GOD verzoent – Hij alleen!
01-12-2024 - Geplaatst door Andre Piet1 december 2024, Urk
Van oudsher klinkt vanaf de kansel het dogma van ‘verzoening door voldoening’. God zou aan het kruis genoegdoening van de schuld van de mensheid hebben ontvangen zodat Hij op grond daarvan nu in relatie kan treden tot de wereld. Waarna het vervolgens geheel van de mens zelf zou afhangen of deze al of niet ingaat op de uitnodiging om zich te laten verzoenen. Deze voorstelling van zaken echter is een karikatuur van het Evangelie. Aan de hand van 2Korinthe 5 zullen we ontdekken wat volgens Paulus de glorie van “het woord van verzoening” is.
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie en Theologische Context: God Verzoent - Hij Alleen!
- Alles Is uit de God (2 Korinthe 5:18)
- Religieus Bedekken Versus Bijbels Verzoenen
- God Verzoent de Wereld met Zichzelf (niet Andersom)
- Het Type van Jozef: Vijanden Worden Vrienden
- De Grammaticale Sleutel: de Passieve Imperatief in Vers 20
- Machtswoorden van Jezus: Drie Voorbeelden van Passieve Commando's
- Conclusie: de Bediening van de Verzoening Vraagt Niets van de Mens
Introductie en Theologische Context: God Verzoent - Hij Alleen! ↑ hoofdstukken
Hartelijk dank, Madanya, voor deze mooie woorden. Een hele goede middag ook van mijn kant. En ook een hartelijk welkom voor degenen die nu via de livestream meekijken en luisteren. Vanmiddag heb ik weer een prachtig onderwerp, al zeg ik het zelf. In hoeverre ik daadwerkelijk recht doe aan dat wat er staat geschreven, is aan jullie ter beoordeling. Uiteraard, zoals ik dat heel vaak benadruk, mag ik dingen doorgeven, maar het heeft slechts waarde omdat het correspondeert met wat er staat geschreven.
We gaan vanmiddag een Bijbelgedeelte bespreken. Eigenlijk zijn het maar een paar verzen, maar die zijn – zoals dat voor zoveel in de Schrift geldt – zo vol dat we onze handen vol hebben om dat goed te zien. Ik heb het thema als titel gegeven: GOD verzoent. Met de klemtoon op God in hoofdletters. Dat heeft twee redenen. In de eerste plaats omdat we het hebben over dé God, de Ene die werkelijk God is. Maar ook omdat het in dit geval de nadruk heeft in de zin: Gód verzoent, en wel Hij alleen. Ik denk dat daarmee de middag en wat ik naar voren mag brengen goed is samengevat.
Wat ik wil laten zien, is dat het echt waar is dat er geen enkele menselijke bijdrage gevraagd of verlangd wordt; dat is volstrekt uitgesloten. Ik weet dat er altijd een 'ja maar' aan verbonden is: 'Ja, maar er staat toch ook: laat u met God verzoenen?' Deze week deed ik de ontdekking – ik wist het eigenlijk al eerder, maar nu is het volstrekt zonneklaar – dat de tegenwerping die altijd gehoord wordt over de verzoening, namelijk dat de menselijke reactie daarin van belang is, totaal anders blijkt te liggen. Ik wil jullie dat vanmiddag overtuigend laten zien. Ik geef toe dat dit een behoorlijke claim is, maar ik ga hem waarmaken. Ook dit is aan jullie ter beoordeling.
We gaan naar de tweede Korinthe-brief toe en het lijkt mij goed om ons een klein beetje te bepalen bij de context. Wat is die tweede Korinthe-brief? Het zal u niet verbazen: het is niet de eerste. Het is trouwens nog maar de vraag of het de tweede Korinthe-brief is. In onze Bijbel wel, maar waarschijnlijk zijn er al meerdere brieven aan voorafgegaan. Deze brief is door de apostel Paulus geschreven vanuit Macedonië, nabij Thessalonica (het huidige Saloniki), en gericht aan deze gemeente, deze Ecclesia in Achaïe. Achaïe is de Bijbelse naam voor de Peloponnesos, het schiereiland van Griekenland. De brief is gericht aan de broeders in Korinthe en aan hen die in Achaïe zijn, zoals in het eerste vers vermeld wordt.
Dit was rond het jaar 56 AD. Paulus legt in deze brief een grote nadruk op de inzameling die hij hield en organiseerde. Hij zou namelijk op reis gaan naar Jeruzalem en de voorbereidingen worden in deze brief al getroffen. Hij zou Korinthe nog passeren en de gift vanuit onder andere Korinthe meenemen naar Jeruzalem. Het is de reis naar Jeruzalem die nogal uitgebreid beschreven wordt, want het is de laatste reis van Paulus naar Jeruzalem geweest. Hij is daar gevangen genomen en uiteindelijk heeft dat geleid tot zijn bezoek aan Rome, zoals je leest aan het einde van het boek Handelingen.
Als u meer wilt weten over de context van deze brief, dan vindt u dat in de vermelde verzen terug. Om de brief te plotten in het boek Handelingen, moet u bij Handelingen 20 vers 1 wezen. Daar lees je dat Paulus vanuit Efeze (dat was Handelingen 19) doorreist naar Macedonië en uiteindelijk in Korinthe komt. Hij gaat nog een keertje langs Efeze en zo gaat hij met het schip naar Jeruzalem. Het is heel mooi dat je al die vroege brieven zo kunt plaatsen in het boek Handelingen.
Ik wil ook even inzoomen op het direct voorafgaande, want we haken aan bij vers 18. Wat was de context vlak daarvoor? Dat wil ik puntsgewijs kort aanstippen. In vers 14 lees je over de apostel dat hij zegt: 'Het is de liefde van Christus die ons dringt.' Dat wil zeggen dat in heel zijn bediening – de reden waarom hij stad en land afreisde en die geweldige boodschap proclameerde – het niet ging om zijn liefde tot Christus, maar de liefde van Christus zelf die hem drong. Hij was tot het inzicht gekomen dat Eén voor allen is gestorven. Menselijkerwijs zou je zeggen: 'Eén stierf door allen, door de wereld.' De wereld bracht Hem immers aan het kruis. 'Jawel,' zegt Paulus, 'de wereld bracht Hem aan het kruis, maar Hij stierf ook vóór diezelfde wereld, namelijk om hen allen het leven te geven.' Hij stierf om drie dagen later te worden opgewekt en om aan diezelfde wereld die Hem aan het kruis sloeg het onvergankelijke leven te geven.
Aangezien dat nu de situatie is, zegt hij in vers 16: 'Wij kennen vanaf nu niemand meer naar het vlees.' Zelfs indien wij Christus naar het vlees gekend zouden hebben – dat laat hij in het midden – dan thans niet meer. Hij rekent met Christus de Opgewekte, de Verheerlijkte. In Christus geldt een hele nieuwe ordening. Hij is de Eersteling, het Leven aan de andere kant van het graf. Hij bracht dat aan het licht en wij zijn met Hem verbonden. God rekent ons zo volmaakt gerechtvaardigd, en in Christus zijn wij een nieuwe schepping, een totale nieuwe wereld. Dat is wat direct aan vers 18 voorafgaat. En dan staat er in vers 18:
Alles Is uit de God (2 Korinthe 5:18) ↑ hoofdstukken
En dat is meteen ook waar we nu beginnen. Alles echter is uit God. Even voor de goede orde nog, wellicht ten overvloede: ik lees in principe uit de NBG-vertaling en als het cursief gedrukt staat, dan wijk ik wat af. Meestal licht ik dat ook wel even toe. Alles echter is uit God. De God. Dat sterretje voor God geeft eigenlijk aan dat er in het Grieks een bepaald lidwoord voor staat: de God. Die Ene namelijk.
Dit is een prachtig vers om mee te beginnen, omdat het namelijk het voorgaande samenvat. Alles, alles is uit God. Ja, ik bedoel, dat is nogal duidelijk als het gaat over het tot stand brengen van een nieuwe schepping. Dat is nu eenmaal niet des mensen gegeven. Nee, het is dat wat God tot stand brengt, maar Hij alleen ook. Alles is echter uit de God. Maar het is niet alleen maar een samenvatting van wat we in de verzen hiervoor lezen, het is ook meteen de inleiding tot wat nu nog gaat volgen; de verzen die we vanmiddag onder ogen zullen zien.
Alles is uit God. Dat geldt in feite voor de hele schepping. Alle dingen zijn uit Hem. Uit wie anders? Hij is de Bedenker van de dingen, de Creator van de dingen. Alles bestaat ook dankzij en door Hem, maar alles komt ook weer terug en is ook tot eer van Hem. Uit, door en tot Hem. En ook hier wordt dat zo benaderd. Alles is echter uit de God en nu gaat Paulus een onderwerp aansnijden dat heel typerend is voor zijn bediening, namelijk dat van verzoening. Het woord, het begrip verzoening.
Alles is echter uit God, die door Christus ons met Zich verzoent. Ook hier heb ik weer zo'n tekentje. Dat is duidelijk met opzet gebeurd. Ik heb daar een horizontaal streepje staan en in de Concordant Version, ook in deze interlineair, geeft dat aan dat het een zogenaamde aorist is. Ik heb wel vaker op deze plaats gesproken over dat begrip. Eigenlijk kennen we dat in het Nederlands niet zo, maar dat is een werkwoordsvorm waarbij met een onbepaalde tijd – dus ongeacht of het in het verleden, in het heden of in de toekomst gebeurt – het feit wordt gesteld. Los van de tijd.
Zonder horizon. Eigenlijk wil 'aorist' ook zeggen – daar zit het woordje 'horizo' ook in – zonder horizon. Het feit wordt gesteld. En het gaat hier dus niet zozeer over wat de NBG-vertaling en de meeste andere vertalingen weergeven, dat Hij ons verzoend hééft, voltooid. Nee, Hij verzoent. Punt. Ongeacht wanneer. En nou moeten we dit heel scherp stellen, want dit is buitengewoon belangrijk in de eerste plaats.
Religieus Bedekken Versus Bijbels Verzoenen ↑ hoofdstukken
Dat moet ik er ook nog even bij zeggen: als we het hebben over verzoening, dan heb ik het echt over verzoening. U zegt: "Ja, duh." Nou, zo vanzelfsprekend is dat niet. Het probleem is onze Bijbelvertaling. Dit is eigenlijk vooral een Nederlands probleem; als je het in het Engels of in het Duits leest, bestaat dit probleem waar ik het nu over heb namelijk niet. Het gaat om het verhaal dat we in onze Bijbelvertalingen lezen over verzoening, maar dat kan twee totaal verschillende dingen betekenen.
Hoe vaak lees je bijvoorbeeld in het Oude Testament niet dat de hogepriester eens per jaar bij het verzoendeksel komt op Yom Kippur, de Grote Verzoendag? In onze vertalingen en in ons spraakgebruik wordt dan ook gesproken over 'verzoenen'. Dat is heel lastig; iedere keer moet je dit uitleggen op het moment dat je inzoomt op het woord. Waarom? Omdat in de Bijbel daar een totaal ander woord voor gebruikt wordt dan hier. Als er in de Hebreeuwse Bijbel en ook in de besnijdenisgeschriften van Petrus, Johannes en Jakobus sprake is van dit begrip, dan is er altijd sprake van een heel ander begrip, namelijk van 'bedekken'. Dan worden zonden bedekt. Dat is een veel beter woord, of eventueel 'beschutten'.
De eerste keer dat het woord trouwens in de Bijbel voorkomt, is in verband met de geschiedenis van de zondvloed. Noach moest de ark 'bepekken', bedekken en ook beschutten. Dat is een beschermlaag op die ark aanbrengen en dat is de eerste keer dat het woordje kippoer, of een van die begrippen, wordt gebruikt. Maar dat is een heel ander begrip. Hier gaat het over verzoenen in de meest letterlijke zin, zoals wij in ons spraakgebruik ook over verzoenen spreken.
Want dat begrip 'verzoenen' waar ik het zojuist over had – namelijk het verzoendeksel en de zonden verzoenen, oftewel bedekken – dat is echt godsdienstig spraakgebruik. Maar als je in de krant leest over verzoenen, dan heeft het een heel andere betekenis. Namelijk dat er twee partijen in conflict zijn met elkaar en die zijn verzoend. Twee landen zijn in oorlog en die verzoenen zich met elkaar, of twee partijen in een huwelijk. Overal waar conflict is, daar is vijandschap en vervreemding. Daar zijn twee partijen die eigenlijk losstaan van elkaar en ook botsen met elkaar, en die worden verzoend of zij verzoenen zichzelf met elkaar. Dat is dit woord wat Paulus hier gebruikt.
Maar dat is iets heel anders dan waar we het net over hadden, over het bedekken van zonden en dergelijke. Hier is sprake van dat vijanden tot vrienden worden gemaakt. Dat is wat het woord verzoenen betekent. Eigenlijk is dit op zich heel vanzelfsprekend, want iedereen die Nederlands spreekt, kent dit begrip. Dat ik hier nu uitgebreider bij stilsta, is omdat we in onze Bijbelvertalingen een woord veel vaker tegenkomen dat ook vertaald wordt met 'verzoenen', maar dat is totaal anders.
Oké, waarvan akte. Dat is één ding. Maar nog iets, en dat is ook zo belangrijk: een van de dingen die ik u vanmiddag ook wil laten proeven, is hoe verschrikkelijk onbekend dit thema is zoals Paulus dit naar voren brengt.
God Verzoent de Wereld met Zichzelf (niet Andersom) ↑ hoofdstukken
Het begint dan met dit. Er staat: alles is uit God, die door Christus ons met Zich verzoent. Weet u wat er meestal verteld wordt? Hoe vaak heb ik het niet gehoord, gelezen en onderwezen gekregen, dat God Zich verzoent met ons. Probeer het maar eens een keertje in de Bijbel op te zoeken. Het zal u niet lukken. Het staat namelijk nergens, en dus vindt u het er ook niet. Er staat nergens in de Bijbel dat God Zich verzoent met de wereld. De reden daarvoor is eigenlijk heel eenvoudig: God is nooit vijandig geweest, ook niet vervreemd. De mens is vervreemd. Het schepsel is vervreemd of vijandig. Dat is nog een tikkeltje erger, maar in beide gevallen staan die partijen eigenlijk met de ruggen naar elkaar toe. Maar God verzoent Zich niet met de wereld, maar God verzoent de wereld met Zich.
Dat zeg ik ook omdat degenen die zich wel eens hebben beziggehouden met theologie — bijvoorbeeld reformatorische theologie — weten dat een van de kernbegrippen die zo vaak voorkomen en vanaf de kansel gepredikt worden, een mooie frase heeft: verzoening door voldoening. Kent u die term? Verzoening door voldoening. Ja, dat is een theologisch dogma. Dat wil zeggen: verzoening vindt plaats doordat God voldoening heeft gevonden, doordat de schuld is betaald. God was boos en Zijn toorn moest gestild worden. Het kruis dient dan eigenlijk om God tevreden te stellen, om God voldoening te geven, zodat Hij Zich nu weer kan verhouden tot de wereld. Dat is het idee waarbij het kruis eigenlijk een soort bliksemafleider is. God wilde toornen en in plaats van dat het de wereld treft, trof het Zijn Zoon. Aan Hem moest een schuld worden betaald. Deze ideeën zijn heel prominent in de theologie, maar ook in de prediking worden ze naar voren gebracht en die worden allemaal samengevat onder dit begrip ‘verzoening door voldoening’. Dat vindt u nergens in de Bijbel. God vroeg geen genoegdoening en heeft ook geen genoegdoening gekregen in de zin van dat de schuld betaald is; dat vindt u nergens.
Trouwens, er is nog iets heel aparts: namelijk dat dit begrip ‘verzoening’ een exclusief Paulinisch begrip is. Dat wil zeggen: u vindt het alleen maar bij Paulus. Ik heb hier een lijstje. Ik ga ze niet allemaal bespreken, want dat zou me echt te ver voeren, maar ik wil het toch even laten zien. Dertien keer komen we het tegen in de brieven van Paulus. Niet bij Johannes. U zegt: "Wacht even, maar staat het dan niet in 1 Johannes 2? Hij is een verzoening voor onze zonden en niet alleen voor de onzen, maar ook voor die van de hele wereld." Ja, dat staat in onze Bijbelvertaling, maar daar staat niet dit woord. Daar staat het woordje ‘bedekken’, of in het Grieks dan hilaskomai. Maar goed, laten we niet teveel in de details treden. Dat is een ander woord, een heel ander woord. Ziet u hoe verwarrend het is dat daar hetzelfde woord gebruikt wordt in onze Bijbelvertalingen, maar dat het een totaal ander Grieks begrip is dat daar is opgetekend door in dit geval Paulus en Johannes?
Alleen bij Paulus vindt u dat. In Romeinen 5 staat: wij werden verzoend met God door de dood van Zijn Zoon. Altijd is het God die ons met Zich verzoent. Wie is daarbij de handelende partij, als ik het eventjes zo mag zeggen? God maakt dus vijanden tot vrienden. Dat doet Hij. En hoe doet Hij dat? "Wij werden verzoend," zegt Paulus. Wat ook al aangeeft dat wij daarin passief zijn en God de handelende Persoon is. En dat doet Hij door de dood van Zijn Zoon. Hij is degene die dat doet en het middel dat Hij daarvoor gebruikt is de Zoon. Zoals u dat ook hier leest: die door Christus ons met Zich verzoent. Moeilijk is het niet. Alleen je moet er wel bij bepaald worden. Vooral als je denken daardoor versluierd is geraakt door traditie en allerlei verhalen vanaf de kansel, et cetera. Dan is het zo belangrijk om deze dingen scherp te krijgen.
In Romeinen 5 vers 10: wanneer wij verzoend worden. Romeinen 5 vers 11: we hebben de verzoening ontvangen. Romeinen 11 vers 15: de verzoening der wereld. 1 Korinthe 7 is een beetje een buitenbeentje, omdat het dan gaat over de verzoening van twee partijen in een huwelijk. Dan wordt er gesproken over de vrouw die ongehuwd zou blijven of verzoend zou worden met de man. Daaruit blijkt trouwens ook weer dat het heel duidelijk gaat over twee partijen die met elkaar in conflict zijn op een of andere manier. In 2 Korinthe 5 hebben we het er nu over en u ziet dat het in 2 Korinthe 5 maar liefst vijf keer voorkomt. Dat komen we straks nog vanzelf tegen. In Efeze 2 wordt er nog een heel apart woord zelfs voor verzoenen gebruikt: katallasso, maar dan een versterkte vorm: apokatallasso. U mag dit begrip weer vergeten, maar ik zeg het eventjes erbij om het onderscheid te maken. Het betekent eigenlijk ‘geheel verzoenen’. Niet alleen maar verticaal, maar ook horizontaal. Niet alleen maar naar God toe, maar ook naar elkaar toe. En dan de laatste in Kolossense 1, daar leest u dat God door het bloed van het kruis het al geheel tot Zich verzoent. God is daarbij weer degene die dat doet. Hoe breed is die scoop om zo te zeggen, hoe groot is die actieradius? Wel, universeel. God gaat het al tot Zich verzoenen en wel door het bloed van het kruis. En nu zijn wij al geheel met Hem verzoend; dat zijn de gelovigen. Dit zijn de dertien schriftplaatsen waarin deze term in de Schrift voorkomt. En u ziet het allemaal in de brieven van de apostel Paulus. Dus dit is echt een typisch Paulus-begrip. Dat moet duidelijk zijn. Het heeft dus te maken met het maken van vijanden tot vrienden; vijandschap verandert in vrede. Dat is wat het is.
Alles echter is uit God, die door Christus ons met Zich verzoent en ons de bediening van de verzoening geeft. Ook hier weer in die aorist. En wat is die bediening van de verzoening die Paulus ontvangen heeft? Wel, dat is de boodschap dat God door Christus de wereld met Zich verzoent. Wie doet dat? Dat doet God. En wie verzoent Hij? De wereld. De bediening van de verzoening houdt in — en trouwens we zullen dat ook vanzelf zien, want Paulus gaat het ook nader toelichten in vers 19 — welke immers hierin bestaat, namelijk de verzoening: waar bestaat dat dan uit? Wel, dat God in Christus de wereld met Zichzelf verzoenende was. Let op: het is God die verzoent. De wereld is vijandig en staat met de rug naar God toe, en God maakt dat wat anders wordt; die maakt vijanden tot vrienden. Hij verzoent dus de wereld met Zich, en niet: Hij verzoent Zich met de wereld. Die term vindt u dus nergens in de Bijbel.
Moet ik nog iets scherps krijgen of even vaststellen dat het zo scherp staat? Er staat dat God in Christus met de wereld, met Zichzelf, toen verzoenende was. Niet dat Hij de wereld al verzoend heeft. Ik hoor dat misverstand ook wel eens een keer. Dat is ook niet waar. Kijk, verzoening is dat vijanden tot vrienden gemaakt worden. Wanneer is de wereld verzoend? Wanneer de wereld niet langer vijandig is. Dus zolang er in die wereld nog één vijand is, is de verzoening nog niet gecompleteerd. Maar God was in Christus destijds, ook tweeduizend jaar geleden, de wereld met Zichzelf verzoenende. En hoe deed Hij dat? Wel door hun misstappen... In de NBG-vertaling staat het zo; de Statenvertaling heeft overtredingen. Maar ja, een overtreding is eigenlijk ook een misstap. Dus heel letterlijk neemt
Niet in de juridische zin van het woord van een overtreding begaan, maar een overtreding in de letterlijke zin is dat je over iets heen stapt. Je zet een stap en dat gaat eroverheen en dan stap je dus mis. De term die hier gebruikt wordt, is het woord ‘misstappen’. Dat bedoel ik niet als een vergoeilijking, maar dat is simpelweg wat het is.
Net zo goed als zonde letterlijk betekent — zoals de meesten van u wel weten — het doel missen. Dat geldt zowel vanuit het Hebreeuws als vanuit het Grieks; dat is de letterlijke betekenis. Ik heb weleens gehoord dat iemand zei: "Daarmee vergoeilijk je de betekenis", alsof het alleen maar ‘doel missen’ zou betekenen. Ja, dat is wat het is. Dat kan buitengewoon ernstig zijn, dat hangt af van de context. Het kan ook onschuldig zijn.
Ik bedoel, als je met een pijl-en-boog schiet en je schiet ernaast... zoals je dat van de Benjaminieten leest in Richteren. Dan mis je het doel. Dat is tamelijk onschuldig. Of als je naast schiet op het voetbalveld; nou ja, het kan soms ook vrij ernstig zijn, maar goed, dat hangt ervan af. Het gaat er niet om wat de consequenties ervan zijn; de essentie van zonde is het missen van het doel.
En dat is hier trouwens ook het idee bij de misstappen. Er staat hier: God was in Christus de wereld met Zichzelf verzoenende, door hun hun misstappen niet toe te rekenen.
Het Type van Jozef: Vijanden Worden Vrienden ↑ hoofdstukken
En dat is een prachtig Bijbelse illustratie van wat dat betekent. We kennen allemaal de geschiedenis van Jozef. Hoe hij verkocht werd door zijn broers, in de put geworpen werd – nou, eigenlijk in omgekeerde volgorde natuurlijk: in de put geworpen, verkocht door zijn broers, in Egypte terechtkwam, et cetera, et cetera. En al dat onrecht dat hem was aangedaan, Jozef heeft het hen niet kwalijk genomen. Hij heeft het hen niet toegerekend. Toch? Als Jozef zich later uiteindelijk bekendmaakt aan zijn broers: geen enkel verwijt. Hij gaat er zelfs helemaal aan voorbij dat zij hem onrecht hebben aangedaan. Hij zegt niet: "Jullie hebben mij hierheen gebracht", maar: "God heeft mij hierheen gezonden om jullie in het leven te houden."
Jozef rekende hen de misstappen en het onrecht niet aan. Waarom niet? Wel, omdat dat de wijze was waarop God aan zijn broers het leven zou geven en hen in leven zou houden. Maar dat niet alleen; de consequentie daarvan is ook nog eens een keertje dat zijn broers daardoor hun vijandschap moesten laten gaan. Hun vijandschap smolt op het moment dat ze zich realiseerden dat hij hun misstappen totaal niet toe had gerekend. Doordat ze tot inzicht kwamen dat zij juist daardoor in leven worden gehouden, kon de vijandschap niet langer bestaan. Jozef rekende hun overtredingen en het onrecht niet aan, en zo kon hij hen het leven geven, dat is één ding, maar zo kon hij hen ook tot vrienden maken.
Bij verzoening is het idee niet primair dat aan de wereld het leven gegeven wordt, maar het primaire idee is dat vijanden niet langer vijanden meer zijn. En hoe maakt God vijanden tot vrienden van Hem? Dan moet Hij bewijzen dat dat wat zij Hem altijd hebben verweten, onjuist is. Een van de verwijten van de wereld in het algemeen is dat God het kwaad een plaats heeft gegeven en dat Hij het allemaal laat plaatsvinden, en dat God daarmee feitelijk eigenlijk een boosdoener is en het niet goed doet. Al die verwijten die een mens en de wereld van God vervreemden, die gaat God allemaal, om zo te zeggen, demonteren. Hij gaat het tegendeel bewijzen. Hij gaat bewijzen dat alles waar ze Hem van hebben beticht, niet waar is en dat Hij werkelijk degene is die Hij claimt te zijn, namelijk Liefde.
Het ultieme bewijs van Zijn liefde is dat toen God Zijn Zoon gaf en de wereld Hem aan het kruis sloeg, God zegt: "Ik reken het jullie niet toe." Want Ik ga juist via die weg jullie het leven geven. Dus door de wereld stierf Hij, maar Hij stierf ook voor die wereld. Juist dat bewijst Zijn liefde. Zo maakt God een vijandige wereld tot liefhebbers van Hem, door er het ultieme bewijs te geven van Zijn liefde. Je leest in datzelfde Romeinen 5, waar ik zojuist uit citeerde: "Misschien zal iemand nog het lef hebben om zijn leven te geven voor vrienden, maar God echter bewijst Zijn liefde daarin dat Hij voor ons stierf toen wij nog vijanden waren." Hij bewijst Zijn liefde aan een vijandige wereld. Vijandschap is voor God geen verhindering; integendeel, het is juist de aanleiding om Zijn liefde te bewijzen.
Zoals dat gegaan is in de geschiedenis van Jozef: Jozef rekende het zijn broers niet aan. Integendeel. Jozef heeft zijn hele leven ook geweten waarom het ging zoals het ging en zo heeft hij zijn broers in de armen kunnen sluiten. Ze konden hem niet luchten of zien; ze hadden zo'n haat tegen hem. Terecht of ten onrechte, in feite doet dat er niet eens toe, ze hadden zo'n haat. Maar uiteindelijk, juist door deze weg en doordat hij hun misstappen en onrecht niet heeft toegerekend, kon hij ze in de armen sluiten en was daar vrede. Dat is hoe verzoening werkt en zoals God ook door de ware Jozef deze wereld met Zich verzoent. Ziet u, God verzoent. God maakt vijanden tot vrienden van Hem.
God was in Christus de wereld met Zichzelf verzoenende, door hun misstappen niet toe te rekenen. En in ons plaatst Hij – zo staat het letterlijk, je ziet het ook in de interlineaire vertaling – het woord van de verzoening. Het mooie daarvan vind ik vooral, tenminste zo greep het mij aan: God verzoent niet alleen maar, Hij plaatst ook het woord van de verzoening in ons. Dat doet Hij. Hij doet alles. Hij verzoent en Hij plaatst ook het woord van de verzoening in ons, zodat aan Paulus de bediening van de verzoening is gegeven en hij het heeft geproclameerd.
Dat dit zo is, staat vervolgens in vers 20: "Wij zijn dus ambassadeurs" – sommige vertalingen zeggen het zo, andere vertalingen zeggen gezanten, maar een gezant is een ambassadeur. Iemand die eropuit gezonden is naar een vreemd land om zijn thuisland te vertegenwoordigen. Paulus zegt: "Wij zijn dus ambassadeurs vanwege Christus." Of eigenlijk: ten behoeve van Christus. Alsof God door ons oproept. Met andere woorden, God laat vandaag in een vijandige wereld een woord klinken. Een oproep, maar ook een aankondiging. En dan staat er: "Vanwege Christus" of "ten behoeve van Christus smeken wij". Dat is het woord. Soms zeg ik "vragen", maar er staat een veel sterker woord: smeken. Dat is met grote klem oproepen. Iemand iets vragen heeft niet de lading van iemand smeken. Christus smeekt door ons – in dit geval zegt Paulus: door ons die het woord van de verzoening hebben ontvangen, dat in ons is geplaatst. Vanwege Christus smeken wij... en nu komt die tekst waar ik naartoe wilde gaan.
De Grammaticale Sleutel: de Passieve Imperatief in Vers 20 ↑ hoofdstukken
Dat is een tekst die altijd verkeerd wordt uitgelegd. Aan het begin van deze studie gaf ik al even aan dat ik hiernaartoe wilde, omdat het echt anders is dan hoe het meestal gezegd wordt. Juist vorige week raakte ik nog betrokken in een discussie die over de verzoening ging. Er werd gezegd: "Ja, God heeft alles gedaan en nu is het aan de mens." Daarbij werd een beroep gedaan op 2 Korinthe 5: "Laat u met God verzoenen." Maar ik zal u vertellen: dat staat er niet.
Waarom niet? Wel, het Grieks is daarin heel eenvoudig. De werkwoordsvorm is namelijk passief. Zonder nu al te veel in grammaticale details verzeild te raken, is het goed om te weten dat een werkwoordsvorm actief of passief kan zijn. Het Grieks heeft daarnaast nog iets bijzonders: de medialis, de middenvorm.
Kijk, als ik zeg: "Ik rijd," dan is dat actief. Als ik zeg: "Ik word gereden," dan rijd je ook, maar dan ben je passief. In het Grieks heb je dus die middenvorm waarin zowel een passief als een actief element zit. We hebben het daar wel eens vaker over gehad in een heel ander verband. In het Nederlands kennen wij dat eigenlijk niet; wij kennen feitelijk maar twee vormen: "ik rijd" of "ik word gereden". Maar die Griekse middenvorm is beide.
Neem nu bijvoorbeeld ademen. Is dat actief of is dat passief? Je kunt zeggen: "Ik adem," maar in feite kun je niet anders. Het overkomt je ook; het is onwillekeurig. Het is niet iets waar je toe aangezet moet worden. Zelfs als je slaapt, gaat het gewoon door. Je bent daar volstrekt in, maar je kunt het in het Grieks op allerlei manieren uitdrukken. De middenvorm is dan heel geschikt, want het is iets wat je automatisch doet – het overkomt je – en het is tegelijkertijd iets wat je doet.
Een ander bekend voorbeeld is wat ze het wederkerige noemen, zoals: "Ik was mijn handen." Dat is in het Grieks ook zo'n medialis. Dat is actief, want je bent aan het wassen; jij wast je handen. Maar je wordt ook gewassen, want je handen ondergaan die actie. Dat is het passieve element. Daar gaat het om bij die middenvorm.
Terug naar de tekst. Hier staat in het Grieks een passieve vorm. Er staat dus niet: "Laat je met God verzoenen," want daar zit nog iets actiefs in. "Laten" impliceert immers dat je het gebeuren laat; er wordt dan van je gevraagd dat je het je laat overkomen. Er wordt een activiteit van je gevraagd, hoe dan ook. Maar dat staat er in het Grieks niet. Het is passief, en dat wil zeggen dat het onderwerp de actie ondergaat: je wordt verzoend.
Dit is heel bijzonder, want men zegt dan: "Ja maar wacht even, het staat hier toch in de gebiedende wijs?" We zijn erg taalkundig vanmiddag, maar ik moet dit even zeggen om het goed duidelijk te maken. Ik ga het straks ook illustreren en dan wordt het als vanzelf simpel, maar nu eerst even de theorie van het verhaal. Je hebt de imperatief, de gebiedende wijs. "Ga zitten" is een gebiedende wijs. De term die hier staat, "wordt verzoend", zie je in de interlinear ook met een uitroepteken staan; dat geeft aan dat het een gebiedende wijs is.
Tegelijkertijd is het passief. In de interlinear zie je de kenmerken van zo'n werkwoord: het is de gebiedende wijs – met een duur woord de imperatief – en het is de passieve vorm. Je ondergaat het. Jij doet niks, maar je ondergaat het. Dat is op zich eigenaardig, want normaal gesproken word je bij een gebiedende wijs tot actie gedwongen. Bij "ga zitten" moet je iets doen, namelijk gaan zitten. Of "ga liggen"; dat klinkt misschien passief, maar het is een activiteit. Normaal gesproken staat de gebiedende wijs in de actieve vorm, maar hier staat de imperatief in de passieve vorm. Dat is werkelijk uniek.
Machtswoorden van Jezus: Drie Voorbeelden van Passieve Commando's ↑ hoofdstukken
Maar weet u, met name in de evangeliën vind je daar nogal wat voorbeelden van. Want hier is het zo dat Christus als het ware door Paulus' mond dit smekend aangeeft en aankondigt, maar hier op aarde heeft de Heer Jezus deze vorm heel dikwijls uitgesproken. En ik zal u daar een drietal voorbeelden van geven. Er zijn er veel meer, maar ik vind deze wel heel erg sprekend. Het zijn voorbeelden van een werkwoordsvorm waarbij die zowel in de passieve vorm staat als in de gebiedende wijs.
In Mattheüs 8 leest u van een man die melaats was en die bij de Heer kwam. Dan lees je in Mattheüs 8 vers 3: "En Hij, Jezus, strekte de hand uit, raakte hem aan en zei: Ik wil het, wordt gereinigd." En terstond werd hij rein van zijn melaatsheid. Dit is qua werkwoordsvorm exact dezelfde als die in 2 Korinthe 5 vers 20: "wordt verzoend". Is het hier "laat u reinigen" of zoiets? Nee, de Heer sprak tot iemand die melaats was: "Word gereinigd!" In feite was het een commando. Maar kon die melaatse iets doen? Nee, die melaatse kon helemaal niets doen. Vandaar ook dat hij het in de passieve vorm onderging; hij kon helemaal niets. Maar de Heer gaf Zijn commando, zoals God ooit in den beginne sprak — we hadden het er zojuist nog even over — "Er zij licht". Dat is een commando. En hoe staat het ergens in de psalmen? Hij sprak en het was er, Hij gebood. Nou, dat is Gods commando. In feite is dit ook een profetie: "wordt gereinigd". Werd die melaatse nu tot actie aangedreven of aangespoord? Of werd er iets aan hem gevraagd? Nee, hij kreeg iets te horen en het moest gebeuren. Maar het zou ook gebeuren. Het is profetie dus, een aankondiging. Het is een prachtig voorbeeld van iets wat moet gebeuren en waarbij degene die het onderwerp is, in dit geval die melaatse, volstrekt passief is en niets kon doen, maar ook niets hoefde te doen. Dat is het aparte.
Ik zal u nog een voorbeeld geven. Dan lees je die mooie geschiedenis van die doofstomme man in Marcus 7. Dat wordt daar zelfs heel verhalend, filmisch beschreven, want er staat dat de Heer Jezus — nou, dan komt die doofstomme man bij Hem — opzag naar de hemel, zuchtte en tot hem zei: "Effata!" Dat is: "wordt geopend". Het is heel eigenaardig dat Marcus hier de Aramese woorden die de Heer Jezus heeft uitgesproken weergeeft. Het is net alsof Marcus zich nog herinnert hoe het gesproken is, of zoals hij het ooit van Petrus heeft vernomen. In ieder geval, zo gaat het als je weleens een keertje iets vertelt van wat je hebt meegemaakt en iets uit een andere taal aanhaalt; dan hoor je het die ander nog in die taal zeggen. En zo wordt het hier eigenlijk ook verhaald. De Heer Jezus zegt: "Effata". Dat is Aramees en Marcus vertaalt het ook meteen en zegt: "wordt geopend". Destijds kwamen we altijd in een samenkomst in Zoetermeer, dat was in zo'n doofstommeninstituut dat "Effata" heette. Maar wat betekent Effata? Dat betekent "wordt geopend". En wat is het bijzondere van die werkwoordsvorm? Dat is dat het een imperatief is, een gebiedende wijs. Er klinkt een commando, maar van degene die aangesproken wordt, wordt niets verwacht; hij is passief. Ja, wat dacht je wat? Als je doof bent en je krijgt een commando te horen... nou ja, te horen... Je krijgt de woorden niet mee, dat is het juist! Er wordt helemaal geen actie gevraagd. Het is zelfs bizar om eraan te denken alsof die dove iets moest doen, "laat uw oren openen" of zoiets. Nee, dat is absurd. Het is ook niet wat er staat. Er staat namelijk de passieve vorm. En dat is heel logisch, want die dove kon helemaal niets. Hij onderging het. Hoe dan wel? Wel, door Gods machtswoord, in dit geval het machtswoord van Jezus. En dit was in feite ook een aankondiging: "Je wordt geopend. Jouw oren worden geopend." En het gebeurde ook zo. Maar ook hier weer: én de imperatief én de passieve vorm. Er werd niets van de mens gevraagd, de mens kon zelfs niets bijdragen.
Heb ik er nog één? Lucas 7, nou die is misschien wel het meest treffend. Daar lees je van de geschiedenis van de jongeling te Naïn. De Heer Jezus nadert het dorpje en er vertrekt net een rouwstoet. En dan lees je: "en naderbij gekomen" bij die stoet van mensen die deze jonge man zouden gaan begraven... naderbij gekomen raakte Hij de baar aan en de dragers stonden stil. En Hij zei: "Jongeling, Ik zeg je, wordt gewekt!" In de NBG-vertaling staat "sta op", maar er staat eigenlijk letterlijk: "wordt gewekt!" Nou, dan heb je weer zo'n werkwoordsvorm waarbij de imperatief en de passieve vorm gecombineerd staan. In dit geval is het ook weer logisch dat het passief is, want wat mag je nou van een dode verwachten? Die kan niet alleen niets zien, horen of lopen; die kan helemaal niets. Het is "lazarig", hè? Ja, precies. En wat gebeurt er als je "lazarus" bent? Dan word je gewekt. En hier ook weer: het woord komt tot hem. Het is een profetie: "wordt gewekt". En je leest dan ook meteen in het navolgende — kijk maar na — hij stond op, hij ging overeind zitten en de jongeman was levend. Even los van alle andere typologische betekenissen die er trouwens ook prachtig in zitten; daar gaat het me nu even niet om. Het gaat me erom: deze man hoorde een woord, een machtswoord, een commando. Het moest gebeuren, maar er werd niets gevraagd. Er kon ook niets gevraagd worden en daarom die passieve vorm. Hij hoorde het overigens pas toen het machtswoord klonk, want hij was dood. Hij hoorde zelf niets, maar er werd een commando gehoord. Hij was weliswaar het onderwerp, maar er werd niets van hem gevraagd. En daar gaat het mij om: het is passief.
Deze voorbeelden geef ik u. In alle drie de gevallen gaat het over een woord dat Jezus sprak hier op aarde. Of Hij nu tegen een melaatse spreekt, of tegen een dove, of tegen een dode: Hij verwacht niets van hen. Vandaar die passieve vorm. En het gebeurt, want het is namelijk Zijn woord. En dat was de boodschap van Jezus hier op aarde. En nu zijn we in 2 Korinthe 5 en daar zegt Paulus: ja, het is Christus. Wij zijn ambassadeurs van Christus, of vanwege Christus. En wij laten nu ook een woord van Godswege klinken. En wat is die boodschap? "Laat u met God verzoenen?" Nee! Niet "laat u met God verzoenen". Je wordt verzoend!
Conclusie: de Bediening van de Verzoening Vraagt Niets van de Mens ↑ hoofdstukken
Ziet u wat een totaal andere boodschap dit is? Ik word hier zo verschrikkelijk blij van, echt. Dit was ook voor mij zo'n ontdekking. Wat een geweldig woord klinkt hier, wat Paulus wereldkundig mocht maken: hier wordt niets van de mens gevraagd. We zijn geplaatst in een vijandige wereld als ambassadeurs. Paulus spreekt hier, en als het woord van de verzoening ook in ons is geland – en dat is Zijn werk, want Hij plaatst dat woord in ons hart – wat vertellen we dan? Vragen we iets aan de mensen? Zeggen we dat we iets moeten doen, of dat God het 'meestal' heeft gedaan en dat jij alleen nog maar... U kent het wel, hè? Dat is het standaard evangelische verhaal. Ik heb het in mijn leven duizenden keren gehoord: "God heeft alles al gedaan, jij hoeft alleen nog maar..." En dat zou dan het woord van de verzoening zijn? Ik zeg u: dat is niet het woord van de verzoening.
En dat is ook niet de bediening van de verzoening. De bediening van de verzoening is dat God de wereld met Zich verzoent, inderdaad door de dood van Zijn Zoon, door het bloed van het kruis. Maar God is Degene die dat doet en niets van de mens vraagt. Hij maakt vijanden tot vrienden en liefhebbers van Hem. "Jullie worden verzoend", dus. Weet u wat hier zo geweldig aan is? Dat geldt trouwens in het algemeen voor het evangelie: het is een goed bericht, het is een blijde tijding. We vragen niets van de mens, in de zin van: "je moet eigenlijk wel dit of dat". Hoe vijandig ze ook zijn, we vertellen van de liefdevolle gezindheid van God. We zeggen ook: "Je bent misschien nu vijandig, maar dat maakt niet uit". De vijandschap maakt het verschil niet. Je wordt verzoend. Je wordt verzoend.
Waarom? Wel, Zijn woord klinkt. Zijn woord is machtig om elke weerstand te breken. En zoals Zijn woord in staat was om een melaatse te reinigen, een dove het gehoor te geven en een dode zelfs tot leven te wekken, zo is Zijn woord in staat – namelijk het Woord van het Kruis – om vijanden tot vrienden te maken. Dat is wat Gods woord doet. Wat wij dus tegen de mensen vertellen, dat gaat gebeuren. Geen vraag. In feite, op het moment dat je zegt dat de mens daar iets moet doen, ben je de clue juist kwijt. De essentie is namelijk: Hij doet dat.
En ja, vijandschap en vervreemding is dus ook geen verhindering. Ik houd ervan om daaraan te denken: het is geen verhindering, het is zelfs een voorwaarde! Want alleen als je vijandig bent of vervreemd, dan kún je verzoend worden. Net zo goed als dat je, om gevonden te worden, eerst verloren moet zijn. En om opgewekt te worden, moet je eerst dood zijn. Om gereinigd te worden – om even in de beeldspraak of de terminologie van zojuist te blijven – moet je eerst melaats zijn. Nou, dat is Gods woord.
En dus, wat is het geweldige woord van de verzoening? Dat God deze wereld met Zich verzoent. Wij zijn nu al verzoend, omdat het woord van de verzoening in ons is geplaatst. Hij heeft ons geraakt; we zijn overtuigd geraakt door Zijn liefde die Hij bewezen heeft, namelijk door de dood van Zijn Zoon. Hij rekent ons de misstappen niet toe; integendeel, we mogen dankbaar zijn dat Hij het juist op die manier gedaan heeft, want zo kunnen wij het leven ontvangen.
Zo gaat God dat met de hele wereld doen. Dat is Kolossensen 1, de laatste tekst waarin Paulus die term gebruikte die ik u net in de tabel liet zien: dat God door het bloed van het kruis het al met Zich verzoent. Dat is nog niet gebeurd, maar Hij doet dat. Het al. Ja. En dan mag er in de christelijke wereld misschien verachtelijk gedaan worden over de alverzoening, maar ik ben er zo ontzettend dankbaar voor dat dit de waarheid is. Dat er niets, maar dan ook werkelijk niets van de mens gevraagd of verlangd wordt. God verzoent, en Hij alleen. Amen.
UltimateGoodNews