomaar over 'rijk' en 'rijkelijk' in het algemeen hebben, maar heel specifiek over de rijkdom van God en wel de zeven keren dat daarover in de brieven van Paulus sprake is.

Dan nog even iets over het woord zelf. Dat is dan niet zozeer de statistiek van de voorkomens, maar het woord 'rijkdom' zelf: dat is ploutos. Ik zal niet zeggen dat het woord nu zo heel erg gangbaar is, maar zojuist had Art het bijvoorbeeld over de Rastafari; daar hebben we wel eens van gehoord, maar dat komt ook niet dagelijks voorbij. Tenminste, zover gaat het bij mij. Dit woord ploutos herken je echter nog terug in ons Nederlandse woord 'plutocratie'. Een democratie betekent dat het volk regeert, en een plutocratie is een regeringsvorm waarbij de rijken het voor het zeggen hebben. Zo heb ik ook nog het woord 'plutomania' gevonden, wat misschien ook wel herkenbaar is: een obsessieve drang om rijk te zijn of te worden.

Ik ben daar altijd wel in geïnteresseerd, van oudsher de etymologie of de herleiding van woorden. Dit Griekse woord ploutos is verwant aan ons woord 'plentie' en aan het Engelse plenty, wat 'veel' betekent. Dat heeft dan weer alles te maken met het Latijnse plenus, en dat is 'vol'. Het aardige is dat rijkdom beide gedachten in zich heeft. Waar denk je bij rijkdom aan? Aan overvloed en aan volheid. Of eigenlijk, in omgekeerde volgorde: volheid, en sterker nog overvloed en veelheid. Plenty dus: als er genoeg is, dan ben je rijk.

Dat zullen we vandaag vanzelf ook nog wel zien. Ik vind het eigenlijk, om te beginnen en zonder dat we nu al specifiek hebben ingezoomd, al een geweldige gedachte dat we een God hebben die werkelijk God is, maar die ook werkelijk een rijk God is. Hij heeft alles in overvloed en kent geen tekorten. Nou, dat is onze God dus. Alsjeblieft. En als je weet dat die God vóór je is, dan vind ik dat je al een hele rijke wetenschap hebt waaruit je mag leven. Doe er je voordeel mee, zou ik zeggen.

Er is trouwens nog een aardigheid met dat woordje 'rijk'. Als je in het woordenboek kijkt, zie je dat het twee betekenissen heeft die eigenlijk blijken samen te hangen. De ene betekenis is waar we het nu over hebben: iemand die rijk is, is vermogend en ook machtig. Maar we kennen ook een andere betekenis, en dan hebben we het over een koninkrijk of 'het rijk', zoals het Duitse Rijk. Je zou zeggen dat dit twee totaal verschillende betekenissen zijn. Dat klopt, maar ze zijn ook weer verwant, want een rijk is een machtsgebied of een mogendheid. Maar rijk zijn wil ook zeggen dat je vermogend bent en machtig bent om te doen wat je graag wilt. Armoede houdt je immers tegen, terwijl je bij rijkdom genoeg hebt. Die beide betekenissen van 'rijk' hebben dus alles met elkaar te maken.

Nou, dat wat het woord zelf betreft. Wat we vanmorgen gaan doen, is een zevental schriftplaatsen laten passeren, overigens in een wat eigenaardige volgorde. Ik begin wel bij het begin, dat wil zeggen bij het eerste voorkomen in de brieven van Paulus, maar voor het overige kies ik soms een wat andere route voor de lijn van het betoog.

De Rijkdom van Gods Goedertierenheid ↑ hoofdstukken

De eerste rijkdom die we tegenkomen, vinden we in Romeinen 2. Daar spreekt Paulus over de rijkdom van Gods goedertierenheid. Dat is het lastige van een manier van bespreken zoals we dat nu doen: je gaat een heel aantal teksten langs en dat betekent dat je iedere keer een gedeelte uit een passage neemt, waardoor je de context enigszins moet laten liggen. Maar in dit geval moet ik in ieder geval even melden dat Paulus in Romeinen 2 vooral ingaat op de kritiek van de religieuze mens – in de praktijk van Paulus' dagen vaak de Jood of de moralist. Dat is degene die kritiek heeft op de heidenwereld en zich daar eigenlijk boven verheven voelt, en zich zelfs een oordeel aanmatigt.

In Romeinen 1 had Paulus beschreven hoe de wereld in zijn algemeenheid God niet als God erkent en verheerlijkt heeft, waardoor het ook duister is geworden in hun onverstandig hart. Dat is min of meer letterlijk geciteerd zoals hij dat formuleert. De wereld is van God los en God heeft de wereld trouwens ook losgelaten; dat wil zeggen: overgegeven. Hij laat het niet varen, maar Hij heeft het wel tijdelijk losgelaten. Dat is een heel belangrijk verschil. Hij doet dit juist om de wereld te laten ervaren wat het is om buiten Hem te staan en om los van Hem te leven. Dan komt de mens erachter dat je niet zonder Hem kunt. Dat is dus een heel goede ervaring.

