GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

Is David Gek Geworden?

14-04-2013 - Geplaatst door Andre Piet
Presentatie van samenkomst gehouden op 14 april 2013 in Rotterdam EH

In het tweede deel van 1Samuël 21 lezen we dat David naar Gath vlucht. Als de Filistijnse koning dan verneemt wie zich mogelijk binnen zijn poorten bevindt, vreest David voor zijn leven. Wat kon hij doen? Hij ging zich als een waanzinnige gedragen… althans, naar het oordeel van de Filistijnen… en dat van de vertalers. Maar hoezo ‘gek’? Wat gebeurde er in werkelijkheid met David?
Zó heb je dit gedeelte nog nooit gelezen…

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

In deze studie staat de vraag centraal of David daadwerkelijk waanzinnig werd toen hij naar Gat vluchtte, de thuisbasis van Goliath. Hoewel veel Bijbelvertalingen stellen dat hij zich als een gek gedroeg, toont een exegese van de grondtekst aan dat hij zijn smaak veranderde en God begon te loven. Aan de hand van Davids eigen commentaar in de Psalmen wordt duidelijk dat hij vertrouwde op Gods belofte, zelfs toen de Filistijnen hem als krankzinnig zagen. Uiteindelijk is David hierin een profetisch beeld van de verworpen Christus, die door de wereld als dwaasheid wordt beschouwd, maar de ware kracht en wijsheid van God belichaamt.

“Hij proefde de dreiging en wat deed David? Hij veranderde zijn smaak; hij ging iets anders proeven.”

Introductie: Vlucht Naar het Hol van de Leeuw ↑ hoofdstukken

Goedemorgen vrienden. Het is mij een genoegen om hier vanmorgen weer te mogen staan. Het is nog niet zo heel erg lang geleden dat ik hier ook stond, en toen had ik het ook al met u over datzelfde Bijbelgedeelte dat we zojuist hebben gelezen. Ik vond het toen een beetje jammer dat ik het gedeelte dat we vanmorgen onder ogen zullen zien, niet kon behandelen; de tijd liet dat niet meer toe. Maar ik zal u vertellen: ik ben achteraf ontzettend blij.

Ik heb u toen al toegezegd: "Ik ben er nu niet aan toegekomen, maar over een paar weken sta ik hier weer en dan zal ik het alsnog gaan behandelen." Ik ben heel erg blij dat het zo gelopen is, want sindsdien ben ik nog tot een aantal ontdekkingen gekomen die echt ontzettend belangrijk zijn voor het beantwoorden van de vraag die u hier geprojecteerd ziet: Is David gek geworden?

Voordat we die vraag in de loop van dit ruime halve uur gaan beantwoorden, wil ik u eerst meenemen naar het begin van dit gedeelte. We lezen in vers 10 van 1 Samuël 21 – het zijn maar een paar verzen die we vanmorgen onder ogen zullen zien – dat daarop David zich opmaakte. Dat klinkt in het Nederlands altijd een beetje vreemd, want dan denk je: staat hij dan voor de spiegel? Maar dat is natuurlijk niet het idee. Hij maakte zich gereed en hij vluchtte die dag van Saul weg. Dit gedeelte wordt daarmee gekoppeld aan het voorgaande wat we de vorige keer hebben behandeld. Dat ging over David die op de vlucht was voor koning Saul. De gezalfde koning, maar hij werd niet erkend en zijn leven was niet zeker.

David was vanwege honger naar de priester gegaan en het heiligdom binnengegaan. Ik ga dat nu niet allemaal meer behandelen, want dat heb ik de vorige keer gedaan, maar hij had van de toonbroden gegeten. Voor zijn manschappen had hij de toonbroden uit het heiligdom genomen, wat absoluut niet mocht. Hij was immers geen priester en het kwam hem dus niet toe om daarvan te eten. Dat was op die dag. Het was trouwens ook de dag waarvan we lezen dat hij van de priester het zwaard van Goliath had gekregen, dat daar als een trofee in het heiligdom bij de evot lag. Dat was een heel geschikt wapen, of eigenlijk moet ik zeggen: een embleem van de overwinning. Het was niet voor niets dat dat wapen, dat zwaard, uit het heiligdom kwam; het was een heilig embleem van de overwinning die God had gegeven door de hand van David.

Het was op die dag dat David zich opmaakte en vluchtte voor Saul. Dan staat er in vers 10: hij kwam bij Akis, de koning van Gat. Gat is een van de vijf steden van de Filistijnen. U ziet dat hier op de kaart: Jeruzalem met de grote letters en de rode stip daar ongeveer – want de exacte locatie is wat omstreden – moet Gat gelegen hebben. Het was een van de hoofdsteden; je zou misschien denken dat het een heel klein plaatsje was, maar kennelijk toch niet.

Vervolgens staat er dat de dienaren van Akis tot hem zeiden: "Hé, is dit niet David, de koning van het land?" Nou, dat klopte technisch gezien niet, maar hij was in elk geval de aspirant-koning. Daarmee verraadden zij toch veel meer waarheid dan zij zich op dat moment wellicht bewust waren. Hij was inderdaad bestemd om de koning van Israël te zijn, de koning van het land, maar hij was het bij lange na nog niet. Hij was op de vlucht, hij was een zwerveling en zijn leven was niet zeker. Toch herkenden de dienaren, de hovelingen van deze stadskoning, hem.

Er staat bij: "Hebben zij niet van hem bij de reidans een beurtzang gezongen: Saul heeft zijn duizenden verslagen, maar David zijn tienduizenden?" Ze herkennen hem. Althans, die hovelingen vragen zich af: is dat die man niet? Daarbij moeten we ons realiseren dat David zich hier in Gat bevindt. Maar wie kwam er uit Gat? Dat was Goliath. Daarmee is gezegd dat David hier op uiterst gevaarlijk terrein was. Sowieso bevond hij zich in een Filistijnse stad, maar uitgerekend ook nog eens in de stad waar Goliath vandaan kwam, de reus die hij had verslagen. De beurtzang waar ze hier aan refereren, was het overwinningslied dat de Israëlieten hadden gezongen juist na de overwinning op die man uit Gat, hun grote held. En nu was uitgerekend deze David in hun poorten gekomen. David bevond zich dus op uiterst gevaarlijk terrein: in het hol van de leeuw.

Dan lees je: "David sloeg acht op deze woorden." Als je het wat beter in de grondtekst bekijkt, staat er letterlijk dat hij deze woorden in zijn hart plaatste. Hij nam ze ter harte. Hij overwoog: wauw, op wat voor terrein ben ik nu terechtgekomen? Wellicht had hij zich niet gerealiseerd dat hij herkend zou worden. Er staat bij dat hij zeer bevreesd werd voor Akis, de koning van Gat. Menselijkerwijs gesproken was dit de laatste dag voor David. Hij had er kennelijk niet op gerekend, anders was hij hier niet naartoe gevlucht. Hij was op de vlucht voor Saul omdat hij zijn leven niet zeker was, maar als hij had geweten dat hij herkend zou worden, was hij zeker niet hiernaartoe gegaan.

Nu hij echter herkend wordt, neemt hij de woorden die hij van die hovelingen hoort ter harte. Hij werd niet zomaar bevreesd, hij werd zeer bevreesd. Hij werd uiterst bang, en logisch ook, want zijn laatste uren leken geslagen. Dit was dé gelegenheid voor de Filistijnen om revanche te nemen op dat ventje dat hun grote held had verslagen. Je hebt niet veel voorstellingsvermogen nodig om dat te begrijpen: dit was Davids laatste dag naar de mens gesproken. Wat doet David? Dat is de grote vraag.

De Grote Vraag: Werd David Waanzinnig of Veranderde Hij van Smaak? ↑ hoofdstukken

We gaan verder en komen nu op een heel belangrijk punt waar ik vanmorgen nader op in wil gaan. De vertalingen maken namelijk, eigenlijk zonder uitzondering, David gek. Maar ik denk bij mezelf: laat je niet gek maken door vertalingen. Ga eens met me mee. Er staat — ik lees nu voor uit de NBG-vertaling: "Daarom stelde hij zich in hun tegenwoordigheid aan als een waanzinnige." Als u de Statenvertaling hebt, dan leest u het anders. Ik zal u vertellen: dat klopt dus niet. Maar in de Statenvertaling staat: "Hij veranderde zijn gelaat voor hun ogen." U zegt: maar dat is toch heel anders?

Als u de kanttekeningen bij de Statenvertaling naleest — en dat is soms heel frappant en leuk, ook al is het al eeuwenoud — dan ziet u dat toen de Statenvertaling gemaakt is, er besloten werd dat daar ook kanttekeningen bij de vertaling geleverd zouden worden. Zo kon men toelichting geven op de vertaling, bijvoorbeeld wanneer men afweek van de letterlijke weergave om idiomatische redenen. Kortom, het is een toelichting en de bonnetjes bij de weergave waarvoor zij hebben gekozen. In de Statenvertaling staat er dan bij de tekst "hij veranderde zijn gelaat voor hun ogen" een kanttekening. Tot een paar keer aan toe, ook in de psalmen wordt dat nog een keertje herhaald, staat er dat er letterlijk niet "gelaat" staat, maar "smaak". Dat ze toch gekozen hebben voor "gelaat", is omdat ze het anders niet begrijpen.

Het is echter onmiskenbaar: dit staat er gewoon letterlijk. Wat u in de NBG leest, is heel erg leuk, maar het is interpretatie; het is nauwelijks nog een vertaling te noemen. Het is gewoon de wijze waarop zij het hebben opgevat. Zo ben je helemaal afhankelijk van het verstaan van de vertaler of het dan correct is. Ik ben persoonlijk altijd geïnteresseerd, niet in de opinie van de vertaler, maar gewoon in wat er staat, of we het nou begrijpen of niet. Onmiskenbaar is dat er letterlijk staat: "Hij veranderde zijn smaak voor hun ogen." En dan zegt u: deze weergave is toch waanzinnig? Maar dit is wat er staat.

Waarna natuurlijk de volgende vraag is: hoezo dan? Hij veranderde zijn smaak voor hun ogen... en toch, denk er eens over na, is het niet zo moeilijk. Wat David hier ondervond, is dreiging. Hij proefde de dreiging. Hij ervoer dreiging aan den lijve en was zeer bevreesd, logischerwijs. Hij proefde de dreiging en wat deed David? Hij veranderde zijn smaak; hij ging iets anders proeven. Ga nog even met me mee, want in de Statenvertaling zijn er drie redenen waarom men denkt dat David echt gek werd of zich in ieder geval als een gek aanstelde. In de NBG-vertaling zijn dat er zelfs vier. Ik wil ze alle vier eens met u doorlopen.

Hier wordt de toon gezet: hij gedroeg zich niet als een waanzinnige, maar hij veranderde zijn smaak voor hun ogen. Zij zagen dus dat hij zijn smaak veranderde. Ik geef toe, het klinkt wat cryptisch, maar ik zal het hopelijk goed genoeg toelichten. We gaan eerst even naar dat volgende punt. Dan staat er: "En hij gedroeg zich bij hen als een razende." Nu zegt u: "Zie je André, het is wel leuk wat jij nu zegt, maar hier staat het dan toch alsnog?" Ja, daar gaan we weer. Het is wat flauw misschien, en daarom moet u mij gewoon maar narekenen. Wat ik u nu hier vertel, zeg ik niet als: "zo is het". Ik geloof er wel heilig in, anders zou ik het natuurlijk niet vertellen, maar ik ga u niet belasten met mijn opinie. Dat is in ieder geval niet mijn opzet; ik ga er echter wel van uit dat u dit ook natrekt en nagaat of dit zo is.

"Hij gedroeg zich als een razende," zegt de vertaling dan, maar letterlijk staat er: "Hij maakte zich een prijzer in hun hand." Dat "in hun hand" is duidelijk: ze hebben hem gewoon gegrepen, ze hebben hem in de kladder gepakt. Maar ik vertel u: daar staat gewoon dat hij zich een prijzer maakte in hun hand. Weet u wat hier staat? Hier staat het Hebreeuwse woord halal. Dat is ook nog een Arabisch woord, maar daar hebben we het nu even niet over. Het Hebreeuwse woord halal is internationaal bekend, want we kennen het allemaal van "Halleluja". Dat woord "Halleluja" betekent: looft of prijst of roemt de Here. Dat "Ja" slaat dan op de naam van God, maar dat eerste deel verwijst naar dat werkwoord loven of prijzen. Dat is het woord. Het komt, als ik me niet vergis, 165 keer voor in de Hebreeuwse Bijbel en vrijwel altijd wordt halal weergegeven met prijzen of loven. In de Psalmen wemelt het van de keren dat dit werkwoord gebruikt wordt. Dus, nemen we dat eventjes als leidraad: hij veranderde zijn smaak en hij maakte zich een prijzer in hun hand. Hoezo een prijzer? Ging hij loven? Jazeker, en dat verzin ik niet.

Davids Eigen Commentaar: een Prijzer in Psalm 34 en 56 ↑ hoofdstukken

Er zijn nota bene twee bijbelhoofdstukken die gaan over deze gelegenheid. Want hoewel er in 1 Samuël 21 maar vijf verzen aan zijn gewijd, hebben we in de psalmen twee hoofdstukken, twee psalmen dus, die over deze gebeurtenis gaan: Psalm 34 en Psalm 56. En die geven ons toelichting op wat David toen deed. Dat is informatie uit de eerste hand, dat wil zeggen dat David zelf commentaar geeft op wat hij toen gedaan heeft. De vertalers dachten dat hij naar de Filistijnen was gegaan voor een oordeel over wat er gebeurd was. Ja, want die Filistijnse koning dacht inderdaad dat hij mesjogge was geworden, maar daarover straks meer. Maar wat David werkelijk deed, was dit: hij werd een prijzer.

Kijk, ik ga eens met u mee naar Psalm 34. Ik lees voor het gemak deze eerste verzen even voor uit de Statenvertaling, omdat die wat correcter zijn. Want anders moet ik die fout weer opnieuw rechtzetten die we zojuist ook al hebben bekeken in 1 Samuël 21. Dan lees je in vers 1 van Psalm 34: "Een psalm van David, als hij zijn gelaat – maar letterlijk staat daar dus smaak – veranderd had voor het aangezicht van Abimelech." Ja, u zegt: "Hè, hij heette toch Akis?" Jazeker, maar Abimelech is een algemene Filistijnse koningsnaam. Een algemene naam; Abimelech betekent gewoon 'mijn vader is koning'. Akis was zijn eigennaam, maar waarom werden ze zo genoemd? Omdat ze uit een dynastie kwamen: "Mijn vader is ook koning." Nou ja, dat even terzijde. Voor het aangezicht van Abimelech dus, die hem wegjoeg zodat hij doorging.

De vraag is nu: wat deed David toen hij daar bij Akis was, bij die Abimelech, die Filistijnse koning, op het moment dat hij zijn smaak veranderd had voor het aangezicht van die koning? Wat deed hij, zodat die koning hem wegjoeg en hij er vandoor kon gaan? Ik zei u al: hij werd een prijzer. Dat wil zeggen dat hij God ging loven. Dan gaan we de proef op de som nemen, want nu willen we Davids eigen commentaar wel eens horen. Er staat: "Ik zal de HEERE loven te aller tijd." Dus dit is wat hij zei toen hij daar in Gat in de handen van die koning was gevallen. "Ik zal de HEERE loven te aller tijd, Zijn lof..." – let op dat woord 'lof' hier, dat is exact hetzelfde woord, in een andere vervoeging, als halal – "...Zijn lof zal geduriglijk in mijn mond zijn." Dat is mooi.

Kijk, hij ging zijn smaak veranderen. Die man was bevreesd. Ik bedoel, dat is een heel natuurlijke reactie. Wat wil je? Ik zei net al: menselijkerwijs gesproken was dit zijn laatste dag bij die koning. Hij was zeer bevreesd en dan kun je natuurlijk altijd die typisch christelijke vraag stellen: mag je wel zulke gevoelens hebben? Maar dat vind ik altijd zulke grote onzin. Sorry dat ik het zo zeg, want gevoelens, dat zijn gevoelens. Daar kun je toch geen ethisch etiketje aan hangen van 'dat is goed' of 'dat is niet goed'. Gevoelens zijn net als een chemische reactie: die heb je of die heb je niet. Ze kunnen soms erg raar en vreemd en dom zijn, dat kan allemaal wezen, maar die heb je gewoon.

De vraag is echter dit: hij was zeer bevreesd, dat was logisch, maar David heeft ter plekke zijn smaak veranderd. Hij proefde de dreiging, maar ineens ging hij iets anders proeven. Weet u wat hij deed? Hij ging Gods lof, zijn halal, in zijn mond nemen. Kijk, dan ga je iets anders proeven. David heeft zich op dat moment gerealiseerd dat hij zijn smaak moest veranderen. Hij had de natuurlijke beproeving – als ik dat woord mag gebruiken – en hij proefde de dreiging, maar ineens realiseerde hij zich: "Wacht even, ik ben de gezalfde koning. God heeft mij gesteld tot koning over Israël en al zie ik er nog niks van, Zijn beloften rusten op mij." En toen hij zich bewust werd van Gods belofte die op hem rustte, dacht hij: "Maar wacht eens even, wat kan mij dan overkomen?"

Ik neem u gewoon even mee, want dit is dan het tweede vers van Psalm 34 bij die gelegenheid. Dit heeft David gezegd toen, bij die gelegenheid. Hij werd een prijzer in hun handen, hij ging God loven. En dan lees je nog even verder in vers 9 van diezelfde psalm: "Smaakt en ziet, dat de HERE goed is; welzalig de man die bij Hem schuilt." Hier staat het: 'smaakt'. Dat is hetzelfde woord als in 1 Samuël 21 vers 13. De vertalers hebben er dus van gemaakt dat hij een waanzinnige werd, maar dit is wat er werkelijk staat. Hij zegt: "Smaakt en ziet dat de HEERE goed is. Welzalig de man die bij Hem schuilt." Daar was hij zelf bij; hij beschouwde zichzelf als een gelukkig man. Gelukkig de man die bij Hem schuilt!

Want nu is hij weliswaar in vijandige handen en is het naar de mens gesproken zijn laatste dag en zou hij gedood worden, maar ineens dacht hij: "Wacht even, Gods belofte rust op mij." En weet je wat ik dan doe? Ik neem Zijn lof in mijn mond. Als je bevreesd bent, ja, wat neem je dan in de mond? Daar kun je van alles bij bedenken. Maar ik heb een heel goed advies hoor: neem Zijn lof in je mond. Wees je bewust van wat Hij over jou gezegd heeft. En toen ineens veranderde alles. Toen veranderde ook zijn gelaat, daar ben ik vast van overtuigd. Die man ging stralen. Dat staat trouwens ook in deze psalm, maar goed, dat bewijs heb ik er nu even niet bij genomen. Maar ergens in deze psalm lees je ook dat hij straalde. "Smaakt en ziet dat de HEERE goed is. Welzalig de man die bij Hem schuilt."

Nu ga ik u nog even meenemen naar die andere psalm waar ik het zojuist al over had. Er zijn namelijk twee psalmen naar aanleiding van deze gebeurtenis: Psalm 34, die we zojuist onder ogen hadden, en vervolgens Psalm 56. Daar lees je: "Van David. Een kleinoot." Wanneer heeft hij dit uitgesproken? Wanneer heeft hij dit gezongen? Het is een kleinoot toen de Filistijnen te Gat hem gegrepen hadden. Alsjeblieft! Het zijn maar vijf verzen in 1 Samuël 21, maar we hebben twee lange – nou, niet overdreven, maar het zijn twee flinke hoofdstukken in het boek der Psalmen die toelichting geven op uitgerekend deze gebeurtenis. En de vertalers maken ervan dat het een waanzinnige was. Nou, wat ik weet uit Davids eigen commentaar, is dat hij God geprezen en geloofd heeft. Een geweldige man! Niet een man die zich als een gek gedroeg, nee, een man die op grote hoogte stond en zich bewust was van wat God bij machte is te doen.

Nou, wat zegt hij? Wat heeft hij gesproken toen de Filistijnen hem gegrepen hadden? Hij zegt: "Wees mij genadig, o God, want de mensen vertrappen mij." Ja, wat wil je, daar in Gat, die stad van Goliath. En dan staat er in vers 4: "Ten dage dat ik vrees..." Nou, dat deed hij zeer; dit was de dag dat hij zo bevreesd was, zeer bevreesd. "Ten dage dat ik vrees, vertrouw ik op U." Hij veranderde zijn smaak. Hij ging iets anders proeven: Gods belofte, dat nam hij in de mond. Letterlijk in de mond, want hij ging prijzen. En weet u wat? Er staat nog iets bij: "Op God, wiens woord ik prijs."

God had Zijn woord aan hem gegeven, God had Zijn belofte aan hem gegeven. En natuurlijk is het heel menselijk dat hij dan in eerste instantie zeer bevreesd was. Jawel, dat is allemaal tot uw dienst hoor. Er kan van alles gebeuren; dat zeg ik ook in het algemeen. Er kunnen zoveel redenen zijn om zeer bevreesd te zijn vanwege de dreiging die op je afkomt. In dit geval was het David die daar in de handen van die Filistijnen terechtkwam, maar het kunnen ook woorden zijn van je baas, of van een dokter – wat dacht je daarvan? Of van familieleden, van collega's, van je huwelijkspartner, die je zeer bevreesd maken, waardoor de angst je om het hart slaat. Ga dan niet de domme vraag stellen: "Mag dat wel? Mag ik zulke gevoelens hebben?" Weet je wat je dan moet doen? Verander je smaak!

Dat proef je natuurlijk, tot je dienst. Maar ga iets anders beproeven. Neem zijn lof en ook zijn belofte in de mond. Realiseer je wie je bent in Zijn ogen en wat Hij gesproken heeft. En David zegt: "Ten dage dat ik vrees" – dit was die dag – hij zegt: "Ik vertrouw op U." Dit heeft hij toen gesproken. Die man is daar, terwijl hij zo bang was, hij heeft zijn smaak voor hun ogen veranderd en die man is God gaan prijzen. Hij was in hun handen gevallen en hij is God gewoon gaan prijzen, gaan loven. Ja, dat zal een gek gezicht zijn geweest. Dat is precies ook de conclusie die die koning trok.

Maar: "Ten dage dat ik vrees, vertrouw ik op U. Op God, wiens woord ik prijs." Hier herinner ik u eraan, hier staat hetzelfde woord als wat we zagen in 1 Samuël 21 vers 13: hallel, halleluja, dat woord. En dan staat er nog bij: "Op God vertrouw ik. Ik vrees niet." Moet je eens opletten hoe die tegenstelling in vers 4 staat: "Ten dage dat ik vrees," en dan vers 5: "Op God vertrouw ik, ik vrees niet." Hé, dan verander je toch wel heel erg snel van smaak, hè? Nou, precies daar gaat het over. Dat hebben die Filistijnen voor hun ogen zien gebeuren. Hij vreesde zeer, natuurlijk hebben die mannen dat gezien. Maar ten dage dat hij vreesde, ging hij ineens God vertrouwen. Hij veranderde zijn smaak. En hij zegt: "Ik vrees niet." En daar zegt hij nog bij: "Wat zou vlees mij aandoen?"

Het was de aanvankelijke planning om na afloop nog de berijmde psalm te zingen. Dat is een ouderwetse tekst, een ouderwets lied qua melodie misschien, maar we zouden hem destijds zingen en ik ben er haast zeker van dat heel wat mensen hier in de zaal, zeker de ouderen, die psalm nog wel kennen. Ik kom zelf ook uit een reformatorisch milieu en dan werd heel dikwijls Psalm 56 vers 10 gezongen: "Ik roem in God, ik prijs 't onfeilbaar woord; ik heb het zelf uit Zijnen mond gehoord; ik vertrouw op God, door gene vrees gestoord; wat sterveling zou mij schenden?" Ja, schitterend natuurlijk. Wat kan een mens, een sterveling mij aandoen?

En ik vind het zo prachtig dat David daar in de meest gevaarlijke situatie zich ineens realiseert: "Wat kan een sterveling..." – dat vind ik wel een hele mooie uitdrukking – "wat kan vlees mij aandoen?" Als God – dat is Paulus, Romeinen 8 – als God voor mij is, wie, maar ook wat, kan er dan tegen mij zijn? Als Hij die de hele wereld, de hele schepping, alles in Zijn hand heeft, als Hij voor mij is, wat kan er dan tegen mij zijn? Het antwoord is: niks. Ja, onwaarschijnlijk misschien wel, maar er kan niks tegen je zijn. Vandaar ook dat datzelfde Romeinen 8 zegt: "Alles werkt mee ten goede." Alles leidt dus gewoon, alles werkt toch in je voordeel. Hij doet al die dingen, alles wat er gebeurt, Hij doet het alleen maar meewerkend en goed.

Kortom, het is inderdaad alleen maar in je voordeel. Al die minnen, pleeg ik graag te zeggen, al die minnen die wij zien, dat zijn geen minnen hoor. Het zijn plussen. Ze zijn alleen nog niet af. Ja, ineens zie je het: het zijn diezelfde minnen. De omstandigheden zijn exact hetzelfde, maar je ziet het in een compleet ander perspectief. Dat is wat David toen onderging. Hij veranderde zijn smaak, ik vind het zo schitterend. Hij veranderde zijn smaak. Hij ging ineens staan op Gods belofte, weg van de menselijke positie die zo natuurlijk, zo vanzelfsprekend, zo logisch is, waar je ook niks van moet zeggen, want niks menselijks is ons vreemd. De een is misschien wat meer een held dan de ander, maar ach, als het er echt om gaat spannen en als het echt gaat knijpen, zoals we dat dan zeggen... Nou, mijn vader placht altijd te zeggen: "Dat visje krimpt niet eerder dan wanneer het in de pan ligt."

Dan uiteindelijk de grootste held en de man of de vrouw met de grootste mond... Dan doelde mijn vader meestal op het moment dat een mens te horen krijgt dat het leven niet lang meer duurt. Nou, dat was voor David in dit geval ook zo. Dan verdwijnen de praatjes wel. Dat is ook zo, dat is logisch. "Op God vertrouw ik," zegt David. "Ik vrees niet." Die tegenstelling. Hij zei: "Wat zou vlees mij aandoen?" Maar we moeten nog even verder, want ik heb nog twee hobbels te nemen.

Twee Vertaalhobbels: Trommelen op de Poort en Tranen in de Baard ↑ hoofdstukken

Want u zegt: "Wacht eventjes." De vertalers hebben nog twee pijlen op hun boog waarmee ze aan willen geven dat David zich als een gek gedroeg. Er staat: "Hij bekrabbelde de deurvleugels van de poort." Dat is weer zo'n vertaling die gekleurd is door de interpretatie van wat de vertalers dachten dat er aan de hand was. Er staat gewoon letterlijk in het Hebreeuws: "Hij tekende op de deuren van de poort." Hij markeerde of hij kerfde erop. Als je denkt aan een waanzinnige, denk je aan krabbelen, maar dat is niet het woord dat hier staat. Zeg gewoon: "Hij tekende." Als je het zo weergeeft, dan is dat helemaal niet belachelijk of krankzinnig. Hij tekende, hij markeerde of hij kerfde.

Als dit de weergave is, dan denk ik: wat zou hij getekend hebben? Hij ging prijzen, hij werd een prijzer in hun handen. De woorden van Psalm 34 en Psalm 56 had hij toen in de mond. Dat heeft hij gezongen, dat heeft hij gezegd. En als hij dan getekend heeft op de deuren van de poort, wat zou hij dan getekend hebben? Het staat er niet bij, dus u mag er zelf iets bij bedenken. Ik denk dan aan de woorden van die psalm.

Maar ik zal u nog eens wat vertellen. Als je een Concordant Version van het Oude Testament hebt, dan word je daarin bevestigd. Die geeft het weer zoals de Septuagint het weergeeft. De Septuagint is de Griekse vertaling van het Oude Testament en die gaat terug op een nog oudere Hebreeuwse tekst. En de Septuagint zegt: "Hij trommelde." Hij trommelde op de poorten van de deur. We weten sowieso al dat David erg muzikaal was. Wij dachten altijd aan een snaarinstrument, en dat klopt natuurlijk ook wel, hij zong in ieder geval heel veel en hij componeerde. Maar nu weten we ook nog iets anders. Ik opteer voor deze optie, want ik vind het logisch. Probeert u zich even voor te stellen wat er gebeurt: die man wordt gegrepen, hij is zeer bevreesd, maar hij verandert ter plekke in hun ogen van smaak. Hij neemt Gods woord in zijn mond, hij wordt een prijzer in hun handen. Dat wil zeggen dat hij God gaat prijzen en de weerslag daarvan hebben we in onze Bijbel: Psalm 34 en Psalm 56. We weten gewoon wat hij toen ter plekke daar gezegd heeft. En hij heeft zichzelf begeleid, denk ik dan, al trommelend. Maar goed, het kan zijn dat u zegt: "Ik vind de Hebreeuwse weergave waarschijnlijker", prima. Ik heb ze nu beide genoemd. Dat is wat er bij die deuren gebeurde: niet bekrabbelen.

Dan nog iets, dat is het laatste. Men zegt dat er nog een vierde reden is waarom je zou moeten denken dat die man een halve imbeciel was of zich zo gedroeg. Nou, dat kunt u al vergeten, maar dit is de laatste reden waarom men dat zo weergeeft: "Hij liet het speeksel in zijn baard lopen." Wat liet hij lopen? De weergave zegt dan "speeksel". Nu is het woord dat hier in het Hebreeuws gebruikt wordt een woord dat zelden voorkomt. We komen het bijvoorbeeld nog een keertje tegen in Leviticus 15 vers 3 en daar gaat het over een vloeien uit het mannelijk lichaam. We zullen niet in details treden, maar daar gaat het in ieder geval niet over speeksel. Dan gaat het hier in 1 Samuël 21 natuurlijk ook niet over speeksel; het is gewoon een veel algemenere term, namelijk vocht of lichaamsvocht. En wat voor vocht dat dan ook mag zijn, dat kan van alles wezen.

Ook hier worden we weer terzijde gestaan door de psalmen die David zelf heeft gecomponeerd. Wat gebeurde er? David was bij deze gelegenheid zeer geëmotioneerd. Daar was genoeg aanleiding voor. Ga maar eens met me mee naar Psalm 56. Daar staat in vers 9: "Mijn omzwerving hebt Gij te boek gesteld." Dat heeft hij toen dus bij deze gelegenheid gezongen of gezegd. Hij was inderdaad omzwervende. En dan zegt hij: "Doe mijn tranen in Uw kruik." David liet hier gewoon bij deze gelegenheid zijn tranen de vrije loop. Hij zegt trouwens nog iets in vers 10: "Dan zullen mijn vijanden terugwijken ten dage dat ik roep; dit weet ik: dat God met mij is." Dat is ook precies gebeurd. David wist: hier kom ik uit. Dat wist hij en daarom gaf hij zich op voorhand aan God over.

Prachtig als je er zo over nadenkt, om zo in het leven te staan terwijl je zo'n dreiging hebt en het levensgevaarlijk is. Dat hij zegt: "Nee, er kan me niks gebeuren, God heeft het beloofd." Dan kun je de ergste dingen aan. Ik moet meteen denken aan wat er ooit met Abraham gebeurde. Abraham moest zijn zoon offeren en hij heeft gewoon gerekend: "God heeft gezegd dat in Isaak, door Isaak, men van een nageslacht van u zal spreken. Als God zegt dat ik Isaak moet offeren, dan krijg ik hem gewoon weer terug." En toen hij vervolgens wegging en de knechten verliet, lees je ook dat hij zegt: "Wanneer wij tot jullie teruggekeerd zijn..." Abraham was daarin heel laconiek. Er zal misschien heel veel door hem heen gegaan zijn, maar Abraham was een man van geloof. God heeft gesproken, wat kan een mens mij aandoen? En laat de hele wereld dan zeggen dat je gek bent. Nou, mooi dan. Ik denk: de wereld draait door, die draait toch wel door. Je zal toch maar "normaal" zijn in deze wereld.

Nee kijk, hij liet — en daar gaat het om om even te blijven bij dit dertiende vers — het vocht, in dit geval als u mij vraagt Davids eigen commentaar, het traanvocht gewoon vrijelijk de loop. Die man was overmand door emoties. Hij zegt het ook: "Bewaar mijn tranen in Uw kruik." Hij liet ze de vrije loop en dat kwam in zijn baard terecht. That's it. Waanzinnig? Ja, de vertaling wel als u het mij vraagt. Maar nu gaan we nog even verder.

De Reactie van Akis: Meshogge voor de Wereld ↑ hoofdstukken

Want ik moet echt opschieten. Toen zei Akis tot zijn dienaren: "Zie, gij merkt toch dat de man krankzinnig is?" Kijk, die hovelingen dachten: "Het is David, joh!" Vervolgens komen ze bij een vorst, en daar zien ze die Akis. Die ziet David daar trommelen en psalmen zingen. Hij maakte zich een prijzer in hun ogen. Die man die is... weet u wat hij zegt? In het Hebreeuws staat er dit: mesjogge, mesjuga. Dat is een Hebreeuws woord dat wij ook nog in het Nederlands kennen. Mesjogge, dat is het woord wat hier staat – nou ja, iets vervormd. "Gij merkt toch, die man is mesjogge?"

En de vertaler zegt: "Ja, hij is inderdaad mesjogge geweest." Nee natuurlijk, hij was helemaal niet mesjogge! Dat dachten die Filistijnen. Of nou ja, zelfs dat weet ik niet; Akis dacht dat. Want wellicht dat die hovelingen hem niet hebben durven tegenspreken. Die dachten vast: "Nou, dat zegt u nou wel." Maar goed, ze hebben hem niet durven tegenspreken. "Maar zie toch dat deze man mesjogge is." En dan zegt die man er nog bij: "Waarom brengt gij hem bij mij? Heb ik gebrek aan krankzinnigen en gekken, mesjogge?" Dat is een compliment aan zijn hovelingen! "Heb ik soms gebrek aan gekken, dat gij mij deze gebracht hebt?" Zoveel, ik heb er al genoeg om me heen om bij mij uit te razen! Hier staat trouwens: "om bij mij mesjogge te doen". Dat staat er eigenlijk letterlijk: om bij mij mesjogge te doen. "Moet zo iemand in mijn huis komen?" Een paleis, want het was het huis van de koning, een paleis. "Moet zo iemand in mijn huis, het paleis, komen?"

Nou, het is de koning, hij hoort in een paleis. Alleen wist deze Akis veel; die dacht dat hij gek was. Maar David wist beter. En hij deed ook helemaal niet mesjogge, hij maakte zich een prijzer. Hij had Gods lof in de mond en daarover heeft hij gesproken. Hij heeft zichzelf begeleid en liet zijn tranen de vrije loop. Nou en? Dan ben je gek. So what? Je hebt Gods Woord bij je. Daar sta je op, wat kan er gebeuren? Kijk, daarover heeft David... en ik kan me voorstellen dat hij daar gewoon in extase, ook min of meer, is geweest. Die man is zich ineens bewust geworden, onder druk van de omstandigheden: zo is het en niet anders. En iedereen kan mij voor gek verslijten, maar wat maakt het uit? Nou, dan wil ik nog één ding zeggen.

Het Profetisch Perspectief: de Verworpen Koning en de Wijsheid Gods ↑ hoofdstukken

Dat kan ik niet missen; ik zie dat mijn tijd verstreken is, maar dit mag ik niet missen. Het zou zo incompleet zijn als ik dit er niet bij zou vertellen, want daar heb ik eigenlijk tot dusver nog niet op gewezen. Maar David is ook hierin weer een type van de Zoon van David. Voor zover u dat zelf nog niet hebt opgepakt, wil ik u daarop wijzen. Hij is hier de verworpen koning van Israël. Hij hoort ook niet in het paleis van die Filistijnen thuis. Hij is de verworpen koning.

Hij had – daar hadden we het de vorige keer over – een priesterlijke positie in het heiligdom. Dat was zijn positie. Het gaat hier over de tijd dat David wel gezalfd was en ook de overwinning al had behaald op die man uit Gat, u weet wel, die grote kerel. Het was nog de tijd voorafgaand aan zijn koningschap. De tijd dat hij verworpen is, spreekt van de huidige tijd. Hij is gezalfd, Hij is de Overwinnaar, maar Hij wordt nog niet als zodanig erkend. Van Zijn heerschappij is nog niets te zien. Dat is deze tijd. En wat doet Hij dan in deze tijd? Hij is als de Priester in het heiligdom en Hij voorziet Zijn manschappen, degenen die in Hem de Koning zien, van brood uit het heiligdom. Dat was de vorige geschiedenis.

En wat doet Hij als je Hem ziet onder de natiën? Wel, Hij prijst God onder de natiën. Dat staat ook wel eens in de Psalmen: "Ik zal Uw Naam prijzen onder de natiën." Zie je, dat deed David hier in het hol van de leeuw. En waar prijst hij God voor? Voor zijn uitredding uit de dood. Heel vaak lees je dat David zegt: "U hebt mijn ziel gered uit het dodenrijk." Dan denk je: dat is gezwollen taal. Historisch klopt dat wel aardig, hoor, al lijkt het inderdaad gezwollen taal. Maar waarom is dat zo? Het is profetisch. Het slaat op de Zoon van David, die daadwerkelijk gered is uit de dood. Niet bij wijze van spreken, maar Hij is letterlijk uit de dood gered.

In de ogen van de wereld wordt Hij echter voor ‘mesjogge’ verklaard, een dwaas. Ik wil afsluiten met deze woorden uit 1 Korinthe 1. Daar zegt Paulus: een gekruisigde Christus, iemand die aan een kruis is gestorven, is voor de Joden een aanstoot, letterlijk een struikelblok. Daar kunnen ze niet mee overweg; dat voldoet niet aan hun messiasbeeld. Een struikelblok. Voor de heidenen is het een dwaasheid – inderdaad weer dat ‘mesjogge’ doen. "This is just stupid", zegt de Engelse vertaling. Het is gewoon gek; je bent gek als je dat gelooft.

Maar, zegt vers 24 van datzelfde hoofdstuk: "Maar voor hen die geroepen zijn, die de roepstem hebben gehoord, is Christus – dat wil zeggen: de Gezalfde – de kracht Gods en de wijsheid Gods." Hij werd gekruisigd in zwakheid, maar Hij werd opgewekt in de kracht Gods. Welnu, Hij is de kracht Gods en de wijsheid Gods. Laat de wereld dan zeggen: "Hij is gek." Wij weten: Hij is de Opgestane uit de doden. David zingt daar ook over in Psalm 56: "O God, op mij zijn Uw geloften; ik zal U dankzeggingen vergelden, want Gij hebt mijn ziel gered van de dood." Bij David kun je nog zeggen dat dit min of meer bij wijze van spreken was, maar wij weten dat het profetisch is en spreekt van de Zoon van David. Ik stel voor dat we daar dan ook zelf een lied over zingen: over Jezus die Heer is en verrees uit de doden.

🎧 Is David Gek Geworden?
Delen: