Paulus in de profetie
12-05-2019 - Geplaatst door Andre Piettoespraak gehouden op zondag 12 mei 2019 te Zoetermeer
In Handelingen 13 lezen we hoe vanwege Israëls afwijzing het Evangelie naar de natiën gaat. En Paulus motiveert dit vanuit Jesaja 49 waar we de tweede profetie vinden over “de Knecht van JAHWEH”. Hoe deze tevergeefs zou arbeiden onder Israël en daarom door GOD gesteld zou worden tot een licht voor de natiën. En dan verklaart Paulus: dat gaat over mij en mijn missie onder de natiën! Maar hoe kan dat? Paulus is Christus toch niet? Of… zou Christus zich misschien openbaren in en via Paulus…?
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie: Paulus in de Profetieën
- Handelingen 13: Paulus Wendt Zich tot de Natiën
- Jesaja 49: de Verborgen Knecht van Yahweh
- De Verwerping Door Israël en het Hemelse Arbeidsloon
- Jesaja 49 Vers 6: Gesteld tot een Licht voor de Natiën
- Galaten 1: de Verborgenheid van Christus in Paulus Onthuld
- Afsluiting: Psalm Zingen Vanuit de Verborgenheid (psalm 108)
Introductie: Paulus in de Profetieën ↑ hoofdstukken
Ik wil u vanmorgen, zoals de vorige keer al was aangekondigd, meenemen naar dit onderwerp: Paulus in de profetieën. De titel prikkelt een beetje, want ik kan me direct voorstellen dat bij u meteen de vraag wordt opgeroepen of Paulus dan in de profetie wordt genoemd. Het antwoord is ja, en het antwoord is trouwens ook een beetje nee. Maar als ik dat zo zeg, dan moet ik dat natuurlijk wel toelichten. Daar ga ik nu de tijd voor nemen. Het is wel heel bijzonder, dat kan ik u vertellen.
Laten we eerst eens naar Handelingen 13 gaan. Ik neem u mee naar drie verschillende schriftplaatsen: eerst naar Handelingen 13, vervolgens naar Jesaja 49 en ten slotte naar Galaten 1. Een goede toespraak – en dat geldt trouwens ook voor een goede preek, heb ik mij ooit laten vertellen, hoewel ik altijd stelselmatig verwerp dat dit preken zijn – bestaat uit drie delen. En zowaar, dat geldt ook voor deze toespraak.
Handelingen 13: Paulus Wendt Zich tot de Natiën ↑ hoofdstukken
Handelingen 13. Even de context: daar lezen we over Paulus en zijn medewerker Barnabas die voor het eerst naar de natiën gaan. Handelingen 13 is een ommekeer, dat kun je rustig zeggen. Eerst was in Handelingen 10 al door Petrus de deur naar de natiën geopend of, zo u wilt, de poort naar de natiën. En ik spreek expres in die termen omdat dat gebeurde in Caesarea, wat een havenstad was en dus een poort. Dat was door Petrus gedaan; hij had de deuren opengezet. Maar het is vervolgens Paulus die via die poort – letterlijk trouwens – naar de natiën gaat, naar de volkerenzee. Dat zie je zich voltrekken in Handelingen 13 voor het eerst.
Het is trouwens ook in Handelingen 13, vers 9 om precies te zijn, dat Paulus in zijn identiteit nogal een ommekeer meemaakt. Nou ja, in zijn naam. Want daar wordt Saulus Paulus. Hij heet vóór Handelingen 13 consequent Saulus, en na Handelingen 13 vers 9 heet hij consequent Paulus. Nooit meer Saulus. Dus dat is nogal markant trouwens. Dat wordt daar dan ook in dat vers 9 gezegd: "Saulus, anders gezegd Paulus." En dat was omdat hij in aanraking was gekomen met een Romeinse proconsul, een soort van stadhouder, die Sergius Paulus heette. Dat heeft er allemaal mee te maken, maar het heeft in ieder geval ook te maken met het fenomeen dat vanaf Handelingen 13 inderdaad het heil naar de natiën gaat.
En dan zijn ze in Antiochië, in het Turkse Antiochië moet ik eigenlijk zeggen, want er zijn in de Bijbel twee Antiochiës, dus dat moet je altijd even uit elkaar houden. Maar goed, dat maakt voor het verhaal nu niet zo gek veel verschil. Dat is de setting van het hoofdstuk. En dan lees je in vers 43 van dat hoofdstuk het volgende. Ik ga door een aantal passages snel heen om bij mijn punt aan te komen, maar om het verband te begrijpen, moet ik eigenlijk vanaf hier gaan lezen. Dan staat er: "En na het uitgaan van de synagoge..." Paulus was Jood en ging altijd als eerste naar de synagoge. Ook nadien trouwens nog is het in het boek Handelingen altijd eerst naar de Jood. En dan staat er: "En na het uitgaan van de synagoge volgden velen van de Joden en van de Godvereerders." Dat waren zeg maar sympathisanten, geen Joden en ook geen mensen die proseliet geworden waren. Want dat kon ook nog; je kon als niet-Jood Joods worden, dan heette je een proseliet. Maar er waren ook mensen die zich in de buitenste kring bevonden: heidenen, geen Joden, maar die de God van Israël vereerden. Velen van de Joden, de Godvereerders en proselieten volgden Paulus en Barnabas, die hen toespraken en hen overtuigden om te blijven bij de genade van God.
Nou, dat is een understatement als ik zeg dat dit belangrijk is. Dat is namelijk waar het allemaal om draait. De genade van God eenmaal gehoord hebben is één ding, maar om daar vervolgens ook bij te blijven – niets anders dan dat. En dan staat er: "En de volgende sabbat werd bijna heel de stad Antiochië verzameld om het woord van de Heer te horen", daar bij de synagoge dus. De Joden nu namen de scharen waar en werden vervuld van jaloezie. Ze spraken de dingen tegen die door Paulus gesproken werden en zij lasterden. Dat wil zeggen: ineens kwam er zo enorm veel volk – "bijna de hele stad" werd er gezegd – op Paulus af en dat konden de Joden niet zetten. Zij werden naijverig. En dat zie je iedere keer als de natiën toevloeien en aandacht geven.
Kijk, Paulus had ook zo'n boodschap waarbij hij er helemaal niet van uitging dat degenen die niet-Joods waren ook Joods zouden worden. Totaal niet. Hij vertelde het evangelie van, zoals dat dan heet, de voorhuid. Hij vertelde de boodschap dat ieder die gelooft, ongeacht wat en welke achtergrond ook, rechtvaardig is. Hoe dan ook, er was jaloezie en je leest later ook dat Paulus dat uitlegt: dat ook het heil naar de natiën is gegaan juist met dat oogmerk om hen tot naijver te wekken. Dat wordt heel vaak positief opgevat, om hen jaloers te maken zodat zij dat ook willen hebben. Nee, maar naijver kan natuurlijk ook een negatieve emotie zijn in die zin dat je de ander niet gunt wat hij heeft. Je kunt jaloers zijn omdat je wilt hebben wat de ander ook heeft; dat is positief. Maar negatieve jaloezie is dat je dat wat de ander heeft hem of haar misgunt. Je wilt niet hebben dat hij of zij dat ook heeft. En dat is hier aan de orde.
Afijn, dat is eigenlijk ook heel karakteristiek voor Paulus’ bediening. Hij bracht een boodschap naar de natiën en dat wekte zo enorm veel wrevel en naijver op bij zijn Joodse volksgenoten. Met als gevolg dat zij dan de dingen gaan tegenspreken die door Paulus gesproken werden. En dus kreeg hij ineens te maken met een enorme tegenstand vanuit eigen gelederen. Vanuit zijn eigen volk kreeg hij juist de vijandschap. Dus: interesse en belangstelling van de buitenstaanders, en vijandschap ten opichte van zijn godsdienstige medestanders zeg maar. Nou ja, "medestanders" tussen aanhalingstekens. En als ik het zo zeg, denk ik van: "Hé, waar herken ik dat van?"
Maar Paulus en Barnabas die zeiden vrijmoedig, zonder enige terughoudendheid dus, zonder dat ze over eieren moesten lopen... Ze waren er dus ook helemaal niet op uit om hun volksgenoten, de Joden, te paaien of om hen op andere gedachten te brengen. Nee, hij zegt: "Het was noodzakelijk dat eerst tot jullie het woord van God gesproken zou worden." En noodzakelijk betekent in dit geval ook: het móést zo. Ja, want het was ook naar de Schriften: eerst de Jood. En ik zal straks ook vanuit het volgende vers laten zien waarom het noodzakelijk was, want Paulus motiveert dan waarom dat zo is en waarom dat moest: het staat geschreven. Oh, is dat zo? Deze bedoel je. Ja, want dat hoor je. Je had andere microfoontjes voor de opname. Nee, niet de wegrukking, want dat heeft er niets mee te maken.
"Het was noodzakelijk dat eerst tot jullie het woord van God gesproken zou worden, maar omdat jullie het verstoten..." Dat was toch wel evident; ik bedoel, ze moesten er niks van hebben. Ze spraken juist tegen wat Paulus onderwees. "Maar omdat jullie het verstoten en jullie jezelf het aeonische leven – dat moet ik even toelichten want niet iedereen kent dat – aeonisch wil zeggen eeuwig. Het eeuwige leven, maar dan in de zin van het leven dat hoort bij die toekomende eeuw. Dus je zou ook kunnen zeggen: het eeuw-leven. Dat leven van de toekomende eeuw waar de Hebreeuwse profeten over spreken. Dat geweldige tijdperk dat zal aanbreken waarin de Messias zal heersen. Omdat jullie het verstoten en jullie jezelf het aeonische leven niet waardig oordelen – gewoon in de praktijk, ze verzetten zich immers en ze verstoten dat woord – zie, wij keren ons tot de natiën."
En dat is een eigenaardig fenomeen. Want ik moet u dit zeggen, en dat is bekend en de Joden verwachtten dat ook: wat was het idee dat men in de dagen van het boek Handelingen had? Dat was ook het perspectief van bijvoorbeeld een man als Petrus en de twaalven. Zij vertelden het evangelie van de opgestane Messias aan het volk met de gedachte – en de prediking trouwens ook, je ziet dat heel duidelijk in Handelingen 3 – dat als jullie het evangelie accepteren, de Messias zal terugkeren. En dan zal vervolgens het Koninkrijk over de hele wereld gaan baanbreken. Dus een gelovig Israël, en via een gelovig Israël zal het heil naar de natiën gaan. Dat was wat zij verwachtten.
Nu gaat het heil ook naar de natiën; nu wendt Paulus zich ook naar de natiën, maar met een precies tegenovergesteld motief. Niet omdat Israël gelovig is geworden, gaat hij vervolgens via een gelovig volk naar de natiën en breidt het zich uit. Nee, Israël als volk verstoot het, en daarom gaat het naar de natiën. Dus niet vanwege Israëls herstel gaat het naar de natiën, maar vanwege hun afwijzing. En meer daarover legt Paulus allemaal uit in met name Romeinen 11.
Een geweldig hoofdstuk, want dat heb je nodig om dat hele fenomeen en die verandering – de u-bocht, zeg maar, die de geschiedenis dan neemt – te begrijpen. Want kijk, het is niet zo dat als Paulus dit doet en naar de natiën gaat, Israël daarmee is afgeschreven. Dat is wel wat natuurlijk in de kerkelijke traditie altijd zo verteld is: Israël heeft het afgewezen en nu gaat het vervolgens naar de natiën toe, en de kerk is eigenlijk de vervanging daarvan. Nou, dat is natuurlijk... ik zeg natuurlijk gewoon op basis van de Schrift: dat is absoluut niet aan de orde.
Want het is niet zo dat God nu Israël laat vallen. Nee, het gaat alleen via een omweg. God komt echt wel weer bij Zijn volk terecht hoor, alleen het maakt inderdaad een omweg om uiteindelijk weer bij Israël uit te komen. En ik heb nu al twee keer verwezen naar Romeinen 11, en nu doe ik het nog één keer, want daar staat het allemaal keurig uitgelegd. Hier dus: omdat jullie het aeonische leven niet waardig oordelen, zie, wij keren ons tot de natiën.
Want – en nu kom ik bij mijn eigenlijke onderwerp, tenminste, we gaan er nu aan ruiken – want zo, op die wijze, heeft de Heer ons geboden, zegt de NBG-vertaling. Eigenlijk: geïnstrueerd. En nu gaat hij iets citeren uit het boek Jesaja, namelijk Jesaja 49. Want, zegt Paulus, zo heeft de Heer ons – mij en Barnabas als zijn medewerker – geïnstrueerd. En nogmaals, hier komt dus een citaat uit de Hebreeuwse profeten. Woorden die al vele honderden jaren eerder waren opgetekend door de grootste profeet onder de profeten, namelijk Jesaja. En dan staat er: "Ik heb jou gesteld tot een licht der natiën, om tot redding te zijn tot het uiterste van de aarde."
Het eerste wat hier opvalt is dit... of tenminste, wat míj opvalt moet ik nu zeggen, want misschien zijn er dingen die u of jou anders opvallen. Dat zou kunnen. Maar wat ik zo bijzonder vind, en ook zo bijzonder dat ik de toespraak deze titel heb gegeven: Paulus in de profetie. Kijk, hier zegt Paulus: ik wend mij tot de natiën. Hoezo? Wel, de Heer heeft ons, maar dus primair ook mij, geïnstrueerd. En dan citeert hij Jesaja en dan zegt hij, want Jesaja heeft dus gezegd: "Ik heb jou, Paulus, gesteld tot een licht der natiën, om tot redding te zijn tot het uiterste van de aarde." En dat verklaart dus meteen de titel. Waar komt Paulus voor in de profetie? In – wat was het? – Jesaja 49 vers 6. Want daar herkent Paulus zich in. De Heer zelf had hem onderwezen: daar staat al geprofeteerd dat jij dat zou doen. Ik heb je gesteld tot een licht der natiën. Onder de natiën is er duisternis; men kent God niet en men kent dat Woord niet. En het was aan jou, Paulus, om het licht daar aan te doen. Een licht voor de natiën om tot redding te zijn. Dat licht heeft dus alles te maken met de boodschap van redding, en wel tot aan het uiterste van de aarde.
En u weet, de Bijbelse definitie van de aarde is gewoon... in de Bijbel is de aarde geen planeet, maar gewoon het land. God noemde het droge "aarde" en de wateren "zee". Dus waar eindigt de aarde? Wat is het uiterste van de aarde? Dat is de kuststrook. Moeilijker is het niet. Dus naar de kust, tot aan de kustlanden, daar gaat het allemaal naartoe. Paulus was geïnstrueerd door God zelf, door de Heer zelf vanuit het boek Jesaja, dat hij dat zou doen.
Dat is dus nu ook de vraag die wij onszelf stellen als Paulus dat zo zegt. Hij zegt: "Ik ben geïnstrueerd door de Heer zelf, en het feit dat ik nu naar de natiën ga, dat heeft alles te maken met wat in de profetie al staat geschreven." Oké, deze zin begrijpen we. Er wordt iemand aangesteld om zich te wenden tot de natiën en daar het licht aan te doen, en om te spreken van redding tot aan de kustlanden daartoe. Maar dan ga je toch de vraag stellen: nu wil ik wel eens weten wat er in die profetie dan allemaal staat geschreven. Nog meer, want dit is dan één tekst, maar wat is de context? Wat is de samenhang? Wat is de omgeving daarvan? Vindt u ook niet dat we dan maar eens naar Jesaja 49 toe moeten gaan? Nou, dat doen we dan ook. Maar ook dan moet ik even niet in vers 6 beginnen, maar in vers 1.
Eerst nog even dit. In Jesaja vinden we een viertal profetieën over de Knecht van JAHWEH, waarvan de laatste ongetwijfeld de bekendste is. Nou ja, de bekendste niet in het jodendom; daar wordt hij stelselmatig omzeild. Echt, dat is heel apart. Jesaja 53, dat is de vierde profetie aangaande de Knecht van de Heer, de Knecht van JAHWEH. Die profetie wordt in de liturgische voorlezing al sinds eeuwen stelselmatig vermeden. Alle teksten, alle Schriftplaatsen passeren, behalve die belangrijke profetie. Want ja, als je die leest, dan struikel je erover. Ja, ik zeg het expres zo, omdat het door Jesaja zelf ook zo genoemd wordt, want de Messias is een struikelblok.
In Jesaja 42 vind je de eerste profetie aangaande dé Knecht van JAHWEH, de Dienaar van JAHWEH. Dat zijn Messiaanse profetieën; dat wil zeggen, een profetie over Wie de Messias, de Gezalfde, zou zijn door Wie het grote heil, de redding, zou baanbreken over Israël, maar ook over de hele volkerenwereld. Kortom: die toekomende eeuw. Dat is de Knecht van JAHWEH; Hij is degene via Wie dat allemaal plaatsvindt. In Jesaja 42 vind je dat. Jesaja 49 is de tweede die we nu onder ogen hebben. Dan heb je Jesaja 50, de derde, en Jesaja 53. U weet wel, dat is die profetie over: "als een lam werd hij ter slachting geleid, als een schaap dat stom is voor zijn scheerders, zo deed hij zijn mond niet open." Nou ja, zulke profetieën. En dat hij bij de rijken in zijn dood was, maar ook onder de misdadigers gerekend werd.
Een geweldige profetie, dat is misschien wel de duidelijkste, waarin we tenminste ook de eerste komst van de Messias zien gefotografeerd. Het is gewoon zo'n exact plaatje, een voorzegging. Want u weet: de Schrift en profeten voorspellen niet – dat doen horoscopen, dat doen astrologen – maar de Schrift voorzegt: zo zal het zijn. Geweldig. Kijk, zo'n God hebben we. Dat is wat zo bijzonder is aan deze complete bibliotheek.
Jesaja 49: de Verborgen Knecht van Yahweh ↑ hoofdstukken
Wij gaan nu naar Jesaja 49. Dat is de tweede profetie over de knecht van Yahweh. En dat begint zo: "Hoort kustlanden naar mij, en attentie, volkeren daar in de verte." Dat doet meteen al denken aan wat we zojuist lazen in Handelingen 13. Wat Paulus moest doen, nietwaar? Ja, dat is waar. Maar er zit toch wel iets bijzonders aan vast, want ik zal u dit vertellen: deze profetie gaat over de knecht van Yahweh, en die knecht van Yahweh is de Messias, dat is de Christus. Hoe kan dat dan ook op Paulus slaan? Hoe ligt die link?
Laten we eerst even verder lezen: "Hoort kustlanden naar mij, en attentie volkeren daar in de verte. Yahweh heeft mij van moederslijf aan geroepen." Het is vandaag moederdag. Dat is niet bewust zo gekozen, maar goed, waarvan akte. Ik heb het in ieder geval toch even vermeld. Yahweh heeft mij van moederslijf aangeroepen, vanaf de moederschoot heeft Hij mijn naam vermeld. Dit is trouwens ook een profetie die heel letterlijk is vervuld in de Messias, de knecht van Yahweh. Want hoe was het ook alweer? Voordat Maria zwanger werd, was er al tegen Jozef en trouwens ook tegen Maria gezegd dat de naam zou luiden: Jezus, of Yeshua. Dat betekent trouwens: Yahweh redt. "Van moederslijf aangeroepen, vanaf de moederschoot heeft Hij mijn naam vermeld." Dat is inderdaad precies zo gegaan.
We lezen verder. Ik zei al dat ik door sommige passages wat sneller heen moet gaan, want ik kan niet aan elk detail aandacht geven. En dan staat er: "En Hij heeft mijn mond gesteld als een scherp zwaard." Met andere woorden: die Messias wordt daardoor gekenmerkt dat zijn mond een wapen is, een instrument waardoor God zijn woord spreekt dat scherp is als een zwaard. En er staat nog iets bij; Hij zou niet alleen het woord scherp doorgeven, maar ook – daar staat het bij: "In de schaduw van zijn hand heeft Hij mij bedekt en Hij heeft mij tot een zuivere pijl gesteld; in zijn pijlkoker heeft Hij mij verborgen." Dat zijn twee begrippen die aan elkaar gekoppeld zijn, namelijk 'bedekt' en 'verborgen'. Die Messias zou dus het woord van God gaan spreken, zelfs tot aan de kustlanden toe, maar hier wordt gezegd: Hij bedekt mij, Hij verbergt mij. Als het ware als een geheim wapen verbergt Hij mij, en dat staat daar: in de schaduw van zijn hand.
Laat ik het anders vragen: wat weten we van wat er is gebeurd met de Messias? Waar is Hij nu? Laat ik het zo vragen: waar is de Messias nu? Hij is verborgen aan Gods rechterhand. Hij gaat straks ingezet worden, maar tot die tijd is Hij verborgen in Gods pijlkoker. En feitelijk is dat ook de huidige positie van de Heer Jezus Christus, van de Messias: in de schaduw van zijn hand, verborgen aan Gods rechterhand. Niet zo lang geleden hebben we een aantal keren stilgestaan bij Psalm 110, en daar wordt dat allemaal over de Messias gezegd: dat Hij eerst inderdaad vernederd zou worden, maar vervolgens verhoogd aan Gods rechterhand, totdat zijn vijanden gesteld zouden worden tot een voetbank voor zijn voeten. Dus zijn verblijf aan Gods rechterhand is een tijdelijke zaak. Dat wil zeggen dat Hij daar verborgen is totdat Hij daadwerkelijk gaat heersen. Tot die tijd is Hij in de pijlkoker van God verborgen en bedekt.
Genoeg is om vast te stellen: de Messias wordt bedekt en verborgen. Oké, en nu vers 3: "En Hij zei tot mij" – de ik-figuur hier is iedere keer de knecht zelf, de Messias. Degene die in de eerste persoon spreekt, dat is de Messias. "Hij zei tot mij: jij bent mijn knecht, mijn dienaar. Israël, in jou toon Ik mijn schoonheid." Ik weet dat in de meeste vertalingen de interpunctie anders is, maar dat is alleen maar lastiger. U weet wat interpunctie is? Dat heeft te maken met leestekens, met punten, komma's en andere tekens. Dat is soms nogal een precaire aangelegenheid. In onze taal zie je gewoon dat een zin eindigt waar de punt staat en waar de volgende zin weer begint met een hoofdletter. Zo werkt dat in het Hebreeuws niet. Trouwens, in het Grieks ook niet. Als je zo'n Griekse grondtekst ziet, dan zie je al die letters achter elkaar staan. Dat is voor ons verdraaid moeilijk lezen, want je ziet geen woorden, maar gewoon allemaal letters. In het Hebreeuws zie je dat ook; daar heb je ook geen punten of komma's.
Dan kun je dit krijgen: in de meeste vertalingen staat er: "Jij bent mijn knecht Israël." Dan zou je zeggen dat die knecht dus Israël is. Of: "Jij bent mijn knecht. Israël, in jou toon Ik mijn schoonheid." Maar wacht even, dat is een heel andere zin. Dan is Israël dus niet de knecht; nee, de knecht wordt hier aangesproken, en via die knecht wordt Gods schoonheid in Israël getoond. Als we even doorlezen – dat ga ik zo direct doen – dan zie je dat dit de enige logische gedachte en lezing is. Want vervolgens wordt namelijk gezegd dat die knecht gesteld wordt om Israël tot God terug te brengen. Maar wacht even, als die knecht Israël zelf zou zijn, dan kan dat niet. Dus het is geen logische lezing om te zeggen dat de knecht Israël is.
De tekst zelf geeft eigenlijk al aan hoe de interpunctie zou moeten zijn, waar je de punt zou moeten zetten. Hij zei tot mij: "Jij bent mijn knecht." Hij wordt trouwens ook aangesproken als Zoon. Hoe was het ook alweer bij de Messias, de Heere Jezus, bij de aanvang van zijn bediening? Toen Hij gedoopt werd in de Jordaan, en later ook nog op de berg, werd Hij aangesproken: "Jij bent mijn Zoon." Maar dat is dezelfde als deze knecht. Die knecht is namelijk de Zoon. "Jij bent mijn knecht. Israël, in jou toon Ik mijn schoonheid." Ja, dat is duidelijk. Want waar is de Heer Jezus zijn bediening begonnen en waar was Hij actief? Wat lees je in de evangelies? Hij was gezonden tot het huis van Israël. En hoe zegt Johannes dat later? "Wij hebben zijn heerlijkheid aanschouwd, een heerlijkheid als van de Eniggeborene van de Vader." Daar in Israël is die heerlijkheid getoond en gedemonstreerd. En dan gaat de knecht zelf weer verder spreken.
De Verwerping Door Israël en het Hemelse Arbeidsloon ↑ hoofdstukken
En ik zei – of eventueel: "Maar ik zei..." – voor niets heb ik gearbeid. Ik heb mijn energie gesloopt en zinloos uitgeput. Ik zei al dat deze weergave, deze vertaling, heel erg aansluit bij de letterlijke weergave. Het is misschien soms wat afwijkend van de gangbare lezing, maar het idee is heel simpel. De Knecht zegt: "Ja, het is allemaal voor niets. Ik heb voor niets gearbeid, ik heb mijn energie gesloopt en zinloos uitgeput." Dat wil zeggen: ik kan niets meer doen en mijn kracht is op. En bovendien is het nog frustrerend ook. Ik heb me voor iets ingezet en het heeft niet uitgewerkt wat ik voor ogen had. Dat is wat Hij zegt: "Voor niets heb ik gearbeid."
Is dat trouwens niet precies ook het plaatje van Jesaja 53? Wat de Messias zou doen, was actief zijn in Israël. Hij heeft daar Zijn woord gesproken en na drieënhalf jaar hebben ze Hem aan het kruis genageld. Toen kon Hij met recht zeggen: "Voor niets heb ik gearbeid." Later, aan het eind van Matthäus 11, worden soortgelijke woorden gesproken door de Heer Jezus. Dat moet u daar maar eens nalezen, dat ga ik nu niet doen.
Hij zegt: "Ik heb mijn energie gesloopt, zinloos uitgeput." De Knecht voegt eraan toe dat datgene waar Hij zich voor heeft ingezet zinloos is gebleken en dat Zijn energie op is. Letterlijk ook, want Hij gaf de geest. Feitelijk gaf Hij de geest omdat Israël, waar Hij Zijn heerlijkheid toonde, Hem verwierp en kruisigde, waardoor Hij stierf. Maar, zegt Hij: "Zeker, mijn oordeel is bij JAHWEH" – dat wil zeggen: Hij gaat het allemaal rechtzetten – "en mijn arbeidsloon is bij mijn God." Het lijkt dan misschien dat ik het allemaal tevergeefs heb gedaan, maar ik krijg dat wat mij toekomt. Mijn arbeidsloon, mijn salaris, is bij mijn God.
Dat verwijst naar wat er gebeurde nadat Zijn energie gesloopt was en Hij zinloos was uitgeput. Na de afwijzing kreeg Hij van God inderdaad de ereplaats die Hem toekwam. Hij werd gekroond met eer en heerlijkheid. Waar? Bij mijn God. Mijn arbeidsloon, waar is dat? Hier op aarde? Nee, bij mijn God. Als u goed leest, ziet u hier meteen weer het feit dat Hij inderdaad verborgen is, namelijk bij God aan Gods rechterhand.
De Knecht spreekt verder in vers 5: "En nu zegt JAHWEH, die mij van moederslijf aan vormde tot Zijn Knecht..." Heb je het weer? En waarom? "...om Jakob tot Hem terug te doen keren." Jakob wordt hier gebruikt als aanduiding van het volk dat eigenlijk ongelovig is; Jakob is altijd de aanduiding van het ongelovige Israël. Om Jakob tot Hem te doen terugkeren. Als u het goed wilt lezen, moet u het in de Statenvertaling lezen. De NBG-vertaling is anders – dat heeft te maken met handschriften, daar ga ik u nu niet mee vermoeien – maar in de Statenvertaling staat het zo.
Ziet u wat de missie van de Messias was? Hij was van moederslijf aan gevormd tot Zijn Knecht om Jakob, het volk van Jakob, tot JAHWEH terug te doen keren. Dat is bekering: terugkeren naar waar ze ooit waren. Maar er staat bij: "Israël zal niet worden verzameld." Het gebeurt niet. Vandaar dat Hij zegt: "Ik heb tevergeefs gearbeid, ik heb me helemaal uitgeput, maar het is voor niets." Maar, zegt Hij: "Mijn loon is bij mijn God."
Hier wordt expliciet gezegd wat de taak van de Knecht was: om Jakob tot Hem terug te doen keren. Maar Israël wordt niet verzameld. Tevergeefs heeft Hij zich daarvoor ingezet. "Maar," zegt Hij, "ik word verheerlijkt in de ogen van JAHWEH en mijn God is mijn sterkte." We zagen al dat Hij in de schaduw van Gods hand werd bedekt en daar verborgen was. Mijn arbeidsloon is bij mijn God en ik word verheerlijkt in de ogen van JAHWEH. Jakob wordt niet verzameld tot God; het volk van Israël heeft geen oor en het lijkt allemaal tevergeefs. Maar Hij zegt: "Ik word verheerlijkt in de ogen van JAHWEH en mijn God is mijn sterkte."
Met andere woorden: ondanks dat Zijn missie schijnbaar niet geslaagd was, krijgt die Knecht Zijn arbeidsloon en wordt Hij verheerlijkt. Wat je dus krijgt, is dit: Hij was gekomen om Jakob te doen terugkeren, maar Israël wordt niet verzameld. Desalniettemin wordt Christus verheerlijkt. Dat staat hier gewoon al door Jesaja geprofeteerd. Jesaja 53 heeft de reputatie de Messiaanse profetie te zijn, het plaatje van de Messias die leed en stierf. Dat is waar, maar als u het mij vraagt, staat het in Jesaja 49 ook al zo treffend beschreven. Dat kan niet missen. Maar nu komt het.
Jesaja 49 Vers 6: Gesteld tot een Licht voor de Natiën ↑ hoofdstukken
We gaan nu naar vers 6. Dit is de context; dit moest ik eerst vertellen om bij vers 6 uit te komen. En dan staat er: "En Hij, jawel, Die zei tot mij, de Knecht: Het is te gering dat je Mij tot een Knecht zou zijn om de stammen van Jakob op te richten en de bewaarden van Israël te doen terugkeren." Die taak, dat is het niet. Dat is te klein, te gering. Dat gebeurt op dat moment ook niet, want Israël laat zich niet verzamelen. Dat is wat hier staat.
Nu krijgt de Knecht een andere taak. Niet de stammen van Jakob worden opgericht, niet de bewaarden van Israël keren terug. Maar wat gebeurt er dan wel? Dat staat aan het einde van vers 6. Nu komen we waar we wezen moeten, want we komen precies bij die woorden die Paulus citeert in Handelingen 13 vers 47. Het is te gering om de stammen van Jakob op te richten en de bewaarden van Israël te doen terugkeren. Wat zegt God dan wel tegen Hem? "Ik stel jou, de Knecht van JAHWEH, tot een licht voor de natiën." Zijn identiteit was al vastgesteld: de Knecht van JAHWEH. En dit woord wordt door Paulus aangehaald: "Opdat mijn redding zal zijn tot aan het einde der aarde."
Ik moet trouwens even inzoomen op dat woord "mijn redding". Weet je wat daar in het Hebreeuws staat? Wie kan er een beetje Hebreeuws lezen? Hier staat gewoon "Yeshua". Inderdaad, de naam van Jezus. "Mijn redding", dat wil zeggen: Mijn redding zal zijn tot aan het einde der aarde. De redding van JAHWEH. Want wat betekent Yeshua immers? Yeshua betekent: JAHWEH is Redder. "U hebt mijn naam vermeld vanaf de moederschoot al." Dat is precies wat hier staat.
Israël wordt niet verzameld, tenminste niet bij die gelegenheid. Maar niettemin krijgt de Messias Zijn arbeidsloon. Hij wordt bedekt, Hij wordt verborgen, Hij wordt verheerlijkt. En wat gebeurt er in die tussentijd? Nu gaat het heil, het licht, naar de natiën toe. De boodschap van redding – dat JAHWEH Redder is – gaat tot aan het einde der aarde. Dat is precies waar Paulus het over heeft in zijn bediening.
Waarna natuurlijk een andere vraag zich aandient, een vraag die ik in het begin al een beetje heb aangegeven: Hoe kan dat nou? Op zich is dit heel bijzonder. Jesaja 49 vers 6 gaat inderdaad over dat moment, over die fase in het plan van God waarin de Knecht wordt afgewezen door Israël en Israël niet wordt verzameld. Maar de Knecht krijgt wel wat Hem toekomt; Hij krijgt Zijn plaats bij God. Ondertussen gaat dan het heil, het licht, de boodschap van redding naar de natiën toe. Dat is in feite waar we het in deze tijd ook over hebben. In deze bedeling is dit een plaatje van de tegenwoordige tijd.
Paulus zegt in feite: "Dit gaat over mij. De Heer heeft mij geïnstrueerd, dat ben ik." Dat laat zich heel gemakkelijk verklaren, want inderdaad: Israël staat tijdelijk op een zijspoor en nu gaat de boodschap naar de natiën toe. Maar de vraag die nu nog overblijft is: Hoe kan dit in Jesaja gezegd worden van Christus, terwijl Paulus zegt dat het over hem gaat? Ik neem u mee naar de verklaring daarvan.
Galaten 1: de Verborgenheid van Christus in Paulus Onthuld ↑ hoofdstukken
In Galaten vinden we een keurig antwoord op deze vragen. Als je logisch over deze dingen doordenkt of het eens goed overweegt, zou je het eigenlijk zelf kunnen berekenen, maar daar ben ik niet zo van; laten we gewoon de Schrift laten spreken. Dan kun je eventueel bevestigd worden in datgene wat je zelf eigenlijk al had kunnen calculeren.
Ik lees in Galaten 1 vanaf vers 13. Ook hier haak ik weer even aan bij het verhaal van Paulus en bij wat hij daar zegt. Jullie hoorden, schrijft hij aan de Galaten aan wie hij ooit gepredikt had, van mijn gedrag ooit in het Jodendom. Dat ik de ekklesia van God, de gemeente van God, buitensporig vervolgde. Hij was niet zomaar een vervolger van de gemeente; hij was een buitensporige vervolger, zelfs de exponent daarvan. Als er iemand was die de gemeente vervolgde en daar ook leiding aan gaf, de grootste vijand van Jezus Christus toen in die dagen op aarde, en die dat ook demonstratief liet gelden, dan was dat Saulus van Tarsus. Hij had het goed in zijn gedachten; hij was de grootste vijand. Volgens mij verklaart het precies wat Paulus later zegt: ik ben de eerste van de zondaren. Er was niemand op aarde die zozeer het doel miste als ikzelf. Hij zegt: ik vervolgde de ekklesia van God buitensporig en richtte haar te gronde. Hij ruineerde de boel.
En, zegt hij, ik vorderde in het Jodendom boven vele leeftijdgenoten in mijn soort, als een extreme ijveraar van de overleveringen van de vaderen. Daar zie je trouwens ook waar religiositeit je kan brengen. Het is niet zo dat als je maar heel erg toegewijd bent en hoe meer je ijvert voor de overleveringen, voor de tradities en voor de godsdienstige zaken waar je mee bent opgevoed, dat dit je dan bij het evangelie brengt. Integendeel, dat maakt je juist tot de grootste vijand. Dat was Paulus' persoonlijke verhaal. Hij had het heel ver gebracht; je leest ook dat hij aan de voeten van Gamaliël zat. Gamaliël was dé rabbijn in die dagen en Saulus zat in die leerschool. Hij vorderde in het Jodendom; hij had daar gewoond en je kunt blijkbaar ook in godsdienstige zin carrière maken. Hij had een carrière; hij was een uitmuntende student en vorderde in het judaïsme boven vele leeftijdgenoten in zijn soort.
Hij was ook een extremist. Wij geven altijd een negatieve lading aan dat begrip 'extremist' en ik begrijp dat ook wel, maar even van de positieve kant benaderd: een extremist is gewoon iemand die de consequenties neemt tot het uiterste van wat hij gelooft. Als je het zo bekijkt, dan zie je dat Paulus een eerlijke man was. Zijn gedachte was: deze Jezus is een leugen. Die hele beweging die daar opkwam rond de twaalf maakte opgang en vond veel aanhang onder het volk, maar Saulus was er diep van overtuigd dat het een leugen was. Hij dacht: dit moet uitgeroeid worden. En hij heeft inderdaad al zijn talenten en energie ingezet om dit tot het uiterste tegen te staan. Daar slaagde hij zeer in, want hij was een zeer begaafde kerel.
Maar, zegt hij, dat was de situatie toen het God behaagde, die mij afzonderde vanuit de schoot van mijn moeder en roept door Zijn genade. Dus niet vanwege mijn verdiensten of wat ik deed; integendeel, dat bracht hem alleen maar bij God vandaan. God roept door genade. Hij was al vanaf de moederschoot afgezonderd, en ook die hele carrière die hij had gemaakt in het Jodendom als de extremistische vervolger van de ekklesia van God diende Gods doel. Dat was juist het plan, want God wilde Zijn genade demonstreren en daar moest hij de eerste zondaar voor zijn. Dat is het mooie: genade. God roept door genade. Let er trouwens ook even op dat hier staat dat hij was afgezonderd uit de schoot van zijn moeder. Zo stond het toch ook in Jesaja 49 vers 1? "Hoort kustlanden naar mij en attentie volkeren in de verte, JAHWEH heeft mij van moederslijf aan geroepen, vanaf de moederschoot."
Lees nu even verder, want de vraag blijft natuurlijk nog liggen. De spanning stijgt. Toen het God behaagde, die mij afzonderde — apart stelde dus en ook vormde — vanuit de schoot van mijn moeder en roept door Zijn genade, om Zijn Zoon in mij te onthullen. Zo staat het er. Ik ben daar in het verleden zo vaak over gevallen; ik vond dat zo'n vreemde zin: "Zijn Zoon in mij te onthullen". In mij. Er staat niet 'aan mij', wat logischer zou zijn. Want kijk, als er 'aan mij' zou staan, dan zeg je: wacht even, nu gaat het gewoon over het feit dat hij geroepen werd op de weg naar Damascus. De Zoon, die inmiddels in heerlijkheid was en in overblindende lichtglans aan Paulus verscheen, werd daar aan hem onthuld. Maar er staat niet 'aan', er staat 'in'. Dat kan niet mis zijn hoor. Vaak lezen we daar gewoon overheen en dan heb je het probleem voor je gevoel ook opgelost, of liever gezegd: je hebt het geskipt.
Het hele verhaal is echter heel simpel. Als je het leest zoals het zich aandient, dan krijg je dit: Christus wordt onthuld in Paulus. Het had God behaagd hem af te zonderen vanaf de moederschoot, opdat God Zijn Zoon in Paulus zou onthullen. En met het oog waarop dan? Dat staat erbij: "opdat ik Hem zou evangeliseren". Hier staat 'evangeliseren' als een werkwoord; er staat dus eigenlijk: opdat ik Hem zou verkondigen te midden van de natiën. Nu komen we bij het punt waar we wezen moeten en eigenlijk ook bij het antwoord op de vraag. Die Knecht van JAHWEH in Jesaja 49 zou, nadat Israël Hem afgewezen had en nadat Hij schijnbaar voor niets gearbeid had en Zijn energie zinloos had uitgeput, gesteld worden om de natiën te vertellen van de redding van God. Dat zou de Knecht van JAHWEH doen.
Dan vraag je je af: heeft Christus dat dan gedaan? Is Christus, nadat Hij verhoogd is en terwijl Hij nu verborgen is aan Gods rechterhand, Zelf naar de natiën gegaan? Dat heeft Christus toch Zelf niet gedaan? Nee, dat is ook zo, dat heeft Paulus gedaan. Maar dat is juist omdat Christus Zich niet alleen maar aan Paulus openbaart, maar in Paulus komt Christus tot de natiën. Dat is wat er staat. Het is het woord van Christus. Ik weet dat een heleboel mensen zeggen: als het de woorden van Jezus zijn, dan moet je die extra serieus nemen. Je hebt van die Bijbels waarbij in de evangeliën alle letters van de woorden van Jezus rood gekleurd zijn. Vooral in de Angelsaksische wereld heb je zulke Bijbels; ik heb er ooit zelf ook eentje cadeau gekregen. Die woorden zijn rood gekleurd omdat men vindt dat dit de belangrijkste woorden van heel de Bijbel zijn, aangezien Jezus ze Zelf heeft gesproken. Ik zou ook wel zo'n Bijbel willen uitgeven, maar dan ga ik de woorden blauw kleuren. Daar is over nagedacht: dat zijn dan de woorden die Paulus heeft opgetekend in zijn brieven. Dat zijn namelijk de woorden van de Heer Zelf; Paulus heeft ze hoogstpersoonlijk te horen gekregen van de Heer.
Ik heb het nu verder niet meer, geen dia's meer van. Maar lees eens even verder, want wat Paulus namelijk vervolgens gedaan heeft: hij werd geroepen. En wat deed hij? Is hij eerst naar Jeruzalem gegaan om te zeggen: "Nou ja, ik hoor ook bij jullie"? Dat heeft hij later wel gedaan, en ze wilden hem eigenlijk helemaal niet geloven. Dat raakt je ook wel natuurlijk. Maar nee, want de Heer had tegen hem gezegd toen Hij hem riep: "I’ll be back soon". Dat wil zeggen: Ik ga je weer ontmoeten, Ik heb nog een heleboel aan jou te vertellen.
Want wij denken dikwijls: de Heer heeft zich geopenbaard aan Paulus en nou ja... Nee, Paulus is ook door de Heer zelf onderwezen. Paulus is naar Arabië gegaan. En daar in Arabië – waar trouwens ook de Sinaï zich bevond, waar ooit Mozes is onderwezen – daar naar Arabië is hij gegaan en daar is hij door de Heer zelf onderwezen.
En dat evangelie wat hij brengt onder de natiën, dat is gewoon niets anders dan het woord van Christus zelf vanuit de hemel. Niet aards, niet rood, maar hemelsblauw. Dat zijn de woorden van Paulus, van de Heer zelf, van Christus Jezus. Wil je weten wat Christus Jezus vandaag onder de natiën te melden heeft – actueel, dat is namelijk precies wat voor ons nu ter zake is – dan moet je bij Paulus wezen. En dat staat allemaal verborgen in Jesaja 49. Want ik weet het, het is niet geopenbaard, maar het staat er wel degelijk verborgen.
En wat Paulus ook doet in zijn brieven, is de verborgenheid onthullen. Dat wat in de Schriften verborgen was – het stond er wel, alleen bedekt – hij haalt de sluier daarvan af en je ziet het allemaal pontificaal. Wauw, geweldig! En zo is dat woord dat Paulus onder de natiën mag vertellen over de grote Redder, mijn redding, Yeshua, terechtgekomen onder de natiën. En dat is niets anders dan het woord van de opgewekte – wat zeg ik: de verheerlijkte, de hemelse Heer zelf.
Ik zou nog een heleboel andere schriftplaatsen kunnen laten zien waar dat ook staat, en voor degenen die daarin geïnteresseerd zijn: misschien moeten we dit hier nog maar eens een keertje gaan vervolgen. Dan kom je bijvoorbeeld bij Efeze 2 uit, waar je ook leest dat de Heer zelf niet alleen tot degenen die nabij zijn, maar ook tot degenen die veraf zijn heeft geëvangeliseerd. Dan krijg je exact hetzelfde verhaal, namelijk via... in Paulus. Zo wil ik het hierbij laten.
Afsluiting: Psalm Zingen Vanuit de Verborgenheid (psalm 108) ↑ hoofdstukken
Ik wil nog even één ding zeggen ter inleiding. We gaan nu een lied zingen, Opwekking 162, maar daar moet ik iets over vertellen. Want Opwekking 162, dat zijn woorden uit Psalm 108. En die woorden zijn geschreven door David toen hij op de vlucht was voor Saul, in de spelonk. Ja, dat staat dan weer niet in Psalm 108, maar hier in Psalm 57. Goed, dat maakt niet uit, je kunt het allemaal terugvinden.
En wat zegt hij? Daar in de spelonk gaat hij spreken over: "Ik zal U loven onder de volken, Psalm zingen onder de natiën. Want hoger dan de hemel is Uw goedertierenheid, tot aan de wolken reikt Uw trouw. Verhef U boven de hemelen." Moet je nagaan: David, hij was gezalfd voor Israël, maar hij was nog steeds geen koning. Hij zou wel koning worden, maar hij was nog geen koning. In het tegendeel, hij moest vluchten. Hij was verborgen in de spelonken. Ja, er was een kluitje om hem heen, dat wel ja. Wat jullie trouwens niet zo om je heen zouden willen hebben, maar goed.
In die tijd dat hij verborgen is, zingt hij over de boodschap die onder de natiën gesproken wordt, over Gods hemelhoge trouw en de goedertierenheid die hoger is dan de hemelen. Zie je daar een plaatje van de tegenwoordige tijd weer? De Messias, verborgen voor Israël, nog steeds geen koning. Maar wat vertelt hij? De boodschap van redding en van Gods goedertierenheid die hoger is dan de hemel. Dat is toch geweldig? Ja, zo'n Bijbel hebben we nou. Zullen we een lied zingen?
UltimateGoodNews