Luther & Gods gerechtigheid
01-11-2020 - Geplaatst door Andre Piettoespraak gehouden op 31 oktober te Rijnsburg, bestemd voor 'Chananja' in Nieuw Buinen
De grote ommekeer voor Luther kwam toen hij in Romeinen 1:17 las dat Gods gerechtigheid uit geloof is. Hem werd duidelijk dat het dus niet uit werken (verdiensten) is. En zo is het! Maar van wat “Gods gerechtigheid” zelf inhoudt, heeft hij weinig begrepen. Hij vertaalde het met: de gerechtigheid die voor God geldt. En daarmee sloeg hij de plank enorm mis… Daarover in deze toespraak meer.
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: Hervormingsdag 31 Oktober
- Luthers Visie op Gods Gerechtigheid
- De Bijbelse Betekenis: God Doet Recht aan Zijn Belofte
- Romeinen 1: Gods Gerechtigheid Geopenbaard
- Romeinen 3: Buiten de Wet Om en Om Niet Gerechtvaardigd
- Romeinen 10: Religieuze Ijver en Eigen Gerechtigheid
- Afsluiting: de Absolute Zekerheid van Gods Belofte
Inleiding: Hervormingsdag 31 Oktober ↑ hoofdstukken
Een hele goede avond, beste vrienden, kijkers en luisteraars. Speciaal mijn vrienden in Nieuw-Buinen, want voor jullie in het bijzonder maak ik nu deze opname. Ik zou heel graag bij jullie in de samenkomst aanwezig zijn geweest, maar door alle omstandigheden in verband met corona gaat dat hem dit keer niet worden. Trouwens, de vorige keer ook al niet, dus ik heb jullie in 2020 helemaal niet in levenden lijve kunnen begroeten. Hopelijk gaat dat in het komende jaar weer beter worden, maar uitspraken daarover kunnen we natuurlijk niet doen, want het duurt allemaal veel langer dan we wellicht aanvankelijk hebben gedacht.
Het is zaterdagavond 31 oktober terwijl ik nu deze opname maak. Ik zou op zondagochtend 1 november bij jullie zijn geweest, en wellicht dat de meesten van jullie deze opname nu ook inderdaad op dat tijdstip zullen bekijken of beluisteren. Dat wat ik bij deze gelegenheid wil doorgeven, staat ook heel erg in het teken van deze data. Als je het over de actualiteit wilt hebben, kun je allerlei onderwerpen aangrijpen. Je zou het kunnen hebben over de verkiezingen in de Verenigde Staten van aanstaande dinsdag, maar daar gaat het mij nu niet om. Ik wil iets anders benaderen en benadrukken, namelijk dat wat een paar eeuwen geleden plaatsvond op 31 oktober, ook met het oog op 1 november.
Het was in 1517, op 31 oktober, dat Luther 95 stellingen timmerde op de deuren van de Slotkapel in Wittenberg. Dat deed hij met het oog op de volgende dag, 1 november, want dat was in de Rooms-Katholieke Kerk Allerheiligen. De mensen zouden dan massaal naar de kerk gaan en deze stellingen kunnen lezen. Ik houd deze toespraak nu ook op 31 oktober; ik timmer nu als het ware aan de deur en op 1 november wordt dit vernomen. De symboliek gaat dus nog verder ook.
Luthers Visie op Gods Gerechtigheid ↑ hoofdstukken
Ik heb het als onderwerp, als titel meegegeven: Luther en Gods gerechtigheid. En die twee begrippen — de naam Luther, Maarten Luther, de grote reformator — die had wat met dat begrip 'Gods gerechtigheid', zoals we dat met name in de brief aan de Romeinen aantreffen. Het was Romeinen 1 vers 17, waar ik straks meteen ook naartoe ga, dat in Luthers leven een enorme rol heeft gespeeld.
Wat ik nu in deze toespraak graag duidelijk wil maken, is dat wat Luther naar voren bracht weliswaar heel belangwekkend was — namelijk dat het niet om werken gaat, maar dat een mens vertrouwt op wat God zegt. Dat was hem helemaal duidelijk geworden: geen verdiensten, geen werken, maar geloof. Maar wat Gods gerechtigheid nou eigenlijk is, ja, dat was hem niet helder. Ik wil daar heel graag vanuit de Schrift naar kijken. Dat was ook waar Luther op wees: sola scriptura, dat was een van de grote motto's van de Reformatie. En ja, als goede nazaten van de Reformatie doen we dat ook; we zijn zelfs niet bang om voormannen, ook al zijn het grote namen in de kerkgeschiedenis, op het Woord aan te spreken. Vat het niet als arrogant op; ik wil gewoon juist buigen voor dat wat de Schrift zegt en ik wil ook de geweldige glorie daarvan laten zien.
Zoals gezegd is Gods gerechtigheid een van de centrale thema's van de Reformatie en het was Luther die inderdaad heel goed verstond dat het niet door verdiensten, maar door geloof alleen ging. De vraag is — en dat is het onderwerp voor deze samenkomst — wat is nu Gods gerechtigheid? Het is heel eigenaardig, ook wel curieus moet ik zeggen, want Luther heeft in zijn vertaling van het Nieuwe Testament — een hele bekende Duitse vertaling is dat geworden — dat begrip 'Gods gerechtigheid' een aantal keren vertaald. In de Romeinenbrief komt het vaak voor en ik wil ze straks ook allemaal noemen, de drie passages. Hij vertaalde die uitdrukking 'Gods gerechtigheid' met 'de gerechtigheid die voor God geldt'.
Als je daar even over doordenkt, dan denk je: hé, dat is eigenaardig, de gerechtigheid die voor God geldt. Gods barmhartigheid, wat is dat? Dat is dat God zelf barmhartig is en barmhartigheid bewijst. Gods heiligheid is dat Hij heilig is. Wanneer men spreekt over wat Gods heiligheid dan is, dan zou je zeggen: Gods gerechtigheid verwijst naar het feit dat God Zelf rechtvaardig is en Zijn gerechtigheid doet blijken of bewijst. Hoezo dan 'die voor God geldt'?
Dat had te maken met het idee — en in feite is Luther daarin ook gewoon een kind van zijn tijd, maar ook van de traditie waarin hij stond. Luther was Rooms-Katholiek; dat was in feite ook de enige kerk die er was in die dagen, dat instituut. Hij ging daar ook van uit: ik als mens ben niet in staat aan Gods eisen te voldoen. En wat dacht Luther nu? Dat was helemaal niet bijzonder; dat was wat hij in navolging van de kerkelijke traditie aannam. Nee, neem me niet kwalijk, hij zei: "Ik ben niet in staat aan Gods eisen te voldoen, maar nu heeft Christus voor mij tijdens zijn leven de wet betracht. Ik kon de wet niet houden, maar Christus heeft nu wel de wet gehouden. Dat heeft hij voor mij of voor andere mensen gedaan en wat ik tekortkwam, dat heeft hij aangevuld." Onder Christus' gerechtigheid verstond hij dan ook dat Hij aan het einde van Zijn leven aan het kruis voor mijn ongerechtigheden geboet heeft.
Ik durf te beweren dat beide stellingen, beide motieven die ik hier geef, niet vanuit de Bijbel hard te maken zijn. Wat Gods gerechtigheid wél is, dat wil ik graag in deze toespraak duidelijk maken. Kort en bondig; ik heb juist vandaag een blog aan dit thema gewijd op mijn website goedbericht.nl. Dus als je daar wat meer gedetailleerd over wilt weten, dan kan ik je aanbevelen om dat eens te lezen en uiteraard te checken en te toetsen. Daar ga ik op voorhand van uit: ik geef de dingen door en het is aan de luisteraar om, net als destijds de Bereërs, na te gaan of dit inderdaad conform de Schrift is. Met die disclaimer wil ik dat graag hier naar voren brengen.
De Bijbelse Betekenis: God Doet Recht aan Zijn Belofte ↑ hoofdstukken
Ik wil graag vertellen en duidelijk maken dat Gods gerechtigheid betekent... Ja, in de eerste plaats neem ik dat heel letterlijk. Gods gerechtigheid is niet een gerechtigheid die voor Hém geldt. Nee, Gods gerechtigheid is dat Hij zelf rechtvaardig is, maar ook rechtvaardigheid bewijst. Hij doet recht, en wel recht aan Zijn belofte. Gods gerechtigheid betekent niet dat Hij straft, ook niet dat Hij de straf op een ander legt, of dat Christus plaatsvervangend onze straf heeft gedragen. Ik weet dat dit heel gangbare gedachten zijn, maar ga het maar eens na in de Bijbel; dan zul je dat zo niet terugvinden.
Nee, God doet recht aan Zijn belofte en dat is daarom een geweldige blijde tijding. Wij zeggen altijd: wie belooft, die is iets schuldig. Belofte maakt schuld. En God belooft, en als God Zijn belofte vervult, dan is dat een goed bericht, een blijde tijding. Dat is eigenlijk het evangelie. Je ziet dat ook in de Hebreeuwse Bijbel, ons Oude Testament, dat er heel vaak — met name in de psalmen — jubelend gesproken wordt over Gods gerechtigheid. Waarom? Wel, God doet recht aan Zijn woord. Als Hij iets voorzegt, dan laat Hij het ook gebeuren, dan vervult Hij dat. Dat is Gods gerechtigheid. Hij doet recht aan Zijn belofte en hier specifiek over Zijn belofte de Christus te geven en de Christus ook op te wekken uit de doden. Dat is Zijn daad.
Het gaat niet om wat Christus verdiend heeft tijdens zijn leven, ook niet aan het kruis. Ik bedoel, dat is buitengewoon belangrijk. Jezus Christus heeft onberispelijk gewandeld en is als zodanig ook als het Lam Gods volmaakt gestorven. Dat is geen schuldbetaling, maar dat is de prijs die Hij betaalde om de dood te kunnen overwinnen en om opgewekt te worden uit de doden. Wel, dat is ook wat God had beloofd in de Schriften, in de wet en in de profeten: dat de Messias zou komen, maar dat Hij Hem ook zou doen opstaan uit de doden.
Kijk het maar na in het boek Handelingen. Petrus en Paulus worden niet moe om de geschriften van de profeten te openen en de psalmen te laten spreken, en aan te tonen dat dit is wat voorzegd is. God heeft Zijn Zoon, God heeft de beloofde Messias opgewekt uit de doden. Daarmee heeft Hij ook nieuw leven aan het licht gebracht. Een nieuw leven dat volmaakt is. En in Hem en in dat leven worden wij ook werkelijk, concreet, rechtvaardig. Zo ziet God ons nu al aan: in die volmaaktheid van dat nieuwe, volmaakte, eindeloze leven dat Hij aan het licht bracht in de Eersteling die uit de doden werd opgewekt.
Dat is een hele mond vol, dat weet ik. Maar deze drie punten zijn buitengewoon belangrijk. Ik wil het ook laten zien aan de hand van de drie passages waarin Paulus in de Romeinenbrief spreekt over de gerechtigheid van God of Gods rechtvaardigheid. Dat is hetzelfde; de ene vertaling spreekt over rechtvaardigheid en de andere over gerechtigheid. Je zou erover kunnen discussiëren of het wel helemaal exact hetzelfde is, maar dat parkeer ik nu even. Ik ga er gemakshalver vanuit dat die begrippen ongeveer inwisselbaar zijn.
Maar dit is dus wat ik graag wil duidelijk maken: God doet recht aan Zijn belofte. Dat is Zijn gerechtigheid. Als Gods gerechtigheid openbaar wordt, dan wordt openbaar dat Hij recht doet aan Zijn belofte. Oftewel: dat wat Hij tevoren gezegd heeft, vervult Hij. Dat heeft Hij gedaan eerst en vooral in de opwekking van Christus. Dat is het fundament waar alles op gebaseerd is. In Hem is het nieuwe leven begonnen en dat nieuwe leven krijgt een steeds wijdere uitbreiding, tot het zich uiteindelijk uitbreidt naar de hele schepping.
Romeinen 1: Gods Gerechtigheid Geopenbaard ↑ hoofdstukken
Nou, eerst naar Romeinen 1. Dat is de eerste passage waarin Paulus die uitdrukking gebruikt. En Paulus zegt dan in vers 16: "Ik schaam mij het evangelie niet." Of sommige vertalingen zeggen: "Het evangelie beschaamt mij niet." Dat is een beetje een lastig ding. Eerlijk gezegd vind ik die weergave persoonlijk nog mooier. Maar dat heeft te maken met het feit dat hier in het Grieks een middenvorm gebruikt wordt. Wij zeggen dat iets actief is of dat het passief is, maar het Grieks kent nog een middenvorm, een medialis zoals dat met een deftig woord heet.
Dit staat inderdaad in die medialis en dat wil zeggen dat het passief én actief is. Kijk, het evangelie beschaamt mij niet; het is werkelijk een blijde tijding die vast en solide is. Maar omdat het mij niet beschaamt, schaam ik mij het evangelie niet. Dus het is beide waar: het is én passief én actief. Het begint trouwens met het feit dat ik mij het evangelie niet schaam omdat het mij niet beschaamt; dus dat staat dan toch wel voorop.
Nou, dan sla ik even een paar zinnetjes over en pak ik de draad weer op in vers 17, waarin Paulus uitleg geeft waarom het evangelie hem niet beschaamt en waarom hij zich voor dat evangelie niet schaamt. Wel, hij zegt: "Want gerechtigheid Gods wordt daarin – namelijk in het evangelie – geopenbaard." Wij zouden misschien zeggen: wat wordt in het evangelie geopenbaard? Dat is de liefde Gods. Dat is absoluut waar, maar dat is niet wat hier staat. Er staat: "Gods gerechtigheid wordt daarin geopenbaard."
Kijk, en als je denkt in de termen van Gods gerechtigheid – dat was trouwens ook de worsteling van Luther – in de termen van straf en van oordeel... Als God zijn gerechtigheid openbaart over de zonde en over het mensdom dat faalt en tekortkomt, dan schrompel je ineen. Want waar ben je dan? Maar Gods gerechtigheid komt tot uitdrukking in het feit dat Hij straft. Dat ontken ik niet, maar hier gaat het om het evangelie waarin Gods gerechtigheid wordt geopenbaard. En dat betekent, in de zin dat het een blijde tijding is, een goed bericht: waarom? Omdat daarin geopenbaard wordt dat God recht doet. Aan wat? Wel aan dat wat Hij tevoren heeft gezegd, oftewel aan zijn belofte. De zin loopt nog door, maar vanwege de tijd laat ik dat hier eventjes rusten. Het gaat mij nu in het bijzonder om die term: de gerechtigheid Gods.
Romeinen 3: Buiten de Wet Om en Om Niet Gerechtvaardigd ↑ hoofdstukken
We gaan naar de tweede passage waar deze uitdrukking wordt gebezigd: Romeinen 3. Nadat Paulus uitgebreid en omstandig heeft duidelijk gemaakt dat de mens – ongeacht of hij nu tot de natiën behoort of een Jood is, de heiden en de Jood – beiden zondaren zijn. "Onder de zonde besloten", zo had Paulus in het voorgaande van Romeinen 3 gezegd en geconcludeerd, en dat ook nog eens zonder enige uitzondering. En dan krijg je vers 21 van dit hoofdstuk: "Thans is echter buiten de wet om gerechtigheid Gods openbaar geworden."
Thans, echter, maar nu... ik lees nu voor uit de NBG-vertaling. Waar het om gaat is dat nu, los van de wet, gerechtigheid van God openbaar geworden is. Het is los van de wet, maar de wet en de profeten getuigen er wel van. Dat het "buiten de wet om" is, wil zeggen dat het losstaat van enige menselijke prestatie. Daarom geloof ik ook niet – om het even kort samen te vatten – dat de kern is dat Christus de wet volmaakt gehouden heeft. Christus is geboren onder de wet en Hij heeft als jongeman ook de wet vervuld. Dat wil zeggen: Hij leefde onder de wet en gehoorzaamde de wet ook. Maar het is niet zo dat God die gerechtigheid of rechtvaardigheid van Jezus op ons toepast of ons toerekent. Dat is sowieso een vreemde gedachte, want als Jood was Hij ook verplicht de wet te houden. Waarom zou het feit dat Hij dat deed, een ander dan rechtvaardig maken? Bovendien waren mensen uit de natiën nooit onder die wet. Het gaat niet om wat de mens doet, zelfs niet om wat Jezus in dit geval deed; het gaat erom dat Gods gerechtigheid geopenbaard is geworden. En dat is helemaal buiten de wet om, los van enige menselijke prestatie.
Dat betekent dat de tijd nu gekomen is. Dat is wat er wordt uitgedrukt in het woordje "thans". Nu, in tegenstelling tot alle menselijke onrechtvaardigheid, is er nu Gods rechtvaardigheid. Want u weet het: menselijke ontrouw doet Gods trouw niet teniet. De mens kan er een potje van maken en het helemaal verprutsen, maar God houdt Zijn woord. Hij heeft gezegd dat de Messias zou komen, Hij heeft gezegd waar Hij zou komen, hoe dat zou gaan en Hij heeft zelfs gezegd wanneer het zou zijn. En Christus kwam inderdaad precies op het tijdstip dat was aangekondigd. De wet en de profeten hebben van Hem getuigd en God heeft Zijn belofte vervuld. Het ultieme bewijs daarvan is dat toen Jezus inderdaad de weg is gegaan, gehoorzaam tot de dood – ja, tot de dood van het kruis – God Hem heeft opgewekt uit de doden. Hij was dood. En wat kon Hij toen doen? Wel, Jezus Christus geloofde in God. Hij heeft de weg in geloof gewandeld. Hij heeft gezegd toen Hij Zijn bediening aanving: "In de boekrol is over Mij geschreven, zie, hier ben Ik, Heer, om Uw wil te doen." Hij is die weg gegaan en heeft Zijn vertrouwen volledig gevestigd op de God die Hem uit de doden zou opwekken. Je leest ook in de Hebreeënbrief dat Zijn oog gericht was op het feit dat God Hem uit de dood zou opwekken. Dat is die gerechtigheid Gods en die is nu openbaar geworden. De wet en de profeten getuigen daar rijkelijk van, van wat God zou gaan doen. Het is daarom de blijde tijding dat dit nu inderdaad inmiddels vervuld is. Ik weet het, er is nog een heleboel wat God gaat doen zoals Hij heeft voorzegd, maar niettemin: de Christus is gekomen, het evangelie is daar en de belofte is vervuld.
In vers 22 van Romeinen 3 krijgen we nog een keer die uitdrukking: de gerechtigheid Gods. Want er staat – ik lees nog één keer vers 21: "Thans is echter buiten de wet om gerechtigheid Gods openbaar geworden, waarvan de wet en de profeten getuigen, en wel gerechtigheid van God door het geloof van Jezus Christus." U ziet dat ik hier een woordje heb doorgehaald. In de Statenvertaling staat het trouwens wel correct, maar in de NBG-vertaling en de meeste moderne vertalingen staat hier "in" in plaats van "van". Dat is zo jammer en ook feitelijk onjuist. Het staat er gewoon in de genitief, een tweede naamval: "het geloof van Jezus Christus". En ja, dat is precies waar ik net op doelde. Jezus Christus geloofde dat God recht zou doen aan wat Hij beloofd had en daarom is Hij ook die weg gegaan. Hij hield Zijn oog gericht op het einddoel: God zou Hem opwekken uit de doden. Dat is dat geloof van Jezus Christus, namelijk dat Hij geloofde dat God recht gaat doen aan Zijn woord.
En dan staat er: "voor allen die geloven, want er is geen onderscheid." Het komt tot allen, heel het mensdom. Hoe komt het tot allen? Door geloof. Dat is altijd het kanaal waardoor de zegen tot een mens komt. De basis is Gods genade – het is uit genade en op grond van genade – maar het is door geloof. Geloof is de weg waardoor het evangelie tot ons komt. In Romeinen 1 lees je dat ook: het evangelie is een kracht Gods tot redding voor ieder die gelooft. Hoe komt die boodschap van redding tot een mens? Wel, doordat je die blijde tijding hoort en door geloof gaat het zijn werk in een mensenleven doen. Door daar "amen" op te zeggen; dat is de wijze waarop het woord tot een mens komt, maar daarmee ook de rijkdom.
Er staat in Romeinen 10 een prachtige tekst: "Hij is Heer van allen." Dat wil zeggen dat allen Zijn eigendom zijn. En Hij is rijk voor allen die Hem aanroepen. Dat is de wijze waarop de zegen tot een mens komt. Het geweldige is trouwens dat er een moment komt dat heel de wereld, ieder creatuur, elke mond dat ook zal gaan doen en zal zeggen: "Jezus, Hij is Heer", tot eer van God de Vader. Het is een geweldig voorrecht als je dat nu al mag doen, als je ogen daarvoor geopend zijn, want dat is ook Zijn werk. Als Hij jouw hart heeft aangeraakt, is dat allemaal Zijn werk en een geweldig voorrecht. Maar het geweldige is: dat wordt het deel van heel de mensheid, van ieder creatuur. Paulus zegt in de Filippenzenbrief dat zij die in de hemelen zijn, zij die op de aarde zijn en zij die onder de aarde zijn – kortom ieder creatuur – dat tot eer van God zal roepen en belijden.
Er is geen onderscheid, want, zo staat er dan in vers 23: "allen hebben gezondigd." Dat was eigenlijk al het onderwerp van de voorgaande hoofdstukken, waarin Paulus dat heel uitgebreid en gedetailleerd betoogd heeft. Alle mensen zijn adamieten en daarom lopen ze met de dood in de schoenen. Ze zijn doelmissers; dat is wat zonde ook betekent: je doel missen. Allen hebben gezondigd en dat is inderdaad zonder uitzondering. Er is niemand die rechtvaardig is van zichzelf. Dat staat trouwens ook in Romeinen 3, een paar verzen eerder: "Er is niemand rechtvaardig, zelfs niet één." Het woord "allen" is hier heel letterlijk; het is inderdaad iedereen, elk mensenkind zonder enige uitzondering.
Allen derven de heerlijkheid Gods. Je ziet het ook in de interlinear; letterlijk staat er dat ze tekort hebben. Het gaat er eigenlijk ook niet om hoeveel je tekortkomt, maar je schiet tekort. Elk mens schiet tekort. Aan wat? Wel, aan de heerlijkheid Gods, en daar is geen uitzondering op.
Maar lees nu verder, want je zou kunnen zeggen: ja, dit vers 23 tekent onze hopeloze positie. We zijn zondaren, we zijn doelmissers, we zijn stervelingen en we derven de heerlijkheid Gods. Ja, we zijn armzalig, we komen er net niet of lang niet, maar ja, wat maakt het uit? Dat is wat we van huis uit als afstammelingen van Adam zijn en hebben, en dat is onze positie.
Allen hebben gezondigd en schieten tekort aan Gods heerlijkheid. Maar let op wat er dan staat: 'en worden om niet gerechtvaardigd'. Om niet. Zonder enige verdiensten. En als dat 'om niet' nog niet duidelijk zou zijn, dan wordt dat bevestigd in die volgende regel: 'uit Zijn genade'. Door de verlossing, of de vrijkoping, de losprijs die Christus Jezus betaald heeft. Namelijk: Hij betaalde de prijs van Zijn sterven.
En in die prijs... Hij stierf, Hij betaalde de prijs om opgewekt te worden uit de doden en nieuw leven aan het licht te brengen. Wel, en dat leven is voor heel de mensheid weggelegd. Zoals in Adam allen sterven, zo zullen in Christus allen worden levend gemaakt. Ja oké, ieder in zijn eigen rangorde, niet allemaal tegelijk. Er zijn fases waarin dat geschiedt.
Maar de waarheid is: allen hebben gezondigd, allen derven de heerlijkheid Gods en allen worden om niet gerechtvaardigd. Daar kan een mens niks aan toedoen, daar kan een mens niks aan afdoen. Dat is niet te verdienen, het is ook niet te verspelen. Dit is de mededeling, dit is het geweldige goede bericht. En dat is wat Paulus wereldkundig mocht maken. Die waarheid is zo geweldig; het heeft niets te maken met wat een mens moet doen, maar wat Hij doet en gedaan heeft en zal doen. Het is inderdaad Zijn gerechtigheid.
Wat een geweldige waarheid dat het zo universeel is als de zonde en de dood. Ik bedoel, ik heb er niet voor gekozen om geboren te worden, ik heb er niet voor gekozen om een zondaar te zijn of een sterveling; ik ben het in Adam. Wel, je zou zeggen als je daar stopt: ja, dat is geen blijde... Nee, maar het geweldige is: zo is het ook waar dat we in Christus — en door dat wat Hij gedaan heeft, door te sterven om te kunnen worden opgewekt uit de doden — daarin, in de verlossing in Christus Jezus, de rechtvaardiging gegarandeerd is. Leven is weggelegd, en dat is Gods gerechtigheid. En dat is wat we mogen geloven. Oké.
Romeinen 10: Religieuze Ijver en Eigen Gerechtigheid ↑ hoofdstukken
We gaan nu naar de derde passage toe, in Romeinen 10, waar Paulus ook weer twee keer over de gerechtigheid Gods spreekt. Ik val hier min of meer midden in zijn betoog binnen. Dat heb je als je zo uit een brief een paar verzen voorleest; dan moet je ook even iets zeggen over het voorgaande. Om zo'n vers te begrijpen, moet je de omgeving enigszins kennen. Wat je dan ziet, is dat Paulus spreekt over het volk van Israël en aan de andere kant over de natiën. Hij spreekt over de natiën die nooit bezig geweest zijn om rechtvaardig voor God te zijn, maar die gerechtigheid toch hebben verkregen. In het voorgaande maakt hij duidelijk dat Israël daar juist wél mee bezig is geweest. Het jodendom is actief bezig om rechtvaardig voor God te zijn en om zo te leven.
En dan zegt hij dit in vers 2: "Ik getuig van hen..." Hij heeft het hier over Israël, over zijn volksgenoten, zijn broeders naar het vlees, zoals hij ze even later zal noemen. "Ik getuig van hen..." Dat kon hij getuigen omdat hij een van hen was. Hij zegt: ik ben zelf een Jood, ik ben uit de stam van Benjamin. In het jodendom had hij het in het verleden zelfs verder gebracht dan vele van zijn tijdgenoten. Hij was een 'rising star' binnen het jodendom, een buitengewoon begaafde student die notabene aan de voeten van Gamaliël zat, één van dé mannen in die dagen, en hij was buitengewoon ijverig en actief. Hij spreekt daar dikwijls over in zijn brieven.
Hij getuigt datzelfde nu van zijn volksgenoten. Hij zegt: "Ik getuig van hen dat ze ijver voor God bezitten." Ze zijn actief. Ze hebben zo'n enorme passie. IJver is niet alleen maar activiteit, maar het is inderdaad ook geestdrift, passie. Ze hebben dat, en dat is een geweldige eigenschap. Hij zegt het eigenlijk ook als een aanbeveling: ik getuig echt van hen dat ze ijver voor God bezitten; ze zijn daar zo serieus dag en nacht mee bezig. Maar dan komt er een 'maar' aan. Hij zegt: "maar zonder verstand." Er staat ergens in het boek de Spreuken dat zonder verstand zelfs ijver niet deugt. Je kunt jakkeren, je kunt je best doen, je kunt de benen uit je gat lopen voor iets, maar als je niet weet waar je mee bezig bent, dan is al die ijver zinloos. Het is gewoon ijdel. Je bent dan wel heel druk, zoals heel veel mensen altijd maar druk zijn en overal mee bezig zijn, maar het stelt niks voor. Het heeft geen inhoud.
Religieus is dat ook zo. Paulus zegt dit van zijn orthodoxe Joodse volksgenoten, over wie hij overigens met zoveel achting spreekt. Ik weet dat het voor sommige mensen misschien erg pijnlijk is als ik dat zo zeg, maar het jodendom heeft de reputatie dat ze zoveel verstaan van de wet. Paulus zegt echter: nee. Ze kunnen er misschien heel veel over zeggen, en ik wil dat absoluut niet wegpoetsen, maar de essentie waar het werkelijk om gaat, begrijpen ze niet. Paulus zegt het gewoon als rabbi, of als ex-rabbi zo je wilt: ze hebben geen verstand daarvan.
Letterlijk staat er trouwens 'epigenosis'. Dat gaat nog wat verder dan verstand; 'gnosis' is het woordje kennis en 'epi' is een voorzetsel dat 'erbovenop' betekent. Het is eigenlijk de kennis die de gewone kennis te boven gaat, wat erop gebaseerd is. Het woord wat dat het beste in het Nederlands weergeeft, is 'besef' of 'realisatie'. Je kunt iets weten of kennen, maar er is iets wat daar bovenuit gaat en dat is dat je het ook beseft. Je kunt dingen weten zonder het te beseffen. Omgekeerd kan niet; je kunt niet iets beseffen zonder het te weten. Maar besef is hoger. Paulus zegt: zij hebben geen besef van wie God is.
Ik lees even door in vers 3: "Want onbekend..." — hier staat trouwens eigenlijk zoiets als 'agnostisch' — "...onbekend met Gods gerechtigheid waar het eigenlijk allemaal om gaat. Zij denken dat het om hun eigen gerechtigheid gaat." Maar hier staat weer: ze zijn onbekend met Gods gerechtigheid. Je zou dat ook in het verband moeten bezien. Ik neem nu niet even de tijd om dat uitgebreid aan te tonen, maar ook hier is het weer: God heeft recht gedaan aan Zijn belofte. Een paar verzen eerder lees je dat God in Zion een steen heeft neergelegd. Het is een steen van aanstoot geworden, maar het gaat juist ook over die steen, de rots, de Christus, en het feit dat Hij is opgewekt uit de dood. Dat is het fundament. Als je daarop bouwt, bouwt op wat Hij gesproken heeft en wat Hij gedaan heeft, dan kom je nooit beschaamd uit. Ik zei het al: het Evangelie beschaamt je niet. Wie op Hem zijn vertrouwen stelt, zal niet beschaamd worden. Wie zijn vertrouwen stelt op wat God gesproken heeft, dat beschaamt niet.
Het was voor Paulus een voortdurend hartzeer dat zijn volksgenoten zo afwijzend tegenover die boodschap stonden. Nu was de Messias gekomen, degene naar wie zo werd uitgekeken, en ze hebben Hem niet herkend. Niet alleen omdat ze Hem hebben gekruisigd, maar ook daarna. Nadat God Hem uit de doden heeft opgewekt, is Hij gepredikt in Jeruzalem, in de synagoge, in het land en buiten het land. Maar in het algemeen ging vrijwel overal de deur dicht voor deze boodschap; men moest daar niks van hebben. Ze waren onbekend met Gods gerechtigheid. Bijbelgetrouw waren ze wel, ze hadden de Schriften en ze waren zeer actief, jazeker. Maar ze waren onbekend met Gods gerechtigheid.
Er staat achter: "...en trachtende" — of letterlijk 'zoekende' — "hun eigen gerechtigheid te doen gelden." Kijk, dat was hun ijver. Ze waren altijd maar bezig om rechtvaardig voor God te zijn. Ze probeerden voortdurend, en dat is eigenlijk ook wat religie in het algemeen is: proberen iets voor God te betekenen. Ze trachtten hun eigen gerechtigheid te doen gelden. Maar wat was nou het probleem? Wel, zij hebben zich aan de gerechtigheid Gods niet onderworpen. Je kunt wel heel erg actief zijn en van alles doen en gedaan hebben, want er zijn allerlei varianten van in elke religie. Ook in de christelijke religie, want dat is ook zo'n religie net als het jodendom, die allerlei dingen meent te moeten doen. Ook 'evangelisch' kan een religie zijn. Dan krijg je: "ja, maar ik heb voor Jezus gekozen." Dan is het weer een eigen werk. Lieve mensen, er valt niks te verdienen. God heeft alles gedaan. Dat is de Gods gerechtigheid.
Ik weet dat de standaardreactie daarop altijd is: "ja, maar dat is maar makkelijk." Dat is maar makkelijk als God alles gedaan heeft, als Hij heeft gegeven en Zijn beloften heeft vervuld. God zegt nu: "alsjeblieft". Geloof zegt: "dank u wel, geweldig, daarop kan ik staan, daarop kan ik werkelijk rust vinden en vreugde." Maar ik zal u dit vertellen: de godsdienstige mens, en de mens in het algemeen, wil dat niet. Die wil dat zelf doen. Die denkt daar iets aan te moeten bijdragen, trachtende hun eigen gerechtigheid te doen gelden. Maar het is of het een, of het ander. Of God doet alles, of Hij doet dat niet, maar dan moet je het dus zelf doen. Het is één van de twee.
Dit wordt door Paulus over het jodendom gezegd en over zijn Joodse volksgenoten. Hij zei: zij zijn onbekend met Gods gerechtigheid. De geweldige waarheid is dat dit in 2020 nog niet anders is. We wijzen op wat God gesproken heeft, op Zijn belofte die Hij vervuld heeft. In Christus is er nieuw leven aan het licht gebracht, en dat is het.
Afsluiting: de Absolute Zekerheid van Gods Belofte ↑ hoofdstukken
Nou, dat zijn zo de drie passages die ik vanmorgen of vanavond, net hoe u het hebben wilt, onder uw aandacht wilde brengen. En zo op deze 31ste oktober – ik had het ook op een heel andere datum kunnen vertellen, maar het leek mij een heel mooie gelegenheid zo op deze wisseling van de maanden oktober en november – om hierop te wijzen: op de geweldige waarheid dat God Zijn belofte vervuld heeft.
Dat alles van Hem afhangt, dat Hij alles gedaan heeft en dat Hij het helemaal wel maakt met heel de mensheid, en dat we dat mogen geloven. Nou, die rijkdom is zo onuitputtelijk, zo groot, en ik kan niet anders dan daarvan spreken, maar ook hopen en bidden dat daar nog zoveel ogen voor geopend worden.
En ik heb nog iets, en daarmee wil ik afsluiten. Het geweldige is – en ik herhaal nu wat ik gezegd heb – dat elk oog hier ook voor zal worden geopend. Iedereen zal instemmen met hoe geweldig groot God is en wat Hij bewerkt. En daarvan is niets te veel gezegd; Hij gaat dat waarmaken.
Is het niet geweldig om dat te kennen? Om dat te weten en om dat uit te delen aan wie het maar horen wil. Nou, dat is wat ik graag wilde vertellen. Ik zou zeggen: nog een hele goede zondag, Godszegen, en ik hoop u gauw in Nieuw-Buinen weer een keer te treffen.
UltimateGoodNews