In De Leer Bij De Heer
21-07-2013 - Geplaatst door Andre PietPresentatie van samenkomst gehouden op 21 juli 2013 in Rotterdam
Bekend is de leuze: niet de leer maar de Heer. Het is een valse tegenstelling. Want wat de Heer juist doet is ons leren. Hij heeft de natien ook een leermeester gegeven die ons “de gezonde leer” onderwijst. Hoe onderscheiden we dit van “leringen van mensen”? En dan nóg een vraag: gaat het in “de leer van God onze Redder” om onze praktijk of gaat het in onze praktijk juist om die leer?
Powered by RedCircle
📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
Inleiding: Leringen van Mensen ↑ hoofdstukken
Een hele goede morgen. Geliefden, ja dat zeg ik ondanks dat ik u allemaal niet ken, maar één ding weet ik zeker: al ken ik u niet, u bent wel gekend en u bent geliefd, namelijk door onze machtige grote God. En in die naam begroeten we elkaar ook. Dat is inmiddels al gebeurd, maar dat mag ik dan van mijn kant ook doen. Ik wil u vanmorgen heel graag meenemen naar het thema dat u hier op het scherm ziet geprojecteerd: 'In de leer bij de Heer'.
Dat doet u misschien denken — als u tenminste niet een vreemdeling in kerkelijk Jeruzalem bent — aan een andere uitdrukking die nogal eens de ronde doet, namelijk: het gaat niet om de leer, maar om de Heer. Dat rijmt natuurlijk ook nog eens heel lekker. Je kunt er ook nog van maken: het gaat niet om de leer, maar om de sfeer. Ik heb wel eens het donkerbruine vermoeden dat men dat er ook mee bedoelt. Maar goed, deze uitdrukking kennen we. De titel 'In de leer bij de Heer' staat daar feitelijk tegenover.
Nu zou je de vraag kunnen stellen: waar komt die uitdrukking dan vandaan? Waarom bezigt men dat? Het gaat niet om de leer maar om de... Laten we eerst eens een pleidooi voeren waarom dit wel degelijk klopt. Het is een beetje dubbel en dat wil ik u vanmorgen graag laten zien. Is het nou waar wat hier beweerd wordt, of niet? Het antwoord is nee en ja. Dat klinkt lekker politiek en diplomatiek, maar ik denk dat ik het toch wel duidelijk kan maken.
Laat ik u eerst eens meenemen naar een schriftplaats, Matteüs 15. Ik wil nogal wat schriftplaatsen laten zien, want ja, het gaat over leer. Dus ik wil u ook inderdaad wat leren in de zin van onderwijzen. En dan gaat het niet om wat een mens leert. De eerste schriftplaats laat dat ook meteen al zien. Het is ook volstrekt oninteressant wat André Piet nou eens over een bepaald punt vindt. Wat maakt dat uit? Daar bent u toch ook niet voor gekomen. Het gaat erom: wat zegt de Heer daarvan? Ik wil u gewoon laten zien wat er staat geschreven en ik neem u daarin mee.
Matteüs 15 is — en dat risico loop ik nu een keer — uit zijn verband gerukt. Maar goed, zo'n probleem is dat in dit geval ook niet, want het is gemakkelijk te vertellen. Het is de Heer Jezus die hier aan het woord is en Hij richt zich tot zijn volksgenoten, meer speciaal tot de leidslieden. Hij verwijt hun iets en Hij citeert daarbij een woord uit Jesaja. Er staat: "Dit volk..." en dan gaat het over het Joodse volk tot wie de Heer Jezus zich richt. Hij was immers slechts gezonden tot het huis van Israël. Hij zegt, de woorden van Jesaja citerend: "Dit volk eert Mij met de lippen." De lippen hebben altijd te maken met de buitenkant. De tong is de binnenkant; als iets met de tong beleden wordt, dan komt het van binnenuit. Maar als iets met de lippen gezegd wordt, dan is dat lippendienst. We kennen die uitdrukking ook wel.
"Dit volk eert Mij met de lippen" is het verwijt van God Zelf, als je dat in Jesaja nog eens terugleest. En dan staat er: "maar hun hart..." — daar zie je de tegenstelling tussen de lippen en de binnenkant, het hart — "...hun hart is verre van Mij." Je kunt natuurlijk wel hele mooie dingen zeggen, maar als het hart er niet bij betrokken is en het niet van binnenuit komt, dan is het volstrekt waardeloos. Dat vinden we trouwens allemaal; dat is op zich niets nieuws. Als iemand iets zegt waarvan je weet dat hij er helemaal niets van meent, dan is het volstrekt waardeloos.
Er wordt hier trouwens nog iets bijgezegd: "Tevergeefs eren zij Mij," met de lippen dus. Waarom? "Omdat zij leringen leren die geboden van mensen zijn." Als ik deze schriftplaats vergelijk met de frase die in de christelijke wereld zo bekend is — het gaat niet om de leer maar om de Heer — dan begrijp ik dat heel goed. Het gaat niet om de leer; nee, natuurlijk gaat het niet om de leer als we het hebben over leringen van mensen, alsjeblieft zeg.
Dit was al in de dagen van Jesaja het geval. Men had zelf allerlei dingen bedacht: eis op eis, wet op wet, gebod op gebod. Jesaja verzuchtte dat het werkelijke Woord niet gehoord werd, namelijk rust en verademing; dat is wat God geeft. God ergert Zich, en dat klinkt door in dit citaat dat in Matteüs 15 gegeven wordt. Waarom ergert Hij Zich aan wat er gezegd wordt? Niet alleen omdat het buitenkant is, maar vooral: waarom ís het buitenkant? Omdat het maar bedenksels van mensen zijn. Die woorden, leringen en dat onderwijs van mensen houden geen stand; ze moeten ook iedere keer weer aangepast worden. Het geeft een mens ook geen kracht. De grote ellende van alles wat uit een mens voortkomt, is dat het voorbijgaand is. Bovendien is het niet datgene wat een mens werkelijk vrede, kracht, vreugde en hoop geeft. Misschien met de lippen wel, maar niet echt reëel. Dat waar je mee kunt leven, uit kunt leven en waar je ook mee dood kunt gaan, dat kan alleen het Woord van God. Leringen van mensen niet, en geboden van mensen al helemaal niet. Leringen van mensen zijn in het algemeen de dingen die mensen bedenken en onderwijzen; geboden zijn de zaken die echt worden opgelegd.
Niet de leer maar de Heer. Inderdaad kunnen we vaststellen: het gaat niet om leringen van mensen. Ik zal u nog een andere schriftplaats laten zien waarin ook bepaald niet positief over leer of leringen gesproken wordt.
Wind van Leer en Dwaling ↑ hoofdstukken
Efeze 4. En ik excuseer me weer bij voorbaat, maar dat is nou de laatste keer dat ik het weer uit zijn verband druk. Maar dat heb je als je nu een heleboel schriftplaatsen zo langsgaat. Ik heb hier ook maar een beperkte tijd gekregen, want u hebt nog meer plannen voor vandaag. Maar goed, ik wil u wel graag wat meegeven ter overweging. En dan gaat u op vakantie zeggen: "Nou, dan is het toch goed om dit te checken." Dat is A. En B: ook te overwegen en je voordeel daarmee te doen.
Efeze 4 vers 14. Daar wordt gesproken over onmondigen. Dat wil zeggen: baby's die nog niet volwassen zijn. En onmondigen worden op en neder, heen en weder geslingerd onder invloed van allerlei wind van leer. Hier hebben we weer zo'n uitdrukking waarin heel negatief gesproken wordt over leer. Niet over leer op zich, maar over 'wind van leer'. Net zagen we 'leringen van mensen', hier is het 'wind van leer'. U weet hoe dat gaat met de wind, hè? Vandaag komt hij uit het oosten en morgen uit het westen; dat verandert voortdurend. En dat is met leer ook zo, met leringen van mensen. Wind van leer. Als je daarop afgaat...
Paulus beschrijft dit ook als de situatie van een onvolwassene, ook in de geestelijke zin. Iemand die nog niet zijn stabiliteit heeft gevonden in het Woord. En mensen praten daar soms ook heel erg enthousiast over; over zulke leerzichten, ja, daar word je zo door bewogen! Nou, dat is nou niet echt een aanbeveling. Kijk, als het hart in werking gezet is, als het hart gaat kloppen, is dat altijd mooi. Maar als je bewogen wordt... Het woordje emotie, daar klinkt ook 'in motion' in: bewegen. Nee, het gaat er juist niet om dat je bewogen wordt, op en neer zoals met golfslag, of heen en weer geslingerd wordt. Nee, het gaat erom dat je stabiliteit hebt. Dat je een rotsgrond onder de voeten hebt. Dat je weet: zo zijn de dingen.
We leven in een wereld waarin er zo gigantisch veel op ons afkomt. Allemaal wind van leer, beweringen, opvattingen, filosofieën, religieuze overtuigingen of gedachtegangen, et cetera, et cetera. Een maalstroom van allemaal gedachten, wind van leer, waarbij trouwens ook nog dikwijls zelfs boze opzet in het spel is die niet gemakkelijk te herkennen is. Maar er wordt hier ook gezegd: "wind van leer door het valse spel der mensen, in hun sluwheid, die tot dwaling verleidt." Het is niet alleen maar een kwestie van misleid worden, maar ook echt van misleiding die opzettelijk is. Expres is men erop uit om je op het verkeerde been te zetten.
In het Grieks staat hier trouwens een woord... de NBG-vertaling is wat vrij en daarom wil ik er in dit verband wel even op wijzen. In die tweede regel zie je de meer concordante, de letterlijke weergave; dan wordt er letterlijk gesproken niet zozeer over "die tot dwaling verleidt", maar over de methodisering. Ons woordje 'methode', dat staat hier eigenlijk ook; dat is een Grieks woord. Methodisering of de systematisering van de dwaling. Als je de dwaling echt geloofwaardig wilt maken, als je mensen echt en masse wilt misleiden, dan moet je het systematiseren. Je moet er een heel systeem, een bolwerk, een denkwerk van maken. Dat kan filosofisch zijn, dat kan godsdienstig zijn. Dat maakt indruk. Als je er een systeem van maakt en titels aan verleent, aan mensen toekent, en er een hele academische sfeer omheen hangt, dan wordt de dwaling gesystematiseerd. En dan kun je mensen krijgen waar je ze hebben wilt.
Dan kan iemand, een eenvoudige ziel, zeggen: "Ja, maar er staat geschreven..." Dan zegt die ander: "Denk je nou werkelijk dat jij het beter weet dan professor of dokter die-en-die? Of wat daar op de hogeschool of de universiteit verteld wordt?" Kijk, als je onmondig bent, dan ga je daar heel gemakkelijk in mee. Zo, zo. Maar je wordt er niet goed van. Je wordt er zeeziek van, om het zo te zeggen. Of dat je gewoon zegt: "Er staat geschreven." Laat ik een simpele ziel zijn? Nee, ik pleit helemaal niet voor domheid en voor oogkleppen. Maar ik pleit er wel voor dat je weet wat er staat geschreven.
En dat brengt me bij een andere schriftplaats. Nu heb ik twee schriftplaatsen laten zien over leringen van mensen en over wind van leer, maar nu ga ik toch het net aan de andere kant van het schip uitwerpen en nu ga ik toch positief laten zien wat leer is. Wellicht kent u de uitdrukking die vroeger bij ons thuis nog wel eens werd gezegd: "Leer is taai." Daarmee bedoelden ze dan dat het echt leer is. Ja, maar wat bedoel je met echt leren? Ik bedoel dit.
Onderwijs met Goddelijk Gezag ↑ hoofdstukken
De Heer leert ons. Dat is eigenlijk ook het accent dat ik vanmorgen wil leggen. Kijk, als je zegt: "Niet de leer, maar de Heer", dan klopt dat als het erom gaat dat je niet bij mensen moet wezen. Niet bij wat er in het algemeen geleerd wordt, maar bij de Heer. Dat klopt. Maar wat doet die Heer vervolgens? Als je bij Hem komt, als je Hem leert kennen... ja, wat doet Hij dan? Hij gaat je onderwijzen, oftewel Hij gaat je leren. Hij doet dat op een bijzondere manier en ik wil u meenemen naar Matteüs 7. Dat is aan het einde van de zogenoemde Bergrede, waar de Heer een heel indrukwekkende toespraak heeft gehouden.
In Matteüs 5, 6 en 7 lezen we dat, en in vers 28 staat: "En het geschiedde, toen Jezus deze woorden geëindigd had, dat de scharen versteld stonden over zijn leer." Dus al die mensenmassa’s, in ieder geval de groepen mensen die daar geluisterd hebben, stonden versteld. Als je die uitdrukking waar we het over hadden – niet de leer, maar de Heer – vergelijkt met wat hier staat, dan zeg je: ja, dat klopt natuurlijk niet. Hoezo "niet de leer"? De Heer leert toch juist! Ja, dat is ook zo, hier lees je het ook. De Heer leert zelfs op een heel bijzondere manier. Er staat dat ze versteld stonden over Zijn onderwijs, en in vers 29 wordt ook uitgelegd waarom: "Want Hij leerde hen als gezaghebbende en niet als hun schriftgeleerden."
De wijze waarop de Heer Zijn onderwijs gaf, was indrukwekkend. Ze stonden versteld over de inhoud van wat Hij te vertellen had, maar ook over de manier waarop. Het had namelijk gezag. Hoort u wat ik zeg? Ik zeg: het had gezag. Het was niet autoritair. Autoritair wil zeggen dat iets wordt opgelegd: "Jij moet naar mij luisteren", dat is autoritair. Maar gezaghebbend is wat anders dan gezageisend. Gezaghebbend wil zeggen dat je iets te zeggen hebt dat zo indrukwekkend is, dat je er niets tegenin kunt brengen. Paulus spreekt daar ook over in de Titusbrief, wanneer hij spreekt over een onweerlegbaar woord dat de tegenstanders de mond snoert. Daar valt niets meer tegenin te brengen.
Misschien roept het agressie op – nou, agressie is misschien niet het juiste woord, hoewel dat ook kan – of aversie, prikkeling of irritatie. Dat gebeurt vaak zelfs, want de waarheid is hard. Bij een andere gelegenheid lees je dat de Heer ook gesproken had en dat de mensenmassa’s zeiden: "Deze rede is hard." En ze gingen allemaal weg. Allemaal. Ik weet niet of ik de juiste woorden kies in dit verband, maar de Heer maalde daar niet echt om. Sterker nog, tegen dat groepje dat toen overbleef, waar ik zojuist aan refereerde, zei de Heer: "Willen jullie nu ook niet weggaan?" En dan is het Petrus aan wie de woorden ontlokt worden: "Heer, waar zouden wij heen gaan? U hebt woorden van eeuwig leven."
Even terugkomend op vers 29: Hij leerde hen als gezaghebbende. De Heer sprak namelijk met gezag. Er was niets tegenin te brengen. Hij zei ook altijd: "Er staat geschreven." Die schriftgeleerden haalden vooral elkaar aan, of autoriteiten die hun sporen hadden verdiend. We hebben dat vandaag de dag nog bewaard in de Talmoed, in de Joodse Talmoed. Allemaal autoriteiten, mensen die zogenaamd met gezag hebben gesproken. Dat gezag is aan hen toegekend door mensen. Het zijn schriftgeleerden; men refereert aan mensen. Dat wordt zo dikwijls gedaan en je schiet daar geen klap mee op.
Wat Jezus deed, was heel anders. Hij vroeg niet wat ze ervan vonden en Hij zei ook niet: "Je moet dit zo denken." Zijn woorden waren gezaghebbend. Er was niets tegenin te brengen. Het was duidelijk en onmiskenbaar het Woord van God. Ook al wilde men dat niet erkennen, men kon het niet weerleggen. Daar gaat het om. En dat is ontzettend belangrijk als je het hebt over de leer van de Heer. Wat is daar zo karakteristiek aan? Wel, het is onmiskenbaar Zijn woord. Het heeft te maken met wat er staat geschreven. Dat hoef je niet te verdedigen, je hoeft het alleen maar te vertellen. Een leeuw hoef je ook niet te verdedigen; laat hem maar gewoon los. Zo is het ook met de woorden van God: die hoef je niet te verdedigen. Dat vind ik trouwens altijd geweldig. Ook in gesprekken met andere mensen: spreek gewoon dat Woord, dan zal dat Woord altijd zijn kracht bewijzen. Het is het Woord van God, toch?
Nu zou je natuurlijk kunnen zeggen: "Ja hallo, Jezus sprak tot het Joodse volk, Hij sprak het volk van Israël, het huis van Israël aan. Maar die Bijbel is zo’n moeilijk boek, dat kun je niet begrijpen."
Paulus als Leermeester Der Natiën ↑ hoofdstukken
Nou, waar moeten wij nou wezen? Kijk, die Bijbel is een heel dik boek. Hoe vind je daar nou je weg in? Nou, daar heb ik een geweldig antwoord op. En ik wil u meenemen naar de eerste Timotheüsbrief. Daar lees je dit. Wat Paulus daar eigenlijk geeft, is in het kort de boodschap die hij had te melden. Ik zal het u straks ook laten zien. En hij begint hier in vers 5 dan met: "Want...". En dat is uiteraard een reden waarom hij het voorgaande had gezegd. Dat laat ik nu eventjes allemaal liggen; ik begin gewoon bij deze zin.
"Want," zegt hij, "er is één God." Dat is de basis van het hele Bijbelse onderwijs. Vraag het een Jood maar: waar gaat het nou allemaal om? Om het onderwijs dat er één God is. Een Jood staat ermee op en hij gaat ermee naar bed: het zogenaamde Shema Jisrael. En als aan Jezus gevraagd wordt wat het belangrijkste is, dan zegt hij: "Hoor Israël, de Heere onze God, de Heere is één." Één God. En Paulus heeft dat onderwijs van die ene God. Niet drie, één. Één God. Want er is één God en er is ook één middelaar van God en mensen, de mens Christus Jezus. En dan voegt hij eraan toe: die zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen.
Eén God, ik vind het zo geweldig om dat te beseffen. Ik heb in de afgelopen week heel wat nare dingen gehoord en meegemaakt, en dat de dood soms ook heel dichtbij komt. Ik heb ook nog weer gesprekken gehad met iemand die van geloof en van God niks moet weten, want hij is verschrikkelijk boos op God. Dat was in dit geval absoluut een niet-christen, een atheïst. Maar ach, dat kunnen ook gelovigen zijn, of christenen laat ik het zo zeggen, die verbitterd zijn. Maar het is zo basaal om te weten: er is één God, één die alles plaatst. Goed, maar ook kwaad. Dat er niets gebeurt zonder een bedoeling. Een God die de hemel en aarde gemaakt heeft en die in staat is — wat dacht u, dat Hij daar niet toe in staat zou zijn? — die in staat is om elke min tot een plus te maken.
Ik had daar van de week nog een gesprek over en het was ongeloof. Inderdaad moet je dan terugtreden, want ik kan niet de ogen van een ander openen. Ik ben alleen maar ontzettend dankbaar; ik kan God op mijn blote knietjes dagelijks danken voor het feit dat ik dat mag weten. Ik zou niet weten waar ik naartoe moest als je niet zou beseffen: er is Eén die alles in Zijn hand heeft. Ik begrijp er geen snars van — laten we het netjes houden — waarom dingen gebeuren. Een overbuurvrouw die we dagelijks zagen, zeven jaar lang een lijdensweg, is nu op 41-jarige leeftijd overleden. Ze laat een gezin achter met kinderen in de leeftijd van 11 tot 16 jaar. Het is zo dramatisch. En aan de andere kant was ik afgelopen vrijdag bij een vrouw die 42 was en die verlangde om dood te gaan, liever vandaag dan morgen. Zo'n lijdensweg. En dan vraag je: waarom? Waarom? Wat is er menselijker dan dat? Daar had ik dus ook in dat gesprek met die atheïst over gesproken. "Waarom dan?" En toen zei ik: "God maakt geen fouten." Nou, ze zegt: "Ik vind van wel." Ik begrijp het heel goed. Ja, God zal zijn gelijk gaan bewijzen; het verhaal is nog lang niet af.
Maar er is één God, en die ene God die heeft één Iemand gegeven die Zich gegeven heeft tot een losprijs voor allen. Ja, voor allen. De prijs is voor iedereen betaald; iedereen is Zijn eigendom. Laat u niks anders wijsmaken door wind van leer, maar dat is wat de Schrift zegt. En dan wil ik nog wat zeggen, want ik moet wel doorgaan. Daarvan wordt getuigd: van die ene God en van die losprijs die is betaald door die mens Christus Jezus. Daarvan wordt getuigd te juister tijd. En Paulus voegt eraan toe: "En ik, Paulus, ben daartoe als een heraut gesteld." Een verkondiger. Als een apostel. Dat wil zeggen: iemand die afgevaardigd is op gezag van en onder de autoriteit van Hem die mij afgevaardigd heeft. "Ik ben daartoe als een heraut en als een apostel gesteld." En Paulus benadrukt nog een keer: "Ik spreek waarheid, geen leugen, als een leermeester van natiën in geloof en waarheid." Ik heb het even letterlijk weergegeven zoals het er staat.
Kijk, dit is zo geweldig. Wij hebben een sleutel in handen tot de Bijbel. Als je kan zeggen van: "Ja, die Bijbel is een dik boek, hoe kom je daar nou achter? Waar moet ik beginnen?", nou, die hele Bijbel is voor ons. Lees het en doe er je voordeel mee. Maar we hebben een leermeester nodig. Wees nou reëel, mensen: je hebt een leermeester nodig, iemand die je de weg wijst, ook in die Schriften. Want sommige mensen komen gewoon via de verkeerde deur naar binnen. Dan beginnen ze in de evangeliën, of ze beginnen bij de boeken van Mozes en zeggen: "Ik snap er niks van." Nee, maar je moet ook beginnen eerst bij degene die jou de weg wijst in heel die Schrift, laat ik dat erbij zeggen.
Een leermeester van de natiën; wij zijn de goyim, de natiën, niet-Joden. De Bijbel is voor het grootste gedeelte, om niet te zeggen volstrekt, een boek voor Israël. Hunner zijn de woorden Gods toevertrouwd. Ja, maar hoe vinden wij onze weg? Daar heb je een leermeester voor nodig en dat is Paulus. Paulus is daar zelfs expliciet toe gesteld om te leren, namelijk de natiën in deze dagen. "Ik spreek waarheid, geen leugen," voegt Paulus eraan toe, "in geloof en waarheid." Dat is onze leermeester. Wij horen tot de natiën, we hebben een leermeester. Dáár moet je wezen. En wat hij vertelt, dat is echt gezonde leer, dat kan ik u vertellen.
De Impopulariteit van de Gezonde Leer ↑ hoofdstukken
Dan moet ik er wel één ding bij zeggen: je wordt er niet populair van. Nee, dat is echt waar. Dat zeg ik nu helemaal niet om grappig te zijn; ik zou ook niet weten wat er grappig aan is. Maar Paulus aan het einde van zijn leven, toen hij in de gevangenis zat en zijn laatste woorden sprak, heeft hij daar al voor gewaarschuwd tegenover Timotheüs, die het stokje van hem overnam. Hij stond op het punt geëxecuteerd te worden en Paulus had nog een aantal hele belangrijke dingen te melden.
Dan waarschuwt hij Timotheüs in zijn dagen dus al. Hij zegt: er komt een tijd dat de mensen de gezonde leer niet meer zullen verdragen. Hij praat hier gewoon generaliserend over 'de mensen'. De Duitsers zeggen: 'in ganzer Größe'. In het algemeen zullen ze dat niet meer accepteren, maar zelfs niet meer verdragen. Let op, hij heeft het hier niet over de wereld. Als hij zegt dat ze het niet meer zullen verdragen, wil dat zeggen dat ze het ooit wel hoorden. Dit zegt hij dus tegen Timotheüs, maar hij praat hier over christenen. Hij praat hier over het enorme verval dat hij trouwens in zijn dagen al meemaakt. In het eerste hoofdstuk klaagt hij al over allen die in Azië zijn, waar hij ooit in zijn goede dagen een heel spoor van gemeenten had achtergelaten. Hij zegt: allen hebben ze me verlaten.
Nu waarschuwt hij Timotheüs: er komt een tijd dat men in het algemeen de gezonde leer niet meer zal verdragen, maar omdat hun gehoor verwend is, zullen zij naar hun eigen begeerten tal van leraars voor zich verzamelen. Ja, leraars die hen bevestigen in de gedachten die ze toch al hadden, waar je dus helemaal niets van leert. Maar het punt is natuurlijk die eigen begeerte; gewoon naar wat ze zelf leuk vinden. Nou, laat ik u dit vertellen: dat verandert iedere keer. Er is niets veranderlijker dan menselijke leer, menselijke ideeën en de waan van de dag. Hypes zijn dat. Vandaag leven we helemaal in een tijd waarin dat zo verschrikkelijk snel gaat; het ene is nog niet voorbij of het andere is er al.
Paulus waarschuwde: die gezonde leer... Gezond betekent dat het gezondmakend en vitaliserend is. Het is ook gezond in de zin van uitgebalanceerd. Het geeft je kracht en stabiliteit. Maar hij zegt: wees gewaarschuwd, dat zal niet algemeen geaccepteerd worden. En dan zeg ik het nog netjes: men zal het zelfs niet meer verdragen. Dus als u zegt: "Ik wil graag een leer hebben die men in het algemeen als christenen fijn vindt, de gemene deler die ons bindt, laten we het daarop houden", dan zit je in het verkeerde gezelschap. Tenminste, als je in het gezelschap wilt blijven van degenen die de gezonde leer willen houden.
En hoe weet je nu wat gezonde leer is? Waar heeft dat mee te maken? Daar neem ik u nog naar een andere Schriftplaats mee. Ik heb maar kort de tijd, dus ik moet nu echt wat meer gaan opschieten, anders gaan ze daar achterin erg lastig doen.
Het Evangelie van de Gelukkige God ↑ hoofdstukken
In 1 Timotheüs 1 spreekt Paulus weer over de gezonde leer. Dat is een uitdrukking die hij vaker bezigt. De gezonde leer – ik vind het een prachtig woord. Onderwijs dat gezond is: vitaal, krachtig en rotsvast. En dan zegt hij dat die gezonde leer in overeenstemming is met het evangelie, de blijde boodschap, de goede tijding. Het is het evangelie van de heerlijkheid van de Gelukkige God. Ik geef het meteen even goed weer, of in ieder geval wat duidelijker dan in de NBG-vertaling. Daar staat ‘de zalige God’. Dat is een prima woord, maar geen mens weet meer wat dat betekent. Er staat gewoon het Griekse woord voor gelukkig.
Paulus vraagt waar die gezonde leer mee te maken heeft en waarmee die in overeenstemming is. Welnu, met het evangelie, het goede bericht van de heerlijkheid van de Gelukkige God. Dat is een van mijn meest favoriete uitdrukkingen in de hele Bijbel: de Gelukkige God. Er is Er één die alles kent, die leidt, die Zijn schepping en elk schepsel liefheeft. Omdat Hij een Vader van barmhartigheid is, lijdt Hij ook met elk schepsel mee. En desalniettemin is die God, die al het lijden kent, gelukkig. Moet je daar eens aan denken. Als Degene die al het kwade kent en er zelfs een plaats aan geeft, gelukkig is, waarom zou ik dan niet met Hem gelukkig zijn? Welke reden heb ik dan om dat niet te zijn?
Het evangelie is zo’n goed bericht omdat we een gelukkige God hebben. Dat betekent in de praktijk ook dat Hij een God is bij wie het ‘gelukt’. Dat is een mooi woord in dit verband; de woordspeling gaat weliswaar alleen in het Nederlands op, maar God bereikt wat Hij Zich ten doel stelt. Wat Hij voor ogen heeft, dat volbrengt Hij. Hij heeft elk schepsel lief en Hij laat de werken van Zijn handen nooit varen. Men weet het wel hoor, maar in de praktijk blijkt men het niet te geloven. Hij bereikt echter precies wat Hij Zich ten doel heeft gesteld. Hij is gelukkig, mensen, en daarom is het een evangelie: het evangelie van de heerlijkheid van de Gelukkige God.
Paulus voegt er dan aan toe dat dit hem is toevertrouwd. In het bijzonder aan hem, want hij heeft dingen mogen zien die zelfs zijn collega-apostelen niet op deze manier hebben mogen zien, of die in ieder geval niet zo direct aan hen waren toevertrouwd. Wil je nog een woord meenemen? Ik vind dit zo mooi. Binnen ‘In De Leer Bij De Heer’ is het niet onbekend, maar ik wil het in dit verband toch voorlezen. Want als we het hebben over de vraag wat die gezonde leer specifiek inhoudt: God is een gelukkige God, houd dat vast. Maar er is meer. In 1 Timotheüs 4 vers 9 zegt Paulus: “Dit is een betrouwbaar woord, lieve mensen, en alle aanneming waard.” Hij voegt eraan toe: “Ja, hierom getroosten wij ons moeite en grote inspanning.” In de Statenvertaling lees je dat we gesmaad of versmaad worden. Waarom werd Paulus versmaad? Waarom getroostte hij zich die grote inspanning? Wel, hij geeft het gewoon aan: omdat wij onze hoop gevestigd hebben op de levende God.
De Gelukkige, weet u wel, zoals hij drie hoofdstukken eerder schreef. De Gelukkige God, de levende God, die een Redder is van alle mensen, inzonderheid – dus speciaal of in het bijzonder – van de gelovigen. Niet ‘voor’, maar ‘van’. Dat is zo geweldig. De losprijs is voor jou en voor al die miljarden mensen betaald. Er is één God en Hij is niet alleen de Schepper, maar ook de Redder van alle mensen. Daar hoef je niets voor te doen, want het is simpelweg een feit. Geloof het! Paulus zegt: daarom zetten wij ons in. Dat moet eruit, dat moet verteld worden. Verzin ik dat? Nee, hij zei het al in vers 9: het is een betrouwbaar woord en alle aanneming waard. Daarom werd hij versmaad, en daarom was hij getroost tijdens die grote inspanning en moeite. Hij voegde er bij Timotheüs nog aan toe: “Beveel en leer dit.” Dat is nogal krachtig. Het is niet optioneel, zo van: als je het leuk vindt, moet je dit ook maar eens een keertje doen. Nee: beveel en leer dit.
Is dat grappig? Nou, eigenlijk is het indroevend. Als je er op een afstandje over nadenkt, is het absurd dat men juist wanneer je dit leert, zegt: dat is dwaalleer. Men noemt het een grote en afschuwelijke dwaalleer. Iemand in een autoriteitspositie zei eens dat dit een van de meest afschuwelijke en moeilijk te ontrafelen dwaalleringen in de christenheid is. Ongelofelijk, maar het is echt waar; men verdraagt het niet. Maar mensen, leer dit, zegt Paulus. Ik hoef niet uit te leggen waarom dit zo geweldig is. Ik hoef niet te vertellen: als jij je nu bekeert, zal Hij jou redden. Nee, ik vertel je: Hij is jouw Redder. Dan zeg je misschien: ik moet er niets van hebben. Toch is Hij jouw Redder. Het maakt me niets uit; Hij is jouw Redder en je zult het eens geloven. Je bent gezegend als je nu al je knieën buigt, maar ik weet één ding zeker en dat zeg ik tegen iedereen. Ik vind het soms ook wel eens leuk om te provoceren, en eigenlijk is dit ook heel provocerend, maar het is tegelijk zo mooi. Je knieën gaan buigen. Doe je het nu niet? Dat is heel jammer, maar je zult het een keer doen. Dan wil ik nog één woord meegeven, en dat is inderdaad kort, want ik zit inmiddels in mijn blessuretijd.
De Leer van God Versieren in de Wandel ↑ hoofdstukken
In Titus 2 gaat het ook over de leer. Paulus schrijft daar specifiek aan slaven, nadat hij instructies heeft gegeven aan diverse andere groepen; daar gaat het hele hoofdstuk in Titus over. Hij zegt over de slaven dat zij hun meesters onderdanig moeten zijn. De slavernij is inmiddels natuurlijk al lang en breed afgeschaft; wij hebben tegenwoordig werknemers met rechten — nou ja, wat er tenminste nog van overgebleven is. Maar goed, in die dagen waren het slaven. En dan zegt hij, en let wel: Paulus predikte niet de revolutie. Nee, hij predikte dit: hij zegt dat de slaven hun meesters onderdanig zijn in alles. Hij roept hen op het hun naar de zin te maken, zonder tegenspraak. Ik hoef dit verder niet uit te leggen, maar het lijkt wel of het steeds moeilijker wordt: zonder tegenspraak of oneerlijkheid. Hoe gemakkelijk zou het immers niet zijn, zeker als je een meester hebt die jou onderdrukt en die jou onrecht aandoet, om tegen te spreken of om wat te ontvreemden? Hij doet dat op de slotverrekening immers zelf ook. Maar Paulus zegt: wees zonder tegenspraak of oneerlijkheid en laat alle goede trouw bewijzen.
Waarom? Nou, daar komt het, en dit is zo mooi: "om de leer van God, onze Redder, in alles te versieren." Er wordt tegen slaven die zich in moeilijke situaties bevinden gezegd dat zij door hun gedrag de leer van God, onze Redder, in alles kunnen versieren. Andere vertalingen zeggen: "tot sieraad strekken". Als je vraagt naar de praktijk, naar leer en leven en waar het nu eigenlijk om gaat: mensen zeggen wel eens dat het uiteindelijk niet om de leer gaat, maar om de praktijk. Hier zie je precies het omgekeerde. Het gaat in de praktijk, in de wandel, juist om de leer van God. Het gaat in de leer van God niet om onze praktijk; het gaat erom dat wij in onze wandel, in alles, in ons hele dagelijkse leven, één ding doen: de leer van God, onze Redder, versieren. God is onze Redder, dat zagen we net toch? Hij is de Redder van alle mensen. Het gaat erom de leer, het onderwijs van God, onze Redder, te versieren.
Ze zeggen wel eens: "het leven is een feest", waar ik het trouwens niet mee eens ben. In het algemeen niet; ik zou zo een aantal mensen naar voren kunnen halen die zeggen: "Nou, het leven is niet echt een feest hoor." Maar men zegt dan: "het leven is een feest, maar je moet zelf de slingers ophangen." Nou, dat gaat hierop op. Waar gaat het nu eigenlijk in ons leven om? Laat ik even bij dit vers blijven: het gaat erom dat wij de slingers ophangen. Vandaag, morgen, gewoon de slingers ophangen. Laat maar zien hoe geweldig het is dat God onze Redder is. Je hoeft niet te vertellen wat die ander anders zou moeten doen; dat wordt hier ook helemaal niet tegen die slaven gezegd. Er staat niet dat ze hun meester zouden moeten bespreken. Nee: versier de leer van God, onze Redder. En let op wat er dan nog bij staat, want dat is een bekend vers, maar het is ook de reden: hoezo de leer van God, onze Redder, versieren? "Want de reddende genade Gods is reddend verschenen aan alle mensen." Dus ook aan die meester van jou, die man die jij misschien niet kunt luchten of zien en die jou onderdrukt of die jou geen recht doet. Het is een feest, want God is de Redder, ook van die man, of van die vrouw, of van je buurman, of van je collega. Hij is de Redder van al die mensen. Je mag gewoon de leer van God, onze Redder, versieren. Hij is God en Hij is hun Redder. De uitdaging in ons leven is inderdaad om de slingers op te hangen. Het is een feest om Hem zo te verheerlijken, want dat is waar het om gaat.
Ik wilde het graag nog even samenvatten, dus dat zal ik doen door het voor te lezen. Het gaat er dus om waar we mee begonnen: wees niet onmondig en laat je niet door allerlei wind van leer of leringen van mensen verleiden. Wat is nu karakteristiek voor de leer van de Heer? Wel, Hij heeft gezag. Waar moeten wij wezen voor het onderwijs en wie is onze leermeester? Het is Paulus; hij is de leermeester van ons die tot de natiën behoren. Wees gewaarschuwd: gezonde leer is vandaag de dag niet populair in de christenheid. Waar heeft die gezonde leer mee te maken? Wel, met de gelukkige God. Die ene God die gelukkig is en die een Redder is van alle mensen. Paulus zegt: "Beveel en leer dit." En dan ten slotte, dat is het laatste wat we gezien hebben: die leer mogen we in de praktijk brengen. Vandaag, morgen en elke dag van ons leven mogen we de leer van God, onze Redder, versieren in alles.
Amen.
UltimateGoodNews