GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

Één Vlees

14-07-2013 - Geplaatst door Andre Piet
Presentatie van de GoedBericht-samenkomst gehouden op 14 juli 2013 in Zoetermeer.

Man en vrouw zijn van origine één vlees. De vrouw (manninne) is uit de man genomen. En deze oorsprong bepaalt ook de bestemming van beiden. Uit één en daarom tot één. Na het verbaasd ontwaken van Adam wordt een belangwekkende profetie uitgesproken: “Daarom zal een man zal zijn vader en moeder verlaten, zijn vrouw aanhangen en die twee zullen tot één vlees zijn”. Waar heeft dit “één vlees zijn” betrekking op? Op de seksuele gemeenschap? Of op het kind dat daaruit voortkomt? Of…? Wat heeft Jezus erover gezegd? En later Paulus? En wat blijkt er in de profetie van Gen.2:24 verborgen te zijn?

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

Deze studie behandelt het fundamentele Bijbelse principe van 'één vlees', beginnend bij de formatie van de vrouw uit de zijde van de man in Genesis. Er wordt benadrukt dat deze eenwording niet slechts een fysieke daad is, maar de essentie van onvoorwaardelijke liefde en de oorsprong van nieuw leven belichaamt. Vanuit Jezus' onderwijs in Matteüs wordt aangetoond dat deze levenslange trouw vanaf het begin Gods bedoeling was, in tegenstelling tot de menselijke neiging tot scheiding. Uiteindelijk onthult Paulus in zijn brieven dat het concept van 'één vlees' een veel groter geheimenis bevat. Het wijst namelijk typologisch op de volmaakte en onverbrekelijke eenheid tussen Christus en de ekklesia, die samen onlosmakelijk één lichaam vormen.

“De oorsprong bepaalt een bestemming. Omdat het uiteen is, keert het ook weer terug naar die eenheid.”

Inleiding: de Bijbel Is een Aanzegging, Geen Moraal ↑ hoofdstukken

Vanmorgen wil ik u bepalen bij een onderwerp waarvan u wellicht op het eerste gezicht denkt — en dan bedoel ik vooral als u kijkt naar het plaatje — dat het heel romantisch wordt, of zelfs meer dan dat. In zekere zin is dat ook zo; dat brengt het onderwerp nu eenmaal met zich mee. En toch is het niet alleen maar romantisch. Het is namelijk ook een onderwerp dat heel veel emoties los kan maken, zoals ik zojuist voor de samenkomst nog even besprak. Dus u bent gewaarschuwd.

Hoewel het me daar helemaal niet om te doen is, en ik het ook helemaal niet ga romantiseren, wil ik simpelweg laten zien wat er staat. Ik wil u ook niet gaan vertellen wat u moet doen. Ik benadruk heel graag dat wij, als we de Bijbel openen, een evangelie vernemen. En een evangelie is een mededeling, een aanzegging. Zo is het. Niet: zo moet het. Nee: zo is het.

Ik open de Bijbel vanmorgen met u en het is aan u om te bepalen of deze dingen zo zijn. Dat wil zeggen: komt het overeen met wat u zelf ook in uw Bijbeltje leest? De uitdrukking of het begrip dat hier levensgroot voor ons staat, 'één vlees', is een begrip dat een vijftal keren in de Bijbel voorkomt. Ik doel daarbij met name op de woorden in Genesis 2 vers 24, die ik straks ook meteen zal voorlezen. Die tekst wordt vervolgens een drietal keren aangehaald in het Nieuwe Testament — ik moet eigenlijk zeggen een viertal keren, maar één keer laat ik even buiten beschouwing omdat dat een parallelplaats in het Nieuwe Testament betreft.

Ik wil simpelweg laten zien dat de Bijbel die uitdrukking gebruikt, waar dat dan voorkomt en wat er precies staat. Wat betekent dat: één vlees? Welke vragen roept het allemaal op? Nou, we zullen het vanzelf zien. Laten we eens naar de eerste schriftplaats toegaan, want dat is eigenlijk de basis.

Genesis 2: de Bouw van de Vrouw uit de Zijde van de Man ↑ hoofdstukken

Die andere keren dat we het terugvinden in het Nieuwe Testament, dan is het een zinsspeling of het refereert aan dat wat je in deze schriftplaats aantreft. En voordat we dan bij dat 24ste vers aankomen, waar echt daadwerkelijk gesproken wordt over één vlees, moet ik voor het verband even beginnen bij vers 21. We gaan nu dus helemaal terug in de geschiedenis en naar het begin, de oorsprong van de mensheid. Adam en Eva, de eerste mens. En daar was alleen nog maar sprake van één mens en daarom wordt er ook gesproken in Genesis 2 over 'de mens'. Een ander was het namelijk niet: enkelvoud. Wij kunnen ook wel spreken over de mens, maar dan bedoelen we de mens in het algemeen, namelijk de mensheid. Maar hier is sprake van de mens omdat er maar één exemplaar was: Adam. Het woord Adam, dat is misschien wel handig om even te weten, betekent ook gewoon 'mens'. Het is niet alleen maar een naam, het is ook een beschrijving van wie hij is en zelfs van waar hij vandaan komt. Want Adam komt van het woordje Adama. Adama is de aarde. Hij is namelijk uit de aarde genomen. Dat is Adam. Daar zit nog veel meer aan vast, ook in de Hebreeuwse symboliek, en dat het alles te maken heeft met het woord bloed, Dam, en met God, de Alef, die 'A'. Dat laten we dan voor het gemak maar even weg.

Maar vers 21, Genesis 2. Daar lees je dus... Nou, het voorgaande, daar was al gesproken over de wijze waarop God de hemel en de aarde geschapen en gemaakt heeft. Dan staat er in vers 21: "Toen deed de HEERE God (Yahweh, hier wordt Zijn naam vermeld, Yahweh God) een diepe slaap..." Elders is het een doodsslaap, maar hier staat een diepe slaap op de mens, ha Adam, vallen. En terwijl deze sliep, nam Hij een van zijn ribben en sloot haar plaats toe met vlees. En de verleiding is groot om daar nu wat dieper op in te gaan. Ik wil er wel wat van zeggen, maar ik doe dat expres niet al te diep, want het is buitengewoon boeiend als je hier inderdaad de loep op gaat leggen.

Kijk, dat verhaal van die ribben, dat kun je wel vergeten. Nou ja, een rib is eigenlijk gewoon een zijde. De rib van een figuur in de wiskunde, ik herinner me dat van vroeger ook, dat is gewoon een zijde. En hier denken we dan, als je dit zo leest: "Nou, een van de ribben, een rib uit je lijf", dat het daarop betrekking heeft. Maar het woord wat hier gebruikt wordt in het Hebreeuws is tsela, en dat betekent een zijde. En waar dat precies op betrekking heeft, dat is heel boeiend. Was Adam tweezijdig? Er werd een zijde uit hem genomen. En ik geloof inderdaad, zonder dat nu verder toe te lichten, dat Adam tweezijdig was, namelijk mannelijk en vrouwelijk, en het vrouwelijke orgaan werd uit hem genomen. Ja, ik geef toe: met wat ik nu zeg, zeg ik meer dan dat ik nu waarmaak, maar dat moeten we dan bij een andere gelegenheid nogmaals een keertje wat nader onder de loep nemen en uitspitten.

Goed, Hij nam een van zijn zijden en sloot haar plaats toe met vlees. En de HEERE God, Yahweh God, bouwde de rib, die zijde die Hij uit de mens Adam genomen had, tot een vrouw. En Hij bracht haar... Dat is wonderlijk natuurlijk. Ik weet dat de beschrijving tamelijk summier is, dus je kunt je ook niet altijd concreet hier een voorstelling van maken, maar het wordt in summiere bewoordingen aangegeven. Hoe dan ook, één zijde werd uit Adam genomen en dat werd gebouwd tot een vrouw, en Hij bracht haar tot de mens die gewoon dus uit hem genomen was. Dat blijkt dan ook wel, want vervolgens staat er: "Toen zei de mens (Adam dus): Dit is nu eindelijk..." Zo staat het er niet helemaal, maar: "Dit is nu eindelijk been van mijn gebeente en vlees van mijn vlees."

Er is natuurlijk al een geschiedenis aan voorafgegaan waarbij Adam ook de dieren benoemt en hun naam geeft. Hij doorziet ze ook zodanig dat hij precies de bijpassende naam geeft in het Hebreeuws – daar hebben we het over, de taal van de overkant, de taal van God. Zo heeft Adam de dingen benoemd en daar heeft alles een betekenis. Dat is niet zomaar even een nummertje geven, zo van: "Het werd nummer 38" ofzo. Nee, alle namen in de Bijbel, de woorden, hebben een betekenis. Dat had Adam gedaan, maar dan staat er dat hij voor zichzelf geen hulp vond. Nou, en dan lees je dat God Zelf uitspreekt: "Het is niet goed dat de mens alleen zij." Vandaar ook deze actie. En tijdens zijn slaap – Adam heeft er niks aan hoeven doen. Je ziet daar eigenlijk ook in een nutshell het evangelie: ik kan er niks aan doen, maar God deed dat zo.

En Adam zegt verrukt... wat ik me wel kan voorstellen als je dat dan ziet, als je dan wakker wordt uit een coma, een diepe slaap. Hij ziet dat dan voor zich; terwijl ik het vertel, kun je het je voorstellen. Hij had nooit zoiets als een vrouw gezien. Ja, vrouwelijke dieren, maar een vrouw, een mens! "Dit is nu been van mijn gebeente, het komt uit mij voort." Of hij nog de littekens of de wonden gezien heeft in zijn eigen lichaam van dat wat God gedaan heeft, dat weet ik niet. Maar hij heeft vastgesteld: het kwam uit hemzelf voort. Daarom denk ik inderdaad dat hij iets in zijn eigen lichaam ook wel gezien heeft dat eruit genomen was. Maar goed: "Dit nu is eindelijk been van mijn gebeente, vlees van mijn vlees. Deze zal mannin heten, omdat zij uit de man genomen is."

Dat moet ik even toelichten, want dat klinkt wat vreemd: mannin? Ja, in het Hebreeuws zeg je dat zo. Want u ziet dat hier: dit is Hebreeuws, hier staat het woordje ish, dat is man. Hier staat isha, dat is mannin. Eigenlijk is het in het Hebreeuws zo dat die H-uitgang betekent dat het vrouwelijk is. En dat betekent dus eigenlijk dat het woord voor vrouw in het Hebreeuws, Isha, eigenlijk 'mannin' is, een vrouwelijke man. Klinkt heel breed natuurlijk als ik het zo zeg, maar een vrouw is gewoon een vrouwelijke man. Het is een beetje vergelijkbaar met de wijze waarop wij spreken over een koning en een koningin, en een boer en een boerin. Nou, zo is een vrouw eigenlijk gewoon een 'man-in'. Geen koningin of boerin, maar een man-in. Zo staat het in het Hebreeuws: deze zal mannin heten, omdat ze uit de man genomen is.

En ik zei zojuist al eventjes dat in het Hebreeuws, de taal van God, de taal van de Hebreeuwse Bijbel, alles een betekenis heeft. Er zit zoveel symboliek op. De getallen ook, want Hebreeuwse letters zijn niet alleen letters, het zijn ook cijfers, zodat een woord ook een getal representeert. Maar ook de wijze waarop dat is opgebouwd is schitterend. Er zit hier een broeder voor mij die weet daar nog veel meer van te vertellen dan ik, en ik herinner me dat hij ooit wel eens een keertje wat tegen mij gezegd heeft over Ish en Isha. Dat zijn zulke schitterende dingen. Want één ding even daaruit: het verschil is, in weinig gevallen, dit is de Alef, de eerste letter van het Hebreeuwse alfabet, en dit is de Hé. Waarom laat ik het zo doen? Het is wat makkelijker. Het verschil is dat het woord voor man een Jod heeft. Dat is een jod – "voor een jod zit je goed", weet je wel. Een jod is de tiende letter. En dit is de Hé, de hee, een heitje. We kennen veel meer Hebreeuws dan we misschien voor mogelijk houden, maar een hé is gewoon de vijfde letter. Zoals bij ons een heitje, een vijf maal vijf, een kwartje was. Maar dat heeft allemaal te maken met het Hebreeuws. Wat nou zo mooi is: tezamen vormen die jod en die hé de naam van God. Ja, dat wil zeggen zoals Elia of zoveel namen: Jesaja, Jeremia... Jah, of Halleluja, dat gaat hierover. Tezamen is het de naam van God. Trouwens, als je die weghaalt, dan hou je esch over, en dat is vuur.

Dat is verslindend. Dat zit allemaal in die Hebreeuwse symboliek. Dat verzint geen mens; dat is de wijze waarop God zich uitdrukt. Ik licht zomaar even een tipje van de sluier op om u daarvan een voorbeeld te geven, omdat het zich hier ook zo aandringt.

Maar goed, Adam stelt vast: dit is been van mijn gebeente en vlees van mijn vlees, en zij zal mannin heten. En dan wordt er vervolgens een geweldige profetie uitgesproken. Ik ga ervan uit dat dat nog steeds Adam is die dit zegt, want er is geen enkele aanleiding om het anders te menen. Hier wordt Adam immers sprekend ingevoerd: "Toen zei de mens..." en dan vervolgens in vers 24: "Daarom...".

De Profetie van Adam: een Man Zal Zijn Vrouw Aankleven ↑ hoofdstukken

Het is duidelijk dat Adam nog steeds aan het woord is. Er wordt niets anders gemeld, dus ik ga er maar vanuit dat dit de conclusie is van Adam zelf: "Daarom zal een man zijn vader en zijn moeder verlaten." Let op het woordje "zal". Dit is dus toekomst. Dit is profetie, want Adam spreekt hier iets uit; een goddelijk woord dat hij normaal gesproken helemaal niet kon weten. Hij gebruikt hier immers termen die tot op het moment dat hij dit uitsprak onbekend waren. Hoezo een vader en moeder? Dat stond er helemaal niet. Hij was zelf nog niet eens vader; hij was nog maar net echtgenoot. Dus wat hier gesproken wordt, dat is met recht profetie.

En dat woord "daarom" is veelzeggend. Het is een conclusie. Omdat hij dit vaststelt: deze vrouw, deze mannin — laten we het maar gewoon even op z'n Hebreeuws zeggen — zij komt uit mij voort en daarom, om die reden, zal het in de toekomst zo gaan: een man zal zijn vader en zijn moeder verlaten. Waarom? Om zijn vrouw aan te hangen, oftewel zijn vrouw aan te kleven. Zij met wie hij trouwt en die dus zijn vrouw is, die van hem is, die zal hij aankleven.

Dat is trouwens een heel mooi beeld. U vraagt zich misschien af waarom ik dit plaatje erbij heb gedaan; nou, dat heeft hiermee te maken. Dat woordje aanhangen is eigenlijk het woordje kleven. Het komt heel vaak voor in de Hebreeuwse Bijbel. Bijvoorbeeld als er gesproken wordt over "mijn tong kleeft aan mijn verhemelte", of over kluiten aarde die aan elkaar kleven. Het gaat om het woord plakken. Daarom vind ik aanhangen eigenlijk een beetje te slap uitgedrukt. Want een aanhanger kun je ook weer ontkoppelen. Nee, het plakt!

Vandaar dit beeld, waarbij trouwens ook nog een ander beeld zich opdrukt. Zoals we dat allemaal weten met plakken: dat gaat één keer goed. Maar de tweede keer dat je plakt... als je zo'n Post-it pakt, dan plakt het de eerste keer prima, maar de tweede keer wordt het plakvermogen steeds minder. Ik geef het zomaar even ter overweging mee; u begrijpt wat ik bedoel. Het idee daarbij is... ach, dat is een waarschuwing. Laat ik die maar even uitstellen, anders zijn we over vier uur nog niet klaar.

Hij zal zijn vrouw aankleven. De man verlaat dus zijn vader en zijn moeder — dat is wat Adam hier uitspreekt — en hij zal zijn vrouw aankleven. En zij, namelijk die man en zijn vrouw, zullen tot één vlees zijn.

Wat Betekent 'één Vlees'?: Liefde als Oorsprong van Nieuw Leven ↑ hoofdstukken

Ja, wat is één vlees? Als je nu even niets weet en alle gedachten die je daarover ooit misschien hebt geopperd of wat je erover hebt gelezen even weglaat: wat betekent 'één vlees'? Gewoon dat twee lichamen één worden. Eén vlees slaat op lichamelijk één zijn. Die twee – zij, dat is meervoud – zullen tot één vlees zijn. Die man en die vrouw worden vervolgens lichamelijk één. Er is geen enkele twijfel over mogelijk dat het daarover gaat: over lichamelijke eenwording. Dat is gewoon dit; ik heb dit plaatje maar even gegeven.

Maar het gaat verder. Het is niet alleen maar de geslachtsgemeenschap waarbij het mannelijke – ik zeg het nu maar even netjes en inderdaad niet al te romantisch, want dat is ook helemaal niet mijn insteek; ik wil u laten zien wat er staat – waarbij mannelijkheid in het vrouwelijke drijft. Dat is één, met recht dus gemeenschap. Gemeenschap betekent eigenlijk ook gewoon eenwording. Dingen worden gemeen, dat wil zeggen: gemeenschappelijk. Maar dit is niet de enige gedachte, want het is niet zo dat zodra de lichamelijke eenwording, de geslachtsgemeenschap, voorbij is, het dan niet meer één vlees is. Het gaat verder. Want wat gebeurt er nu bij geslachtsgemeenschap? Niet per definitie, maar wat is de insteek daarvan? Het biologische doel, zal ik maar zeggen. Dat is dit: de man laat wat achter en vervolgens wordt het mannelijke en het vrouwelijke één. Dus ook als de geslachtsgemeenschap voorbij is, gaat het mannelijke in wezen opnieuw, maar dan op microniveau, zich verenigen. Er vindt een samensmelting plaats tussen het mannelijke en het vrouwelijke. Dat één vlees heeft dus niet alleen betrekking op de handeling zelf, maar vervolgens ook op wat daardoor tot stand komt.

Ik vind het zo geweldig! Kijk, dit is het begin van elk leven. Leven ontstaat door eenwording, door liefde. Want liefde is niets anders in de Bijbel – en niet alleen in de Bijbel, maar in het algemeen – dan de drang naar eenheid of de drang naar eenwording. Het klinkt haast filosofisch als ik het zo zeg, maar het is eigenlijk een gigantische waarheid die voor de hele schepping opgaat. Romeinen 11 vers 36 komt mij zo voor de geest: wij zijn allen, of het geheel, ta panta. Alles komt uit één woord. Er is één God. Alles is uit Hem, maar alles is ook door Hem en bestaat door Hem. Maar wat is nu het geweldige? Wel, het is uit Hem en dat bepaalt tevens de bestemming. Het is dus ook weer tot Hem. Omdat het uit Hem is, de Ene, is het ook weer tot Hem. De oorsprong bepaalt een bestemming. Omdat het uiteen is, keert het ook weer terug naar die eenheid.

Dat zie je ook in de Hebreeuwse symboliek, want we kennen allemaal het woord Abba, Vader. Dat is ook zo'n schitterend woord dat dit uitbeeldt. Het woord Abba – ik heb daar nu geen plaatje van, maar goed – bestaat uit drie letters: de Alef, de Beth en de Alef. Dat wil zeggen: de eerste letter, de A zeg maar, de Beth en de Alef. De Alef staat voor God, de eerste, de Ene, God zelf. Die vervolgens Zijn schepping maakt waarin Hij woont, waarin Hij indringt en woont. Dat is de Beth. Die tweede letter is namelijk ook nog een woord dat we allemaal kennen: een huis. De schepping is een huis waarin Hij woont. Denk maar aan Bethlehem; Beth is een huis. Maar daar blijft het niet bij, vervolgens is het weer die Alef. Het woord Abba, Vader, wil zeggen dat alles uiteen is en Hij woont in dat wat Hij voortbrengt als een huis, en dat alles wordt weer tot één. Zie daar in wezen de hele heilsgeschiedenis, van het begin tot het einde. Het was één en het wordt weer één in Zijn schepping waarin Hij woont.

Maar goed, om terug te komen op dit verhaal: die lichamelijke eenwording gaat verder in de wijze waarop leven ontstaat. Leven ontstaat door liefde. Ook voor ons draait in wezen alles daarop. Daar hoef ik de Bijbel niet eens voor aan te halen. Zet de radio maar aan, een popzender, en het is allemaal 'love, love, love'. 'All you need is love.' Iedereen weet dat; het gaat om een einde in liefde. In het hele leven gaat het om liefde; daar hoef je helemaal geen gelovige voor te zijn. Dat is ook het enige wat leven zin geeft. In de taal wordt het feitelijk ook uitgedrukt; het is hetzelfde woord, alleen klinkt het anders: leven en lieven. Leven, lieven... ik denk nog aan een ander woord: loven. Lieven, leven, loven. Maar loven is ook gewoon in het Engels 'love'. Het hele leven gaat om liefde.

Liefde creëert leven. De schepping is tot stand gekomen – en dat zie je zelfs biologisch uitgebeeld – door liefde, door eenwording. Dat is het hoogtepunt. Dat bedoel ik dubbelzinnig; dat is alles, dat is het hoogste, het ultieme. En vervolgens krijg je dit – ik zou het plaatje of de film nog wat kunnen uitbreiden – maar het idee is: daar komt met recht ook één vlees uit voort. Het idee is dus niet alleen dat man en vrouw één worden in de geslachtsgemeenschap. Dat is wel zo, maar daar stopt het niet. Het gaat verder in de creatie van leven, waar met recht ook één vlees uit voortkomt, namelijk het kind dat het voortbrengt.

Dus als hier staat... we hebben de andere schriftplaatsen nog niet gezien, maar we lezen deze tekst en denken erover na. Wat staat hier nu? Man en vrouw. De man kleeft zijn vrouw aan en zij zullen tot één vlees worden. Dat zien we inderdaad gebeuren. Zij worden één vlees. In het beginstadium al, in dit wonder, dit godswonder, worden man en vrouw één. Het is een samensmelting van die man en die vrouw. Maar dat komt omdat ze uiteen zijn. Dat is wat Adam hier uitspreekt: 'Zij komt uit mijn woord' en daarom is dat ook de bestemming. Een man zoekt het vrouwelijke weer op en zo wordt dat één vlees. Dit is zo’n basale waarheid die in de Bijbel wordt herhaald; voortdurend en op allerlei manieren wordt hierop gezinspeeld. Zo was het van den beginne. Dit is geen gebod, let op, het is een vaststelling. Het is een vaststelling en een profetie. Want er wordt hier een conclusie getrokken en vervolgens wordt er gezegd: 'het zal zo zijn'. Het is een profetie. Zo zijn de dingen. Ook hier wil ik nog even onderstrepen: het is niet moralistisch, het is een beschrijving van wat het is. Het huwelijk – ja, wij zeggen dan dat het hier over het huwelijk gaat – dat is ook zo, want er wordt gesproken over een man en zijn vrouw die hij heeft verkregen, op welke manier dan ook, maar het is zijn vrouw. Die worden tot één vlees.

Mattheüs 19: Echtscheiding, Genade en Wat van Den Beginne Was ↑ hoofdstukken

In Matteüs 19 bevinden we ons inmiddels zo’n 4000 jaar later dan de gebeurtenissen in Genesis. We vinden daar een gesprek waar ik zojuist al even op zinspeelde. Dit gesprek staat ook in het boek Marcus vermeld, maar aangezien het daar over hetzelfde gaat, laat ik de bespreking daarvan nu even achterwege; het is een parallel gedeelte. Laten we het gewoon opzoeken en voorlezen.

Er kwamen Farizeeën tot Jezus om Hem te verzoeken, dat wil zeggen: om Hem uit te proberen. Zij vroegen: "Is het geoorloofd zijn vrouw weg te zenden om allerlei redenen?" We praten hier nu echt over duizenden jaren later. Het is een godsdienstige zetting van een groepering die hun eigen ideeën hadden ontwikkeld. De Farizeeën waren een sekte of partij binnen het Jodendom en zij vroegen Hem, om Hem uit te testen: is het geoorloofd je vrouw weg te sturen om willekeurige redenen?

Het gekke is dat, hoe wettisch die lieden ook waren, zij hierin buitengewoon makkelijk waren. Althans, de meesten onder die Farizeeën. Er waren bekende rabbijnen die zelfs propageerden dat als een vrouw een keer het eten liet aanbranden, dat al een gerechtvaardigd motief was om haar weg te zenden. Moet u zich dat voorstellen! Amen, hoor ik hier? Wie zei dat? Wilt u even gaan staan? Zei jij dat, Ronald? Nou, je hebt straks wat uit te leggen! Is de externe lader aan? Zullen we het daar na de samenkomst even over hebben? Ik ben overigens geen bemiddelaar hoor.

Maar goed, de vraag was: is het geoorloofd zijn vrouw weg te zenden om allerlei redenen? Want zo zagen zij dat wel. Jezus antwoordt met een wedervraag. Dat is heel Joods; het is heel gebruikelijk om te antwoorden met een wedervraag. Er werd eens aan de rabbijnen gevraagd: "Waarom antwoord je toch altijd met een wedervraag?" En toen zei hij: "Ach, waarom zou ik dat niet doen?" Jezus antwoordde: "Hebben jullie niet gelezen dat de Schepper hen van den beginne als mannelijk en vrouwelijk heeft gemaakt?" Zo staat het er in het Grieks, maar trouwens ook in het Hebreeuws. Dit refereert aan Genesis 1 vers 27. Daar staat niet 'man en vrouw', maar het verschil tussen mannelijk en vrouwelijk. Dat is een kwestie van nauwkeurig lezen. Hij vraagt: "Hebben jullie dat dan niet gelezen?"

Vervolgens gaat Hij citeren: "Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aankleven — of aanhangen — en die twee zullen tot één vlees zijn." Dat laat aan duidelijkheid niets te wensen over. We weten exact over wie het gaat, wat dit is en bij welke gelegenheid. Zelfs wanneer, namelijk als een man zijn vader en moeder verlaten heeft en hij zijn vrouw aanhangt; die twee zullen tot één vlees zijn. Hebben jullie dat niet gelezen?

In vers 6 trekt Hij vervolgens Zijn conclusie: "Zo zijn zij niet meer twee, maar één vlees." En dan krijgen we de beroemde woorden: "Hetgeen dan God samengevoegd heeft, scheide de mens niet." Dat wil zeggen: God maakt die twee tot één. Daarom zie je trouwens ook dat die woorden die hier zojuist geciteerd zijn uit Genesis 2 een goddelijke uitspraak zijn. Dat kon sowieso niet anders, want toen Adam uitsprak dat een man zijn vader en moeder verlaat, kon hij dat helemaal niet weten uit ervaring. Daar had hij helemaal geen ervaringskennis over. Hij sprak hier over de toekomst; het was een godswoord, een profetie! En daarom staat er ook dat hetgeen God samengevoegd heeft, de mens niet mag scheiden.

Trouwens, wat we zojuist zagen over dat "één vlees", heeft niet alleen betrekking op de geslachtsgemeenschap, maar het heeft ook betrekking op dat wat eruit voortkomt. Dit is ook een vaststelling. Het is niet alleen maar zoals het hoort of zoals het logisch is. Laten we welwezen: liefde betekent in de Bijbel onvoorwaardelijkheid. De Bijbel kent niet zoiets als "betaalde liefde". Liefde is gratis, het is voor niets. Als er betaald wordt, dan heet dat hoererij. Maar het gaat erom dat liefde gratis en onvoorwaardelijk is. Als die twee aan elkaar kleven en één zijn, dan zou de mens dat niet moeten scheiden.

Het is echter ook een feitelijke vaststelling. Ik heb daar zo vaak de bevestiging van gehoord. Hoe gigantisch pijnlijk en zelfs verscheurend het is als man en vrouw wel uit elkaar gaan. Ik bedoel dit vooral voor het kind. Als we onder dat "één vlees" ook het kind verstaan dat uit die eenheid voortkomt, dan is een scheiding verscheurend. Het is geen veroordeling, begrijp me goed. Ik veroordeel niemand. Ik stel gewoon vast: het is zo vreselijk voor een kind om te zien dat vader en moeder uit elkaar gaan. Ik aarzel terwijl ik deze dingen uitspreek en ik denk wel: wie ben ik om daar een uitspraak over te doen? En sowieso, wie ben ik om daar een oordeel over uit te spreken? Ik stel gewoon vast. Ik ken zoveel verhalen, en wellicht u net zo goed, van kinderen die hebben uitgesproken hoe verschrikkelijk dat is. Hoe verscheurend het is voor een kind om hen uiteen te zien gaan. In feite wordt het kind zelf namelijk in tweeën verscheurd als de vader en moeder uit elkaar gaan.

"Hetgeen dan God samengevoegd heeft, scheide de mens niet." In vers 7 volgt de reactie van de Farizeeën: "Waarom heeft Mozes dan bevolen een scheidbrief te geven en haar daarmee weg te zenden?" Nu refereren ze aan Deuteronomium 24, waarin bij wet geregeld was dat een man inderdaad in bepaalde gevallen het recht had om zijn vrouw weg te zenden. Maar Mozes heeft dit nooit "bevolen"; het was een mogelijkheid die in de wet werd toegestaan. Wanneer? Je leest dat dit kon als er aan de vrouw iets schandelijks gezien werd, of wanneer hij iets schandelijks aan haar waargenomen had. Dan had hij het recht, als hij haar niet kon vergeven, om haar weg te sturen.

De Farizeeën hadden dat enorm uitgebreid door allerlei clausules. Zij zeiden: "Als een man zijn vrouw geen liefde meer toedraagt, dan kan hij haar gewoon wegsturen." Dat is dan ook wat zij zeggen: Mozes heeft toch bevolen een scheidbrief te geven? Jezus zegt tot hen: "Mozes heeft u met het oog op de hardheid van uw harten niet bevolen, maar toegestaan uw vrouwen weg te zenden." Dat had niet te maken met het feit dat het zo hoorde, maar het was vanwege de hardheid van hun harten. U moet zich voorstellen hoe het echt in de wet staat, in de Thora, in Deuteronomium 24 vers 1: "Indien zij, die vrouw aan wie iets schandelijks gezien werd, geen genade zal vinden in zijn ogen omdat hij iets schandelijks aan haar gevonden heeft...", dan kon hij haar een scheidbrief geven en haar wegsturen. Dat moest allemaal formeel gebeuren met scheidbrieven en dergelijke, maar dat was inderdaad bij wet geregeld. Maar waarom? Feitelijk doordat de man niet in staat was zijn vrouw te vergeven of genade te bewijzen. In feite zegt dit iets over het onvermogen van de man: hij is niet in staat om haar genade te geven.

Helemaal geen bevel, dat blijkt ook wel, want Jezus zegt vervolgens: "Maar van den beginne is het niet zo geweest." Het is gewoon eenheid. En ik weet wel, er is natuurlijk een hele – dat noemen ze met een duur woord – casuïstiek ontstaan van in welke gelegenheden nou wel en wanneer nou niet, enzovoort. Maar Jezus refereert hier gewoon aan hoe het is van den beginne: één vlees.

En Paulus is daar in de Korinthebrief ook heel duidelijk in. Wij leven uit genade. Hoezo wegsturen? Is er één motief om je vrouw weg te sturen? Om dan nog maar even te zwijgen van de geëmancipeerde variant, namelijk om je man weg te sturen. Nee, dat wil zeggen: als je genade kan bewijzen, dan kan daar helemaal geen voorwaarde zijn. Als je uit die genade leeft, dan is daar altijd weer een weg terug. Kijk, als de ander natuurlijk de deur dichtdoet... ik geef toe, ik moet denken: hoe zeggen we dat? Dat is ook zo. Maar niettemin: je zou niet die deur voor de ander dichtdoen. Altijd genade, liefde, trouw.

Van den beginne is het niet zo geweest. En terug – ik zei het zojuist al even bij de aanvang en later heb ik nog een keer gezegd dat, misschien mag ik het dan voor een tweede keer herhalen... De dingen die ik nu zeg, en ik zeg het misschien wat klinisch: ik vertel gewoon wat hier staat, ik leg uit. En ik wil ook geen emotionele verhalen erbij halen. Ik wil het woord laten spreken, maar ik realiseer me heel goed dat het woord diep snijdt. Het roept ook emoties op. En dat zoek ik niet, maar dat is een gegeven. Dat is waar. Nou, als u maar ook van mij aanneemt dat ik dit alleen maar laat zien om de Schrift te laten spreken. Goed, maar van den beginne is het niet zo geweest.

Korinthiërs 6: Gemeenschap en de Realiteit van Onvoorwaardelijke Trouw ↑ hoofdstukken

We gaan nog naar een derde Schriftgedeelte kijken, waarbij we inmiddels bij de apostel Paulus zijn terechtgekomen. Hij haalt die woorden uit Genesis 2 vers 24 aan, die profetie die Adam heeft uitgesproken na de creatie van de mannin. Ik haal er even één vers uit en de context waarin dit staat laat ik voor nu even achterwege, want we begrijpen ook vanuit dit ene vers waar het om gaat. Dat is niet zo moeilijk.

Paulus stelt daar een retorische vraag: "Of weet gij niet, weten jullie niets, dat wie zich aan een hoer hecht, één lichaam met haar is?" Wie gemeenschap heeft met een hoer, die is één lichaam met haar. Dat is wat geslachtsgemeenschap is. En dan zegt hij dat dit ook zo is, omdat het van het begin af aan al zo is. Want, zegt hij: "Die twee zullen tot één vlees zijn."

Het is misschien wat eigenaardig dat Paulus dit hier zo citeert, want je zou zeggen dat het bij 'die twee' toch over een man en zijn vrouw gaat? Ja precies, nou, dan weet je ook meteen wat een hoer is. Dat is namelijk niet zijn vrouw. Maar een man die gemeenschap heeft met zomaar een willekeurige vrouw — in feite is dat wat een hoer is, want die heeft wisselende contacten. Dat is allemaal losbandig; er is geen band. In de Bijbel staat gemeenschap juist in een context van trouw, van onvoorwaardelijke liefde en daarom ook levenslang. Dat is ook wat een trouwerij is. Ook dat is geen typisch Bijbels gegeven, dat is gewoon een universeel gegeven. Een trouwerij betekent dat je je met de ander verbindt voor het leven. Wat is daar op tegen?

"Want," zegt hij, "die twee zullen tot één vlees zijn." Daarmee legt Paulus aan de hand van Genesis 2 uit waarom dit voor iemand die weet wat het huwelijk is, absoluut geen 'gemengd goed' meer is waar we het nu over hebben. Ik bedoel, we leven nu in een wereld — trouwens, Paulus schrijft dit aan de Korinthiërs en Korinthe was een stad die spreekwoordelijk zelfs bekendstond om haar losbandigheid. Leven als een Korinthiër, dat betekende een zeer losbandige levensstijl.

Wij leven inmiddels ook in een tamelijk Korinthische wereld, waarin we ook geen idee meer hebben wat voor iets het huwelijk eigenlijk is. Hoezo levenslang? En hoezo dat... Nou ja, we kennen tegenwoordig het idee van een homohuwelijk. Maar het hele idee van het huwelijk zoals we zagen, is dat de vrouw uit de man voortkomt en daarom zou die weer één vlees worden. Het is in wezen zoals het was: de vrouw kwam uit de man, en zo wordt het ook weer, namelijk dat die man weer terugkeert tot de vrouw en zij weer één worden.

Als je weet wat het is, dan begrijp je ook waarom dat een norm is in je denken. Zo zijn de dingen. Zo is het van den beginne geweest. Daaraan refereert Paulus ook in de Korinthebrief. En dan ga ik nu naar de laatste schriftplaats toe: Efeze 5.

Efeziërs 5: Agape-liefde en de Wezenlijke Eenheid met het Eigen Lichaam ↑ hoofdstukken

En dan zijn we feitelijk op dat ene voorbeeld na Marcus compleet. En dat is misschien wel de mooiste en ook de diepste. Want als Paulus dat in Efeze wederom ter sprake brengt, dan doet hij dat in een heel speciaal verband. Hij spreekt dan de mannen aan. Nou, laten we het gewoon maar lezen, ik hoef dat verder niet ook toe te lichten: "Zo zijn ook de mannen verplicht" – letterlijk staat er 'schuldig', het is niet meer dan normaal om dat te doen – "hun vrouw lief te hebben."

Waarbij ik trouwens ook nu weer zeg: dit woord 'liefhebben' is ook weer dat agapan. Het is niet 'lief vinden'. Liefde hebben is iets totaal anders. De grote ellende van vandaag, van het hele denklimaat – en we hebben allemaal een tik van de molen daarin gekregen – is dat wij allemaal denken dat liefde te maken heeft met de ander aardig vinden of met verliefdheid. De Bijbel weet daar niets van. Liefde is geen gevoel. Nee, liefde is geen gevoel, liefde is een realiteit. Sterker nog, liefde blijkt juist wanneer er geen gevoel is. Wanneer er helemaal geen roze wolkjes zijn. Wanneer je de ander bij wijze van spreken achter het behang kan plakken. Maar liefde is onvoorwaardelijk, ook al is er helemaal geen gevoel. Wij zeggen dan: waarom trouw je met de ander? Nou, omdat je van de ander houdt. En wat bedoelen we dan? "Ik ben verliefd." Het is ongeveer de slechtste basis voor een huwelijk die je maar kan bedenken.

Daarom – dan ga ik iets heel 'trickies' zeggen, dat mag u weer vergeten, maar het past wel helemaal in het verhaal – daarom was het de gewoonte, zoals we die in Bijbelse tijden en trouwens in andere culturen nog steeds hebben, om een bekende, in de praktijk de ouders, hun kinderen te laten koppelen. Dat is een hele redelijke gewoonte. Ik pleit daar niet voor, ik wil alleen maar even mijn sympathie voor de gewoonte betuigen. En dat zeg ik met een reden. Het is helemaal geen pleidooi ofzo, het gaat mij er even om dat juist verliefden zo slecht in staat zijn om een redelijke keuze te maken. Want als je verliefd bent, dan werkt alles behalve het verstand; dat wordt beneveld. Eén ding is zeker: na verloop van tijd gaat die verliefdheid weer over. En daar kun je om treuren, maar je kunt er ook dankbaar om zijn, want je moet er toch niet aan dénken dat het altijd zo zou blijven.

Wat ik bedoel is dit: liefde is geen gevoel, het staat daar juist los van. Het is eenheid. Je hebt de ander lief. En lief vinden, dat is mooi meegenomen. En trouwens, dat geldt voor verliefdheid ook. Het gekke is, het mooie is, als die verliefdheid weg is en je blijft gewoon trouw... Kijk, het heet niet voor niets een 'trouwerij'. Trouw wil zeggen dat je trouw bent aan dat wat je beloofd hebt, zoals we een getrouwe God hebben die nooit laat varen. Dat heeft niets met gevoel te maken en ook niet met lief vinden, want een ander is niet altijd zo lief. Maar liefhebben staat daar los van. Ik ben trouwens dankbaar dat het zo is. Je moet er toch niet aan denken: heel veel mensen leven op een roze wolk en die donderen daar vanzelf een keer vanaf, want dat gevoel houd je namelijk niet vast. En dan zijn ze helemaal het pad kwijt. En dat niet alleen, de relatie gaat ook nog eens naar de Filistijnen. Want ze denken: "O, daar gaat iets fout." Nou, er gaat helemaal niets fout. Je had alleen een compleet verdraaid, verknipt Valentijns-idee van liefde. Maar dat heeft er niets mee te maken.

Nou ja, hoe kom ik erop? Het ging over dat de mannen hun vrouwen lief moeten hebben. O ja, dat was het idee. Liefhebben is gewoon een liefde bewijzen, en een liefde bewijzen kun je los van enig gevoel. Dit soort overwegingen waar we het nu over hebben – wat liefde is, wat trouw is, dat er altijd een weg terug is, dat het namelijk niet aan voorwaarden verbonden is – dat is zo basaal en het is ook zo belangrijk dat je dat weet. Op school wordt het je niet onderwezen, via de televisie wordt het je niet verteld en in de magazines wordt het niet beschreven. Integendeel, daar worden heel andere ideeën gegeven, maar die kennen ook geen agape. Kun je het ze kwalijk nemen? Ze kennen God niet. Als je God niet kent, ken je ook geen onvoorwaardelijke liefde. Dan ken je ook geen getrouwheid en weet je ook wezenlijk niet wat trouw is. Daarom is het zo belangrijk om gewoon hervormd te worden in je denken, om gewoon Bijbels georiënteerd te zijn. Dan heb je tenminste grond onder je voeten. We begonnen al met die rots en daar hebben we het nu weer over. Emotie is heel beweeglijk, maar we praten nu over dingen die juist niet bewegen en die vaststaan, waar je gewoon op aan kan, ook al voel je helemaal niets.

Zo zijn mannen schuldig hun vrouw lief te hebben. Het is niet meer dan normaal. Zij kan het van hem ook eisen dus, dat is het idee. Oké, hun vrouw liefhebben als hun eigen lichaam. Hè, hoezo? Nou, dat gaat Paulus ook uitleggen: "Wie zijn eigen vrouw liefheeft, heeft zichzelf lief." In feite zie je daar al het Bijbelse denken. De profetie van Adam uit Genesis 2 vers 24 klinkt hier weer in door: één vlees, dus één. En dan staat er: "want niemand haat ooit zijn eigen vlees." Ja, in de kerk wordt dat wel zo geleerd – sorry dat ik het zo zeg – maar ik moet altijd nog denken, als ik deze woorden lees, aan de woorden uit het doopformulier dat wij geroepen zijn ons ganse leven tegen het vlees te strijden. En zie dan de vanzelfsprekendheid waarmee Paulus zegt: "Niemand haat toch ooit zijn eigen vlees." Waarom niet? Wat doe je er dan wel mee? Nou, hij voedt het, je koestert het, zoals Christus de ekklesia, de gemeente.

Dat wat Hij uitroept. God roept vandaag mensen uit door Zijn Woord. Als dat weerklank vindt, dan zeg ik: wauw, amen, zo is het! Je zegt ja! Dat is de naam van God, dat ja-woord dat weerklinkt, dan ben je geroepen. Nou, dat gezelschap zoekt elkaar op, dat trekt elkaar. Je gáát niet naar de ekklesia, je gáát niet naar de kerk, je gáát niet naar de gemeente: je bént een ekklesia bij uitstek. Je zoekt elkaar natuurlijk op, je hoort bij elkaar. Logisch. Dus bouw je elkaar op, je doet het Woord open, et cetera. Want dat is precies ook wat de Heer doet: Hij voedt Zijn lichaam. Hij geeft Zijn Woord en daardoor maakt Hij het ook sterk. Dat had Paulus trouwens in de voorgaande verzen al uitgelegd, ik ga er nu even aan voorbij. Maar daar staat dat een man zijn eigen lichaam voedt en koestert. Ja, en daarmee dus ook zijn vrouw. Waarom? Omdat wij leden zijn van Zijn lichaam.

Een van de Bijbelse waarheden die Paulus in zijn brieven naar voren brengt, is dat de ekklesia – dat wat God vandaag Zich uitroept – één lichaam is met Christus. Hij is het Hoofd. De Christus, let op wat ik nu zeg, de Christus die we kennen in de Bijbel, waar ook in het Oude Testament over gesproken wordt, is niet alleen maar één persoon. Het is een gezelschap, namelijk het Hoofd en lichaam tezamen. Wij delen in Zijn positie. Dat wat God voorbedacht heeft aan Christus, daar delen wij in: in Zijn eer, in Zijn positie, in alles wat Hij krijgt. Dat is het enorme voorrecht wat ons als ekklesia ten deel valt. Wij zijn leden van Zijn lichaam.

En dan worden opnieuw die woorden uit Genesis 2 vers 24, de profetie van Adam, aangehaald door de apostel Paulus. Wederom door de apostel Paulus. Je ziet – en dat is een van de dingen die ik vanmorgen heb willen laten zien – dat die woorden die Adam heeft uitgesproken pal na de creatie van Eva, zo basaal zijn. Ze lopen als een rode draad door de hele Bijbelse boodschap. Het is de essentie van wat geslachtsgemeenschap is, wat de eenheid is van man en vrouw, wat hun oorsprong is en wat hun bestemming is.

Het Grote Geheimenis: het Verborgen Doel in Christus en de Ecclesia ↑ hoofdstukken

Dit geheimenis is groot, doch ik spreek met het oog op Christus en op de gemeente, de Ecclesia. Hè, daar hadden we tot dusver nog niet aan gedacht. We hebben inmiddels diverse dingen gezien over wat dat 'één vlees zijn' inhoudt, maar Paulus haalt het nu aan met nog een heel ander oogmerk. Hij heeft het over de man die zijn vrouw liefheeft, maar wij zijn zoals Christus de gemeente, de Ecclesia, liefheeft. Wij zijn leden van Zijn lichaam.

Aha, zegt Paulus, wij zijn dus één lichaam, één vlees met Hem, en in dat verband haalt hij die woorden uit Genesis 2 aan. Hij zegt: het is een geheimenis. Hoezo een geheimenis? Nou, er zit een waarheid in verborgen. In de Statenvertaling staat hier ook 'een verborgenheid'. Een verborgenheid wil zeggen dat het verborgen is. Aan de oppervlakte ligt het niet, maar het ligt erin verborgen.

Oppervlakkig gesproken zou je zeggen dat die woorden gaan over een man en een vrouw die één lichaam worden. Dat is waar, maar als er gesproken wordt over één lichaam en één vlees, dan zegt Paulus dat het gaat over Christus en de Ecclesia. Dit geheimenis is groot, maar ik spreek met het oog op Christus en op de Ecclesia. In die woorden in Genesis 2 vers 24 zitten de Christus en de Ecclesia verborgen. Je zou het er zo niet aan afzien, maar dat is altijd zo met iets wat niet aan de oppervlakte ligt. Het is verborgen. Dáár gaat het over. Moet ik nog één ding over zeggen?

Typologie: de Ecclesia Is Niet de Bruid, maar Zijn Lichaam ↑ hoofdstukken

Er wordt niet gezegd dat de vrouw of dat de Ecclesia de bruid is. Ik weet dat dit een idee is dat nogal bekend is in de hele christelijke wereld; in de katholieke, in de protestantse en in de evangelische wereld wordt daar altijd zo over gesproken. De kerk of de gemeente, dat is de bruid van Christus. Forget it! Nergens in de brieven komt zelfs het woord 'bruid' voor. En de enige schriftplaats die er mogelijk op zou lijken, daar wordt het juist ontkend. Zijn wij de bruid? Nee, wij zijn één lichaam met Christus.

Het is niet zo dat de gemeenschap nog moet plaatsvinden. U weet hoe dat in de Bijbelse dagen zeker ook ging. Dat is inmiddels allemaal wat anders geworden, maar destijds was het zo dat de bruid zich voorbereidde op de dag van de bruiloft. Dan gingen ze in de tent en werd dat officieel ingewijd. Dan vond de gemeenschap plaats en werden ze één vlees. Maar is dat zo met ons? Nee, zijn wij de bruid? Nee, wij leven nu juist al in gemeenschap.

Er wordt hier gezinspeeld op Adam en Eva. Was Eva ooit de bruid? Dat is een heel apart geval in dit verhaal. Eva was nooit de bruid. Voordat Eva er was – ik formuleer het misschien heel gek, maar u begrijpt wat ik bedoel – had ze al gemeenschap met Adam. Ze was namelijk zijn lichaam. Sinds wanneer was Eva het lichaam van Adam? Ze is nooit anders geweest. Dat geldt voor ons ook. Wij als de Ecclesia bestaan slechts bij de gratie van Christus.

Het gaat typologisch nog verder. Wij zijn ook geboren en ontstaan, of gecreëerd zo u wilt, uit de doodsslaap van de laatste Adam. Adam sliep ten dode en daaruit is de Ecclesia genomen. En wij zijn nooit anders geweest; wij zijn nooit een bruid. Hoezo? Wij zijn één lichaam met Hem. Het is nooit anders geweest en er heeft ook nooit een bruiloft plaatsgevonden. Wij zijn één lichaam. Dat is wat Paulus zegt: wij zijn leden van Zijn lichaam. Wij zullen geen gemeenschap hebben; wij hébben gemeenschap met Hem. Wij zijn één met Hem en wij delen in Zijn positie.

De gedachte van een bruid heeft te maken met Israël. Israël is degene die inderdaad wacht, die haar Messias kent – of laat ik het zo zeggen: die wacht op de Messias – en straks worden zij één. Daar gaat bijvoorbeeld het hele boek Hooglied profetisch over. Dat gaat niet over ons. Wij zijn het lichaam van Christus en dat wordt hier ook ten voorbeeld gesteld aan de mannen: zoals Christus de Ecclesia liefheeft, zo mogen mannen hun vrouw liefhebben.

Zo heb ik een aantal van die schriftplaatsen genoemd waar gesproken wordt over dat ene vlees. Ik heb alle schriftplaatsen op één na genoemd. Het is een zeer diepgaand onderwerp, maar het is machtig, vooral als je dit geheimenis gaat verstaan. Die waarheid die Adam profetisch uitsprak, daarin gaat het zelfs in de vorige zin over Christus en over ons. Wij zijn één met Hem.

🎧 Één Vlees
Delen: