GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

Heeft God Zich Verzoend…?

14-10-2007 - Geplaatst door Andre Piet
toespraak gehouden op 14 oktober 2007 in het NH-hotel te Zoetermeer

Vanuit de theologie wordt deze vraag van oudsher met ‘ja!’ beantwoord. Niettemin is de Bijbel er volstrekt duidelijk over dat niet God Zich verzoent met ons maar dat God ons met Zich verzoent. Een wereld van verschil! God was nooit een vijand. Hij eiste ook geen schuldbetaling – want Hij vergeeft de schuld! Het kruis is het embleem bij uitstek dat toont hoever Gods vergeving gaat. Als de wereld Gods Zoon aan het hout nagelt, dan zegt God: Ik reken het jullie niet toe. Sterker: juist door de gekruisigde, ga Ik jullie het Leven geven!

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

De studie weerspreekt de traditionele opvatting dat Gods rechtvaardigheid aan het kruis door middel van een schuldbetaling tevredengesteld moest worden. Er wordt betoogd dat God nooit een vijand van de mens was en Zich dus niet met de wereld hoefde te verzoenen. In plaats daarvan is de dood van Christus een losprijs om de mensheid te bevrijden uit de slavernij van de dood. Het kruis is daarmee geen teken van schuldbetaling, maar het ultieme bewijs van goddelijke liefde, waarmee God de vijandige wereld en de gehele schepping volledig met Zichzelf verzoent.

“Niet God heeft Zich verzoend. God verzoent de wereld met Zich door dat bloed van het kruis.”

Het Traditionele Theologische Beeld van Verzoening ↑ hoofdstukken

Heeft God Zich verzoend? Die vraag wil ik vanmorgen eens onder uw aandacht brengen en ik wil graag een Bijbels antwoord daarop formuleren. Nou kan het zijn dat u zegt: verzoening, dat is het onderwerp van vanmorgen, en ik weet goddank hoe dat zit. Het zou kunnen zijn dat u zegt: ik heb de ontdekking gedaan dat God de hele wereld verzoent, niet een beetje, maar het al. Omdat God niet eerder tevreden is dan wanneer – zoals Huib zojuist ook al naar voren bracht – Hij alles gevonden heeft. Dan zeg ik van harte gefeliciteerd als u die ontdekking gedaan hebt.

Maar dat is niet het onderwerp van vanmorgen. Het gaat weliswaar over verzoening, maar het gaat niet zozeer over de reikwijdte van de verzoening; over wie er verzoend zullen worden en wat er allemaal verzoend zal worden, hoewel die vraag vanzelf ook nog voor het voetlicht gebracht zal worden. Dat wil zeggen: de antwoorden zullen ons gewoon aangereikt worden. Want een van de frappante dingen is dat wanneer de Bijbel spreekt over verzoening – ook telkens weer, ik zal dat vanzelf ook laten zien in de loop van deze ochtend – telkens als het onderwerp van verzoening wordt aangekaart in de brieven van Paulus, want alleen bij hem vind je die uitdrukking 'verzoening', telkens als dat gebeurt, dan spreekt hij ook over de reikwijdte en over de alomvattendheid van de verzoening. Maar wat is nou eigenlijk verzoening en is het waar dat God Zich verzoend heeft?

Kijk, hoe is het ons geleerd? En dan ga ik er even gemakshalve vanuit dat u een kerkelijke achtergrond heeft. Dan maakt het eigenlijk geen verschil of dat een pinksterachtergrond is, of Gereformeerde Gemeente, of Nederlands Hervormd, of Luthers, of Rooms-Katholiek, of Grieks-Orthodox, of Russisch-Orthodox. Ik kan nog even doorgaan hoor, maar dan ben ik bang dat ik om kwart over elf nog niet klaar ben. Maar dat maakt namelijk geen verschil. Hoe is het ons geleerd? Want voordat ik een Bijbels antwoord wil gaan formuleren en wil doorgeven, wil ik even voor het voetlicht plaatsen wat men erover gezegd heeft en hoe wij geïndoctrineerd zijn – want zo blijkt het echt het geval te zijn – hoe wij geïndoctrineerd zijn, hoe wij besmet zijn met een bepaald virus, een bepaald denken over de verzoening en over de betekenis van het kruis.

Laat ik het even kort en schematisch zo voorstellen. De voorstelling is, zoals we het onderwezen hebben gekregen op de catechisatie of door de dominee, de voorganger of de priester... Is dat zo altijd verteld? En dat is in een nutshell, in een notendop, de kern van het evangelie en de kern van de betekenis van het kruis. Men zegt: kijk, je hebt de rechtvaardige God. Blank, wit, heilig. En daar is de schuldige mens, de mensheid die een schuld op zich geladen heeft sinds Adam. Zwart. God, zo is het idee dan, kan niet zomaar vergeven. Want waarom niet? Hij is rechtvaardig. Hij kan geen zonde door de vingers zien. God kan niet zomaar vergeven, want Hij is rechtvaardig. Dat is een vooronderstelling, een aanname die altijd gedaan wordt. En als je er even over nadenkt – ik ben ook kerkelijk opgegroeid en ik ben met dit gedachtegoed ook groot geworden – maar ik herinner me al dat ik als betrekkelijk jong kind al de vraag stelde, en ik heb het ook van anderen gehoord: waarom kan God niet zomaar vergeven? Wat is er onrechtvaardig eigenlijk aan? Ik kom daar straks nog even op terug.

Maar dat niet alleen, men zegt: God kan niet zomaar vergeven, want Hij is een rechtvaardig God. Bovendien: de schuld moet betaald worden. Nou, aangezien dat de voorwaarden zijn, hoe is dat opgelost? Aan de rechterkant van het scherm ziet u een kruis, en dat kruis overbrugt de kloof tussen die rechtvaardige God en de schuldige mens. Zo is het ons geleerd. Ik zeg nu dus nog niet hoe de Bijbel het naar voren brengt, maar zo is het ons onderwezen, zo wordt het voorgesteld. Dat is het kernidee van verzoening. En daarbij zegt men: dat kruis is het embleem van dat de schuld betaald is en daarmee ook dat God verzoend is. Nu kan Hij de wereld liefdevol tegemoet treden.

Ik zou vele citaten kunnen geven waarin dat zo naar voren gebracht wordt door leidende types in de christenheid. Al van oudsher door kerkvaders is het naar voren gebracht, maar om even twee voorbeelden te geven: het was Johannes Calvijn, eeuwen geleden, een van de reformatoren die dat zo onder woorden bracht. En hij doet dat wel heel erg schril en in zwarte kleuren tekent hij het, maar daarmee wel des te duidelijker. Calvijn zei: God is de mens een vijand geweest. En God de Vader is door Christus' offerande voldaan en verzoend, en Zijn gramschap, Zijn toorn, Zijn kwaadheid is nu gestild. Dat is de betekenis van het kruis volgens Johannes Calvijn. Hij heeft op een systematische manier in zijn grote werk de 'Institutie' dat ook uitgelegd en naar voren gebracht. Maar het is het idee dat al sinds eeuwen, eigenlijk vanaf de aanvang van de christenheid zo ongeveer na de dood van de apostelen, is gaan leven en is onderwezen.

Ik zal een moderner voorbeeld geven. Josh McDowell, een bekende Amerikaanse evangelist die een boek geschreven heeft – en dat voor de rest trouwens een schitterend boek is, daar niet van – bracht het zo naar voren in het boek 'Meer dan een timmerman'. Hij zei: toen Hij – en dan heeft hij het over Jezus Christus – naar het kruis ging, stortte een heilige, rechtvaardige God Zijn toorn uit over Zijn Zoon. En toen Jezus zei: 'Het is volbracht', was Gods rechtvaardige aard tevredengesteld. Je zou kunnen zeggen dat God op dat moment 'verlof kreeg' om de mensheid met liefde te behandelen.

Hier wordt in een paar pennenstreken uitgelegd wat de betekenis is van het kruis. Waarom was het kruis noodzakelijk? Nou, het kruis was noodzakelijk om God te verzoenen. God kan niet zomaar vergeven, Hij is rechtvaardig en de schuld moest betaald worden. Zo wordt het naar voren gebracht, zo wordt het uitgelegd, zo is het u en mij onderwezen. Maar nu de vraag: wat zegt de Schrift? Het lijkt overbodig om zulke ABC-ideeën aan een kritisch onderzoek te onderwerpen. Het lijkt eigenlijk haast heiligschennis om een vraagteken te zetten achter zulke gegevens. Want dat is toch vanzelfsprekend, dat weten we toch allemaal? Dat leert toch de Bijbel? En ik ga u vertellen: dat leert de Bijbel niet. En ik ga u ook vertellen dat God Zich niet verzoend heeft en ook niet verzoend is.

Ik hoop dat u blijft zitten. Ik weet zeker dat wat ik vanmorgen ga vertellen ook voor u schokkend kan zijn. U bent gewaarswd. Maar u zit hier, en ik heb er alle vertrouwen in dat als u werkelijk een Bereër bent en als u ook gewoon bereid bent te onderzoeken wat de Schrift hier nou over zegt, dat u ook zult moeten instemmen met het antwoord daarop. Dat is wat voorbarig als ik het zo zeg, maar laat ik vanmorgen een viertal antwoorden geven op deze vraag uit wat de Schrift zegt. En ik begin bij het begin; het eerste antwoord is dit:

Antwoord 1: God Was Nimmer een Vijand ↑ hoofdstukken

God was nooit een vijand. En nergens in de Bijbel lezen we daarom dat God Zich verzoende met de wereld. Als je zegt dat God Zich verzoende met de wereld, dan zeg je dat Hij daarvoor een vijand was. Maar aangezien de Bijbel juist niet leert dat God ooit een vijand was, verzoende Hij Zich dus ook niet met de wereld. En ik kan het u ook laten zien. Nou ja, ik kan het u natuurlijk niet laten zien dat nergens in de Bijbel staat dat God Zich verzoende, want dat staat er juist niet. Daar kan ik geen schriftplaatsen voor aanvoeren. Wat ik u wel kan doen, is laten zien dat overal waar de Bijbel spreekt over verzoening, het niet God was die Zich verzoende, maar dat God de wereld met Zich verzoende. Ik ga het u aantonen.

Het hoofdstuk wat daar het meest uitgebreid over spreekt is 2 Korintiërs 5 en ik begin te lezen vanaf vers 14. Daar staat: "Want de liefde van Christus dringt ons." Daar wij – schrijft Paulus – tot het inzicht gekomen zijn dat één voor allen gestorven is. Eén stierf voor allen. En dan hebben we het toch weer over de reikwijdte van de verzoening. Niet voor een deel, maar het geheel. Hij had heel de mensheid op het oog; daarom stierf Hij. En waarom stierf Hij? Wel, omdat Hij de wereld liefheeft. En Paulus zegt: "De liefde van Christus" – niet de liefde tot Christus, maar de liefde van God die geopenbaard is in Christus – "die dringt ons." We zijn tot het inzicht gekomen. We zijn tot de overtuiging gekomen. We zijn overtuigd door God Zelf dat één voor allen gestorven is en dat is het bewijs van Gods liefde.

Elders in Romeinen 5, waar trouwens ook het onderwerp van verzoening nog aan de orde komt, schrijft Paulus het zo: "Niet licht zal iemand voor een rechtvaardige sterven." Maar, schrijft Paulus dan: "Misschien heeft iemand nog de moed voor een goede te sterven." Dan ben je echt een zeer nobel en hoogstaand mens als je bereid bent voor een ander die goed is te sterven. Dat is eigenlijk in de menselijke wereld een ultieme daad van liefde, als je je leven wilt geven voor een ander. Nou, dat zegt Paulus ook. Hij zegt: "Misschien heeft iemand nog de moed voor een goede te sterven." Die zijn er. Maar dan staat er in vers 8: "God echter bewijst Zijn liefde jegens ons, doordat Christus, toen wij nog zondaren waren, voor ons gestorven is." God liet Zijn Zoon niet sterven voor goede mensen; God liet Zijn Zoon sterven voor zondaren. Elders in hetzelfde hoofdstuk noemt hij ze goddelozen en vijanden. En dat is liefde in het kwadraat. Dat is liefde die niet verder kan gaan. God die Zijn Zoon gaf niet voor goede mensen; Hij gaf Zijn Zoon voor vijanden en wel voor de hele wereld. Eén stierf voor allen. Die liefde van God, die helemaal niet gevoed wordt door wat de mens is, integendeel, maar die gewoon zijn bron vindt in God Zelf. Het is Zijn schepping en hoe die schepping ook is, Hij houdt ervan. Want het is werk van Zijn handen.

Ik lees even verder in 2 Korintiërs 5 en dan sla ik een vers of wat over. En dan staat er in vers 18: "En dit alles is uit God, die door Christus ons met Zich verzoent en ons de bediening van de verzoening geeft." Let op wat hier staat. Er staat niet dat God door Christus Zich met ons verzoende. Nee, er staat dat God door Christus ons met Zich verzoende. Niet Hij was vijandig, de wereld was vijandig. En Hij verzoent die wereld, dat wil zeggen: die vijandige wereld gaat Hij veranderen. Of laat ik het anders zeggen: die vijandschap die gaat Hij smelten door Zijn liefde. Zoals je een ijsklontje, als je daar een aansteker onder houdt, dan gaat dat ijsklontje dat koud is, smelten. Op een gegeven ogenblik is dat er niet meer. Wel, die vijandschap die gaat God veranderen in vriendschap, in liefde. Dat koude, dat kille, die hardheid, die vijandigheid, die gaat God veranderen door Zijn liefde. Dat is wat verzoening is. Verzoening wil zeggen dat een vijand een vriend wordt. En God was geen vijand, maar de wereld was vijandig en God gaat die wereld, die vijandige wereld met Zich verzoenen. Ja, dat staat hier: "En dit alles is uit God, die door Christus ons met Zich verzoent." Het staat eigenlijk in een tegenwoordige tijd: die "ons met Zich verzoenende is" en ons de bediening van de verzoening ook geeft.

Dan moet ik er nog even bij zeggen, het is heel elementair hier. Er staat dus in vers 18 dat God door Christus ons met Zich verzoent, maar u vindt het ook elders. In Romeinen 5, waar ik zojuist al even uit citeerde, daar vindt u exact dezelfde waarheid. Daar staat ook dat wij vijanden met God verzoend werden. Wij zijn gelovigen en wij zijn inmiddels verzoend. Wij zijn geen vijanden meer, maar wij werden door God verzoend. Het is trouwens Zijn werk. Hij heeft ons overtuigd van Zijn liefde. Er is geen keuze; Hij heeft ons gewoon overweldigd met Zijn liefde, waardoor je ook tot het inzicht bent gekomen van: Hij is inderdaad liefde. En daarmee is de vijandschap verdwenen. Maar wij met God verzoend werden, niet God met ons. Ik herhaal: nergens in de Bijbel kunt u dat vinden. Ik daag u uit: zoek het maar op. Ik weet dat het alom gezegd wordt en het is zelfs een van de fundamenten, zo niet hét fundament van de hele verzoeningsleer in de theologie. Maar het staat nergens in de Schrift. En het verandert eigenlijk daardoor in een afschuwelijke karikatuur. Ik wil dat straks ook nog laten zien na de toelichting. In Kolossensen 1 vers 20, daar vindt u dezelfde waarheid. Ik kom er later nog op terug, maar daar wordt gesproken over het al, "alle dingen weder met Zich te verzoenen." Niet het al te verzoenen, maar alle dingen met Zich te verzoenen.

Goed, ik ga nog even verder in 2 Korintiërs 5. Daar staat in vers 18 dus: "...die ons de bediening van de verzoening geeft..." en vers 19 schrijft dan welke immers hierin bestaat: "Dat God in Christus" – en ik herhaal weer, of Paulus herhaalt dat weer – "dat God in Christus de wereld met Zichzelf verzoenende was, door hun de overtredingen niet toe te rekenen." Weet u wat er altijd over het kruis gezegd wordt? Daar rekende God de overtredingen van de wereld toe aan Zijn Zoon. Maar weet je wat Paulus zegt? Zelfs toen ze Zijn Zoon aan het kruis nagelden, rekende God de overtredingen niet toe. Kijk, dat is verzoening. Dat is een bewijs van liefde. Dat is vergeving. Dat was ook het gebed van de Heer Jezus aan het kruis. In Lukas 23 kunt u dat lezen. Toen Hij aan het kruis genageld werd, zei Hij: "Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat ze doen." Hij rekende de overtredingen niet toe. Ook niet aan Zijn Zoon. God rekende het helemaal niet toe.

Ja, maar staat er dan niet in Jesaja 53 dat God dat wel deed? Staat er in Jesaja 53 niet dat God de straf van ons op Zijn Zoon neerlegde? Men beroept zich op deze schriftplaats in Jesaja 53 vers 5: "Maar om onze overtredingen..." – u kent het vers wellicht, of dat Bijbelhoofdstuk, prachtig hoofdstuk – maar er staat: "Maar om onze overtredingen werd Hij doorboord en om onze ongerechtigheden werd Hij verbrijzeld. De straf die ons de vrede aanbrengt, die was op Hem, en door Zijn striemen is ons genezing geworden." Hier wordt toch gesproken over de straf van God? De straf van God die ons juist de vrede aanbrengt? Dan zeg ik: dat staat er niet. Er wordt gesproken over "de straf", maar er wordt niet gesproken over de straf van God. Kijk, traditioneel is dat het idee: het is de straf die God Hem aandeed. Maar wat de Bijbel daarover zegt, is dat het juist de straf was die de mens Hem aandeed. Weet u hoe dat staat in Matteüs 26? Dat het volk dan roept: "Hij is des doods schuldig!" Ze wilden dat door Pilatus en door Herodes.

De doodsstraf zou op Hem worden toegepast. Dat hebben ze ook gedaan. En die straf was op Hem, het oordeel dat over Hem was uitgesproken. Hij is des doods schuldig, dat is ook aan Hem voltrokken. Hij is geëxecuteerd, en wel op de meest afschuwelijke wijze: Hij is aan een kruis genageld en aan het hout getimmerd.

En dat was de straf die Hij droeg. De straf die mensen Hem aandeden. Net zo goed als het ook de striemen waren die mensen Hem aandeden. En Hij droeg de ongerechtigheid. Kijk, alles wat de Heer Jezus toen onderging, dat was ongerechtigheid. En de Heer Jezus heeft het gedragen en verdragen. Hij heeft de straf ondergaan. En juist door die straf te ondergaan, gaat God vrede maken. De straf die mensen Hem aandeden, die zal uiteindelijk ons de vrede geven. Ik kom daar straks nog wat uitgebreider op terug.

Antwoord 2: Schuld Wordt Vergeven, Niet Betaald ↑ hoofdstukken

Het tweede antwoord op de vraag "Heeft God Zich verzoend?" is een heel belangrijk punt: de schuld in de Bijbel wordt vergeven, niet betaald. Ik hoop dat tot u doordringt dat dit echt een tegenstelling is. Ik weet dat daarvoor een knop om moet. Als je van jongs af aan groot geworden bent met het idee dat de schuld betaald is en dat daardoor onze zonden vergeven kunnen worden, dan is dit een heel lastig item. Maar als je hier gewoon heel clean tegenaan kijkt en er logisch over nadenkt, dan begrijp je wat hier gezegd wordt.

Kijk, het is zo: stel dat ik een schuld heb aan Daniel, die daar zit. Dat heb ik niet hoor, ik kan het gewoon onschuldig vertellen, maar stel dat ik Daniel tien euro schuldig ben. Nou heeft hij een hele lieve zus, Priscilla. Zij zegt tegen mij: "André, die tien euro... ik weet dat je nogal lastig bent – meer lastig dan arm?" Goed, Priscilla zegt tegen mij: "Laat die tien euro maar zitten, die geef ik aan Daniel." Als ik vervolgens tegen Daniel zeg: "Daniel, laat die tien euro maar zitten, ik vergeef het je," is dat dan vergeving? Nee, want die tien euro is gewoon betaald door zijn zus. Er is niets meer te vergeven, want aan de schuld is voldaan. Als een schuld voldaan is, valt er niets meer te vergeven. Als ik dan zou zeggen tegen Daniel dat ik hem die tien euro heb vergeven, dan is dat onzin. Er is namelijk helemaal geen sprake meer van vergeving; er is namelijk betaald.

Schuld wordt óf betaald, óf het wordt vergeven, maar het kan niet beide. Op het moment dat het betaald is, kan het niet meer vergeven worden. Ik hoop dat tot u doordringt wat de consequentie is van dit hele logische gegeven. Want als het waar is dat op het kruis de schuld aan God betaald werd, dan zijn we niet uit genade gered. Maar dat betekent dus ook dat we helemaal geen vergevende God hebben. Er wordt dan immers gezegd dat God niet kán vergeven; Hij moet eerst betaald worden. Maar als het dan betaald is, wat valt er dan nog te vergeven? Dan is er geen eens vergeving meer. In wezen is daarmee in zo’n theologie het kruis een karikatuur geworden.

De Bijbel zegt nu juist dat het kruis het symbool is van goddelijke vergeving. Zelfs als ze Zijn Zoon aan het kruis slaan, dan nog zegt God: "Ik reken het je niet toe." Sterker nog: "Ik ga jullie juist via die weg het leven geven." Kijk, dat is vergeving. Maar als je ervan maakt dat het kruis noodzakelijk was omdat Gods rechtvaardige aard tevreden gesteld moest worden en de schuld betaald moest worden omdat God niet zomaar kan vergeven, dan keer je het kruis om in zijn tegendeel. Dan is het geen embleem meer van vergeving, maar juist een embleem van Gods onvermogen om te vergeven. Want Hij moet eerst betaald worden.

Het is het één of het ander: óf de schuld wordt vergeven, óf de schuld wordt betaald. Maar aangezien de Bijbel nergens zegt dat de schuld betaald is – ik zal dat straks nog nader toelichten, want ik weet dat er nu allerlei vragen bij u opkomen, maar stap voor stap – leert de Bijbel op zoveel plaatsen dat God een vergevend God is. Hij vergeeft als geen ander. Hij vergeeft ook werkelijk en Hij rekent niet toe.

Denk aan 'The Lord's Prayer', zoals het Onze Vader in de Engelstalige wereld wordt genoemd. U kent die frase daarin uit Matteüs 6 vers 12: "En vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren." Hoe vergeven wij nu onze schuldenaren? Door te zeggen dat het eerst betaald moet worden? Nee, want dan is er al helemaal geen sprake meer van vergeving. Wij vergeven onze schuldenaren als er sprake is van schuld – en meestal is dat helemaal niet een financiële schuld, maar een morele schuld. Je hebt iemand iets aangedaan. Welnu, dan kan het zijn dat je een hart hebt en het vermogen om te zeggen: "Ik reken het je niet toe, ik vergeef het en ik vergeet het." Dat is vergeving. In het Onze Vader wordt aan God gevraagd: "Vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren." Maar God zou niet kunnen vergeven omdat Hij rechtvaardig is en er eerst betaald moet worden? Ziet u het contrast tussen vergeving en betaling? In wezen, als je dit doorhebt, dan begrijp je het hele onderwerp.

Nu zult u zeggen: "Staat er dan niet in de Bijbel, in Hebreeën 9, dat God eerst bloed moet zien voordat Hij kan vergeven?" Deze tekst wordt, samen met de tekst uit Jesaja 53 ("de straf die ons de vrede aanbrengt"), altijd als tegenwerping opgevoerd. Men denkt er dan bij dat het de straf van God was, maar dat verzint men erbij. De Hebreeënbrief is voor een groot gedeelte één grote toelichting op de offerdienst, de betekenis van de offers, de bloedstorting en het priesterschap in het Oude Testament. De schrijver zegt in hoofdstuk 9 vers 22: "En nagenoeg alles wordt volgens de wet met bloed gereinigd, en zonder bloedstorting geschiedt er geen vergeving."

Zie je wel dat het niet waar is wat jij zojuist zegt? Dat zou mij vanuit het traditionele concept tegengeworpen kunnen worden. Dit vers dient altijd als dé bewijstekst bij uitstek: zie je wel, daar staat dat God vergeeft op voorwaarde van bloedstorting. Maar het is juist andersom: God vergeeft niet op voorwaarde van bloedstorting; God vergeeft en Hij bewijst dat door bloedstorting. De bloedstorting is het ultieme bewijs.

Denk aan een onschuldig offer, een volmaakt lam. Een offer moest altijd een volmaakt dier zijn, een gaaf dier dat niets mankeerde, meestal een jong, eenjarig dier. Dat dier moest vervolgens de hals worden doorgesneden. Dat is onrecht. Als een onschuldig dier moet sterven, dan is dat onrecht. Welnu, juist in die offerdienst en in die wetgeving heeft God al tevoren gedemonstreerd hoe vergeving te werk gaat. Namelijk hoe God de vergeving op een ultieme wijze gaat bewijzen door bloedstorting heen. Zelfs het grootste onrecht, zelfs als ze Zijn Zoon aan het kruis nagelen, dan nog vergeeft Hij. De bloedstorting is het bewijs van vergeving; het is het embleem van vergeving. Daarom was dat in de wet ook zo vastgelegd.

Het was niet zo dat God eerst bloed moet zien alsof Hij... sorry dat ik het zeg, want het is wel een enorme karikatuur, maar feitelijk heeft men ervan gemaakt alsof Hij een vampier is die eerst bloed moet zien voordat Hij kan vergeven. Maar zo is het niet. Het is juist zo dat zelfs al wordt het grootste onrecht Hem aangedaan en wordt Zijn Zoon geslacht, daarna nog zegt God: "Ik reken het jullie niet toe." Dat is verzoening. Dat is vergeven. Dat is ultieme liefde. En zo bewijst God door de bloedstorting de vergeving.

Antwoord 3: aan het Kruis Is de Losprijs Betaald ↑ hoofdstukken

Punt drie. Het derde antwoord op de vraag: "Heeft God Zich verzoend?" Aan het kruis is niet de schuld betaald. U vindt dat nergens in de Bijbel. Maar u denkt misschien – en dat kan heel goed – dat er toch een prijs betaald is? Dan zeg ik: jazeker. Goddank, er is een prijs betaald, maar dat was niet een schuldbetaling. Dat was een losprijs. U vindt het op vele plaatsen in het Nieuwe Testament. Ik ga ze echt niet allemaal noemen, daar ontbreekt de tijd voor, en bovendien wil ik een systematisch, kort en krachtig antwoord geven op die vraag of God Zich verzoend heeft. Nou, dan moet dit punt genoemd worden: niet de schuld is betaald, maar de losprijs.

Laat ik misschien wel een van de belangrijkste kroongetuigen daarvan noemen: 1 Timotheüs 2 vers 5 en de navolgende verzen 6 en 7. Daar schrijft Paulus – prachtig gedeelte trouwens: "Er is één God en er is één middelaar van God en mensen, de mens Christus Jezus." Het staat ook al haaks op zoveel theologie, maar daar heb ik het nu weer niet over. De mens Christus Jezus, die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen. Sorry, ik kan het ook niet helpen. U zegt: "Je zou het toch niet hebben over de reikwijdte van de verzoening?" Nee, maar iedere keer als ik het heb over de verzoening of over de prijs die betaald wordt, dan wordt er meteen ook expliciet bijgezegd hoe alomvattend dat is. Dat er niets wordt uitgesloten. Hier staat het weer: de mens Christus Jezus, die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen. En daarvan zegt Paulus: "Daarvan wordt getuigd te juister tijd." En zegt Paulus: "Ik ben daartoe gesteld als een verkondiger, als een heraut en als een apostel." Dat was de boodschap die hij bracht: één God, één middelaar, en die losprijs die betaald is voor de hele mensheid. Paulus zegt dat dit verteld wordt, dus dat hij daartoe gesteld is om dat te herauten, om dat aan te kondigen en te vertellen. Want dat moet iedereen weten.

Nou, over die losprijs. Want hoe zit dat nou met een losprijs? Aan wie wordt een losprijs – of losgeld – betaald? U denkt: "Aan wie...?" Dit is niks om te huilen, joh. Aan wie wordt een losprijs betaald? Als u goed naar het plaatje kijkt, dan ziet u een afbeelding – de ouderen onder u weten dat nog wel – van Heineken. Dit is geen reclame natuurlijk die ik maak, maar Heineken, die met zijn chauffeur – ik geloof dat het meneer Doderer was. Was het niet een broer nog van wijlen Joop, van meneer Swiebertje? Maar goed, daar gaat het allemaal niet om natuurlijk. Heineken was ontvoerd voor een aantal weken, en waarom was hij ontvoerd? De ontvoerders wilden geld zien. Ze wisten dat dat bij die bierbaron te vinden was. En toen is daar een grote som losgeld betaald.

Kijk, hoe gaat het met losgeld? Iemand is gevangen. Iemand is het eigen... Ja, laat ik het eventjes beperken tot dit voorbeeld. Iemand is gevangen, en om zo iemand vrij te krijgen, moet er een prijs betaald worden. Die ontvoerder zegt: "Wij eisen zoveel losgeld." Dat wil zeggen: jullie geven het geld en dan laten wij los. Dan maken wij meneer Heineken en zijn chauffeur weer vrij en laten we hen gaan. Kortom, een losprijs of losgeld betaal je – dat is het antwoord – aan degene die gevangen houdt.

Nu staat er dat Christus Jezus de losprijs betaald heeft. Aan wie heeft Hij die prijs dan betaald? Aan God? Nee, natuurlijk niet! Want God hield ons niet gevangen. Wij worden juist verlost opdat we Zijn eigendom zouden worden. Dat is een totaal ander verhaal. Die prijs is niet betaald aan God; die prijs is betaald aan degene die ons gevangen hield. En dat kun je op verschillende manieren formuleren; dat wordt in het Nieuwe Testament ook gedaan. Het was de wet die Israël gevangen hield, maar laat ik het antwoord geven vanuit Hebreeën 2. Daar staat – dat vind ik het mooiste antwoord, kort en krachtig – in Hebreeën 2 vers 14, en daar gaat het over Jezus: "Opdat Hij door Zijn dood hem die de macht van de dood had – dan gaat het over de duivel – zou onttronen, en allen zou bevrijden die gedurende hun ganse leven door angst voor de dood tot slavernij gedoemd waren."

Kijk, dit is een beschrijving van u en mij, van de hele mensheid. De mensheid, al die miljarden, wie zij ook zijn, wat ze ook gedaan hebben – het zijn stervelingen, het zijn mensen die in slavernij zijn van de dood. Ze zijn gedoemd om te sterven; slaven van de dood. Wel, wat heeft Jezus nu gedaan? Hij heeft de prijs betaald. Waarom? Om ons te verlossen van de dood. En zo staat het hier ook in vers 14: "Opdat Hij door Zijn dood hem die de macht van de dood had, de duivel, zou onttronen." Weet u hoe het ging? Heel simpel. Waarom moest Jezus sterven? Om op te kunnen staan uit de dood en daarmee de dood te overwinnen. Zonder te sterven kon Hij niet opstaan, en daarmee kon de dood ook niet worden overwonnen. Hij stierf juist opdat de dood zou kunnen worden overwonnen.

En zo is Zijn sterven de prijs die Hij betaalde om te bevrijden en daarmee de mensheid het leven te geven die nu gedoemd is tot slavernij aan de dood. Hij betaalde die prijs; Hij stierf. Ja, Hij betaalde de hoogste prijs, want Hij stierf niet zomaar, Hij stierf de dood, ja, de dood van het kruis. De meest smadelijke, vijandige, pijnlijke dood die zich maar laat denken; die stierf Hij. Dat was de prijs die Hij betaalde. Waarom? Om te kunnen opstaan uit de dood en daarmee de mensheid nieuw leven te geven. En daarmee dus de verlossing aan te brengen. Dat was de losprijs die betaald werd.

In Openbaring 5 vindt u iets soortgelijks over die losprijs. Dan gaat het over die vierentwintig oudsten. Er wordt ons een blik gegund in de hemel – daar gaat het nu verder allemaal niet om – maar dan lees je in vers 9 dat zij een nieuw gezang zongen. Dat gaat over die vierentwintig oudsten; zij zongen een nieuw gezang, zeggende: "Gij zijt waardig." Een gezang dat gericht wordt aan het Lam dat daar gezien wordt; het Lammetje dat staat als geslacht. En dan zingen ze: "Gij zijt waardig, want Gij zijt geslacht en Gij hebt hen voor God gekocht met Uw bloed, uit elke stam en taal en volk en natie."

Let op hoe het er staat: "Gij hebt hen voor God gekocht." Het is niet een prijs die aan God betaald is. Nee, de prijs is juist betaald opdat we vervolgens van God zouden zijn. We worden vrijgekocht om het eigendom van God te worden. De prijs is juist niet aan God betaald. De prijs is feitelijk door God betaald om vrij te kopen. En de prijs was – nou, dat staat hier: "Gij hebt hen gekocht met Uw bloed." Hij stierf; Hij stierf de dood, ja, de dood van het kruis. Dat was de prijs die Hij betaalde. En daarmee worden we losgekocht en worden we bevrijd van de dood en het eigendom van God. Moeilijker is het niet. Maar men heeft van de losprijs een schuldbetaling gemaakt, en daarmee de waarheid van de losprijs en de waarheid van vergeving compleet verdraaid.

Antwoord 4: Niet God, maar de Wereld Wordt Verzoend ↑ hoofdstukken

Ik ga verder met het vierde en tevens laatste antwoord. Door het kruis werd niet God verzoend – ik hoop dat inmiddels kort maar duidelijk te hebben gemaakt – maar door het kruis wordt de wereld verzoend.

En ik zal u dit vertellen: als u een gelovige bent in Christus Jezus en u bent tot de overtuiging gekomen dat God van u houdt en dat Jezus Christus Heer en Redder is, dan bent u geen vijand meer. Dan bent u al verzoend. Maar zolang er nog één vijand in deze wereld rondloopt, zolang er in de ganse schepping nog maar één vijand is, is de wereld niet verzoend. Maar dat is nu juist wat het kruis wel doet.

Kolossenzen 1 geeft misschien wel het meest kolossale antwoord wat je op deze vraag kunt geven. In Kolossenzen 1 vers 20 staat – daar is niet aan te ontkomen: "door Hem" – het gaat over Jezus Christus – "vredemakend". Helaas staat er in de NBG-vertaling en ook in andere vertalingen "vredegemaakthebbend", alsof het verleden tijd is. Daar zit toch weer het idee in dat God op het kruis genoegdoening gekregen heeft en tevredengesteld is, maar dat is het niet. Het staat – nu zeg ik het even moeilijk – in de aoristus. Een aoristus is een werkwoordsvorm die 'zonder horizon' betekent. Het wil zeggen dat het ongelimiteerd is; het feit wordt gesteld zonder dat er enig idee van tijd aan gekoppeld is. Dat is aoristus.

Welnu, in de aoristus staat het hier: door Hem, door Jezus Christus, vredemakend – ongeacht wanneer – vredemakend door het bloed van Zijn kruis, om het al, ta panta, dat wil zeggen het heelal, weder met Zich te verzoenen. Weder met Zich te verzoenen; niet de wereld met zichzelf te verzoenen, maar de wereld, de schepping, het al met Zich te verzoenen door Hem, hetzij wat op de aarde, hetzij wat in de hemelen is. Alsjeblieft: de hele schepping. God is niet eerder tevreden.

Dan nog even iets over dat woordje 'verzoenen', want hier wordt een speciaal woord gebruikt. Het gewone woord voor verzoenen dat Paulus gebruikt – want u vindt deze uitdrukking alleen maar in de brieven van Paulus, eigenaardig genoeg, maar dat is gewoon een gegeven – is katallasso. Maar Paulus gebruikt in de brief aan de Efeziërs en in de brief aan de Kolossenzen een heel apart woord voor verzoenen dat je nergens in de Griekse literatuur en ook niet in de Bijbel zult tegenkomen. Nergens. Het is een woord dat Paulus zelf, als ik het zo mag zeggen, heeft geïntroduceerd: apokatallasso.

Dat woordje 'apo' is een voorzetsel dat 'vanaf' betekent. Eigenlijk is het 'af-verzoenen'. Kijk, verzoenen is wanneer God de wereld met Zich verzoent; dat is verticaal. Maar dat 'vanaf-verzoenen', zoals dat in Kolossenzen 1 vers 20 gebruikt wordt, apokatallasso, is niet alleen maar verticaal, maar ook horizontaal. Hij verzoent niet alleen de wereld naar God toe, maar ook naar elkaar. Niet alleen verticaal, maar ook horizontaal. De tegenstellingen en de vijandschap naar boven toe, naar God toe, worden opgelost en verdwijnen, maar Hij doet ook de onderlinge vijandschap teniet.

Ik heb de tijd niet om het uitgebreid te bewijzen, maar als u in Efeze 2 diezelfde uitdrukking opzoekt, dan zie je dat ook. Daar wordt gezegd dat God niet alleen de mensen met Zich verzoent, maar er staat ook dat Hij de twee, Jood en heiden, waar een vijandschap tussen was, die twee af-verzoent tot Zich. Dat wil zeggen dat niet alleen de vijandschap naar God toe wordt tenietgedaan, maar ook de onderlinge vijandschap. Niet alleen verticaal, maar ook horizontaal. Dat is apokatallasso.

Nou, door Hem vrede makend door het bloed van Zijn kruis, om het al weder – niet alleen maar weder met Zich te verzoenen – maar het 'af' met Zich, 'vanaf' te verzoenen, compleet te verzoenen; niet alleen verticaal, maar ook horizontaal, om alle vijandschap teniet te doen. Ik begrijp heel goed dat dit een uitdrukking is die je verder nergens tegenkomt. Alleen Paulus ziet het zo groots. Aan hem is het gegeven om dat geheimenis te onthullen van die totale verzoening waarbij alles verzoend wordt. Niet alleen verticaal maar horizontaal; alle vijandschap verdwijnt door Hem, hetzij wat op aarde, hetzij wat in de hemelen is.

Weet u hoe dat in zijn werk gaat? In Romeinen 12, in het voorlaatste vers, lees je hoe verzoening in zijn werk gaat. Dat is een hele mooie uitdrukking. In vers 20 schrijft Paulus aan de gelovigen in Rome: "Indien uw vijand honger heeft, geef hem te eten; indien hij dorst heeft, geef hem te drinken; want zo zult gij vurige kolen op zijn hoofd hopen."

Moet je je voorstellen: als je je vijand, degene die jou haat, toch eten geeft als hij honger heeft, of als je hem drinken geeft wanneer hij omkomt van de dorst, wat blijft er dan over van de vijandschap van die ander? Dat smelt. Dat is vurige kolen op zijn hoofd hopen. De vijandschap smelt vanzelf; die blijft niet meer over. Als je een vijand dat betoont, dan loopt de vijandschap stuk op liefde.

En dat is precies de wijze waarop God vijandschap tenietdoet. Dat doet Hij niet met de knoet. Dat doet Hij niet met een ijzeren vuist. In wezen doe je daar vijandschap helemaal niet mee teniet. Sterker nog: door de harde hand kun je hooguit een vijand onderwerpen, maar de vijandschap doe je daarmee niet teniet. Vijandschap kan maar op één manier tenietgedaan worden en dat is door liefde, waardoor de vijandigheid van binnen verdwijnt en dat koude hart als het ware smelt.

Het is een mooi beeld in dit verband, want hier wordt ook het beeld van vuur gebruikt, waarbij de vijandschap gewoon smelt en verdwijnt. Een ander beeld is: als sneeuw voor de zon. Het heeft geen schijn van kans en loopt erop stuk. Dat is wat God doet. Hij geeft aan een vijandige wereld die stervend is en in de slavernij van de dood verkeert, brood – brood van leven namelijk. En aan een vijandige wereld die dorst heeft en omkomt van de dorst, geeft Hij water – water des levens. Terwijl ze op het punt staan te sterven en gedoemd zijn tot slavernij aan de dood, zoals we dat eerder lazen, geeft Hij hun leven. En dan blijft er van die vijandschap niets over.

De Geschiedenis van Jozef als Schitterend Beeld van Verzoening ↑ hoofdstukken

Kijk naar een heel mooi beeld. We hadden het de vorige keer al over Jozef in de gevangenis en over die twee jaar dat hij daar verbleef, en over de profetische betekenis ervan. Maar ik wil nu, aan het slot van deze toespraak, ook nog even terugkomen op die Jozef. Van Jozef lees je dat hij inmiddels uit de gevangenis is gekomen en dat al zijn broers — ik ga er even vanuit dat u die geschiedenis kent — bij hem komen en zich voor hem neerbuigen. Hij geeft zijn broers, die hem hadden 'omgebracht' (tussen aanhalingstekens), een nieuwe kans. Ze hadden hem immers in de put geworpen, een beeld van de dood. Men leefde ook in de waan dat hij dood was; in ieder geval hadden ze vader Jakob in die waan gelaten. Dat hadden ze hem allemaal aangedaan.

Maar goed, het liep zo — God bestuurde het lot, God bestuurt immers alles — dat er een enorme hongersnood kwam. Uiteindelijk waren die broers gedwongen om naar Egypte te gaan. En wat gebeurde er? Jozef geeft zijn vijanden — zijn broers, die zo vijandig waren geweest — brood en drinken. Hij geeft ze wat ze nodig hebben, zodat ze niet sterven. In Genesis 45 lees je hoe Jozef zich uiteindelijk niet meer in kan houden en zich bekendmaakt aan zijn broers. Dat is zo’n mooie geschiedenis, mensen. Zo mooi, dat moet u echt lezen.

In Genesis 45 staat dat Jozef tegen zijn broers zegt: "Wees nu niet verdrietig." Hij had zich inmiddels al bekendgemaakt en hij zegt: "Wees nu niet verdrietig en zie er niet zo ontsteld uit." Want ze waren zich natuurlijk doodgeschrokken toen hij vertelde: "Ik ben Jozef, jullie broer, die jullie naar Egypte hebben verkocht." Hij zegt: "Wees nu niet verdrietig, zie er niet zo ontsteld uit omdat gij mij hierheen verkocht hebt." Let dan eens op wat het antwoord is: "Want om u in het leven te behouden, heeft God mij voor u uitgezonden." En even later zegt hij: "Om uw voortbestaan te verzekeren op aarde en om voor u een groot aantal geredden in het leven te behouden. Daarom heeft God mij voor u uitgezonden."

Hij gaat er helemaal aan voorbij dat ze hem vijandig hadden benaderd. Hij rekent het hen niet aan. Hij zegt: "Juist doordat jullie mij verkocht hebben naar Egypte en doordat jullie mij dit verschrikkelijke hebben aangedaan, juist zo gaat God jullie redden." Wat zou er overgebleven zijn van de vijandschap van die broers? Niets. Alles was verdwenen. Ze konden in eerste instantie hun oren niet geloven en dachten misschien dat er nog iets achter stak; ze waren wantrouwend, want dit was zo groots. Maar hun vijandschap was compleet gesmolten. Als God Jozef heenzendt door de schuld en de vijandschap van de broers, en Hij maakt hem uiteindelijk tot koning van Egypte om de broers in leven te houden door hen brood te geven en alles wat ze nodig hebben... dat is zo'n prachtig plaatje van wat verzoening is.

Het is een beeld van de ware Jozef, die ook vermoord is en door zijn broeders is verkocht voor een prijs van dertig zilverlingen. Hij is verkocht en Hij is gedood, maar juist op die manier gaat God de wereld redden. Hij is niet alleen maar gestorven om op te staan, maar juist door die dood van het kruis verzoent Hij ook nog eens de wereld. Hij redt niet alleen de wereld door op te staan en hen het leven te geven; nee, Hij doet daarmee ook de vijandschap die er is in de wereld teniet. Een vijandige wereld verandert Hij in een wereld die Hem bemint en overtuigd is van Zijn liefde.

De wereld wantrouwt God eigenlijk al vanaf Adam. Vraag het maar eens na aan uw buurman of aan uw collega als ze over God beginnen. Altijd leeft daar die gedachte dat God niet te vertrouwen is. "Waarom dan dat kwaad? Dat kan toch geen liefdevolle God zijn?" Dat is het eerste wat je hoort als er over God gesproken wordt. Iedereen weet wel dat God er moet zijn, maar men kan niet begrijpen dat een goede God dat kwade toelaat. Dus men wantrouwt God; men kan niet geloven dat Hij liefde is.

Nu heeft God het bewijs gegeven van Zijn liefde door het bloed van het kruis. Hij zal elk schepsel overtuigen van Zijn liefde doordat Hij het leven gaat geven, juist door de Gekruisigde. Het kruis is het embleem van de vijandschap van een wereld, maar God zegt: "Ik reken het niet toe. Ik ga eraan voorbij." Sterker nog: "Ik ga jullie juist daardoor het leven geven. Een groot aantal geredden zal ik daardoor in het leven behouden." Sterker nog, de hele schepping gaat Hij daardoor verzoenen. Ziet u? Niet God heeft Zich verzoend. God verzoent de wereld met Zich door dat bloed van het kruis. En ik stel voor dat we daar met elkaar een lied over gaan zingen.

Samenvatting in Vier Punten en Afsluiting ↑ hoofdstukken

Ik wil het nog even in vier punten kort samenvatten. Heeft God Zich met de wereld verzoend? Het eerste antwoord is: God heeft Zich niet verzoend, want Hij was nooit een vijand. Het tweede antwoord: de schuld wordt vergeven, niet betaald. Ten derde: aan het kruis is niet de schuld betaald, maar de losprijs. En antwoord vier: door het kruis werd niet God verzoend, maar wordt de wereld verzoend.

Ik hoop daarmee duidelijk gemaakt te hebben hoe Bijbels gezien de vork aan de steel zit. Het is zo anders: God is werkelijk liefde en Hij kan werkelijk vergeven. Hij eist niet eerst dat er betaald wordt; dat soort karikaturen zijn werkelijk afschuwelijk.

Ik stel voor dat we een lied gaan zingen dat daar helemaal mee in lijn ligt: "Geprezen zij de Heer, die heilig leeft, en die vol ontferming ieder troost en alle schuld vergeeft." Hij eist niet eerst betaling, maar Hij vergeeft. En wat verder volgt.

🎧 Heeft God Zich Verzoend…?
Delen: