GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

Leve De Vrijheid!

05-05-2013 - Geplaatst door Andre Piet
Presentatie van de GoedBericht-samenkomst gehouden op 5 mei 2013 in Zoetermeer

Bevrijdingsdag is een dag bij uitstek om stil te staan bij het enorme voorrecht te mogen leven in een land waar de overheid mensen in vrijheid laat.
Maar vrijheid is nog zoveel meer dan dat. De vraag is altijd: vrij van wat? En ook: vrij met het oog op wat? Aan de hand van enkele krachtige uitspraken van Paulus, wordt in deze toespraak uiteen gezet hoe de gelovige in Christus Jezus, vrij is van zonde, dood en wet. Niet als een onbereikbaar ideaal maar op grond van wat plaatsvond op D-Day: de opstanding van Christus uit de doden. En met uitzicht op V-Day, wanneer heel de schepping zal worden bevrijd van de slavernij van de vergankelijkheid.

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

In deze studie wordt het brede begrip vrijheid belicht, culminerend in de geestelijke vrijheid in Christus. Aan de hand van de Romeinen- en Galatenbrief wordt uiteengezet dat de gelovige dood is voor de zonde en bevrijd is van het slavenjuk van de wet. Religie wordt hierbij gepositioneerd als een menselijke poging tot binding, wat haaks staat op het evangelie van genade waarin alles reeds volbracht is. In plaats van te strijden in eigen onvermogen, is de oproep om God eenvoudigweg te danken voor de volbrachte overwinning. De studie sluit af met de belofte dat uiteindelijk de gehele schepping bevrijd zal worden van de vergankelijkheid.

“Het kenmerk van het evangelie is: alles ís gedaan. En wij danken God voor dat wat we in Hem hebben.”

Vrijheid in Al Haar Facetten ↑ hoofdstukken

Wat ligt er meer voor de hand dan op deze vijfde mei eens speciaal aandacht te geven aan dit prachtige onderwerp: vrijheid. Wat betekent dat? En om alle vlaggen te laten wapperen: leve de vrijheid en ook leven in vrijheid. Nu is dat een begrip, vrijheid, waar op allerlei manieren invulling aan gegeven zou kunnen worden. Op deze dag is er zojuist al even op gezinspeeld, en dat ligt zo voor de hand: op deze dag wordt er gedacht aan het feit dat we in 1945 bevrijd werden van de Duitse overheersing en Nederland weer een vrij land werd. Dan praten we over politieke vrijheid. Dat wil zeggen: de vrijheid die de overheid ons laat om te gaan en te staan waar wij willen. En ook om te denken – nou kan dat altijd, want vrijheid zit uiteindelijk diep van binnen – maar ook om te spreken, om samen te komen en om uit te komen voor dat wat we geloven.

Ik denk dat we ons te weinig realiseren hoe groot een goed dat is, zeker met de dingen die we hier ook in deze samenkomsten naar voren mogen brengen. Er zijn tal van landen, maar dat gold ook voor ons eigen land een aantal eeuwen geleden, waar je op de brandstapel terecht zou zijn gekomen als je uit zou komen voor de dingen die we weten vanuit de Schrift en die ons bekend geworden zijn van het evangelie zoals Paulus dat heeft gepredikt in de heidenwereld. Wij kunnen hier zo vrij bij elkaar komen; dat is een groot voorrecht. Politieke vrijheid, dat wil zeggen: vanuit de overheid die ons die ruimte laat.

Maar wat dacht u van fysieke vrijheid? Daarmee bedoel ik de vrijheid om lichamelijk te gaan en staan. Hoeveel mensen zijn er niet voor wie dat een heel ander begrip is? Vrijheid is een paraplubegrip dat allerlei betekenissen kan hebben. Je bent 'vrij van'... ja, van wat? Dat moet je vervolgens invullen. Lichamelijk vrij zijn betekent dat je niet gebonden bent aan bed of dat je gebonden bent aan huis. Juist de afgelopen week heb ik nogal wat bezoekjes gebracht aan oudere mensen en dan zie je dat je steeds meer gebonden raakt; dan ben je niet meer fysiek vrij. Of je zit in een rolstoel – neem ik aan, zeg ik terwijl ik naar Echter kijk – dan ben je fysiek niet vrij. Ook dat is een voorrecht dat je je meestal pas gaat realiseren op het moment dat je het kwijtraakt of dat het bedreigd wordt.

Maatschappelijke vrijheid, vrij zijn in de maatschappij... ik zet zomaar even ter inleiding een paar van die betekenissen op een rijtje. Vrij zijn in de maatschappij betekent in de praktijk vaak ook vrij zijn in financieel opzicht. Dan ben je echt maatschappelijk vrij. Als je genoeg geld ter beschikking hebt, zoals het plaatje dat ook suggereert, dan ben je vrij. Dat kun je opvatten als vrij zijn van werk, maar je kunt het ook opvatten als de vrijheid om te werken. Dat is heel opmerkelijk. Als je zegt: "Ik ben ontslagen," dan is dat – om enigszins uit ervaring daarover te spreken – meestal geen goed nieuws. Terwijl ontslag in een ander opzicht juist een groot voordeel betekent. Als je zegt: "Ik ben ontslagen uit het ziekenhuis," dan ben je vrij van het ziekenhuis. En als je ontslagen bent van je werk, dan ben je vrij van je dienstverband. Dan ben je dus een vrije man. Zo kun je het ook eens bekijken. Ik weet dat ik nu misschien een wat al te lakonieke toon aansla, maar goed, het kan ook echt zo zijn dat je juist door zulke omstandigheden vrij wordt en dat dit weer hele nieuwe deuren en vensters opent naar andere mogelijkheden, zodat je andere dingen kunt gaan doen.

Relationele vrijheid... ik weet niet hoeveel ik daarover moet zeggen, maar niet al te veel. Vrij zijn van relaties, dan spreken we over een vrijgezel. Vrij van een gezel. Is dat een voorrecht of niet? Ik zeg het terwijl mijn vrouw hartstikke zit te lachen... soms, soms wel! Ja, het is 'vrij gezellig', maar je bent vrij van een gezel. Dat is nou typisch weer zo'n vorm van binding die we vrijwillig aangaan. Want op het moment dat je trouwt, dan ga je een binding aan voor het leven – in principe dan. Is dat een voorrecht? Nou, ikzelf mag getuigen: ja zeker, dat is een groot voorrecht. Maar als je dan de apostel Paulus leest in 1 Korinthe 7, dan zegt hij toch dat hij er de voorkeur aan geeft om daarin vrij te zijn. Ook vrij van de echt, een 'vrije gezelligheid', want dan ben je in zoveel opzichten vrij om te gaan waar je wilt. En niet alleen om te gaan waar je wilt, maar ook om te doen wat je te doen staat. Paulus weidt daarover uit in 1 Korinthe 7. Dat is relationele vrijheid; het heeft allerlei kanten en het is niet per definitie positief of negatief.

En dan heb je ook emotionele vrijheid. Daarvan kan ik wel zeggen dat het per definitie positief is; ik zou niet zo gauw een negatieve kant daarvan kunnen bedenken. Dat betekent dat je in gevoelsmatig opzicht niet gebonden bent, geen slaaf bent van iets. Wij spreken dan ook over 'een slaaf van' of 'verslaafd aan'. Dat je vastzit aan iets, aan een gewoonte of aan een bepaalde stof. Bij verslaving ben je emotioneel onvrij.

Ik noem hier zo een vijftal dingen, maar wat ik vanmorgen graag eens voor het voetlicht wil plaatsen, is een vrijheid zoals met name de apostel Paulus die beschrijft. Daartoe beperk ik me vanmorgen, want ik had het nog veel breder kunnen nemen. Ik wil gewoon eens een paar begrippen daaruit nemen waarvan wij vrij zijn. Kijk, vrijheid heeft twee kanten: je bent vrij 'van' iets of je bent vrij 'om' iets. Dat moet je er altijd bij zeggen; als je het begrip vrijheid noemt, dan moet je met twee woorden spreken. Ik zal één voorbeeld geven: wat betekent nou vrijheid van godsdienst, of anders gezegd: godsdienstvrijheid? Betekent dat dat je vrij bent van godsdienst? Ik heb de neiging om het zo te interpreteren, en ik zal straks ook laten zien vanuit Galaten 5 hoe ik daar nog dieper op in ga. Maar het is een aardig begrip: godsdienstvrijheid of vrijheid van godsdienst. Wij bedoelen daar meestal mee dat je in religieus opzicht vrij bent om te kiezen wat je wilt aan godsdienst. Je bent vrij om moslim te zijn, of een Jehova’s getuige, of rooms-katholiek, zonder dat de overheid zich daarmee inmengt. Je bent dus vrij om welke visie, geloofs- of godsdienstige opvatting dan ook aan te hangen en uit te dragen. Dat is godsdienstvrijheid. Maar je kunt het op beide manieren opvatten: je bent vrij van iets óf je bent vrij om iets te doen. Dat geldt ook voor al die vijf dingen die ik hier heb genoemd; daar zitten al die verschillende kanten aan. Maar goed, laten we eens naar de Bijbel gaan.

Romeinen 8: de Wet van de Geest Des Levens ↑ hoofdstukken

Slaat u de Bijbel maar open bij Romeinen 8. Dit is een hoofdstuk bij uitstek dat over vrijheid gaat; het begrip zelf komt daar ook diverse keren in voor. Ik heb de concordantie erbij gepakt en slechts een paar verzen daaruit gelicht, omdat Paulus hier heel direct en expliciet de vrijheid belicht die wij in Christus hebben — een uitdrukking die hij trouwens ook in de Galatenbrief gebruikt. De vrijheid in Christus belicht een toestand waarbij ik moet zeggen dat Romeinen 8 — en nu ga ik een open deur intrappen, maar het is toch veelzeggend — een hoofdstuk is dat volgt op Romeinen 7.

U zegt: "Ja, dat is logisch." Maar dat is een cruciaal begrip. Romeinen 7 is dat hoofdstuk dat gaat over iemand die een slaaf is en vastzit aan de zonde, zodat hij uiteindelijk uitroept: "Ik ellendig mens, wie zal mij verlossen uit dit lichaam des doods?" Dit sterfelijk lichaam, want hij is gebonden. Hij zegt: "Met mijn verstand dien ik de wet Gods, maar in mijn leden zie ik een andere wetmatigheid die strijd voert tegen mijn verstand." Dat wat hij wil, dat kan hij niet of dat doet hij niet. Dat innerlijke conflict wordt beschreven als slavernij. In de christelijke wereld, ook in ons eigen vaderland, wordt zo dikwijls gepredikt dat dit het normale christelijke leven zou zijn; een leven waarbij je altijd maar zucht en steunt en gebonden bent, en dus niet de vrijheid kent van Romeinen 8.

Romeinen 7 zegt inderdaad: "Ik ellendig mens." Dat onvermogen van de mens waar Romeinen 7 over spreekt en van getuigt, daar hoeven we niets van af te doen. Wie zichzelf goed genoeg kent, weet dat het zo is. De een zal dat misschien veel sterker ervaren dan de ander, wat wellicht te maken heeft met je karakter of je hele persoonlijkheidsstructuur; de een is nu eenmaal de ander niet. Maar dat je daar zo mee kunt tobben in je leven... is dat normaal om altijd maar te blijven tobben? Ik wil daar geen enkel oordeel over geven, daar gaat het helemaal niet om, maar het gaat erom hoe het wordt voorgesteld. Vaak wordt verteld dat dit getob de normale lijn zou zijn: "Ik ellendig mens."

Maar lees dan ook gewoon eens door. Dat onvermogen van de mens is een gegeven, daar hoeven we niets aan af te zwakken, maar daar zou je niet bij moeten blijven stilstaan. Dat is weliswaar een plafond; je kunt niet verder. Wat je echter in Romeinen 8 ziet, is dat dit plafond de vloer wordt van een hele andere werkelijkheid. Dat wil zeggen: ons onvermogen is een feit, maar het is niet meer het plafond. We hebben het niet eens meer over ons eigen onvermogen; dat is een gegeven, maar je wordt er met recht bovenuit getild. Je spreekt niet meer over je eigen onvermogen, maar over Zijn vermogen.

"Romeinen 7-mensen", dat kunnen we niet genoeg benadrukken op Bevrijdingsdag, is geen eindpunt. Het gaat om Romeinen 8. Dat zie je al aan het einde van Romeinen 7. Ik heb nu nog alleen de hoofdstukvermelding hierbij staan, maar lees het in uw Bijbel na: Romeinen 7 eindigt niet met "Ik ellendig mens". Je moet nog even verder lezen. Het eindigt met: "Ik dank mijn God." Het eindigt met genade. Het woord voor "danken" daar in het laatste vers van Romeinen 7 is hetzelfde woord als het woord voor genade: charis.

Ik dank mijn God. Dat is de grote ommekeer in dat verhaal, in dat trieste relaas van Romeinen 7 over de ellendige mens. Want dat is het mooie: als de nood het hoogst is en je geen uitweg meer ziet, als je aan den lijve ondervindt dat je het niet kunt — je wilt wel, maar je kunt niet — en als je tegen die muur aanloopt en niet verder kunt, dan kun je nog maar één kant op kijken. Dat zie je in Romeinen 8; dat is de uitwerking daarvan. Ik dank mijn God: wat ik niet kan, dat kan Hij.

Dan begint inderdaad dit prachtige hoofdstuk, een grote lofzang op dat wat we hebben in Christus Jezus. Het zijn soms wat gedrongen zinnen, in die zin dat er ontzettend veel in staat. Dat geldt ook voor Romeinen 8 vers 2: "Want de wet van de Geest des levens..." Even één ding vooraf: het begrip "wet" wordt op vele manieren in deze hoofdstukken belicht. Wet niet alleen in de zin van de Thora zoals we die kennen als de wet van Mozes, maar ook in de zin van een wetmatigheid of een norm. Zo ook hier: de wet van de Geest des levens. Een prachtige uitdrukking. De Geest van het leven. Je zou zelfs kunnen zeggen dat het een pleonasme is; niet in de zin van een stijlfout, maar als stijlfiguur. De Geest, namelijk het leven. Geest is leven. Als je de Geest krijgt, ontvang je leven.

Ik heb het embleem er duidelijk genoeg bij gedaan: het geopende graf. Dat kun je niet missen. De wet van de Geest des levens. Dan praten we over Leven met allemaal hoofdletters. Leven dat sterker is dan de dood. Niet dit leven wat wij altijd "leven" noemen, maar wat feitelijk sterven is. Nee, dít: dit geopende graf. De Geest van het leven. Hij ontving de Geest en Hij werd opgewekt uit de doden. Die Geest des levens is een wetmatigheid. Die Geest ontvangt eenieder die gelooft, die "amen" zegt op dit machtige werk van God: dat God Hem uit de doden heeft opgewekt.

Welnu: "De wet van de Geest des levens heeft u in Christus Jezus vrijgemaakt van de wet der zonde en des doods." Dat is een hele mond vol. Daarom denk ik dat we er goed aan doen om even goed in te zoomen en aan de verschillende onderdelen aandacht te geven. In de eerste plaats staat dit hier in de voltooide zin, maar in het Grieks staat dit in de "feitvorm": de aorist, de tijdloze vorm. Het is dus niet zozeer iets wat alleen in het verleden heeft plaatsgevonden, maar het feit wordt gesteld, los van de tijd. De wet van de Geest des levens máákt u in Christus Jezus vrij. Dat is het. Dat is wat de Geest des levens doet, ongeacht wanneer: vrijgemaakt, Hij bevrijdt.

En dan staat erbij: "in Christus Jezus." Dat is een titel die juist te maken heeft met de verheerlijkte Heer, de Opgestane. Hij is juist door Zijn opstanding tot Christus gemaakt. Het is ook dé term die hoort bij Paulus. Elders vind je het niet zo in de brieven; Paulus gebruikt deze term vele tientallen, ik geloof bijna honderd keer in zijn brieven. "Christus Jezus", typisch Paulus, die Hem ook kende als de Verheerlijkte, als de Opgestane. Het gaat over die Geest des levens en de wetmatigheid die daaruit voortvloeit. Die bevrijdt ons, die maakt vrij, en wel in Christus Jezus van de wet der zonde en des doods.

U moet zich realiseren dat wanneer hier "want" staat, dit een uitleg is. Feitelijk licht ik er nu slechts één vers uit — dat kan niet anders op een morgen als deze met deze opzet — maar u moet beseffen dat dit al uitgebreid ter sprake is gekomen in Romeinen 4, 5, 6 en 7. Om deze zin te begrijpen, moet je die hoofdstukken daarvoor ook kennen. Ik ga er enigszins gemakshalve vanuit dat u die kent, en zo niet, dan herinneren we elkaar daaraan.

Het gaat om de wet van de zonde. Wat is die wetmatigheid? Dat is de wet van de zonde, de wetmatigheid van het "doel missen". De mens is daaraan gebonden; hij kan niet anders, hij zondigt, hij mist het doel. En bovendien staat er: "de wet van de zonde en des doods". Dat zijn broertje en zusje, die horen bij elkaar. Dat was ook al uitgelegd in Romeinen 5. Waarom zondigt de mens? Wel, daar staat in Romeinen 5 vers 12: "door de dood". Dat betekent dat we stervelingen zijn. We lopen met de dood in onze schoenen en dáárom zijn we zondaar. Het wordt wel eens omgekeerd, maar zo is het niet. We gaan niet dood omdat we zondigen; nee, we zijn stervelingen en daarom zijn we ook zondaars.

Niet Strijden Tegen de Zonde, maar Danken ↑ hoofdstukken

Wat hier naar voren wordt gebracht, is dat er in Christus Jezus een einde aan is gekomen. Dat is een feit. Want Christus Jezus is gestorven, maar Hij stond op uit de doden. De zonde en de dood liggen achter Hem; in Hem is dat een feit. Waar het in de Romeinenbrief om gaat, is dat Paulus dat uiteenzet. Het gaat er niet om wat wij voelen of wat wij doen of waar wij tegen strijden, maar om wat een feit is in Christus Jezus. Hij is de verrezen Heer en in Hem ziet God ons.

Paulus zegt in Romeinen 6:11: "Zo laat het dan vaststaan" – of letterlijk staat er: "reken er dus mee" – "dat gij dood zijt voor de zonde en levend voor God in Christus Jezus." Dat heeft niets te maken met onze ervaring of met ons gevoel; nee, zo ziet God ons. Dood voor de zonde. Het heeft dus niets te maken met onze ervaringen of met onze strijd. Niets daarvan. God ziet u zo, namelijk in Christus Jezus. Waar we in de Romeinenbrief toe worden opgeroepen, is niet om dat in de zin van een feit te máken of om dat waar te maken – zo van: "maak dat waar in je leven". Nee, het is de waarheid. We rekenen ermee, we staan daarop: rekent u dood voor de zonde.

Veel mensen zeggen, en het wordt ook alom zo geleerd en in belijdenisgeschriften zo naar voren gebracht, dat wij ons ganse leven zouden strijden tegen de zonde. Maar dan ben je een tobber. Wat ik vertel, mensen, is: het is bevrijdingsdag! Realiseer je de vrijheid die we in Christus Jezus hebben. Wij zijn geen zondaren meer. Wat zegt u nou? Dat is echt waar! Dat is geen ervaringsgegeven; ons gevoel of onze ervaring zegt misschien iets heel anders, maar God zegt in Romeinen 5 vers 10: "Toen wij nog zondaren waren." Dat zegt de Bijbel. Want in Christus Jezus zijn wij vrij van de zonde.

Hoezo strijden tegen de zonde? De Bijbel zegt niet: "strijden tegen de zonde", maar: "houd het ervoor dat je er dood voor bent". Negeer de zonde en leef onbekommerd voor God. Altijd wordt daar tegen ingebracht dat het zo makkelijk niet kan gaan, maar dat is nu juist het Evangelie. De vrijheid is een gegeven, namelijk in Christus Jezus. In Hem ben ik en daar vertrouw ik op. Zo mag je elke dag opstaan en in nieuwheid des levens wandelen. Dan zeggen we: het donkere dal ligt achter mij; de dood, de duisternis en de zonde, dat is voorbij. Dan wandel je in een nieuwe schepping. Op het moment dat je weer in de spiegel gaat kijken naar jezelf of naar elkaar, zie je dat niet; je ziet het alleen in Christus Jezus. Dat is de waarde. Zo ziet God dat, zo mogen wij het ook zien en reken daarmee. Negeer die zonde, het heeft geen betekenis.

Op het moment dat je namelijk gaat strijden tegen de zonde, dan krijg je dat verhaal van Romeinen 7: "Ik mag dit niet, ik moet zus." Dat is een hopeloze strijd, want je verliest het. Sterker nog, hoe meer je dat zegt van "ik mag dit niet", hoe meer je Romeinen 7 krijgt. Dat lijkt heel vroom en godsdienstig, maar hoe godsdienstiger je wordt en hoe ernstiger je die strijd voert, hoe gefrustreerder en gedeprimeerder je raakt. Totdat je zegt: "Nu is het genoeg, het lukt me toch niet." Het lukt me inderdaad niet, en nu kijk ik omhoog. Wat ik niet kan, dat kan Hij. En dan dank je God. Wat dacht u nou? Dat Hij niet bij machte zou zijn om die Geest van het leven in ons te laten werken? Op het moment dat je God gaat danken voor dat wat de waarheid is in Christus Jezus, dan wordt je leven heel anders. Dan ga je leven uit genade.

Ik wil u een vers voorlezen uit 1 Korinthe 15 dat hier heel erg bij aansluit. Dat is een min of meer afsluitende opmerking die Paulus geeft na een prachtig hoofdstuk geschreven te hebben over dit enorme feit van de opstanding. Dan zegt hij: "De prikkel des doods is de zonde." Het gaat hier over de scherpe, pijnlijke punt van de dood: dat is de zonde. De dood brengt de zonde met zich mee. Ik gaf het zojuist ook al even aan: dat is een gegeven, een waarheid die heel simpel is vast te stellen. Die twee zijn niet los verkrijgbaar; op het moment dat de dood zijn intrede deed, deed ook de zonde zijn intrede. En er staat nog bij: "En de kracht der zonde is de wet." Dat wordt trouwens ook in Romeinen 7 nogal uitgebreid belicht, want de wet maakt zonde aantrekkelijk. Op het moment dat je zegt: "Dat mag je niet doen", dan wekt dat de begeerlijkheid op. Het is de wet die genoemd wordt als de kracht der zonde. En mensen maar denken dat als je de wet predikt en vertelt tegen mensen wat ze niet mogen doen, ze daarmee betere mensen worden. Het tegendeel is waar.

Maar dan staat erbij: "Maar Gode zij dank." Hier zie je exact dezelfde ommekeer als in de switch tussen Romeinen 7 en 8. Gode zij dank! Hier staat "charis", genade; hetzelfde woord. Als u wilt weten wat leven uit genade is – dat is geen abstractie hoor. Leven uit genade wil zeggen dat je leeft in dankzegging. Niet God bidden: "Wilt U mij alsjeblieft bevrijden van de zonde?" Dat lijkt vroom, maar in wezen ben je dan doof voor wat God gesproken heeft. Die vrijheid is een gegeven in Christus Jezus; sta daarop en dank Hem ervoor. Ga niet bidden voor je eigen onvermogen of om dat ongedaan te maken. Dat is een gegeven. Dank God voor wat Hij bij machte is te doen in jouw leven.

Kijk, dan ben je bevrijd van een zorg, van een last. Altijd maar dat getop, dat wijst erop dat je ziet op jezelf. Kijk omhoog: Gode zij dank! Dat is bevrijdingsdag, gewoon in de praktijk. Het betekent dat je de goede richting op kijkt, naar Hem. Gode zij dank, die ons de overwinning geeft. Tegenwoordige tijd: "die ons de overwinning is gevende", in wat ouderwets plechtig Nederlands. Dat wil zeggen: dat doet Hij voortdurend. Hoe doet Hij dat? Door onze Heer Jezus Christus. Waarbij de hele titel breed uitgemeten wordt, namelijk: het gaat hier over de opgestane, verrezen Heer die door Zijn opstanding tot Heer en tot Christus gemaakt is. In Hem is die overwinning een feit. Wij danken God voor wat wij in die levende, opgewekte Christus hebben ontvangen. Ja, dat zijn geweldige dingen.

Maar we gaan verder. We hebben het nu gehad over de wet van de zonde en van de dood, maar 1 Korinthe 15 was al een opstapje naar het volgende hoofdstuk waar ik een vers uit wil voorlezen.

De Galatenbrief: de Oorkonde van de Vrijheid ↑ hoofdstukken

En dat is uit de Galatenbrief. Eigenlijk zou je kunnen zeggen, en dat dringt zich met gemak aan je op wanneer je de inhoud enigszins kent: de Galatenbrief is de oorkonde van de vrijheid. Het is bij mijn weten geen brief, Bijbelhoofdstuk of Bijbelboek waarin de vrijheid zo breed uitgemeten en zo fundamenteel uiteengezet wordt als in de Galatenbrief. Je moet je realiseren dat de Galatenbrief is geschreven aan de Galaten, en die Galaten waren ooit tot geloof in Christus gekomen door de prediking van de apostel Paulus. Het waren heidense Galaten in een landstreek in het huidige Turkije waar ecclesia’s waren ontstaan. Men had het goede bericht van Christus Jezus ontvangen en ze waren zeer gelukkig. Je leest dat in Galaten 4 ook, en Paulus vraagt dan in deze brief: waar is jullie geluk gebleven?

Ze waren ooit zo gelukkig, maar weet u wat er veranderd was? Er waren in die ecclesia’s mensen binnengekomen, Judaïsten worden ze genoemd. Dat waren mensen die het Jodendom, in een lichte of een zware vorm — want dat maakt niet uit — weer wilden introduceren in die ecclesia’s. De besnijding werd breed uitgemeten, evenals Joodse hoogtijdagen, rituelen en ook de spijswetten, zoals we uit Galaten 2 weten. Kortom, allerlei Joodse en godsdienstige elementen wilden ze daar in die ecclesia invoeren, met de gedachte: daar word je een beter mens van en dat zouden jullie ook moeten onderhouden. Paulus is furieus in deze brief; er is geen brief waarin hij zo uitpakt. Wat is er van zijn boodschap van genade overgebleven? Hij zegt zelfs dat wat zij vertellen niet eens een evangelie is.

Daar heeft hij vier hoofdstukken over geschreven en dan zegt hij: "Opdat wij waarlijk vrij zouden zijn..." Nog één ding voordat ik hierover doorlees. Het direct voorafgaande aan Galaten 5 is uiteraard het slot van Galaten 4, en wat staat daar? Daar geeft Paulus een prachtige uitleg over de geschiedenis van Hagar en Sara, waarbij Hagar de slavin is en Sara de vrije vrouw, geen slavin dus. God had een belofte gegeven aan Abraham en Sara, maar Abraham dacht op een gegeven ogenblik God een handje te moeten helpen — waar hebben we dat vaker gehoord? — want zij konden geen kinderen krijgen. U kent de geschiedenis: Abraham verwekt een kind bij de slavin, Ismaël. Later wordt de zoon van de belofte geboren uit de vrije vrouw, namelijk Isaak. Dat wordt in Galaten 4 uiteengezet en dan stelt Paulus de vraag: wie is nou jouw moeder? Door wie word je opgevoed? Is dat door Hagar, die staat voor de bedeling van de wet en voor slavernij? Word je opgeleid of opgevoed door Hagar, door de wet, of door de vrije, dat wil zeggen door Sara? Leef je uit de belofte, uit wat God doet?

Een belofte heeft namelijk te maken met verplichting: als ik iets beloof, ben ik verplicht om dat te doen. Als God iets belooft, dan dóét Hij het. Aan wie is dan ook de eer? Aan Hem, maar dan ook alleen aan Hem. Als daarentegen het verhaal is dat wij God een handje moeten helpen, zoals Abraham bij de slavin een kind verwekte, dan is dat allemaal mooi en aardig, maar ten eerste was dat niet wat beloofd was. Abraham dacht het zelf te moeten doen, maar wat eruit voortkwam, was slavernij. Dat laat Paulus hen zien. Hij zegt: willen jullie leven onder de wet? Luister dan eens naar de wet! Daar gaat een sprake van uit. Vervolgens geeft hij typologisch onderwijs over waar Hagar voor staat en waar Sara voor staat. Om een lang verhaal kort te maken komt het erop neer: waaruit leef je? Leef je uit de belofte, zoals Isaak een zoon van de belofte was en dus in vrijheid, of leef je uit de wet, uit Sinaï, uit dat wat je moet doen? De eisen. Het ene heeft te maken met wat God doet, het andere heeft te maken met wat jij moet doen — en wat je niet lukt trouwens — en dat leidt naar slavernij.

Paulus zegt: het is het een of het ander. Want hoe was het ook alweer in die geschiedenis van Abraham, Hagar en Sara? Uiteindelijk moesten Hagar en Ismaël de tent uit; ze konden niet samen blijven. Ze zullen niet samen erven, dus het is het een of het ander: of de vrijheid of de slavernij, of je eigen werk of de belofte. Dat is de keuze die Paulus daar ook aan de Galaten geeft. Wat wil je? Het evangelie is simpel en het evangelie is ook werkelijk evangelie omdat God alles doet. Hij zegt: jullie zijn er ooit mee begonnen, wie heeft jullie betoverd dat het nu ineens anders zou moeten zijn? Jullie is verteld dat God alles doet en daar zijn jullie zo gelukkig om geweest. Dat maakt een mens blij. Maar toen is jullie blijkbaar toch weer gevraagd: ja, maar zo simpel kan het toch niet wezen? We zullen toch ook een beetje vroom moeten zijn? Zo deed de godsdienstigheid weer haar intrede.

Maar Paulus zegt: daar zijn we vrij van! Dat is pas godsdienstvrijheid. Opdat we waarlijk vrij zouden zijn — letterlijk staat er: "tot vrijheid", dus met echte vrijheid — heeft Christus ons vrijgemaakt. Ook hier staat dat weer in die tijdloze vorm. Opdat we waarlijk vrij zouden zijn, maakt Christus ons vrij. Dat is de titel van de Opgestane; in Hem zijn wij vrij. Want die wet was een bediening die bij Sinaï begon, 430 jaar na de belofte (dat is ook Galaten 4 wat ik nu zeg), en die duurde tot op Christus. Jezus hier op aarde heeft ook geleefd onder de wet, volgens Galaten 4 vers 4, maar Christus, de opstanding en het lege graf zijn het einde daarvan. Die trouwakte, want dat is de wet eigenlijk, was toen voorbij. Het oude verbond is voorbij.

Nadat hij heeft vastgesteld dat we waarlijk vrij zijn en dat Christus ons vrijmaakt, zegt hij: houd dus stand. Met andere woorden: sta daarop, maar blijf ook staan. Standhouden wil niet alleen zeggen dat je staat, maar dat je blijft staan. Het is eigenlijk een absurde gedachte als je erover nadenkt: dat je zou beginnen in genade — en dat zien heel veel gelovigen nog wel in wanneer ze tot de ontdekking komen van het geopende graf en wat God gedaan heeft, dat God de wereld liefheeft en ze God daarvoor gaan danken — maar dat er dan waarachtig zoveel christenen, predikanten en evangelisten zijn die je vervolgens weer wijs gaan maken: "Ja, maar zo makkelijk is het allemaal niet, nu moet jij dít gaan doen." Dan komt er weer een last op de gelovigen te liggen. Paulus zegt: dat is geen evangelie. Als het waar is dat genade de waarheid is, dan blijft het dat ook. Sta daar dus op. Blijf erop staan en laat je er niet vanaf brengen. Dat is wat hij zegt: houdt dus stand. Het is een prachtige uitbeelding van opstanding en van nieuw leven.

Religie als een Nieuw Slavenjuk ↑ hoofdstukken

En laat u niet weder een slavenjuk opleggen. Dat is heel eigenaardig, zoals Paulus dat zegt. Want u moet zich realiseren: deze Galaten waren heidense gelovigen. Ze hadden een heidense achtergrond. Ze waren wel godsdienstig, maar ze kwamen uit het heidendom. Dat lees je trouwens ook in Galaten 4. Zij waren gelovigen in Christus Jezus geworden, maar vervolgens komen daar in die ecclesia's, in die gemeenten, judaïsten om hen onder een wet te stellen. En nu zegt Paulus: "Als jullie dat doen, dan komen jullie weder onder een slavenjuk." Hoezo? Ze kwamen toch uit het heidendom? Jawel, maar het is hetzelfde laken een pak. Hij zegt dus feitelijk dat als jullie je nu naar het judaïsme keren, je opnieuw onder een slavenjuk komt, zoals jullie dat ooit hadden als heidense mensen in de afgodendienst. Toen gingen jullie ook gebukt onder een wet. Ja, een andere religie, maar jullie wisselen dan slechts van religie.

En nu komen we op het onderwerp dat ik al even had beloofd. Laten we het woord "religie" eens even uitpellen. "Re" betekent "weer" en "ligie" komt van een Latijns woord dat "vastbinden" betekent. Dat is een prachtige uitdrukking in dit verband van Galaten 5 vers 1, het laatste zinsdeel. Jullie kwamen uit een andere godsdienst, een heidense godsdienst. Nu gaan jullie naar het jodendom, maar daarmee komen jullie opnieuw onder een slavenjuk. Het is weer een andere religie, maar niettemin is het gewoon weer religie en daarmee binding. Je moet zus, je moet zo, dat mag niet. Die rituelen, die hoogtijden... welke varianten je daarvan ook bedenkt — en er zijn er vele, religie is er in grote getale.

Zelfs als je je beperkt tot de christelijke religie, heb je daarin allerlei varianten. Maar het kenmerk is dat je dingen móét doen. Het kenmerk van het evangelie is: alles ís gedaan. En wij danken God voor dat wat we in Hem hebben. Laat u niet weder een slavenjuk opleggen. Dat is met recht religie. Leef in die vrijheid en geniet ervan. Leve de vrijheid! En dan bedoel ik met "leven": leef in die vrijheid. Die vrijheid heeft ook te maken met léven, echt leven vanuit de opstanding. Laat u niet weder een slavenjuk opleggen.

Door dat slavenjuk word je alleen maar meer geknecht. En dan nog één ding over Galaten 5. Paulus zegt verderop in het dertiende vers: "Maak het geen excuus voor het vlees." Ik had dat er eigenlijk nog even bij moeten betrekken. Laat de vrijheid geen motief zijn voor het vlees. Dat is geen fictief idee, hoor. Want ik hoor heel vaak gelovigen zeggen: "We zijn vrij van de wet en dus kan ik gewoon doen wat ik zelf wil." Dan wordt het een motief voor het vlees. Het grappige is, als je dat in Galaten leest: mensen kunnen dat doen. "Ik ben vrij en dus leef ik gewoon voor het vaderland weg en voor mijn eigen genoegens." Dan heb je er niks van begrepen, maar je kúnt het doen. Vrijheid is een risico. Dat is altijd zo. Als je vrij bent, kun je die vrijheid ook misbruiken. Paulus schrijft daar dus over in ditzelfde hoofdstuk.

Maar vrijheid — en dat geldt ook voor genade — mag dan een risico zijn, wat Paulus niet doet in deze brief, en elders evenmin, is dat hij die vrijheid gaat inperken vanwege het grote risico dat daaraan verbonden is. Omdat mensen er misbruik van kunnen maken, zou je die vrijheid maar gaan inperken. Nou, zo heb ik het ook vaak gehoord: "Je moet uitkijken met het prediken van de vrijheid, want mensen kunnen daar misbruik van maken." Dat doet Paulus uitdrukkelijk niet. Als er één brief is waarin hij juist uiteenzet dat we vrij zijn, dan is het in deze brief.

En dan zeg ik tegen iedereen die hier in de zaal zit: Christus heeft ons vrijgemaakt. Leef in je vrijheid! Getuig ervan, leef voor God en geniet ervan. En dat er misbruik van gemaakt wordt en dat andere mensen dat als een motief gebruiken om voor zichzelf te leven: prima, dat is hún zaak. Ze etaleren daarmee alleen maar hun eigen onkunde en hun eigen onbegrip. Dan heb je er niets van begrepen. Maar ga niet vanwege dat risico de genade of de vrijheid inperken. Als mensen zeggen: "Die boodschap die jij vertelt, André, dat is een heel riskant verhaal, want mensen maken er misbruik van", dan vind ik het feit dat dat als argument gebruikt wordt eigenlijk een geweldig compliment. Het is ook een bevestiging dat ik de waarheid spreek, want het is namelijk precies waar Paulus ook altijd mee te maken had.

Lees het maar na in Romeinen 3, waar ze Paulus woorden in de mond legden. Ze zeiden: "O, laat ons de zonde doen, opdat de genade overvloediger wordt." Dat legden ze Paulus in de mond. Kennelijk was Paulus' boodschap voor hen een aanleiding daarvoor. Paulus veegt dat zo van tafel, maar dat is nu eenmaal eigen aan vrijheid. Er kan misbruik van worden gemaakt, maar vertel het, leef eruit! En dat misbruik dat anderen ervan maken? Prima, dat is hun zaak. Maar blijf alsjeblieft van die vrijheid af, want dát is de boodschap: genade en anders niet. Ik ben er erg blij om dat ik daar totaal geen water bij de wijn doe. Daar pas ik ook voor, want dit is namelijk evangelie, dit is de blijde boodschap. Goed.

De Schepping Is aan de Vruchteloosheid Onderworpen ↑ hoofdstukken

En dan tenslotte nog een schriftverwijzing, en dat is de vrijheid. Als we het hebben over de toekomst: de grote bevrijdingsdag moet in die zin nog komen, als het gaat over de hele schepping. En ook de ervaring, de vrijheid als ervaringsfeit, dat ligt nog in de toekomst. Laten we het eens lezen: Romeinen 8 vers 20. Want, schrijft Paulus dan — en daarop borduurt hij hier voort op het voorgaande — want, zegt hij, de schepping is aan de vruchteloosheid onderworpen. Letterlijk staat er — en elders wordt dit woord, ik geloof dat het drie keer voorkomt, vertaald met 'hol' en nog weer elders met 'ijdel' — maar dat is allemaal hetzelfde. De schepping is aan de ijdelheid onderworpen. En we hebben een heel Bijbelboek dat daarover gaat: het boek Prediker. Dat begint zo en dat eindigt zo: ijdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid. Noem één ding hier in deze schepping dat niet ijdel is; dat bestaat niet. Alles is ijdel.

Er staat ook 'vruchteloosheid'. Jammer in die zin dat men het zo heeft weergegeven. Het is wel een hele aardige weergave hoor — het draagt geen vrucht — maar daarmee mis je de connectie met een heel Bijbelboek waar dat breed wordt uitgemeten, waar het wordt gedemonstreerd en wordt uitgelegd. Maar ook waarbij je het zo aan den lijve gaat ondervinden en moet zeggen: ja, dit is een ijdel bestaan. Sommige mensen vinden dat misschien wat deprie als je dat zegt. Het is allemaal maar sterfelijk gedoe, en het is ook onuitsprekelijk vermoeiend. Je komt uiteindelijk geen stap verder in deze wereld. Dood ga je toch, en die weg ernaartoe is ook soms huilen en triest. Wij hoeven daar ook helemaal niet moeilijk over te doen, dat is namelijk een gegeven. Weet u waarom? Het is met recht een gegeven. Mooi woord; dat betekent niet alleen maar dat het een feit is, maar het is ook een gave van boven. Want de schepping is aan de vruchteloosheid, aan de ijdelheid onderworpen, ondergeschikt gemaakt.

Er staat ook bij — en daaruit leid ik inderdaad af en stel ik vast dat het inderdaad een gegeven is — daar staat: niet vrijwillig. Dat wil zeggen: de schepping heeft daar zelf niet voor gekozen. Het is geen keuze van het schepsel geweest, strikt genomen ook niet de keuze van Adam geweest. Nee, het is daar niet vrijwillig; die schepping zelf heeft er niet voor gekozen. Maar om Hem — 'de wil van' staat er niet eens — maar om Hem die haar daaraan onderworpen heeft. Het gaat over de schepping die onderworpen is, dus die 'Hem' kan zelf geen onderdeel van de schepping zijn. Dat heeft men er ook wel uit afgeleid, maar dat vind ik krol. Die schepping is namelijk onderworpen aan de ijdelheid, en dat is niet vrijwillig; het schepsel zelf heeft daar niet voor gekozen. Nee, maar Hij die haar daaraan onderworpen heeft. God Zelf is degene die de wereld, de hele schepping, aan de ijdelheid heeft onderworpen. Met andere woorden: zoals de wereld nu is, zo moet het zijn. Dit is de voorbereidende fase.

Want het is niet het eind van het verhaal. Als je denkt — en daarom zeggen een heleboel mensen: "God kan er niet zijn. Hoe kan een God van liefde..." u kent het allemaal wel — "als er een God is, hoe kan Hij dan deze dingen allemaal laten gebeuren?" Ho ho, dat is vooroordeel. Waarom? Zijn schepping is nog niet af. Hij is 'still under construction', zeggen ze dan op hun website. Hij is nog steeds bezig het te maken. Je kunt deze schepping pas beoordelen aan het eind; Zijn werk kun je pas beoordelen als het af is. Ik heb ooit een keer in een gesprek tegen een kunstenaar gezegd, tegen een schilder die ook erg zat te ageren — en Esther kent die man maar al te goed, want ze woont naast hem — die man zat heel erg te schoppen en te ageren tegen het feit dat er een God zou zijn. Hij geloofde trouwens wel dat er een God was, maar er was zo'n innerlijk protest: "Hoe kan een God dan?" Hij had zijn eigen verhalen over wat hij meegemaakt had, waardoor hij het totaal niet kon rijmen.

Die man schilderde zelf, niet onverdienstelijk. Maar toen zei ik tegen hem: "Hoe zou u het vinden als ik nu al mijn oordeel zou geven over het schilderij dat u nu aan het maken bent?" De hint was duidelijk: dat mag ik helemaal niet doen. Ik mag pas beoordelen als het af is. Maar dat geldt voor Zijn werk ook. Gods werk is nog niet af. Dat geldt voor een gedicht ook. Men zegt wel dat het rijmt aan het eind. Op het moment dat je halverwege een gedicht gaat beoordelen... ja hallo, dat is met recht vooroordeel. Dan oordeel je voordat je een oordeel kunt geven. Daarom is ons oordelen over de Schepper per definitie vooroordeel. Hij weet waar Hij mee bezig is; er gaat niets mis. Ik weet dat het een aanklacht lijkt: "Is dit allemaal in Zijn plan?" Ja, het is allemaal in Zijn plan. Maar hou je mond — sorry dat ik u een beetje uitval — maar hou je mond, want Zijn werk is nog niet af. Pas aan het eind zullen we het er nog eens over hebben.

En dan weet ik nu al één ding: dan gaan alle knietjes buigen, van wie dan ook. En dan zullen ze allemaal zeggen, tot eer van God: Hij, die opgestane, Hij is Heer. Er staat ook in Jesaja 45 — is het 45? Ja, Jesaja 45 — daar lees je die woorden: dat allen... In diezelfde passage waar ook gesproken wordt dat alle knie gaat buigen, staat ook dat allen beschaamd zullen zijn die tegen Hem zijn opgestaan of die Hem hebben beschuldigd. Ze zullen het schaamrood op de kaken hebben. "Hoe kan een God dan?" En dan zal Hij zeggen: "Daarom." Dit is ook vooroordeel hoor, wat ik nu zeg. Maar waarom vooroordeel? Ik spreek nu al over dingen die nog moeten gaan gebeuren. Maar ik heb één ding: ik zeg dit op grond van het feit dat God dit Zelf heeft gezegd. Hij heeft gesproken en Hij verkondigt van den beginne al de afloop. Sterker nog: Hij heeft dit gezworen. "Ik heb gezworen dat dit zo zal gaan."

De wereld is dus aan de ijdelheid onderworpen, en dat is niet vrijwillig; Hij doet dat. En dan staat erbij: in hope. Daar heb ik al wat over verteld. Letterlijk staat er: op verwachting. Het voordeel van het woord 'hoop' is dat het erg hoopvol is. Het voordeel van het woord 'verwachting' is dat het vast is. Je kunt namelijk iets hopen, maar dan hoeft het nog niet per definitie te gebeuren. Als je weet: "Ik verwacht dat", dan gebeurt het; zo zal het gaan. Maar het gaat hier over 'in' of 'op' verwachting, of 'in hope echter'. Dat wil zeggen: die wereld is aan de ijdelheid onderworpen, omdat ook de schepping zelf van de dienstbaarheid — of letterlijk de slavernij — van de vergankelijkheid zal bevrijd worden. Zal bevrijd worden; toekomstige tijd. De bevrijdingsdag!

De Uiteindelijke Bevrijdingsdag van de Schepping ↑ hoofdstukken

Kijk, om het in oorlogstermen te zeggen: D-Day is geweest, de decision day. Dat was toen Hij stierf; wat zeg ik, toen Hij opstond uit de doden. Dat was de beslissende dag. In Hem hebben wij die vrijheid en daar leven wij nu al uit.

Maar V-Day, de victory day, dat is het moment waarop de ganse schepping bevrijd wordt. Niet alleen wij, want God denkt groot. Wat zeg ik? Hij denkt alomvattend. Dat is geen kwestie van keuzes, het is niet vrijwillig; God heeft dat zo bepaald. En wat een mens daarvan vindt, dat is volstrekt oninteressant. Hij gaat Zijn weg en als Hij jouw ogen daarvoor geopend heeft: prijs Hem!

Ik weet één ding: die hele schepping, de schepping zelf, zal van de dienstbaarheid aan de vergankelijkheid — letterlijk gewoon de slavernij — bevrijd worden. Dat wil zeggen: tot onvergankelijkheid, tot leven waar geen einde aan komt, tot de vrijheid — daar hebben we dat woord weer — van de heerlijkheid van de kinderen Gods.

Wij mogen nu al kinderen Gods zijn en dat nieuwe leven van Hem kennen, maar straks worden wij openbaar als zonen. Dat was trouwens vers 19: de schepping wacht reikhalzend op de openbaring van de zonen Gods. Die zonen Gods, dat zijn wij; dat wil zeggen degenen die geloven, die nu kinderen Gods zijn en dat nieuwe leven kennen. Straks worden we openbaar als zonen, als erfgenamen.

Hoezo? Nou, dan hebben we zelf ook een verlost lichaam. Dat staat nog weer een paar verzen verder. Wij zijn in de verwachting van het zoonschap, dat is de verlossing van ons lichaam. Ons lichaam wordt verlost en dat wordt straks openbaar. En als wij dan openbaar zullen worden, dan zal heel de schepping in fasen die grote bevrijding gaan meemaken. Kijk, zo groot denkt God. Dat is dus de bevrijdingsdag die wis en waarachtig zeker gaat komen.

🎧 Leve De Vrijheid!
Delen: