gevangen en toch vrij!
18-10-2020 - Geplaatst door Andre Piettoespraak gehouden op zondag 18 oktober 2020 te Rotterdam
In Handelingen 16 wordt verhaald hoe Paulus, samen met zijn medewerker Silas, werd gegeseld en in een kerker werd geworpen. Met de voeten in het blok. Maar wat was hun reactie, ondanks het grove onrecht dat hen was aangedaan? Ondanks de pijn van de geseling? En ondanks de beperkingen in de donkere, vieze kerker waarin ze zich bevonden? Waren ze gefrustreerd? Chagrijnig? Neerslachtig? Niets van dat al! Ze zongen GODS lof in de nacht! Terwijl de gevangenen geboeid (jazeker!) meeluisterden. Wat een prachtig ‘plaatje’ van de ekklesia in onze dagen: in een duistere omgeving, niet in tel in de maatschappij maar er wordt een blijde ode aan GOD vernomen! Bevrijdend… en hoe!
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie: Aankomst in Filippi en de Bezeten Slavin
- Onrechtmatig Beschuldigd, Mishandeld en Opgesloten
- Dé God Lofzingen te Midden van Onrecht en Duisternis
- Een Plotselinge Aardbeving en een Wanhopige Sipier
- Niet "wat Moet Ik Doen?", maar Vertrouwen op Hem Die Redt
- Een Aangerichte Tafel en Jubelen in de Ene God
Introductie: Aankomst in Filippi en de Bezeten Slavin ↑ hoofdstukken
Een hele goede morgen, ook van mijn kant, vrienden! Dit is dan de oudere versie van de Pieterfamilie die op het podium staat. Ietsje ouder. Ik wil jullie vanmorgen heel graag meenemen naar de geschiedenis die zojuist is voorgelezen uit Handelingen 16. Ik heb het inderdaad als titel meegegeven: 'Gevangen en toch vrij'. Als je goed hebt meegeluisterd zojuist bij de voorlezing van deze geschiedenis, dan begrijp je dat ook onmiddellijk. Maar ik denk dat er toch wel wat meer over te melden is. Al moet ik erbij zeggen dat ik onmogelijk die hele geschiedenis kan lezen; ik heb het Ed wel laten voorlezen voor het verstaan van het geheel. Hoewel er trouwens nog een paar verzen geskipt werden, maar dat heb je denk ik niet bewust gedaan, klopt dat? Nee, maakt niet uit.
In ieder geval gaan we terug in de tijd. We moeten zo ongeveer 1970 jaar teruggaan in de geschiedenis. Dan zijn we ongeveer in het jaar 50 of 51 van onze jaartelling, de eerste eeuw dus. We maken niet alleen een reis in de tijd, we maken ook nog eens een geografische reis. Want we komen dan in Filippi, want daar was Paulus gearriveerd. Hij schreef later ook een brief, trouwens ook vanuit de gevangenis — een heel andere gevangenis. Paulus had veel ervaring op het gebied van het zitten in de gevangenis, maar hij schrijft dan een brief aan deze zelfde gemeente in Filippi. Dat ligt daar in de provincie Macedonië, vlakbij het huidige Saloniki; in de Bijbel heet dat Thessalonica. Maar dan heeft u een klein beetje een idee wanneer en waar dit zich afspeelt.
Laat ik eerst eventjes wat zeggen over de hele context, de hele setup, de voorstelling zoals die hier wordt neergelegd. Dan moet ik dit zeggen: Paulus was zojuist met zijn medewerker Silas — ook Timotheüs was daar trouwens bij en Lucas, de schrijver van het boek Handelingen — in Filippi gearriveerd. Hij ontmoette daar een dame uit Tiatira, een purperverkoopster, en zij heette Lydia. Zij was niet Joods, maar zij vereerde God. En we lezen van haar dat de Heer haar hart heeft geopend. Ja, dat is nog eens wat anders dan dat je zelf je deur openzet. God opende haar deur, zeg maar, de deur van het hart. God opende haar hart zodat ze aandacht schonk aan datgene wat Paulus te melden had.
Wat later in de tijd — want Paulus krijgt daar ook onderdak met zijn medewerkers bij deze Lydia — komt hij een meisje tegen. Eigenlijk is dat ook de aanleiding voor het feit dat hij in de gevangenis terechtkomt. Hij komt een meisje tegen, een heel bijzonder meisje, want zij had, zo staat er in de Bijbel, een pythongeest. Dat wil zeggen een waarzeggende geest. Daar zat handel in, want haar eigenaren, haar bazen — het was eigenlijk een slavinnetje — exploiteerden dat, want zij kon de toekomst voorspellen. Paulus komt haar tegen en op het moment dat Paulus haar tegenkomt, gaat ze roepen: "Deze mensen verkondigen een weg Gods tot redding!" Dan zou je zeggen: dat is een mooie aanbeveling.
Maar wat gebeurt er? Dagen achtereen blijft dat meisje maar achter Paulus aan lopen en maar roepen en schreeuwen — steeds weer deze woorden. Op een gegeven ogenblik wordt Paulus dat na vele dagen spuugzat. Ik zeg het nu met mijn eigen woorden, want dat vind je niet in de vertaling, maar daar komt het op neer. Die aanbeveling wilde hij helemaal niet hebben. Dat meisje spoorde niet; dat was gewoon uit een boze geest. En zo was het ook. Dan spreekt Paulus die geest aan en zegt: "Ga uit van haar, nu!" En inderdaad, in datzelfde uur verlaat die geest die haar zo bezat — echt zoals bezeten — haar.
Maar dan ontstaat het probleem, want dat betekent dat die bazen ineens hun hele verdienmodel in duigen zien vallen. De bron van inkomsten hadden ze nu ineens niet meer, want je leest dat dit meisje die bazen heel veel geld opbracht. Het was echt een attractie en dat was nu in één keer over. Dan lees je dat die bazen Paulus vastpakken. Want ja, u weet het: op het moment dat geld in het geding is, dan maakt recht en dergelijke allemaal niet meer zoveel uit. En wat gebeurt er?
Onrechtmatig Beschuldigd, Mishandeld en Opgesloten ↑ hoofdstukken
Die bazen grijpen Paulus en Silas en ze brengen hen naar de markt toe, voor het stadsbestuur. Daar krijgen zij de aanklacht, ja, een hele valse aanklacht. Want de echte reden was natuurlijk dat hun bron van inkomsten nu verdwenen was; zij zagen een financieel debacle op zich afkomen. Ze hadden ineens geen werk meer. Dat is een fenomeen dat wij vandaag ook kennen, maar goed, dat is weer wat anders. In ieder geval was dat niet de aanklacht. Ze zeggen tegen het stadsbestuur: "Dit zijn Joden en zij vertellen gebruiken en ze hebben een ethiek die niet de onze is, en wij als Romeinen mogen ons dat niet zomaar eigen maken."
Nou, wat er gebeurt is... laat ik het maar gewoon voorlezen. Want vanaf nu haak ik in de geschiedenis, en dan gaan we het even vers voor vers doen. Ik sta uiteraard niet bij alles zo lang stil, om binnen de gegeven tijd bij het einde aan te komen. Dan staat er in vers 22 dit: "En ook schoolden de scharen tegen hen samen. En de officieren scheurden hen de bovenkleren af." Als dan de massa, de mensenmenigte ook nog eens een keertje meekomt... Het was daar op de markt, dus het was een hele drukte en in die stad komt de mensenmassa in beweging en allemaal zijn ze tegen Paulus. Er staat trouwens eigenlijk strategos in het Grieks, waar ons woordje 'strategisch' en het spelletje Stratego van afgeleid zijn. Maar het waren die officieren die dat dan namens het bestuur doen. In feite is er dan geen houden meer aan; de bestuurders luisteren gewoon naar het volk. Je zou zeggen: dat is heel democratisch. Jawel, maar het kostte wel Paulus zijn vrijheid. Want dat zijn altijd nog twee verschillende dingen. Het volk kan dat wel willen, maar recht was het niet.
En dan staat er: zij bevalen hen te... de officieren, maar ook de bestuurders die in het voorgaande vers genoemd waren, bevalen hen te geselen. Ik had het zojuist even over in de gevangenis zitten; daar had Paulus veel ervaring mee. Vanuit de Bijbel weten we al heel wat geschiedenissen dat hij daarin gezeten heeft. Maar ook met geseling en marteling. Je leest in 2 Korintiërs zelfs dat ze een Joodse praktijk, de veertig-min-één slagen, kregen. Hij zegt: "Ik heb het drie keer, en ik ben ook nog eens een keertje vijf keer zo gegeseld", volgens de Romeinse praktijk. Dat schrijft hij later aan de Korintiërs, dus ja, Paulus wist wel van wanten. Die kende dat zo langzamerhand wel.
En dat moet je je voorstellen: iemand met al deze ervaringen... En dan staat er ook nog bij: "En na hen vele slagen te hebben toegebracht, wierpen zij hen in de cel." Later refereert Paulus daar trouwens ook aan als hij uit Filippi vertrekt. Hij zegt: zonder enige vorm van proces. Dit was gewoon volksjustitie. Bovendien kwam daar nog eens bij dat het niet alleen zonder vorm van proces was; Paulus en trouwens Silas ook hadden het Romeinse burgerrecht. En dat betekent dat zij een speciale status hadden, hele bijzondere rechten. Dit had never nooit mogen gebeuren. Vandaar ook dat later – en ik kom daar verder niet meer op terug – zoals zojuist door Ed is voorgelezen, dat als Paulus de volgende dag vrijgelaten wordt, zij er lucht van hadden gekregen dat hij een Romeins burger was en dat dit volstrekt onrechtmatig was. Ja, toen zagen de bestuurders en die officieren ineens in: "Jongens, nu gaan we hangen." Want als zij hier op hun rechten gaan staan, dan gaat ons dat op z'n minst de politieke kop kosten. Want dat was echt grof onrecht.
In ieder geval lees je later ook dat Paulus in de Tessalonicenzenbrief, als hij op dit hele verhaal terugkijkt, zegt: "We waren mishandeld en gesmaad." Het was smaad van het volk, smaad ook van die bazen en van dat meisje, die onder valse voorwendselen die aanklachten uitten. Dat was smaad, het was gewoon onwaar. Bovendien was het onrechtmatig; ze werden mishandeld. Het was eigenlijk een opeenstapeling van allemaal afschuwelijk onrecht.
En dan staat er: "En na hen vele slagen te hebben toegebracht, wierpen zij hen in de cel of in de gevangenis, met bevel aan de gevangenbewaarder hen verzekerd te bewaren." Dat wil zeggen: hen extra vast te zetten, zodat ze niet zouden kunnen ontkomen. Ik moet trouwens even bijzeggen – dat wilde ik zojuist nog opmerken – dat Paulus dit laat gebeuren. Hij kon ook niet anders, want tegen zo'n overmacht aan mensen en krijgsgeweld kun je natuurlijk nooit tegenop. Maar als er later tegen Paulus gezegd wordt: "Vertrek nu maar", dan zegt Paulus: "Geen sprake van, dat doen we niet. Jullie hebben in het openbaar dit gedaan, volstrekt tegen alle recht en principes in, en nu doen jullie ook inderdaad maar wat jullie geacht worden te doen." Paulus liet niet over zich heen lopen. Hij was een zeer inschikkelijk man, dat zullen we straks ook zien, maar het was niet zo dat... Paulus maakte ook wel degelijk – en daar moet ik denk ik ook eerlijkheidshalve bij zijn – gebruik van de rechten die hij bezat. Hij liet daar niet overheen lopen.
Maar goed, zover is het hier nog niet en ik laat dat verder rusten. En dan staat er in vers 24: "Deze opdracht ontvangend..." Het gaat over die gevangenbewaarder dus. "...wierp hij hen in de binnenste cel onder de grond, in een kerker." Zo staat het trouwens ook in de Statenvertaling en de NBG-vertaling: de binnenste kerker. "Hun voeten verzekerde hij in het blok." Als u een Statenvertaling hebt, dan staat er: "Hij verzekerde hen in een stok", als ik me niet vergis. En vandaar ook dat in de Statenvertaling deze geschiedenis 'De Geschiedenis van de Stokbewaarder' heet. Dat heeft dus te maken met dat blok waar de voeten van Paulus en Silas in vastgezet werden, zodat ze én in de binnenste kerker waren geworpen én bovendien ook nog eens een keertje vastgezet werden in het blok. Ze zaten niet alleen opgesloten, ze zaten ook nog eens een keertje vast met eigenlijk geen enkele mogelijkheid tot fatsoenlijke bewegingsvrijheid.
Nou, en dan staat er: "Omstreeks de middernacht nu." Pikkedonker. Inmiddels zijn we kennelijk een paar uur later. Ga het nu eens eventjes op een rijtje zetten wat hier aan de hand is. Het is aardig donker, dat zal het in zo'n kerker sowieso al geweest zijn, stel ik me zo voor. Deze mannen zaten opgesloten. Ze zaten bovendien ook nog eens echt vast, zonder enige bewegingsvrijheid. Ze waren zojuist gepijnigd. Ze waren gesmaad, volstrekt ten onrechte beschuldigd van dingen die absoluut niet waar waren. En dan was hun ook nog eens zoveel onrecht aangedaan; hun rechten waren met de voeten getreden. Dit is de opsomming van wat er aan de hand is terwijl zij daar in de gevangenis zitten. Wat denk je dat de gemoedsgesteldheid van Paulus en Silas nu is? Er zijn mindere redenen om chagrijnig te wezen of je aan zelfbeklag over te geven, nietwaar? Je zou zeggen: gewoon zwaar gefrustreerd, want hun was onrecht aangedaan. Eigenlijk was dit een reden om een klaagzang aan te heffen. Als er al gezongen moest worden, dan zou je zeggen: "Nou, dan gaan we nu toch maar eens eventjes klagen."
Nou, dan staat er dit.
Dé God Lofzingen te Midden van Onrecht en Duisternis ↑ hoofdstukken
Omstreeks middernacht baden Paulus en Silas, dé God lofzingend. Dat wil zeggen dat zij baden – de verleden tijd van bidden, niet van een bad nemen. Hoe deden ze dat dan? Wel, dé God lofzingend. Ik heb expres dat bepaalde lidwoord erbij gezet, want in het Grieks is dat meestal het geval: dé God lofzingend. Ik vind dat zo geweldig. Dat contrast, daar midden in de nacht, in zulke omstandigheden... en wat doen zij dan? Niets van wat je zou verwachten, niets van een normale menselijke reactie. Die emoties zouden normaal gesproken opkomen en wij zouden allemaal zeggen dat het logisch is dat je zo reageert.
Maar Paulus en Silas kenden dé God. En dan bedoel ik niet theoretisch, nee, echt. Je kunt er natuurlijk over filosoferen, maar je kunt ook zeggen: als er één is die God is, dan is het dé God, niet zomaar een god. Het woordje 'God' betekent eigenlijk: iemand die een plaats toewijst, die een plaats geeft. Theos komt eigenlijk van het werkwoord plaatsen of stellen. Dé God is degene die alles een plaats geeft. Er is niets dat plaatsvindt zonder dat Hij het een plaats geeft.
Nu was hun plaats in de binnenste kerker. Dan zou je zeggen: "Nou ja, die officieren, die stadsbestuurders en die gevangenbewaarders hebben dat gedaan." Dat is allemaal tot je dienst, maar Paulus en Silas wisten donders goed dat het anders was. Er is er één, de Plaatser, die dit allemaal beschikt en die dit laat plaatsvinden met een doel. Want Hij is God en er gaat nooit iets buiten Hem om. Kijk, en dat is het geweldige: als je dé God kent en je dat niet alleen maar uit een boekje weet of van horen zeggen hebt, maar het ook echt beseft. Dan betekent het dat Hij erbij is, ook op dit moment met de pijn, de moeite, de frustratie en met al die smaad. Want reken maar dat als je net zo gegeseld bent, je nog knap pijn hebt aan je rug en aan alles wat eromheen geraakt is. Maar zij wisten: er is er één die alles beschikt, dus dit ook.
Eigenlijk zou je nu even stil moeten zijn om te beseffen wat dat betekent. Er is er één die ons hier laat plaatsnemen, die ons hier geplaatst heeft in deze tijd, in deze cel, op dit moment. Omdat zij zich daarvan bewust waren... en dit was trouwens niet iets bijzonders voor hen, dit moet je leren als een vanzelfsprekendheid. Er is één God. Er gaat dus nooit iets mis. Dat is de essentie van de wetenschap dat er een God is. Hij plaatst alles, Hij geeft alles een plek, Hij beschikt en er gaat nooit iets mis. Alles verloopt volgens Zijn plan.
En wat kun je dan doen? Dan ga je niet klagen. Klagen doe je op het moment dat je denkt dat er van alles misgaat. Naar de mens gesproken zeg ik: ja, dat lijkt mij duidelijk. Maar het is niet zo; er gaat niets mis. Daarom klaagden zij niet. Integendeel, precies het omgekeerde: ze zongen Gods lof, uitbundig. Ja, toen kon dat nog, Ton. Zonder... nou ja. En nog wel in de gevangenis ook, hè? Maar zij zongen Gods lof en er was dus een lied in hun hart. Het is juist in zulke omstandigheden – altijd trouwens, maar juist dan – zo geweldig om te weten: er is er één en die kent ons. Hij is onze Schepper en Hij heeft alles in de hand, dit dus ook. En wat doe je dan? Dan geef je een ode aan Hem. Dit deden ze trouwens niet voor de buren; ik vraag me af wat ze überhaupt hebben geweten van de plek waar ze zaten. Het was daar pikdonker. Ze zongen de lof aan God.
Er staat nog bij: "en de gevangenen luisterden naar hen." Niet alleen zij hoorden hen, maar zij luisterden naar hen. Geboeid, ja. Dat is wel aardig in dit verband; je komt er ook moeilijk onderuit als je in een gevangenis zit. Ze luisterden geboeid naar hen. Eigenlijk vind ik dit een prachtig plaatje van de tegenwoordige tijd. Kijk, God roept vandaag een volk uit, een ekklesia. Ekklesia betekent een 'uitroepsel'. Niet de wereld, maar mensen die Hij uit de wereld roept. Net zoals bij Lydia: Hij opende haar hart. Wat er hier in dit huis van bewaring plaatsvond, is een prachtig plaatje van die ekklesia die God zich vandaag verzamelt in deze tijd.
Ik wil dat graag aan de hand van een paar dingen laten zien. Het is in een duistere wereld. De ekklesia vandaag is ook geplaatst in een duistere wereld. U begrijpt, ik zie dit nu ook als inderdaad illustratief. Natuurlijk is het historisch hier in Filippi zo gebeurd, met de kerker enzovoorts, tot je dienst. Maar het is illustratief voor de ekklesia in onze dagen. We leven in een duistere wereld vol onrecht. Ja, ook het bestuur, de hele wereld zoals die geregeerd wordt. We denken daar misschien allerlei verwachtingen van te hebben, maar het is vol van onrecht. Wees daarop bedacht. Dat is niet bijzonder eigenlijk, dat is zelfs typerend voor deze wereld in deze aion.
Die ekklesia staat ook buiten de maatschappij. Dat is het idee van een gevangenis: niet in de eerste plaats dat je opgesloten bent, maar dat je buitengesloten bent. En dat betekent ook gewoon dat je niet meetelt. Naar de ekklesia wordt niet gevraagd en geloof speelt geen rol. Als je je mond al opendoet, dan weet je wat er kan gebeuren, zoals Paulus en Silas nu meemaken. Het maakt je niet populair. Het levert geen volle zalen op – dat is nu even een gek grapje wat ik zeg – maar het is het geweldige: buiten de maatschappij, in een maatschappij vol onrecht, in een donkere wereld, daar klinkt een boodschap.
Ja echt, een klinkende boodschap. Als muziek in de oren; ze zongen daar. Het klonk uit de mond van de apostel Paulus en dat is ook zo typerend voor deze tijd, deze aion waarin God echt via een omweg naar de natiën gaat. Filippi hoort daar ook bij. In die tijd klinkt er een woord uit de mond van Paulus en dat is als muziek, zo geweldig. Wat klinkt er dan? Wel, de lof, een ode aan dé God. Dat is wat hier in Filippi vernomen werd en dat is ook precies wat de ekklesia de ekklesia maakt. Ze zijn uitgeroepen, ze zijn afgezonderd, ze tellen in de wereld niet mee, maar daar klinkt iets wat zo onovertroffen en geweldig is. Dat is muziek, ja. En dat is het grote geheim ook. Nu lees ik verder.
Een Plotselinge Aardbeving en een Wanhopige Sipier ↑ hoofdstukken
Plotseling echter... Toevallig. Nou zou je kunnen zeggen: er gebeuren aldoor zware aardbevingen. Dat is waar, ik heb er nog nooit een meegemaakt en op zich is dat geen wonder. Nee, maar het is natuurlijk de timing. Dat is altijd zo; in dit geval ook. Plotseling echter – en ik vind dat weer heel illustratief, wat in het algemeen geldt voor deze geschiedenis in Handelingen – we maken dingen ook gewoon duidelijk, ze illustreren ze.
Plotseling echter geschiedde er een grote aardbeving, zodat de fundamenten van de gevangenis werden geschud en ogenblikkelijk met die aardbeving werden alle deuren geopend. Dat is weer zoiets. God opende het hart van Lydia, en zit je deur nog op slot? Nou, die deuren zaten daar erg op slot, hoor. En wat geweldiger is: God maakte ze open. U zegt: in de aardbeving, oké. En alle deuren werden geopend en de boeien van allen raakten los. Ineens waren het geen geboeide luisteraars meer. De boeien van allen raakten los. Kijk, dat is dus precies wat de titel ook aangaf: gevangen en toch vrij. Zelfs in dit geval letterlijk weer vrij.
Maar we lezen door. De gevangenbewaarder werd uit de slaap opgeschrikt. Want ja, dit was aan de ene kant dus geweldig voor die gevangenen, maar wat gebeurde er met die bewaarder? Die werd uit de slaap opgeschrikt en hij nam de geopende deuren van de cel waar. Hij trok het zwaard. Hij realiseerde zich in één keer: dit is fataal. Er staat ook meteen bij: hij stond op het punt zichzelf van het leven te benemen. Het werd ineens gitzwart voor hem; zijn situatie was naar de mens gesproken voor hemzelf volkomen hopeloos geworden. Waarom? Wel, er staat ook bij: hij leefde namelijk in de veronderstelling dat de gevangenen ontsnapt waren. Dat zou ook inderdaad erg voor de hand liggen in zo'n situatie en dat zou inderdaad voor hem fataal kunnen aflopen, want sipiers die gevangenen lieten ontsnappen, waren volgens het Romeinse recht kandidaat voor executie. Er kon sprake zijn van overmacht, maar goed, deze gevangenbewaarder denkt maar aan één ding: dit kost mij niet alleen mijn baan, maar dit kost me misschien zelfs letterlijk de kop. Dus zijn hele toekomst ziet hij in één keer helemaal in duigen vallen en hij ziet het totaal niet meer zitten. Hij wil zich dus inderdaad van het leven benemen. Over donker gesproken...
Maar Paulus, zo staat er dan in vers 28, riep met luide stem en zei: "Doe jezelf geen kwaad, want allen zijn in deze plaats." Het was nu even geen tijd om te converseren, want hij stond op het punt zichzelf met het zwaard te steken. De gevangenbewaarder is inderdaad daarvan afgehouden en dan staat er: hij verzocht licht te brengen. Dat is dus de gevangenbewaarder. Ik zei al, het was middernacht, het was in een kerker, dus het was inderdaad duister en het was in ieder geval heel donker in zijn hart. Hij verzocht licht te brengen – ik vind dat trouwens ook wel heel dubbelzinnig. Wat heeft iemand bij wie het in het hart zo donker is nodig? Ja, licht. Natuurlijk is dit hier fysiek licht, maar hij verzocht inderdaad licht te brengen.
Hij sprong naar binnen en terwijl hij hevig ging beven – zo staat het letterlijk in de Griekse tekst – wierp hij zich neer voor Paulus en Silas. Hij sprong naar binnen en hij begon helemaal te shaken. Je zegt: "Ja, dat zal nog wel een nabeving geweest zijn." Nee, het was allemaal heel shockerend wat er die nacht daar gebeurde. En inderdaad in shock begon hij helemaal te beven en hij wierp zich neer voor Paulus en Silas. En hij ging hen voor naar buiten en hij zei nadrukkelijk:
Niet "wat Moet Ik Doen?", maar Vertrouwen op Hem Die Redt ↑ hoofdstukken
"Heren, wat moet ik doen om gered te worden?" Nou zou je dat meteen heel erg religieus kunnen opvatten, maar ik denk dat dat ten onrechte is. Bij 'gered worden' is het idee, de christelijke versie daarvan: "Wat moet ik doen om van de hel gered te worden?" Welnu, die man had nog nooit van de hel gehoord. Dat bestond toen nog niet — althans, het christendom was nog niet gekomen. Nee, wat was zijn situatie?
Kijk, gered worden waarvan? Dat kan van alles betekenen. Dat woord 'redden' dat deze cipier hier bezigt, heeft een heel brede toepassing. Iemand die ziek is en gered wordt, wordt genezen. Je kunt van de dood gered worden, wat wil zeggen dat je het leven ontvangt. Je kunt in allerlei gevaarlijke omstandigheden gered worden. Deze man bevond zich in een uitzichtloze situatie en zijn vraag is nu: "Heren, wat moet ik doen om gered te worden?"
De wijze waarop hij het formuleert, vind ik trouwens typerend voor religie — voor religie en voor de wereld in het algemeen. Je wilt gered worden en daar moet je natuurlijk wat voor doen. "Wat moet ik doen om gered te worden?" Nu is de grote vraag: wat zegt Paulus? Gaat Paulus hem vertellen wat hij moet doen? Nee. Lees maar: "Zij nu zeiden: stel je vertrouwen op de Heer Jezus." Het is niet: "Wat moet ik doen?" en dan als antwoord: "Nou, stel je vertrouwen..." Nee, dan leg je de klemtoon volkomen verkeerd. Het is niet: "Wat moet ik doen?" Jij moet niet iets doen; stel je vertrouwen op de Heer Jezus! Voelt u het verschil? Het is niet zo dat Paulus zegt dat jij iets moet doen. Nee, jij hoeft helemaal niets te doen. Je kunt ook helemaal niets doen. Maar er is er één op wie je volledig je vertrouwen kunt stellen. "Stel je vertrouwen op de Heer Jezus."
Hij gaat later nog uitleggen wat dat allemaal betekent, dat zullen we in het volgende vers zien. Maar hier staat al: de Heer Jezus. De naam Jezus, Yeshua, betekent: Yahweh redt. Hij is die ene God en Hij redt. Dus niet: "Wat moet ik doen om gered te worden?" Hij redt! Stel je vertrouwen dus maar op Hem. Dat is het antwoord. Hoezo iets doen? Dat is het geweldige van het evangelie: het is niet de boodschap van wat een mens moet doen, het is de boodschap van Hem die alles doet. Hij redt, Hij zal redden. Dat is zelfs karakteristiek voor wat Hij doet. Wat doet Hij? Hij redt. Stel je vertrouwen nou maar op Hem, op Yeshua, die inderdaad de belichaming en de uitbeelding is van die ene God. De God die Hem uit de doden heeft opgewekt en nieuw leven heeft gegeven, die de Kurios is en de Heer over allen. Hij zegt: "Stel je vertrouwen op Hem en je zult gered worden, jij en jouw huis."
Dat wil zeggen: deze boodschap zal heel jouw huis redden, niet alleen jou. In dit geval betekent het ook 'uitzicht geven'. Want wat was het probleem van die man? Het was zo uitzichtloos dat hij zich van het leven wilde benemen. Welnu, dit zal niet alleen jou uitzicht geven, maar jouw hele huis. Waarbij je trouwens nog de vraag kunt stellen: wat bedoelt hij met dat 'huis'? Heeft hij het over het huis van bewaring, waar hij per slot van rekening over gesteld was, of heeft hij het over zijn huisgezin, zijn familie? Of hoeven we niet te kiezen? Ik weet het eerlijk gezegd niet. Ik vind de uitleg dat het over zijn huis gaat in de zin van de plek waar hij als cipier over gesteld was, eigenlijk helemaal niet gek. Maar goed, je zult gered worden, jij en jouw huis. Dat is trouwens een universeel Bijbels principe: dat het huis er helemaal bij hoort. Jij en jouw huis, Noach en zijn huis, Rachab en haar huis. Zo werkt God altijd. Niet alleen met het individu, maar het hele huis gaat daarin mee. Geweldig!
"En zij spraken het woord van de Heer tot hen," staat er — Paulus en Silas dus — "samen met allen die in zijn huis waren." Ja, dat is iets geweldigs om te melden. En hij, de gevangenbewaarder, nam hen mee in datzelfde uur van de nacht en waste hun striemen af. Want ja, dat zat er allemaal nog. En dan staat er: "En hij werd gedoopt, terstond, hij en al de zijnen." Let op: niet zoals de NBG-vertaling zegt: "hij liet zich dopen." Dat staat er niet. Er staat: "Hij werd gedoopt." Mensen denken bij doop meteen aan water, maar hoe was het ook alweer wat er in het begin van Handelingen staat? Johannes doopte in water, maar na hem zou Iemand komen die niet zou dopen in water, maar in geest. En hoe werd die gevangenbewaarder nu gedoopt? Waarin? In water of in geest? Ik zie dat ik helemaal geen tijd meer heb, dus ik sla het even over, maar ik leg het wel graag als vraag in uw midden. De ellende van de NBG-vertaling is dat die het meteen in een bepaalde hoek drukt; dan móét je wel denken dat hij zich liet dopen en dat het dus water geweest moet zijn. Nou ja, denk daar eens over na. Bij een andere gelegenheid moeten we het daar nog maar eens over hebben. Hij werd gedoopt, hij en al de zijnen. En dan staat er nog bij dat hij hen naar boven leidde.
Een Aangerichte Tafel en Jubelen in de Ene God ↑ hoofdstukken
Die gevangenen waren daar en hij leidde hen naar boven. Meteen was het pad opwaarts, tot in het huis. En hij zette hen een tafel voor; hij richtte een tafel aan. Dat vind ik ook prachtig, want je moet eens kijken wat er allemaal verandert voor die man, zo in één uur tijd. Voor Paulus en voor Silas wordt een tafel aangericht. Het is een uitbeelding van gemeenschap, van vreugde, van overvloed. En ja, daar was nu hoop gekomen. Verwachting! De uitzichtloze situatie was compleet veranderd.
En dan staat er: en hij – dat is dus die gevangenbewaarder – hij jubelde. Ik vind het zo mooi, want als je je realiseert dat nog misschien geen uur tevoren die man op het punt stond om zich van het leven te benemen, en nu jubelde hij. Trouwens, dat woordje jubelen, als je dat in het Grieks bekijkt, dan is dat eigenlijk afgeleid van 'veel'. Er zitten twee woorden in: 'veel' en 'springen'. Dus iets van huppelen. Hij jubelde; die man was zo blij. Die had niet gehoord van wat hij moest doen. Dat was zijn vraag: "Wat moet ik doen?" Maar hij had gehoord van Iemand, de God, die alles gedaan heeft. Die alles doet en die alles zal doen. En als dat zo is, dan kun je volledig je vertrouwen aan Hem geven. Kijk, dat is een blijde boodschap. Dat kan namelijk nooit misgaan. En dan kun je zeggen: "Ja, maar ik kan zo weinig." Nou en? Alsof je iets moet doen. Dat dacht hij, en dat is wat zo'n enorm uitzicht geeft.
We leven natuurlijk ook nu in een tijd – op zich niks bijzonders, want we leven al heel lang in een boze, donkere aioon – maar soms speelt dat zo op en wordt het nog des te duidelijker waarin zoveel duisternis is. Waar zoveel mensen zijn die zich in een uitzichtloze situatie bevinden. En wat heb je dan nodig? Krijg je dan aanbevelingen van "dat moet je doen" of "nee, dat moet je doen"? Of wordt er gewezen op Hem die daarboven is? De ene God, die alles voor Zijn rekening neemt. Ja, die man had hiervan gehoord en daarom jubelde hij. Hij was zo verschrikkelijk blij dat het hele huis geloof had in de God. Hij was niet tot geloof gekomen, geloof was tot hem gekomen. Hij had het gehoord en nu kende hij de God. En daar was hij zo verschrikkelijk blij mee, want daar kun je volledig je vertrouwen aan geven.
Nou, ik wil het graag samenvatten. Kijk, in de wereld is het donker, daar heerst onrecht en dan kun je van alles aan willen doen. Ik zou zeggen: bespaar je de moeite. Weet je wat je veel beter kunt doen? De godlof zingen. Ja, er is namelijk één God en als je dat weet en het volle rendement van die waarheid uit je leven haalt, dan heb je een ongelooflijk rijk leven. Laat de wereld nou maar klagen en onrecht bestrijden, gefrustreerd zijn, uitzichtloos, zielig doen of aan zelfbeklag doen. Op het moment dat je God kent, dé God kent, ga je lofzingen en dan wordt alles anders, want dan krijg je zicht en vertrouwen op Hem. En dan verander jij jezelf niet, nee, dan gebeurt er wat met jou.
En dat is precies zoals met die gevangenbewaarder. Ja, hij werd van iemand die zich van het leven wilde beroven, in no-time iemand die jubelde, een tafel aanrichtte en blijdschap had. Waarom? Ja, hij had het geloof gevonden in de ene God. Klaagzangers werden lofzangers. En ik geloof dat wat 1970 jaar geleden plaatsvond, nu nog net zo actueel is en nog net zo waar is. Want die God, de God, is nog steeds dezelfde. En dat geeft ons reden om te zingen. En daar gaan jullie ook van zingen. Zingen maakt blij.
UltimateGoodNews