Psalm 168 (I)
12-08-2007 - Geplaatst door Andre Piettoespraak gehouden op 12 augustus 2007 in den Haag
Psalm 168 is een compositie-psalm. D.w.z. het eerste deel is afkomstig uit Psalm 57 en het tweede deel uit Psalm 60. Het eerste deel herinnert aan de tijd die David doorbracht in de spelonk, op de vlucht voor koning Saul. Het tweede deel is geschreven toen David koning was en terugkeerde van een triomftocht. Het kan niet missen of dit alles is in hoge mate profetisch geladen. Het eerste deel (dat in de deze toespraak behandeld wordt) spreekt van de huidige tijd waarin de Zoon van David verborgen is en het koningschap nog wacht. Niet Israël maar de natiën staan in the picture. Niet de aarde maar de hemel. Niet het neerslaan van vijanden maar Gods goedertierenheid en trouw.
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: Psalm 108 als Compositiepsalm
- David in de Spelonk als Beeld van de Verborgen Christus
- David als Profeet over Toekomstige Dingen
- Psalm 108 Vers 2: Gekroond met Eer en Heerlijkheid
- Psalm 108 Vers 3: de Harp, Kinneret en de Dageraad
- Psalm 108 Vers 4: Loven Onder de Volkeren
- Psalm 108 Vers 5: Gods Hemelhoge Goedertierenheid
- Psalm 108 Vers 5: Gods Grenzeloze Trouw en Geloof
- Psalm 108 Vers 6: Eerst de Hemel, Dan de Aarde
Inleiding: Psalm 108 als Compositiepsalm ↑ hoofdstukken
Goedemorgen. Dames en heren, een wat uitgedund clubje, maar dat mag de pret natuurlijk niet drukken. U hebt er al een hele tijd naar kunnen kijken en misschien heeft u enige moeite moeten doen om te kunnen ontcijferen wat daar op het scherm staat afgebeeld. Dat komt natuurlijk vanwege het licht dat achterop het scherm schijnt. Maar wat u ziet als titel, is Psalm 168. Voor degenen die hebben kunnen ontcijferen wat er stond en die ook enige Bijbelkennis hebben, die hebben zich wellicht afgevraagd: hoe kan dat? Hoe kunnen we het over Psalm 168 gaan hebben? Twee keer zelfs, vandaag en volgende week ook nog eens een keer. Een psalm die niet eens bestaat.
Maar ik kan u uit de droom helpen. Nou, vertel het Stineke, hoe zit het? Ja, zij vult me aan: Psalm 108 en Psalm 60. En zo zit het ook. We gaan het hebben over Psalm 108 en 60. Want wat blijkt? Psalm 108 is een zogenaamde compositiepsalm – een mooi woord dat gewoon betekent dat de psalm is samengesteld uit andere psalmen. En dat is ook zo. Deze Psalm 108 is een psalm van David en het tweede deel van deze psalm komt rechtstreeks uit Psalm 60. Zodat Psalm 108 en Psalm 60 dezelfde psalmen zijn. Ik zal het u laten zien.
Psalm 108 vers 7 tot 14, dat is het tweede deel van deze psalm, is exact hetzelfde als Psalm 60 vers 7 tot 14. Tot op de letter nauwkeurig. Maar dat geldt niet alleen voor het tweede deel. Want ook het eerste deel van Psalm 108, vers 2 tot 6, komt uit een andere psalm en wel uit Psalm 57. Psalm 57 vers 8 tot 12 is ook weer tot op de letter nauwkeurig hetzelfde als Psalm 108 vers 2 tot 6. Zodat je ziet dat Psalm 108 deel 1 afkomstig is uit Psalm 57 en Psalm 108 deel 2 voortkomt uit Psalm 60.
En daar kan ik u nogal wat over vertellen. Want Psalm 108 deel 1, dat dus uit Psalm 57 voortkomt, is gecomponeerd door David toen hij in de spelonk zat samen met een heel aantal anderen en toen hij vervolgd werd door koning Saul. Het tweede deel van deze psalm, dat dus uit Psalm 60 komt, is gecomponeerd op een veel later tijdstip, namelijk toen David al koning was en heerste vanuit Jeruzalem. Je leest in Psalm 60 dat dat gecomponeerd is nadat hij vijandige volkeren had verslagen en had getriomfeerd.
Als je het zo bekijkt, dan zie je al gauw dat deze psalm aan de ene kant spreekt over een David die ooit wel gezalfd was, maar nog steeds niet erkend en geen koning was, en in de spelonk zat en vervolgd werd door Saul. Maar het tweede deel van deze psalm houdt verband met David als koning. Op de betekenis daarvan wil ik straks wat gaan wijzen en ik wil u op vooral de profetische betekenis daarvan wijzen. Want het moet natuurlijk niet verbazen dat het juist en vooral daarom gaat.
Maar ik stel voor dat we eerst even de psalm lezen zodat we weten waar het over gaat. Het is niet zo'n heel grote psalm in totaal. Vers 1. Wat we nu gelezen hebben, dat is deel 1. Dat is gecomponeerd door David in de spelonk; daar hebben we het vandaag speciaal over. Nu komt het tweede deel van deze psalm, dat dus uit Psalm 60 afkomstig is, en dat begint als volgt: "Opdat uw geliefden ten strijde toegerust zijn, geef overwinning door uw rechterhand en antwoord mij. God heeft gesproken in zijn heiligdom. Ik wil juichen, ik wil Sichem verdelen, het dal van Sukkot uitmeten. Mij behoort Gilead, mij behoort Manasse, Efraïm is de schutse van mijn hoofd, Juda is mijn heersersstaf. Moab is mijn wasbekken, en op Edom werp ik mijn schoen. Over Filistea zal ik juichen. Wie zal mij naar de versterkte veste brengen? Wie zal mij naar Edom geleiden? Zijt Gij het niet, o God, die ons verstoten hadt? Zult Gij, o God, niet uittrekken met onze heerscharen? Bied ons hulp tegen de tegenstander, want mensenhulp is ijdel. Met God zullen wij kloeke daden doen, want Hijzelf zal onze tegenstanders vertreden."
Tot zover deze psalm en dat biedt meer dan genoeg stof, zeker wanneer we de profetische dimensies van deze psalm erbij betrekken om daar twee keer een half uur of drie kwartier over te spreken.
David in de Spelonk als Beeld van de Verborgen Christus ↑ hoofdstukken
We gaan het vandaag dus over dat eerste deel hebben dat uit Psalm 57 afkomstig is, gecomponeerd toen David in de spelonk was, op de vlucht voor koning Saul. David, die man die uit Bethlehem kwam. Ik wil dat u nu meteen ook gaat denken aan die andere David, die ook inderdaad David genoemd wordt, maar vooral de Zoon van David heet. Zo begint het Nieuwe Testament toch ook heel triomfantelijk? In Matteüs 1:1 staat: "Het geslachtsregister van Jezus Christus" — dat wil zeggen: Yeshua Hamashiach, de Gezalfde — "de Zoon van David".
En hij, die David, kwam uit Bethlehem. Hij was die Goede Herder. Meerdere malen wordt dat ook in de Hebreeuwse Bijbel van hem gezegd. Hij heeft zijn leven gesteld voor de schapen. Hij heeft een keer een leeuw verslagen en ook een keer een beer. Het was dus een man die leeuwen en beren zag, dat wel, maar hij schrok er niet voor terug. Het was die man die gezalfd was nadat Samuël tot hem gekomen was in Bethlehem. Samuël was op zoek naar een van de zonen van Isaï en de laatste bleek het te zijn. Alle andere kandidaten werden verworpen, maar de Heer ziet niet aan wat voor ogen is, maar Hij ziet het hart aan. Daarom werd David gekozen. David, zijn naam betekent trouwens ‘Geliefde’. Van wie zou dat nu spreken?
David is de man die vervolgens ook de vijand versloeg. Misschien wel een van de bekendste geschiedenissen van het Oude Testament is de geschiedenis van David en Goliath. Die reusachtige vent, die Filistijn uit Filistea die neergehouwen werd door een van die vijf steentjes die David had gevonden in de rivierbedding. Vervolgens was David degene die — en daar zullen we het vandaag over hebben, of in ieder geval komt het gedeelte van de psalm dat we bespreken uit die episode van Davids leven — achtervolgd werd door Saul. Hij was degene die verborgen was in een spelonk. Hij was weliswaar bestemd om koning te zijn, hij was de gezalfde, maar niettemin werd hij niet erkend. Het zou nog een hele tijd duren alvorens hij daadwerkelijk op de troon terecht zou komen.
Terwijl hij daar in die spelonk was, voordat hij de troon betrad en het koningschap op zich zou nemen, zat hij daar niet alleen. Hij had een verzameling van een paar honderd getrouwen om hem heen; vierhonderd, lees je. Niet al te veel soeps, moet ik erbij zeggen. Want je leest ergens in Samuël dat het mensen waren die schuldeisers hadden, mensen die in de problemen zaten of conflicten hadden. Het waren in ieder geval mensen in problematische situaties, eigenlijk outcasts van de maatschappij die in de samenleving niet echt een plaats hadden. Zij hebben alles op David gezet en David had hen om zich heen in die spelonk. Maar mooi genoeg werden deze mensen, hoewel ze outcasts waren, later degenen die eervolle posities gingen bekleden in het koninkrijk van David.
U begrijpt wel dat als ik deze opsomming zo geef, dit stuk voor stuk verwijst naar die Zoon van David die duizend jaar later geboren zou worden in datzelfde plaatsje Bethlehem — het Broodhuis, de velden van Efrata. Die man die ook bekendstaat als de Goede Herder, die Zijn leven inzette voor de schapen. De man die gezalfd werd toen Hij opstond uit de doden. Dan lees je dat Hij tot Christus werd gemaakt; Hij werd gezalfd met olie, maar dan waar olijfolie werkelijk een beeld van is, namelijk van onvergankelijk leven. Degene die de Gezalfde is, de Christus, is degene die de vijand heeft verslagen. Menselijkerwijs was dat onmogelijk, maar wat bij mensen onmogelijk is, heeft God door dat mannetje David — de geliefde — gerealiseerd. De man naar Gods hart, zo lees je dat David genoemd wordt.
Hij is degene die vervolgens achtervolgd werd door Saul. Dat geldt ook voor de Zoon van David. Die werd ook achtervolgd door Saul. Weet u nog, in Handelingen? "Saul, Saul, wat vervolg je Mij?" Exact dezelfde naam. Waarbij Saulus in het Nieuwe Testament, de latere apostel Paulus, een exponent is van het jodendom, van de orthodoxe religie van het volk van Israël dat vasthield aan het oude verbond. De apostel Paulus zegt het ook als hij zijn geschiedenis doorgeeft: "Ik heb het verder gebracht in het jodendom dan velen van mijn tijdgenoten, en als een hartstochtelijk ijveraar voor mijn voorvaderlijke overleveringen heb ik de gemeente Gods vervolgd." Hij vervolgde de gemeente, maar feitelijk vervolgde hij de Zoon van David zelf. Dat zegt de Heer Jezus dan ook vanuit de hemel: "Wat vervolg je Mij?" Saul is daarmee inderdaad een beeld van het volk van Israël, of zo u wilt van het orthodoxe jodendom dat de Zoon van David ook niet accepteert.
Verborgen in een spelonk... eigenlijk is dat de positie van de Heer Jezus vandaag. De Heer Jezus is vandaag de Overwinnaar en Hij is bestemd voor de troon. Hij is daartoe ook gezalfd, maar niemand weet waar Hij is. Ik zeg het nu een beetje plat, maar niemand weet waar Hij nu verblijft en niemand ziet iets van Zijn koningschap. Hij heerst ook nog niet op de troon; Hij is nu gewoon in de verborgenheid. Hij leidt feitelijk een ondergrondse beweging die in deze wereld niet in tel is, en dat hoort ook zo. Want de troon en de kroon, dat wacht nog. Nu is Hij in de verborgenheid onder de oppervlakte, letterlijk in een spelonk, niet erkend.
Hij heeft een aantal mensen om Zich heen en dat is precies ook het werk van God in onze dagen. Er wordt een volk verzameld rondom die Zoon van David die nog steeds verworpen is, ook al is Hij de Gezalfde en zal Hij zeker de troon bereiken. In de tegenwoordige tijd is daar een groep mensen om Hem heen, en dat is louter genade, want die mensen verdienden het helemaal niet. Het stelde helemaal niets voor, dat gezelschap. Maar ze waren wel bij Degene die bestemd was voor de troon en op wie God Zijn zegel had gedrukt, de Man naar Gods hart. Kijk, daar is die David een beeld van.
Als hij daar in die spelonk is en een lied componeert, dan is dat veel meer dan alleen maar een beschrijving van de situatie waarin hij zich bevond. Het is een profetie. Het heeft een profetische betekenis omdat het verwijst naar de Zoon van David die ooit ook de Gezalfde zou zijn en die ook daar in de velden van Efrata in Bethlehem geboren zou worden. Maar die ook, al was Hij de Overwinnaar, in eerste instantie niet erkend en verworpen zou worden door Zijn volk, en zelfs achtervolgd zou worden. Dat is de positie van de Heer Jezus vandaag. Daarom durf ik te zeggen dat het eerste deel van Psalm 108 in wezen spreekt van de tegenwoordige tijd op een verborgen manier. In het Oude Testament wordt dat niet geopenbaard, maar het is er wel in verborgenheid aanwezig.
Laten we eens naar Psalm 108 kijken. Ik hoop dat u het allemaal een beetje fatsoenlijk kunt zien, en anders licht ik het zelf wel toe als dat nodig is. Zo begint Psalm 108: "Een lied. Een psalm van David." Ik heb al wat over deze man verteld, maar laat ik u nog eens wat anders zeggen.
David als Profeet over Toekomstige Dingen ↑ hoofdstukken
Laat ik eerst een citaat geven van wat Petrus ooit over deze David zei. Dat is een citaat van Petrus op de Pinksterdag in Handelingen 2. Je leest daar dat Petrus zo uit zijn hoofd een heel gedeelte uit het boek van de Psalmen aanhaalt. In zijn geval haalde hij Psalm 16 aan. Er zijn vele psalmen van David, maar wat blijkt, is dat in het Nieuwe Testament al die psalmen van David – en trouwens, dat geldt voor heel de Schrift – betrekking lijken te hebben op Hem die zou komen.
Petrus zegt het gewoon zwart op wit, heel duidelijk. Hij zegt: "Mannenbroeders," dat zegt hij dus tegen zijn volksgenoten, "men mag vrijuit tot u zeggen van de aartsvader David dat hij én gestorven én begraven is, en zijn graf is bij ons tot op deze dag. Daar hij" – dat is David dus – "nu een profeet was..." Een heleboel mensen ontgaat dat. Een heleboel mensen denken: David was een dichter, David was een poëet. Dat was David natuurlijk ook, maar hij was nog veel meer. Hij was een buitengewoon capabele man en hij was ook nog eens heel erg muzikaal. Ik kom er straks nog even op terug. Maar hij was veel meer: hij was een profeet.
Petrus zegt vervolgens: "...daar hij nu een profeet was en wist dat God hem onder ede gezworen had één uit de vrucht van zijn lendenen op zijn troon te doen zitten." Dat wil zeggen: iemand die uit hem zou voortkomen, het zaad van David. Zo lees je het, zo wordt het ook letterlijk genoemd. David heeft in de toekomst gezien en gesproken van de opstanding van de Christus. Als ik het in het Hebreeuws zeg, zeg ik de Mashiach, en als ik het in het Nederlands zeg: de Gezalfde. Dat is allemaal hetzelfde, het zijn alleen verschillende talen.
David was dus een profeet. Hij heeft in de toekomst gezien en hij heeft gesproken over, nou onder andere, zegt Petrus hier, de opstanding van de Christus: "dat hij niet aan het dodenrijk is overgelaten, noch zijn vleesontbinding heeft gezien." Daarmee refereert hij aan Psalm 16, maar ik zal u vertellen: Psalm 16 is slechts één van de vele voorbeelden daarvan. Petrus zet ons hier gewoon op het goede spoor. Hij zegt: "Denk erom, die David, die illustere koning van Israël, een van de bekendste en belangrijkste figuren in het Oude Testament, in de Hebreeuwse Bijbel; David was een profeet en hij heeft gesproken over toekomstige dingen."
In hoeverre David het allemaal zelf verstaan heeft? Ach, daar zou je over kunnen discussiëren, maar dat maakt voor het verhaal helemaal geen enkel verschil. God wist het, en dat is veel belangrijker. Kijk, dus als er staat "een psalm van David", dan moeten we op voorhand al weten dat dit meer is dan poëzie. Het is meer dan een lied. Het is profetie, omdat David in de toekomst heeft gezien en over de toekomst heeft gesproken. We zullen het ook gewoon zien. Psalm 108, we gaan door.
Psalm 108 Vers 2: Gekroond met Eer en Heerlijkheid ↑ hoofdstukken
In vers 2 staat dan: "O God, mijn hart is bereid." Als u een NBG-vertaling hebt, dan staat er: "Mijn hart is gerust." Maar in de Statenvertaling staat dat ook correct: "Mijn hart is bereid." Dat wil zeggen: gereedgemaakt. "Ik zal zingen en zal psalmzingen." En dan staat er in de NBG-vertaling: "ja, van harte." Dat vind ik prima, maar het staat er niet letterlijk. Er staat letterlijk — en ook dit geeft de Statenvertaling weer correct weer — "ook mijn eer", of "ook mijn heerlijkheid". Het Hebreeuwse woord kabod. Heerlijkheid.
Dat is eigenaardig hoor, als je daar even bij stilstaat dat David dat zegt. David als profeet zegt: "O God, mijn hart is gereedgemaakt." Er is het een en ander aan voorafgegaan, maar dat was niets anders dan de wijze waarop God hem bereid maakte. Hij zegt: "Ik zal psalmzingen, ook mijn eer." Hoezo mijn eer? Moet u zich voorstellen dat David daar, met een stel bandieten en struikrovers — om het even met mijn woorden te zeggen — in een spelonk zit en spreekt over "mijn eer". Wat was zijn eer dan? Nou, wat dacht u ervan dat David wist dat hij bestemd was voor de troon? David wist dat. Waarom? Ooit was Samuel daar in Bethlehem gekomen en had hem gezalfd. David wist dat; dat was ook de eer van David.
En weet u waar ik dan aan moet denken? Aan die andere David, die Zoon van David, die ook in de tegenwoordige tijd degene is die gekroond is. Laat ik het maar gewoon lezen uit Hebreeën 2. Wij zien Jezus niet met dit fysieke oog, maar gewoon met het oog van geloof. Als je de Schrift kent, dan zie je Jezus. "Wij zien Jezus, die voor een korte tijd beneden de engelen gesteld was." Hoezo? Nou, vanwege het lijden van de dood. Engelen sterven niet, hè. Dus toen de Heer Jezus stierf, werd Hij voor een korte tijd — drie dagen namelijk — gesteld beneden de engelen. Het staat erbij, hoor: "vanwege het lijden van de dood, opdat Hij door de genade van God voor eenieder de dood zou smaken." En nu wordt de tussenzin eigenlijk afgemaakt: "wij zien Jezus met heerlijkheid en eer gekroond".
En Hij, die Jezus, mag dan nu degene zijn die in de spelonk is. Ja, je kunt het ook via een andere kant benaderen; je kunt ook zeggen dat Hij in het hemels heiligdom is als de Hogepriester. Maar dat is weer een ander Bijbels beeld. Ik had ook nog kunnen zeggen: Hij is in de gevangenis, net als die Jozef, weet u dat? Die ook later op de troon zou komen trouwens. Dat zijn allemaal plaatjes en illustraties. Het hele Oude Testament is niets anders dan één groot plaatjesboek van de Zoon van David, Hij die komen zou. Maar Hij is nu weliswaar degene die nog niet op de troon zit en door iedereen gezien wordt. Nee, dat is ook zo, Hij is degene die in de spelonk is, maar niettemin gekroond met eer en heerlijkheid. Denk erom!
Psalm 108 Vers 3: de Harp, Kinneret en de Dageraad ↑ hoofdstukken
Waak op, dan gaat Psalm 108 nog verder: "Waak op, gij luit en harp!" Ja, David had natuurlijk wat met een harp. Als er één is die wat met een harp had, dan is het wel David. Dat lees je zo vaak. Het Hebreeuwse woord voor harp is het woordje kinor. En u weet, die harp speelt een grote rol in Davids leven. Al toen hij herder was, heeft hij bekende, misschien wel de allerbekendste psalm gecomponeerd: de 23e, "De HEERE is mijn Herder". Maar hij wordt ook bij een andere gelegenheid geroepen, juist als hij gezalfd is. Dan lees je dat hij bij Saul geroepen wordt, omdat Saul last had van depressieve buien. Nou ja, zo staat het niet letterlijk in de Bijbel hoor, maar er kwam een boze geest over hem en dan werd hij zeer neerslachtig. Dan was het David die bij hem geroepen werd als een zeer vaardig, muzikaal man. En als hij op de harp speelde, dan lees je dat de boosheid en de boze geest van Saul weken. Het was betrekkelijk, dat weet ik ook wel, want uiteindelijk trachtte Saul hem ook nog aan een speer te spietsen. Maar niettemin, dat was de uitwerking.
Dan weet je ook meteen waar een harp — trouwens muziekinstrumenten in het algemeen, maar de harp misschien wel in het bijzonder — een beeld van is: van wat het Woord van God doet. Er is niets wat een boze geest of je gemoedsgesteltheid zo kan doen wijken als juist het Woord van God en de lievelijke klanken die het voortbrengt. Dat is genoeg om inderdaad in volkomen rust, vrede en blijdschap te komen. Vrolijke klanken; ja, dat is de power of music, maar dat is precies ook wat het Woord van God doet.
Nou, om even weer terug te komen op mijn verhaal: dat Hebreeuwse woord voor harp is kinor. De Zoon van David had ook wat met de kinor, want er is namelijk een woord dat daar direct van afgeleid is en dat is het woordje Kinneret. Zegt u dat wat? Het Meer van Kinneret. Ik geef toe dat het plaatje dat ik hier heb een satellietfoto is, maar de naam "Meer van Gennesaret" komt gewoon van het woord Kinneret. In het Oude Testament, ook in uw vertaling, leest u meerdere malen over Kinneret. Dat is het meer. Maar weet u waarom dat meer Kinneret heet, of eigenlijk waarom het "Harp" heet? Nou, gewoon omdat het de vorm van een harp heeft. Echt waar, het heeft gewoon de vorm van een harp; je kunt het zo zien. Waarom die harp daar zo te zien is? Het past helemaal en dan zie je: het is een harp.
Dus David had wat met een harp, maar de Zoon van David ook. Waar heeft de Heer Jezus Zijn Woord gesproken? Waar heeft Hij geheimenissen ontsluierd? Dat staat ergens ook in de Psalmen: "Ik zal mijn geheimenissen ontsluiten bij het geklank van de harp" — Psalm 49 is dat, geloof ik. Ja, waar heeft de Heer Jezus Zijn geheimenissen verteld? Met name inderdaad bij de harp, bij Kinneret.
Goed, "Waak op, gij luit en harp!" Op de een of andere manier hebben die instrumenten ook nog iets te maken met ontwaken en met opstanding. "Waak op, gij luit en harp, ik zal in de dageraad ontwaken." "Opwaken" staat er in de Statenvertaling. Een gegeven vertaling heeft het weergegeven met "ik zal het morgenrood wekken", maar dat is niet wat er staat. Er staat: "Ik zal in de dageraad opwaken." Dat wil zeggen: opstaan. Bij het morgenrood, bij het krieken van de dag; als het licht begint te worden, dan zal ik opstaan, zegt David. Maar over wie zou hij het zeggen? Nou, ik citeer dan gewoon nog een keertje de apostel Petrus, die zegt dat David een profeet was en dat hij in de toekomst heeft gezien en heeft gesproken over de opstanding van Christus, die inderdaad in de morgenstond bij het krieken van de dag, bij het morgenrood, zou opwaken.
En wat lees je dan? Je leest dat de Heer Jezus in de nacht voordat Hij stierf, zei: "Straks, als Ik opgewekt zal zijn..." Ik geloof niet dat het doorgedrongen is, dat het kwartje gevallen is bij de discipelen die dat toen aanhoorden. Hoewel ze het later in herinnering hebben geroepen en ze het hebben opgetekend. Toen begrepen ze het niet. Maar de Heer Jezus heeft toen in de nacht voordat Hij overgeleverd werd, gezegd: "Doch nadat Ik zal zijn opgewekt..." Dat was in Jeruzalem. "...zal Ik u voorgaan naar Galilea." Later wordt het herhaald: ze moesten naar Galilea. Dat wil zeggen dat de Heer hen daar openbaar zou worden, in het Galilea der heidenen. Hij zou openbaar worden bij de Zee van Kinneret. Bij de harp. Ja ja, daar zou Hij naartoe gaan.
En ik geloof ook dat die zee in feite een beeld is van de volkeren. De Heer Jezus stond op in Jeruzalem, maar het heil werd inderdaad aangeboden aan Israël. Maar wat is de beschrijving van het boek Handelingen? Wel, Israël wees het af. Hij wordt vervolgd, Saul. En wat gebeurt er dan met het heil? Nou, dan wordt Saulus tot een Paulus gemaakt en dan gaat het heil naar de volkeren, dan gaat het naar de zee toe. En wat lees je nu in Psalm 108?
Psalm 108 Vers 4: Loven Onder de Volkeren ↑ hoofdstukken
Terwijl David daar dus in die spelonk is, dan zegt hij: "Waak op, harp, en ik zal opstaan in de ochtend." En dan zegt hij nog iets: "Ik zal U loven, o HERE, onder de volkeren. U zal ik psalmzingen onder de natiën." Let op, we gaan het daar de volgende keer nog over hebben, dat is heel mooi hoor. Maar het tweede deel van de psalm, Psalm 108, dat gaat over David als koning en dat hij zijn heerschappij zal gaan vestigen in Jeruzalem en de wijze waarop hij zal triomferen over de volkeren. Straks, in de nabije toekomst, gaat dat gerealiseerd worden.
Maar voordat het zover is, dan spreekt David in de spelonk en dan zegt hij: "Ik zal U loven, o HERE, onder de volken. U zal ik psalmzingen onder de natiën." Achteraf kunnen wij zien dat het niet voor niets is dat het op deze wijze geformuleerd wordt. Juist ook omdat in de tegenwoordige tijd de Heer Jezus de Gezalfde is, maar Hij is verborgen in een spelonk, Hij is niet openbaar. En waar bevindt Hij zich nu dan? Te midden van de volkeren, te midden van de natiën. Daar is de Zoon van David nu. Je kunt het ook vanaf de andere kant benaderen: Hij is nu in de hemel, maar Zijn lichaam bevindt zich op aarde, en dat is in wezen Hijzelf. "Saul, Saul, wat vervolg je Mij?" Hij bevindt zich onder de volkeren. En wat de Heer Jezus vandaag doet, is dat Hij de Heer groot maakt te midden van de natiën. Ja, in een spelonk, terwijl er verder niets gezien wordt. Hij maakt Hem groot te midden van de natiën en onder de volkeren.
Ik lees Kolossenzen 1, daar schrijft Paulus over het geheimenis, de verborgenheid die eeuwen en geslachten lang verborgen is geweest, maar thans geopenbaard is aan Zijn heiligen. En dat gaat ook over de dingen juist van de Schrift, dat er zoveel in de Bijbel staat opgetekend in de Hebreeuwse Bijbel, maar het was allemaal verborgen. En wat Paulus doet in zijn bediening: hij neemt de bedekking weg. En wat gebeurt er als je de bedekking wegneemt? Dat is een ontdekking, en dan ga je zien wat er allemaal al verborgen stond in die Hebreeuwse Bijbel.
Nou, en wat wordt er dan openbaar? Het geheimenis dat al die aionen voorafgaand aan dat ogenblik en geslachten lang, generaties dus, verborgen is geweest, maar thans in de dagen van het Nieuwe Testament geopenbaard is aan Zijn heiligen. Hun heeft God willen bekendmaken hoe rijk de heerlijkheid van dit geheimenis is onder de natiën: Christus onder u – en dat was een meervoud hè – Christus onder u, natiën, de hoop der heerlijkheid. Dat is waar Christus vandaag is: in het verborgene, inderdaad te midden van de natiën, dat wil zeggen in Zijn lichaam. Maar Zijn lichaam is ook een verborgenheid in onze dagen. Het klopt allemaal.
Ziet u hoe die dingen matchen? Ziet u hoe die dingen corresponderen? Dat eerste deel van Psalm 108 spreekt van de tegenwoordige tijd. David in de spelonk, nog steeds geen koning, maar niettemin spreekt hij over: "Ik zal U psalmzingen en groot maken onder de volkeren, onder de natiën." Ja, o wacht, ik moet het even goed doen, want Psalm 108 gaat dan verder. Want hoger... eventjes nog voorafgaande: ik zal U loven onder de volkeren, U zal ik psalmzingen onder de natiën. Waarom? Waarom zal hij Hem psalmzingen? Waarom Hem groot maken? Nou, je moet eens opletten op het motief. Dat vind ik ook zo mooi, omdat dat precies ook naadloos aansluit bij de prediking die in onze dagen ook op de kandelaren gesteld zou zijn en die in onze dagen geldt. Nou, let op wat David dan zegt.
Psalm 108 Vers 5: Gods Hemelhoge Goedertierenheid ↑ hoofdstukken
Want hoger dan de hemel is Uw goedertierenheid. Weet u waar ik daar nou aan moet denken? Aan wat de apostel Paulus bijvoorbeeld schrijft in Efeze 2. Hij zegt daar dat Hij ons mede heeft opgewekt. En die 'ons', dat zijn wij; gelovigen uit de natiën, gelovigen uit Jood en heide — het maakt niet uit wat voor afkomst ook. Al ben je nog zo'n schorriemorrie, al deug je van geen meter, dan ben je juist geschikt om daar in die spelonk bij Hem te gaan zijn. God heeft trouwens juist dat ook uitverkoren; dat lees je in de Korinthebrief. God heeft niet het edele uitverkoren. Nee, Hij heeft een voorkeur voor dat wat onedel is en krachtloos en zwak is, en wat eigenlijk helemaal niets voorstelt. Want daar kan Hij wat van maken. Daar kan Hij Zijn genade in demonstreren.
Hij heeft ons mede opgewekt. Dat wil zeggen: Hij heeft ons dezelfde positie gegeven als Hij. Hij heeft ons mede opgewekt en ons mede een plaats gegeven in de hemelse gewesten in Christus Jezus, waar Hij nu is. Het Hoofd is daar, het lichaam is hier beneden. Hij heeft ons mede een plaats gegeven in de hemelse gewesten in Christus Jezus om in de komende eeuwen, de komende wereldtijdperken, de komende aionen, de overweldigende rijkdom van Zijn genade te tonen naar Zijn goedertierenheid over ons in Christus Jezus. Want door genade bent u behouden. Ik had het nog verder kunnen citeren: niet door werken, maar door geloof. En er staat nog bij dat dit niet uit uzelf is, maar het is Gods gave. Kortom: waar blijft de roem? Dat staat er vervolgens achter. Het is uitgesloten! Er is niets om je op te beroemen. Het is van het begin tot het einde genade en nog eens genade.
In dat perspectief van wat wij nu weten, moet je gewoon Psalm 108 lezen. David in de spelonk, terwijl hij zegt: "Ik zal U psalmzingen onder de natiën." Want hoezo? Hoger dan de hemel is die goedertierenheid. Sorry, ik kan er niets aan doen, maar ik denk dan meteen aan die goedertierenheid die ons bewezen is. Dat Hij ons vanuit de diepste diepte heeft verhoogd, puur om niet, tot de hoogste hoogte. Hij heeft ons mede een plaats gegeven in de hemelse gewesten in Christus Jezus. Hoger dan de hemel is Uw goedertierenheid. Dat is toch machtig?
Ik zal het nog eens even voorlezen. Ik was net in Efeze 2, maar dan gaan we naar Efeze hoofdstuk 3. Daar schrijft Paulus over de heilsplannen die God heeft met de gemeente in het bijzonder, maar met deze wereld in het algemeen; met hemel en aarde, met Zijn schepping. En dan zegt hij op een gegeven moment dat hij zijn knieën buigt voor de Vader, naar Wie alle vaderschap genoemd wordt. En dan schrijft hij: "Geworteld en gegrond in de liefde, zult u dan samen met alle heiligen..." Want in je uppie kun je dat niet; dan kun je dat allemaal nooit bevatten. Wat niet? Nou, om samen met alle heiligen in staat te zijn te vatten hoe groot de breedte, de lengte, de hoogte en de diepte is. Van wat? Nou, van die raadsbesluiten, die plannen van God waar de apostel het over had. Over dat plan van de aionen waar hij het in Efeze 3 over had; dat we samen met alle heiligen in staat zouden zijn te vatten — wat eigenlijk niet kan hoor, want er staat trouwens ook bij: "en te kennen de liefde van Christus, die de kennis te boven gaat."
Dat is in wezen een tegenstrijdigheid, want je benadert het, maar je kunt het nooit volledig bevatten. Je kunt er vol van worden, maar je kunt het nooit helemaal omvatten. Net zo goed als dat we gisteren bij de zee waren; dan kun je naar de zee lopen met een emmertje en dan schep je gewoon in de zee. Dan is dat emmertje vol van de oceaan. Dan zou je dus kunnen zeggen: de oceaan is in dat emmertje. Maar dat is natuurlijk maar bij wijze van spreken. Want ja, dat emmertje is vol van de oceaan, dat is waar, maar de oceaan zit er toevallig niet helemaal in. Dat kan namelijk nooit. Zelfs ook niet samen met alle heiligen; dan kun je uiteindelijk dat alles niet vatten. Zo groot is het.
Als je het dan hebt over de breedte van dat plan van God... nou, daar zingen we toch weer een lied over? Het is een kinderliedje, hè? Ja precies: "Wijd, wijd, wijd als de zee." We hadden het erover, hoe ging het ook alweer? Je kunt er niet omheen. Hoog, hoog, hoog als de lucht, wijd, wijd, wijd als de zee, diep, diep als waterblauw, is Jezus' liefde voor jou. Zo is dat. En voor iedereen! Want zo breed is het namelijk; je kunt er niet omheen. Al zou je eromheen willen, je kunt er niet omheen, want het is namelijk zo breed dat het allen omvat. We lazen dat net al in Hebreeën 2, dat Hij door de genade Gods voor ieder de dood zou smaken. Zo breed is het.
En niet alleen die breedte, maar ook de lengte. Als je het hebt over de lengte van die plannen van God, dat is zo ongelooflijk. Efeze begint er al mee; hij spreekt over "vóór de nederwerping van de wereld". Voor de tijden van de aionen had God Zijn plan al klaarliggen. Ja, dat is als je terugkijkt. Maar als je die tijdslijn even helemaal doortrekt en je gaat dan door de aionen heen, dan kom je bij de afsluiting van de aionen. Als Gods plan gerealiseerd is en Hij alles in allen zal zijn. Wel, dat heeft te maken met die lengte van Gods plannen. De breedte: je kunt er niet omheen. De lengte: het gaat terug tot vóór de aionen en het handelt over wat er na de aionen zal zijn, zoals God dat gerealiseerd zal hebben. En Hij verkondigt vanaf het begin al de afloop. Waarom? Hij is God. Daarom; Hij is God. Hij heeft alles in de hand, Hij beschikt het en Hij doet het zoals Hij het plant.
En de hoogte en de diepte? Daar spreekt de apostel juist ook in deze brief zo prachtig over. De hoogte... we zeiden er zojuist al wat over. Over de Heer Jezus Die in de gestalte Gods was. Hij heeft Zich vernederd, Hij is gehoorzaam geworden tot de dood van het kruis. Dat is vernedering: tot de dood van het kruis. De meest verachtelijke, afschrikwekkende dood die je je maar kunt denken, daartoe is Hij afgedaald vanaf de grootste hoogte. En daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd en Hem de naam gegeven boven alle namen. Opdat in de naam van Jezus elke knie zich zou buigen, van hen die in de hemel, die op de aarde en die onder de aarde zijn. We hadden het er net over: je kunt er niet omheen, maar dat blijkt dan toch maar weer. Dat is de hoogte.
En de diepte, daar heb je het dan ook over. Er bestaat geen hoogte zonder diepte natuurlijk. Maar die hoogte heeft Hij juist bereikt doordat — en die zal ook gerealiseerd worden juist doordat — Hij die dood heeft gesmaakt en Zich vernederd heeft tot de dood van het kruis. Dieper kon niet. Kijk, dat zijn die plannen van God, waarin de liefde van God tot uitdrukking is gekomen in Christus. Om die te kennen en in staat te zijn te vatten hoe groot de breedte, de lengte, de hoogte en de diepte is, en daardoor ook de liefde van Christus te kennen die de kennis te boven gaat.
Psalm 108 Vers 5: Gods Grenzeloze Trouw en Geloof ↑ hoofdstukken
Psalm 108 gaat verder met de woorden: "Tot aan de wolken reikt uw trouw." Eigenlijk is "wolken" hier niet zo’n gelukkige vertaling, want dat klinkt toch weer een beetje gelimiteerd. Het Hebreeuwse woord staat simpelweg voor de lucht. In het Engels zeggen ze: "The sky is the limit." Dat is precies wat hier bedoeld wordt: de hemel is de grens, wat betekent dat er geen grens is. We lazen immers al dat Zijn goedertierenheid hoger is dan de hemel, en Zijn trouw reikt tot aan de lucht.
Het woordje "trouw" dat hier wordt gebruikt, is het Hebreeuwse woord emmet. Dat heeft alles te maken met aman. Emmet betekent waarheid: als God iets zegt, dan kun je daarvan op aan en dan staat dat vast. Van dat woordje emmet is ook ons woord "amen" afgeleid: beamen dat het waar is, vast en zeker. Het is prachtig dat David, terwijl hij daar in die spelonk verblijft, God bezingt. Hij heeft het over de opstanding in de vroege ochtend en over het grootmaken van God onder de natiën. Waarom? Vanwege de goedertierenheid van God die hemelhoog is en vanwege Zijn trouw die tot aan de lucht reikt.
Dat zijn precies de waarheden die vandaag, in deze huishouding en bedeling waarin de Zoon van David nog steeds in de verborgenheid verblijft, verkondigd worden. Wij leven in de bedeling van de genade Gods. Daarin wordt gesproken over Gods goedertierenheid en over Zijn trouw; dat Hij het werk van Zijn handen niet laat varen. Ik vind dat een van de mooiste verzen. In Romeinen 3 vers 3, midden in het betoog van Paulus, staat: "Wat toch is het geval? Als sommigen ontrouw geworden zijn, zal dan hun ontrouw de trouw van God tenietdoen?" En het antwoord luidt: "Volstrekt niet!"
U moet zich realiseren dat het woordje "trouw" hier hetzelfde woord is als "geloof". Als u een Statenvertaling hebt, zult u zien dat daar staat: "Als sommigen ongelovig geworden zijn, zal dan hun ongeloof het geloof van God tenietdoen?" Dat is mooi: het geloof van God. God gelooft. Waarin? Om te beginnen gelooft Hij als geen ander in Zijn eigen Woord. Weet u waarom? Hij weet wat het waard is. Er is ook niets wat de waarheid ongedaan zou kunnen maken. Als een mens iets belooft, is dat altijd onder voorbehoud. Als ik zeg: "Morgen ben ik bij je, ik beloof het," dan is dat altijd onder de voorwaarde dat ik er morgen nog ben. Dat zijn beloften op basis van menselijke vermogens en een menselijk vooruitzicht, en dat stelt niet veel voor. Een mens kan niets met zekerheid over de toekomst zeggen. Maar God wel. God weet wat er gaat gebeuren. God is trouw en Hij gelooft in Zijn Woord.
God gelooft ook in Zijn scheppingen, omdat het Zijn werk is. Dat laat Hij nooit varen. Dat heeft niets te maken met onze werken of met onze trouw. Vooral religieuze mensen hebben er een handje van om altijd maar te zeggen: "Ja, maar ik geloof." Maar Paulus zegt in Efeze 2 dat we door genade behouden zijn, door geloof dat niet uit onszelf is, maar een gave van God. Hier staat dus: als sommigen ongelovig geworden zijn, zal dan hun ongeloof het geloof van God tenietdoen? Alsof dat ook maar iets verandert aan Gods plannen! Nee, natuurlijk niet. Het gaat namelijk niet om het geloof van de mens, maar om het geloof van God. Hij is trouw en Hij laat je niet varen. Hij laat nooit varen het werk van Zijn handen.
Dat is nu juist de machtige boodschap van Gods liefde die we aan iedereen mogen vertellen. Vertel het maar! Niet met de nadruk op "jij moet je bekeren" of "jij moet dit of dat". Je kunt gewoon vertellen: God houdt van jou. God is jouw Redder, want de prijs is voor je betaald. Geloof dat nou gewoon! Het is om niet. Daarom is het antwoord van Paulus zo duidelijk: "Volstrekt niet!" Kijk, dat is die machtige boodschap die vandaag mag klinken. De Zoon van David mag dan nu in de spelonk zijn — miskend, vervolgd en niet in tel in deze wereld — maar dat maakt niet uit. Die tijd van openbaring komt nog.
Psalm 108 Vers 6: Eerst de Hemel, Dan de Aarde ↑ hoofdstukken
Want dan staat er nog het laatste vers waar we het over moeten hebben: vers 6 van Psalm 108. "Verhef U" – wees verheven – "boven de hemelen, o God." Nou, dat is Hij; Hij is verheven boven de hemelen. En dan staat er: "Uw heerlijkheid zij over de ganse aarde." Eerst de hemel, dan de aarde. Dat is eigenaardig en het hoort ook weer helemaal in dit verhaal thuis.
Eerst de hemel. God roept vandaag een volk voor de hemel en straks pakt Hij alsnog weer de draad op met het volk van Israël. Want Hij laat nooit varen het werk van Zijn handen; God heeft Zijn volk niet verstoten. Hij heeft het tijdelijk terzijde gesteld, maar om één reden: om daarna gewoon de draad weer op te pakken. Dat is God, dat is Zijn trouw; daar staat Hij garant voor. Maar eerst de hemel, dat had je niet verwacht. Dat was ook niet openbaar in het Oude Testament, maar verborgen stond het er wel. Waar bijvoorbeeld? Nou, in Psalm 108.
Eigenlijk zie je het trouwens altijd. Denk maar eens aan het fenomeen van het eerstgeboorterecht, dat nooit naar de eerste gaat, maar in de Bijbel altijd naar de tweede. Het was niet Rachel, maar het werd Lea – eerst. Je zou zeggen dat toen de Messias verscheen, het heil eerst tot Israël zou komen. Dat was ook zo, en toch werd het 'Lea', om het zo te zeggen. Het ging naar die ander. Het ging naar Efraïm – daar kom ik trouwens de volgende keer over te spreken – niet naar Manasse, maar naar Efraïm.
Toen vond er een omkering plaats. Weet u dat nog van Jakob, die op zijn sterfbed lag? Manasse was de eerstgeborene en die was dus aan de rechterkant van Jakob geplaatst. Jakob lag op zijn sterfbed en hij zou de zegen geven aan zijn oudste kleinzoon Manasse, aan zijn rechterhand. Efraïm, de tweede zoon van Jozef, was aan zijn linkerhand gesteld. Daar zat Jakob en hij ging de zegen geven. Dan zou je zeggen: die rechterhand gaat zo op het hoofd van Manasse en de linkerhand op het hoofd van Efraïm. Maar Jakob wist hoe het zat; hij wist uit ervaring dat het eerstgeboorterecht nooit naar de eerste gaat. Hij heeft zelf heel veel moeite gedaan dat het anders zou zijn, maar zo ging het ook al bij Isaak en zo ging het ook al bij Abraham. Zo was het altijd.
Het gaat er nu even om: Jakob lag daar op bed, hij kon niet zoveel meer, maar dit kon hij nog wel doen. Het staat in Genesis, in een van de laatste hoofdstukken, hoofdstuk 48 of 49. Daar zie je dat hij zijn rechterhand legt op Efraïm. Die kreeg het eerstgeboorterecht en Manasse ontving de tweede zegen. Waar het om gaat, is dat het eerst naar de hemel ging en dan naar de aarde. Het was heel vreemd: vandaag wordt er een volk verzameld in een spelonk, een volk dat in de wereld veracht is, maar het is bestemd voor de troon, voor de hemel. "Verhef U, o God, boven de hemelen; Uw heerlijkheid zij over de ganse aarde."
Zo gaat het straks. Het is precies zoals het ook in het Onze Vader staat: "Uw koninkrijk kome, Uw wil geschiede, gelijk in de hemel, alzo ook op de aarde." Als de Gods wil in de hemel zal geschieden – en dat gaat binnenkort ook echt gebeuren als wij onze plaats in de hemelen gaan innemen – dan lees je dat de duivel en zijn personeel op de aarde gegooid worden. Dan zal Gods wil inderdaad in de hemel gaan geschieden en Zijn koninkrijk gaat zich uitbreiden vanaf de troon in de hemel naar de aarde. Alzo ook op de aarde. Vanaf Zijn troon vestigt de Zoon Zijn heerschappij.
Daar wil ik graag de volgende keer wat meer over vertellen, want dit was het eerste deel van deze Psalm 108. David in de spelonk, sprekend over de Zoon van David in de tegenwoordige tijd. Zullen we de Heer, onze Herder, bedanken?
Hemelse Vader, we willen U dankzeggen dat we met Uw woord geconfronteerd zijn. Dat U Uw woord bekend hebt gemaakt en dat U het een plaats hebt gegeven in ons hart. Heer, we danken U dat Uw woord zo enorm rijk is. Dat weten wij, maar dat wist David drieduizend jaar geleden ook al, toen hij daar bij zijn schapen zat en dit lied componeerde: "De Heer is mijn Herder, mij ontbreekt niets." U geeft ons alles wat we nodig hebben, en zoveel meer. We mogen achter U aangaan, en terwijl wij achter de Herder aangaan, achtervolgen ons weer heil en goedertierenheid. Niet maar voor even, maar al de dagen van ons leven.
Heer, wat is het geweldig wat U voor ons bestemd hebt en in petto hebt. Wat is het geweldig dat we Uw woord meer en meer mogen leren kennen en dat U Uw woord ook geopenbaard hebt. Dat U al die verborgenheden in de Hebreeuwse Bijbel, in het Oude Testament... dat U de bedekking daarvan hebt weggenomen. Dat we mogen zien dat het spreekt van de Heer Jezus Christus, de Zoon van David. Hij zal degene zijn die straks zal komen en Zijn troon zal opeisen in datzelfde Jeruzalem waar ooit David ook geregeerd heeft, om vanuit die stad ook wereldwijd te gaan heersen.
Heer, maar zover is het nog niet. Wij leven in de tijd dat wij al weet mogen hebben van die David die gezalfd is, die de overwinning behaald heeft, maar die nog steeds miskend wordt. Hij verblijft als het ware nog steeds in een spelonk in deze wereld, onder de oppervlakte, buiten de maatschappij. Heer, wij mogen bij die David horen, bij die Zoon van David. We worden door Hem verzorgd en Hij accepteert ons. Hij selecteert ons niet op kwaliteit, integendeel; Uw voorkeur gaat altijd uit naar het berooide, naar dat wat zwak is, wat niets kan en wat zich ook niets verbeeldt.
Heer, we danken U dat we dat mogen weten. Dat we, terwijl we in die spelonk met de Zoon van David verblijven, door Hem verzorgd worden en dat we het lied zingen van Uw goedertierenheid die hemelhoog is, en Uw trouw die tot aan de lucht reikt en die zonder enige limiet is: oneindig.
UltimateGoodNews