Waar Paulus het in Romeinen 2 over heeft, is niet de wereld buiten God om, maar daar spreekt hij specifiek over het volk dat zich verheven voelt omdat ze uitverkoren zijn. En dat klopt ook; dat is het voorrecht van de Jood, dat hun de woorden Gods zijn toevertrouwd. Ze zijn inderdaad zeer bevoorrecht. Maar de strekking van Romeinen 2 is dat Paulus zegt: denk nou niet dat jullie beter zijn of dat je een reden hebt om je te verheffen boven een ander. Dat zie je in het algemeen, dat is eigenlijk wat moralisme is: de één voelt zich beter en grootser en kijkt neer op de ander, want tja, die begrijpt het allemaal niet. Laten we wel wezen: deze neiging is in ons aller hart aanwezig. Je denkt dat dingen je ten deel vallen – wees daar blij om en dank God op je blote knieën – maar denk nou niet dat jij beter bent dan die ander. Die gedachte ligt echter altijd op de loer.

Daar gaat Paulus over wanneer hij zegt: "Of veracht u de rijkdom van Zijn goedertierenheid, verdraagzaamheid en geduld?" Als je het voorgaande hebt gelezen – dat je niet moet denken dat je beter bent – dan begrijp je dat je in dat geval de rijkdom van Zijn goedertierenheid, verdraagzaamheid en geduld veracht. Je kijkt dan in feite neer en hebt geen besef van die rijkdom. Het woord 'goedertierenheid' vind ik altijd wel mooi als je dat in het Nederlands ontleedt. Het komt etymologisch misschien niet helemaal uit, maar het geeft in ieder geval een goede indruk van het begrip: God 'tiert' in Zijn goedheid. Eigenlijk betekent het dat God geschikt is; Hij doet het allerbeste. Dat komt ook tot uitdrukking in het feit dat Hij verdraagt en geduld oefent. En dat niet mondjesmaat of armetierig, maar rijkelijk. Het grondwoord is de rijkdom van Zijn absolute goedheid: de rijkdom van Zijn goedertierenheid.

Paulus zegt dat wanneer je je verheft boven de ander – zoals de religieuze mens of de orthodoxie die zich neerbuigend uitlaat over de decadente wereld – je de rijkdom van Gods goedertierenheid, verdraagzaamheid en geduld veracht. Hij zegt verder in datzelfde vers: "En weet u niet dat de goedertierenheid van God – van dé God, staat er eigenlijk – u tot bezinning leidt?" In de NBG-vertaling staat daar 'tot boetvaardigheid', maar het Griekse woord waar we het vaker over hebben gehad is metanoia. Dat betekent eigenlijk: omdenken, je bezinnen. Paulus doet hier een beroep op degenen die zich in hoogmoed een oordeel aanmatigen over anderen. Hoogmoed is nergens zo gemeen, zo subtiel en eigenlijk zo verdorven als wanneer het een godsdienstige vorm aanneemt, want je spant dan ook God nog eens voor je karretje.

Het is eigenlijk een beetje hetzelfde – ik moet nu ineens denken aan waar we het anderhalve maand geleden over hadden – als bij Sanherib. Hij dacht ook alles buiten God om te doen, of eigenlijk zelfstandig iets van zichzelf te hebben. De macht en het hele idee dat je iets van jezelf hebt... Ja, want u weet dat dit ook in het christendom de dominante leer is: de mens is weliswaar heel erg afhankelijk van God, maar hij heeft wel een vrije wil gekregen. Ik heb deze week nog een artikel gelezen waarin dat werd betoogd. Met andere woorden: als je gelovig bent, kun je dat niet aan God toeschrijven, want het is jouw keuze. Dan heb je weer eigen eer.

Maar weten jullie niet dat de goedertierenheid van God jullie tot bezinning leidt? Want het werkt ook omgekeerd: op het moment dat je Gods goedertierenheid veracht en geen idee hebt dat Hij werkelijk goed is en alles tot een goed einde gaat brengen, dan ken je God feitelijk nog helemaal niet. Sterker nog, het zorgt ervoor dat mensen zich afkeren van God. Terwijl je leeft in de veronderstelling dat je uitverkoren en bevoorrecht bent en die positie hebt, zorg je er door die hoogmoed juist voor dat andere mensen zich afkeren van God. Ik kan dit heel gemakkelijk illustreren, want er is geen concept, geen gedachtegang en geen prediking die vanaf de kansels klinkt die de mens zozeer van God doet afkeren als juist een schijnheilige en hardvochtige prediking. Dan denk ik vooral aan de prediking van hel en verdoemenis: "als jij niet kiest of als jij je niet bekeert, dan wacht voor jou een eindeloze hel." Dan veracht je echt de goedertierenheid van God, want het is juist de goedheid van God die een mens aantrekt tot Hem en tot bezinning brengt. Dat is wat Paulus hier zegt. Weet je niet dat juist de goedertierenheid van God Zijn absolute goedheid is die een mens tot inzicht en werkelijk tot bezinning brengt?

Van de week kwam bij een gespreksavond de geschiedenis van Jozef aan de orde, die zich bekendmaakt aan zijn broers. Naar morele of moralistische maatstaven had hij alle reden om zich verachtelijk uit te laten over zijn broers, die hem zoveel onrecht hadden aangedaan en hem naar Egypte hadden verkocht, met alle ellende van dien. Hij had op hen kunnen neerkijken, maar zijn hart wordt geraakt. De broers komen tot bezinning juist doordat Jozef aan hen duidelijk maakt dat het God is geweest die hem naar Egypte had gezonden om hen in leven te houden. Dat is het toppunt van goedheid! Jozef ziet zelfs helemaal voorbij aan hun onrecht. Hij zegt niet eens: "jullie hebben het gedaan." Dat is wel zo, maar er wordt niet mee gerekend. God heeft hem naar Egypte gezonden om hen in leven te houden. Dat is de goedertierenheid van God. Dat is wat de mens werkelijk raakt en tot bezinning brengt. We hebben een goed bericht, lieve mensen, we hebben een blijde tijding. We spreken van een God die werkelijk God is, die in staat is om te doen wat Hij zegt, maar die ook werkelijk zó goed is.

De Rijkdom van Zijn Genade ↑ hoofdstukken

Dan gaan we naar Efeze 1. Juist in de Efeziërsbrief speelt het woord rijkdom een hele grote rol. En dan gaan we ze nog niet eens allemaal na, want ik had het al even over de onnaspeurlijke rijkdom van Christus; dat is Efeze 3, maar daar gaan we het nu niet eens over hebben. De eerste keer dat het woord rijkdom in de Efeziërsbrief gebruikt wordt, is wanneer Paulus spreekt over de rijkdom van Zijn genade in vers 7. Paulus geeft daar een opsomming van alle schatten die wij in Christus hebben; een zevental noemt hij er op rij, ook weer een zevental.

En dan zegt hij in vers 7 — dat is toevallig trouwens — dat wij in Hem, en dan gaat het over de Heer Jezus Christus, de verlossing hebben. Eigenlijk is verlossing een prima woord, maar het betekent letterlijk de loskoping. Dat wil zeggen dat er een prijs is betaald waardoor wij bevrijd worden. Een losprijs dus, dat is de gedachte daarachter. In Hem, Christus Jezus, hebben wij de loskoping, de verlossing, de vrijkoping door Zijn bloed.

En dan staat er: de vergeving van de overtredingen. Weet u dat het woordje vergeving eigenlijk het woord vrijlaten is? Loslaten, aflaten. Dat is wel grappig als ik het zo zeg: een aflaat. Dat was vroeger iets waardoor je vergeving kreeg, maar aflaten — dus eigenlijk het Griekse woord aphesis — betekent letterlijk loslating. Ik geloof dat de eerste keer dat het woord gebruikt wordt in Lukas 4 is, waar je leest over het uitroepen van een jaar van welbehagen om de gevangenen loslating, vrijlating of vergeving aan te kondigen. Wat is een goede boodschap voor een gevangene? Dat hij vrijgelaten wordt, dat hij losgelaten wordt. Nou, dat is het woordje vergeving; dat is het woordje aphesis: vrijlating, loslating.

Ik vind dat het woord vergeven niet verkeerd is. Daar zit trouwens ook weer 'overgeven' in; je wordt ook weer vrijgelaten. Maar het is te mager. Het is niet alleen maar dat je verleden je niet meer toegerekend of aangerekend wordt, want dat is wat wij bij vergeving vooral denken: als je vergeven wordt, dan wordt er een streep gezet door wat er gebeurd is. Nee, het is dat we van de misstappen — want dat is het eigenlijk — worden vrijgelaten. Dat gaat veel verder dan dat je verleden je niet meer wordt toegerekend of aangerekend. Het is de vrijlating van de misstappen naar de rijkdom van Zijn genade. Naar, dat wil zeggen: in overeenstemming met de rijkdom van Zijn genade.

God is genadig, maar Hij is niet alleen maar genadig. We zijn bij elkaar en we bestuderen de Schriften, maar dat betekent ook dat je stilstaat bij wat woorden betekenen. Genade, charis, dat is vreugde. Je wordt blij gemaakt zonder dat je er iets voor betaalt en je krijgt het zomaar. Dat is wat genade betekent: een gunst. Je krijgt het en je wordt er heel blij van. Wel, God is niet alleen maar een God van genade, maar van de rijkdom van Zijn genade. Dat wil zeggen dat Hij daar rijk in is; Hij geeft veel en Hij is daarin overvloedig.

En het geweldige is dat als de boodschap van de rijkdom van Zijn genade klinkt, wij wijzen op het bewijs daarvan, namelijk de prijs die betaald is: de losprijs, de loskoping. Als er één bewijs is dat God rijk is aan genade, dan is het de prijs die ooit betaald werd toen God Zijn Zoon gaf. Hij werd gedood door de wereld, maar Hij stierf niet alleen door de wereld, maar ook voor die wereld, om hen het leven te geven.

Ook daar weer: denk nu weer even aan diezelfde geschiedenis van Jozef. Hij werd verkocht door zijn broers, enzovoort, maar hij werd uiteindelijk ook voor zijn broers verkocht. En dat is de prijs die betaald is. Die prijs die betaald is, bewijst Gods genade. Nee, het bewijst de rijkdom van Zijn genade! Want dat betekent namelijk dat er niets is wat God weerhoudt om een mens het leven te geven en alles wat Hij te geven heeft, wat de mens ook doet. Al is de mens nog zo vijandig, zelfs als ze Zijn Zoon aan het kruis slaan, dan nog zegt Hij: "Ik houd van jou en Ik laat jullie nooit gaan." Dat is de rijkdom van Zijn genade.

Nou, dat is echt wel een grote genade. Je kunt altijd nog zeggen dat je gunst bewijst aan iemand van wie je houdt, die jou een reden geeft om bepaalde gunsten te verlenen. Ja, maar God bewijst nu juist Zijn genade — Romeinen 5 — doordat Christus voor ons stierf toen wij nog zondaren en vijanden waren. Dat is een categorie die juist daar totaal niet voor in aanmerking komt. Vandaar dus: de rijkdom van Zijn genade. Nummer drie.

De Overtreffende Rijkdom van Zijn Genade ↑ hoofdstukken

In Efeze 2 gebruikt Paulus diezelfde uitdrukking nog een keer. Maar dan, alsof rijkdom al niet rijk genoeg is, spreekt hij over de overtreffende – of zoals de NBG-vertaling zegt: de overweldigende – rijkdom van Zijn genade. Laten we daar ook even naartoe gaan. Ook weer toevallig vers 7, ik kan het ook niet helpen. Ja, jullie denken natuurlijk dat ik het erom doe, maar die versnummers heb ik toevallig niet zelf gemaakt. Paulus gaat daar, nadat hij gesproken heeft over de positie die God aan Christus heeft gegeven door Hem de plaats te geven boven alle overheid en macht, in vers 7 verder: "...om in de komende eeuwen – eigenlijk de komende aeonen dus, die wereldtijdperken die nog gaan komen – de overtreffende rijkdom van Zijn genade te tonen in Zijn goedertierenheid over ons in Christus Jezus."

Waar het eigenlijk over gaat, en kijk maar eens naar het verband, is dat God ons met Christus verbonden heeft. We zijn met Hem gezeten te midden van de hemelsen en wij delen in Zijn positie. God heeft Christus daar geplaatst, maar wij als Zijn lichaam, dat gezelschap dat vandaag verzameld wordt, krijgen die positie om niet. Je verdient het niet, het valt je toe. De positie die Hij heeft, is nu ook de positie die wij hebben. Naar het lichaam zitten we hier nog op aarde; je merkt daar niks van en je voelt er niks van, maar het is wel zoals God rekent. Dat is wat we straks daadwerkelijk ook fysiek zullen ontvangen. Daar zullen we zijn.

Dan gaan we een geweldige display worden, een tentoonstelling om de overtreffende rijkdom van Zijn genade te tonen en te demonstreren, die God over ons heeft gegeven in Zijn goedertierenheid in Christus Jezus. Als je daarbij stilstaat, dan is dat echt overtreffend. In het voorgaande voorbeeld van Efeze 1 hadden we het over de rijkdom van Zijn genade. Dat is al heel rijk. Maar dit, in de komende aeonen... Deze boze aeon draait nog steeds, al loopt hij wel bijna op zijn eind. Maar als deze boze aeon afgesloten is, dan gaat er een nieuwe aeon aanbreken. Een aeon is een wereldtijdperk. God heeft nog een geweldig plan. Het idee waar de meesten van ons mee grootgebracht zijn, is: we hebben het nu, en straks komt Christus weer, of de voleinding, en dan breekt de eindeloze eeuwigheid aan. Vergeet het maar. Dat hele idee van een eindeloze eeuwigheid kennen wij niet. Er komen nog aeonen waarin God Zijn plan verder gaat ontwikkelen om uiteindelijk inderdaad alles in allen te zijn. Vandaag is het de rijkdom van Zijn genade en in de komende aeonen de overtreffende rijkdom van Zijn genade. Dit is dus met recht een superlatief.

Dat woord 'overtreffend' is de vertaling van het Griekse woord hyperbolē. Dat is eigenlijk wel leuk, want 'hyper' is een voorzetsel dat 'eroverheen' betekent. En 'bolē' heeft te maken met het werkwoord voor werpen; denk aan ons woord 'bal', een balworpje. Dus letterlijk betekent het Griekse woord dat daar gebruikt wordt: eroverheen werpen. Het woord dat daar het meest dichtbij komt, is 'overtreffend', het gaat eroverheen. Wij kennen dat nog in het woord 'hyperbool'. U weet wat een hyperbool is? Sorry dat ik wat vreemde woorden gebruik vanmorgen, maar het zijn eye-openers. Een hyperbool is het deftige woord voor een overdrijving. Als je iets overdrijft, dan noem je dat een hyperbool; dat is gewoon de taaltechnische term daarvoor.

Ik vind dat wel leuk, want God gaat precies dit doen. God demonstreert vandaag de rijkdom van Zijn genade. Straks gaat Hij via ons de overtreffende rijkdom van Zijn genade etaleren. Dat is echt zo overdreven... Ja, dat is dus een hyperbool. Maar waar wij met een hyperbool altijd iets bedoelen dat overdreven is en dus niet echt, is dit overdreven én echt. Dit is zo groot dat je, als je het je realiseert, denkt: dit kan echt niet. Maar dat is dus wat God gaat doen. En wij hebben echt geen idee. Ik bedoel, we zijn hier in een clubje zo bij elkaar en wie zijn wij nou eigenlijk? Dat denk ik echt wel eens, in ieder geval voor mezelf. We zijn een samengeraapt zootje. We hadden het onlangs nog over die Gideonsbende, weet u nog? Petra heeft het altijd over de grot van Adullam. Nou ja, eigenlijk dezelfde gedachte. Wat zijn wij nou? We stellen toch eigenlijk helemaal geen... hoe zeg je dat nou netjes... geen bal voor. Dat is trouwens geen overdrijving, het is eigenlijk nog een understatement. Maar dat verzamelt Hij juist om een demonstratie van Zijn genade te geven. Het is niet op basis van onze verdiensten, maar juist ondanks onze prestaties verzamelt Hij ons, om daardoor Gods genade te demonstreren. Wij zijn verbonden met Degene die de toppositie heeft boven alles, aan Gods rechterhand verheven. Daar is ons leven. Alsjeblieft!

Dat het inderdaad overdreven klinkt en heel onrealistisch... Ik had vanmorgen nog een heel gesprek met Petra hierover, specifiek over de verwachtingen die we hebben over wat er gaat gebeuren, over de wegrukking en wat er nog in Israël gaat gebeuren. Toen zeiden we tegen elkaar: het klinkt soms ook... Aan de ene kant is het heel realistisch omdat je ziet wat er zich allemaal voltrekt, maar soms denk ik ook: knijp eens in je arm, is dit echt? Het is toch onwaarschijnlijk! Ja, het is ook heel onwaarschijnlijk. Via menselijke redeneringen kom je er niet, dat kan ik u wel vertellen. Maar laat ik het zo zeggen: als God stappen zet, dan is dat altijd super onwaarschijnlijk. Als je zegt: "Ja, maar dat kan toch haast niet", tja, dat zeiden ze in de dagen van Noach ook. Dan bouwt zo'n figuur een gigantisch schip op het droge en tja... Eigenlijk is alles wat wij wonderlijk noemen een wonder omdat je je afvraagt hoe het kan. I wonder, hè? Dat is het. Het is naar de mens gesproken zo verschrikkelijk onwaarschijnlijk en overdreven. Maar dat is wat God voor ons heeft weggelegd.

Het loutere feit dat je denkt dat het onwaarschijnlijk is, is juist een bevestiging van het feit dat het God is die dit doet. Snapt u wat ik bedoel te zeggen? Het loutere feit dat wij denken "dat kan niet", is een bevestiging dat het goddelijk is. Want als we zouden zeggen: "Ja, maar dat is heel logisch naar de mens gedacht, precies wat je zou verwachten", dan zou dat juist niet pleiten voor het goddelijke, maar voor het menselijke. Hebben we er nog één? Dan bladeren we weer even terug. Ik zei al: de volgorde is niet altijd even voor de hand liggend, maar ik heb het expres zo uitgekozen. Eerst over de rijkdom van Zijn genade en dan vervolgens pal erop de overtreffende rijkdom van Zijn genade. En dan heb ik er nog een, maar daarvoor moeten we weer even terugbladeren naar Efeze 1.

De Rijkdom van de Heerlijkheid van Zijn Lotdeel ↑ hoofdstukken

Daar gaat het over de rijkdom van de heerlijkheid van Zijn lotdeel – of van Zijn erfenis, zoals het in de meeste vertalingen staat. Dit is Efeze 1 vers 18. Je leest daar vanaf vers 15, als ik me niet vergis, dat Paulus zijn knieën buigt en een gebed uitspreekt. Hij had eerst een zevental rijkdommen beschreven die ons in Christus ten deel zijn gevallen, en vervolgens buigt hij zijn knieën voor zijn lezers – en dus ook voor ons – opdat wij het werkelijk zouden gaan zien. Niet dat we het alleen maar zouden weten, maar dat we het ook werkelijk zouden gaan verstaan.

Hij bidt om verlichte ogen van jullie harten. Waarom? Omdat je die nodig hebt om het ook werkelijk te zien, zodat het geen abstractie blijft, maar dat jullie weten wat de hoop van Zijn roeping is. Ik lees verder: "Wat de rijkdom van de heerlijkheid van Zijn lotdeel is onder de heiligen." Ik geef het toe, het is een hele mond vol. Daarom moet je dit ook aandachtig lezen. Het spreekt over de rijkdom van de heerlijkheid. De heerlijkheid van wat? Van Zijn lotdeel.

Dat woord moet ik even toelichten. Normaal gesproken spreken de meeste vertalingen hier over een erfenis. Daar heb ik op zich niet zoveel moeite mee, maar het idee van dat lotdeel zie je ook in hoofdstuk 1 vers 10 en 11. Het is heel veel. Het is dat wat God geeft; het valt je toe, eigenlijk zoals via een loting. En dat omvat hemel en aarde. Je leest dat God in de volheid der tijden alles onder één Hoofd gaat samenbrengen. Er staat bij: alles in de hemelen en op de aarde. In feite komt de hele schepping onder de voeten van Christus.

Paulus zegt erbij: "In Hem, in wie ook wij het lotdeel hebben ontvangen." Dat wat Hij gaat ontvangen, wat Hij zal opeisen en waarover Hij gaat regeren, dat lot deelt Hij met ons, Zijn lichaam. Hij is het Hoofd, wij het lichaam, en in die positie gaan wij straks functioneren. Dat is de heerlijkheid van Zijn lotdeel. Dat is niet alleen qua omvang universeel – want het betreft hemel en aarde – maar in de volheid der tijden gaat de schepping ook op een ongekend hoog plan gebracht worden, omdat het dan onder goede heerschappij komt.

Deze wereld is nu aan de ijdelheid en de vergankelijkheid onderworpen, maar straks wordt de schepping bevrijd. Wat God met deze schepping gaat doen is werkelijk groots: Hij gaat haar totaal vernieuwen. Dat is de heerlijkheid van Zijn lotdeel. Wat Paulus hier eigenlijk zegt, is dat wij verlichte ogen nodig hebben om te weten hoe geweldig Zijn roeping is. Hij roept ons. En hij bidt dat we zouden zien wat de rijkdom is van de heerlijkheid van Zijn lotdeel onder de heiligen. Dat wil zeggen: dat lotdeel wordt genoten door en valt toe aan degenen die God vandaag apart zet – de heiligen dus.

Ziet u wat u allemaal gaat zien en beseffen op het moment dat u dit aandachtig tot u neemt? Dit is echt overweldigend groot: de rijkdom van de heerlijkheid van Zijn lotdeel. Het bepaalt ons bij het geweldige voornemen van God, waar we eigenlijk nog nauwelijks een idee van hebben. Vandaar dat Paulus zijn knieën buigt en bidt dat we dat zouden gaan beseffen. Dat we het niet alleen zouden weten met ons verstand, maar dat we het werkelijk zouden zien met de ogen van ons hart. Niet met deze fysieke ogen, maar met de ogen van jullie harten.

Heb ik er nog een.

De Rijkdom van Zijn Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

De uitdrukking "de rijkdom van Zijn heerlijkheid" komt eigenlijk twee keer voor in de Bijbel, en beide keren in de brieven van Paulus. Ik beperk me nu even tot Efeze 3. Dat doe ik voor het gemak, want als ik die andere schriftplaatsen er ook nog bij zou betrekken, dan zou ik te veel moeten toelichten.

In Efeze 3 staat – en dit is trouwens ook weer een gebed – dat Paulus bidt. Hij bidt twee keer een gebed in de Efezebrief, en in beide gevallen is dat omdat we zouden gaan verstaan hoe rijk we zijn. Ja, hoe rijk Hij is, maar ook hoe rijk wij zijn en wat Hij allemaal aan ons geeft. Kijk maar, in vers 14 en 15 zegt hij: "Om deze reden buig ik mijn knieën voor de Vader, naar wie alle vaderschap in hemel en op aarde genoemd wordt." En dan staat er in vers 16: "Opdat Hij jullie geve, naar de rijkdom van Zijn heerlijkheid, met kracht gesterkt te worden door Zijn Geest in de inwendige mens."

Dat is natuurlijk altijd een beetje een lastige term. Want als wij het over de "inwendige mens" hebben, bedoelen we vaak dit (de maag). Maar dat is eigenlijk gewoon de uitwendige mens. Ik heb zelfs begrepen dat het in medische termen ook als uitwendig wordt beschouwd. Maar goed, laten we niet in dat soort details treden. De inwendige mens is gewoon de binnenkant, namelijk het hart.

Wat Paulus bidt, is dat de Vader ons zou geven in overeenstemming met de rijkdom van Zijn heerlijkheid. Dat voorzetsel "naar" is heel belangrijk. Het staat er een paar keer: "naar de rijkdom van Zijn heerlijkheid". We hebben het er wel eens vaker over gehad dat er niet staat "uit" de rijkdom van Zijn heerlijkheid. Als God geeft, geeft Hij per definitie uit Zijn rijkdom; het is immers Zijn rijkdom. Maar als Hij "naar" de rijkdom van Zijn heerlijkheid geeft, dan betekent het dat Hij geeft in overeenstemming met die rijkdom. Dat wil zeggen: Hij geeft dan rijkelijk. Dat is een heel groot verschil. Als ik steenrijk ben en ik geef tien euro aan een arme sloeber, dan geef ik "uit" mijn rijkdom. Maar als ik die arme sloeber "naar" mijn rijkdom zou geven, dan is hij ineens ook schathemeltje rijk. Dat is het verschil.

Hij geeft ons dus in overeenstemming met de rijkdom van Zijn heerlijkheid. Zoals ik al zei, komen we dezelfde term ook in Romeinen 9 vers 23 tegen. Het idee is dat de maat waarmee de rijkdom van Zijn heerlijkheid gekend wordt, overeenkomt met de kracht waarmee Hij ons sterkt. Ik bedoel dat heel praktisch. Er zijn mensen die daar heel anders over denken en die prediken dat God ons beloften geeft over de uitwendige mens; dat Hij altijd kracht geeft in de zin van gezondheid en een vitaal lichaam. Ik hoef daar verder niet al te veel woorden aan vuil te maken, want ik vind het een dwaze gedachte. Het gekke is dat het op zich een Bijbelse belofte is, alleen niet voor ons vandaag.

Maar Hij belooft wel enorme kracht: met kracht gesterkt te worden door Zijn Geest in de innerlijke mens. Niet de uitwendige mens. En uiteindelijk gaat het daarom. Je kunt nog zo vitaal zijn en het kan er uiterlijk en fysiek allemaal welvarend uitzien, maar als de innerlijke mens diep bedroefd is, geen kracht heeft of geen perspectief kent, dan ben je nog straatarm. De echte rijkdom zit vanbinnen.

Het gaat erom dat God kracht geeft en ons sterkt door Zijn Geest in de innerlijke mens. En hoe doet Hij dat? Dat doet Hij in de mate waarin we de rijkdom van Zijn heerlijkheid gaan beseffen. Daarom is het zo belangrijk om te weten hoe heerlijk Hij is, hoe rijk Hij is en hoe rijk wij zijn in Hem. Eigenlijk zou dit je gebed moeten zijn. Ik heb er in elk geval een gewoonte van gemaakt – en Paulus is ons daarin voorgegaan – om dagelijks te beginnen met: "Heer, leer me verstaan hoe ontzettend rijk ik ben in U, en hoe rijk U bent." Eigenlijk moeten we daarmee beginnen, want we leven vaak zo verschrikkelijk onder onze stand.

We zijn zo enorm rijk in alles wat Hij geeft. We hebben zo'n rijke God. Je zou het jezelf niet aan moeten doen om zo armtierig te leven. Stel je voor dat je multimiljonair bent en je zit te vitten op je uitgaven: "De supermarkt is zo duur tegenwoordig" – een populair gespreksonderwerp. Alles is duur, maar als je steenrijk bent, is dat toch geen punt? Geestelijk zijn we steenrijk, maar hoe vaak zitten we niet als arme sloebers? We hebben geen idee hoe groot God is en wat Hij voornemens is. Dat vind ik arm, en ik vind dat echt zonde. Dat doe je toch niet? Het is zonde van de rijkdom die je op de bank hebt staan. Ik zeg: doe er wat mee, laat het geen dood kapitaal zijn. Hij wil ons geven naar de rijkdom van Zijn heerlijkheid. Heb ik er nog één?

De Rijkdom van Wijsheid en Kennis van God ↑ hoofdstukken

We zijn aan het einde van een geweldig betoog van Paulus gekomen in Romeinen 9, 10 en 11, waarin hij spreekt over de wegen die God gaat met het volk Israël. Nu is het 'Lo-Ammi' en staat het volk om zo te zeggen buitenspel. Israël is gevallen en nu gaat het heil naar de natiën toe. Paulus beschrijft dat en zegt ook dat het een 'totdat' heeft; dat heeft hij allemaal in met name Romeinen 11 besproken.

Uiteindelijk valt hij bij wijze van spreken op zijn knieën en dan zegt hij in vers 33: "O, diepte van rijkdom, van wijsheid en van kennis van God! Hoe ondoorgrondelijk zijn Zijn beschikkingen en hoe onnaspeurlijk Zijn wegen!" Een paar verzen eerder in ditzelfde hoofdstuk had hij hierover ook al gesproken. Laat ik het er even bijhalen: Romeinen 11 vers 12. Daar zegt hij over Israël: "Betekent nu hun misstap — hun val, zegt de NBG-vertaling — betekent nu hun misstap rijkdom voor de wereld en hun tekort rijkdom voor de natiën?" Dat is trouwens een mooie tegenstelling. De tegenstelling van rijkdom is een tekort. Rijkdom betekent dat je veel hebt, genoeg, meer dan genoeg; het antoniem daarvan, zoals dat netjes heet, is een tekort.

Nu is Israëls tekort hun ongeloof, maar die rijkdom is voor de natiën, namelijk de verzoening der wereld, zoals hij een paar verzen later ook zegt. Hoeveel te meer zal hun volheid dan niet betekenen? Als Israëls val, terwijl dat volk nu terzijde staat, al zoveel rijkdom betekent, wat zal het dan niet zijn als zij inderdaad tot hun bestemming komen? Dat is helemaal geweldig. Maar dat is dus die rijkdom en de weg die God gaat.

Het is echter ook een weg van diepgang: "O, diepte van rijkdom!" De rijkdom die nu naar de natiën gaat, gaat via hun val. Dat is met recht een heel diepe weg, ook van twee millennia, waardoor er eigenlijk zo'n diepe weg wordt gegaan. Hoe God een diepe weg gaat met dit volk! O, diepte van rijkdom, van wijsheid en van kennis van God! Wijsheid heeft ermee te maken dat God uitzicht heeft; dat is wat wijs is. God stelt je op de hoogte. En de kennis van God betekent dat Hij weet wat Hij doet; Hij maakt geen fouten.

Hoe ondoorgrondelijk zijn Zijn oordelen! Weet u, dat woordje 'oordeel' heeft in het Grieks alles te maken met ons woord 'crisis'. God brengt in een crisis, maar dat is altijd om een beslissende wending te geven; dat is wat een crisis eigenlijk ook is. Hij brengt in de diepte — daar heb je het weer. Maar Zijn wegen kenmerken zich door diepte, door wijsheid en door kennis, en wel in een heel rijke mate waar we geen idee van hebben. O, diepte van rijkdom, van wijsheid en kennis van God! Zie je hoe geweldig het is om daaraan te denken? Hoe rijk onze God is. Dan heb ik de laatste.

Voorzien Naar Zijn Rijkdom in Heerlijkheid ↑ hoofdstukken

Dat is trouwens een klein foutje op de dia; dat moet zijn Filippenzen 4. We gaan nu naar het zevende voorbeeld, en dat is Filippenzen 4 vers 19. Dat leek me een heel mooie manier om deze reeks ook af te sluiten. Paulus sluit in dit geval ook de brief aan de Filippenzen af en dan spreekt hij deze prachtige woorden: "Mijn God zal in al jullie behoeften voorzien naar Zijn rijkdom in heerlijkheid, in Christus Jezus."

Daar heb je het weer: niet slechts uit Zijn rijkdom — wat natuurlijk ook waar is — maar naar Zijn rijkdom. Dus rijkelijk, royaal, overvloedig, in veelheid. God zal in al jullie behoeften voorzien. Wij bidden daar vaak om: "Heer, wilt U me dit of dat geven?" Maar mensen, maak daar eens een dankgebed van, want God belooft het namelijk. Dat is toch zo? Dit is een garantie. En wat doe je nou als je zo'n belofte krijgt? Wat zegt een vader of moeder tegen een kind wanneer ze net hebben toegezegd dat ze iets gaan doen en het kind blijft erom vragen? "Zeur niet joh, ik heb het je toch gezegd!" Nou, God belooft ons niet alleen dat Hij in onze behoeften voorziet, maar Hij voorziet in alles wat wij nodig hebben. In wat Hij weet dat wij nodig hebben, want wij weten dat zelf vaak helemaal niet. We denken het wel te weten, maar we weten niet echt wat we werkelijk nodig hebben. Maar God zal in alles wat wij nodig hebben voorzien, en wel rijkelijk. Ik zou zeggen: dank Hem ervoor.

"Naar Zijn rijkdom." Ja, en wat ik daarbij nog had... oh ja, die had ik er ook nog bij, sorry. Ik heb nogal een rijke hoeveelheid dia’s, maar op deze wil ik u nog even wijzen. Dit is een passage uit het Oude Testament die laat zien dat alle rijkdom van God is. Het is een gebed in 1 Kronieken 29, dat David publiekelijk bidt ter voorbereiding van de tempelbouw die Salomo zou voltooien. David zegt daar: "Want rijkdom en eer komen van U, en Gij heerst over alles; in Uw hand is sterkte en kracht, en Gij hebt het in Uw macht een ieder groot en sterk te maken." Dus alles, áls wij rijkdom hebben, waar komt het anders vandaan dan van Hem?

God geeft dus uit die rijkdom en naar Zijn rijkdom. En waar is die rijkdom voor ons dan te vinden? Het wordt twee keer beschreven met een plaatsbepaling: "in". Waar is die rijkdom dan wel? Wel, het is een rijkdom in heerlijkheid. Maar waar is die heerlijkheid dan? Dat is namelijk in Christus Jezus. Met andere woorden: die heerlijkheid en die rijkdom zijn eigenlijk geconcentreerd daarboven, ook weer verborgen. Bedenk daarom de dingen die boven zijn, waar Christus is, waar ons leven is en waar onze rijkdom is. Aangezien God in al onze behoeften voorziet, is dat altijd met het oog op wat Hij ons geeft in Christus Jezus, in Zijn heerlijkheid. Daar gaat het om.

Om dat besef te krijgen... eigenlijk onderstrepen al die gebeden die we vanmorgen hebben gezien dat. Hoe rijk zijn wij wel niet en hoe rijk is onze God? Amen.

🎧 zeven rijkdommen van God!
Delen: