GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

De Vrucht Van De Geest (GB-weekend)

09-06-2013 - Geplaatst door Andre Piet
Presentatie van vijf samenkomsten gehouden tijdens het GoedBericht-weekend van 7-9 juni 2013 te Maarn.

In Galaten 5:22 spreekt Paulus over “de vrucht van de Geest”. De eigenschappen die daarvan worden gegeven kunnen onmogelijk het resultaat zijn van menselijke inspanning. Maar waarvan dan wel? Dat is de hamvraag. En hoe werkt dat in de praktijk? Over deze en andere vragen gaan de vijf studies gehouden tijdens het GoedBericht-weekend in Maarn.

Powered by RedCircle

Powered by RedCircle

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie: De Vrucht Van De Geest (GB-weekend deel 1)

Samenvatting van deze toespraak

Deze Bijbelstudie introduceert de reeks over de vrucht van de Geest door stil te staan bij de context van de Galatenbrief. Er wordt een scherp contrast geschetst tussen het vlees en de wet enerzijds, en de Geest en Gods belofte anderzijds. Aan de hand van de geschiedenissen van Abraham, Sara en Hagar wordt aangetoond dat God leven verwekt uit de dood en genade volstrekt onvoorwaardelijk is. De Geest wordt niet ontvangen door eigen prestaties of werken van de wet, maar enkel door het horen en beamen van het evangelie van redding. Dit besef van Gods onvoorwaardelijke belofte leidt direct tot het eerste aspect van de vrucht van de Geest: blijdschap.

“De boodschap is niet: als jij gelooft, wordt Hij jouw Redder. Nee, de boodschap is: Hij is jouw Redder, wie je ook bent.”

Introductie: de Vrucht van de Geest en de Galatenbrief ↑ hoofdstukken

Zoals gezegd gaan wij ons dit weekend bezighouden met een prachtig, ik mag wel zeggen vruchtbaar onderwerp: de Vrucht van de Geest. Dat is een uitdrukking die ontleend is aan Galaten 5 vers 22. Ik zeg het wellicht niet helemaal compleet, want er is nog een schriftplaats waar het voorkomt – althans als u een Statenvertaling hebt – en daar zullen we ons aanstaande zondag mee bezighouden. Maar het is dit vers dat met name centraal zal staan: Galaten 5 vers 22.

Daar staat: "Maar de vrucht van de Geest is liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, vriendelijkheid, goedheid, trouw, zachtmoedigheid, zelfbeheersing." Daar is veel over te vertellen. Niet alleen over de inhoud van dit vers en over de verschillende dingen die hier zo ter sprake gebracht worden – alleen het voorlezen al vind ik zo verblijdend – maar dit zijn stuk voor stuk unieke eigenschappen. We realiseren ons wel dat dit geen mensenwerk is; wat hier beschreven wordt, is goddelijk. En het geweldige is dat er ook bij staat: het is de vrucht van de Geest. Hij is het die dat uitwerkt, als een vrucht.

We hebben een aantal bijeenkomsten, een vijftal om precies te zijn, en we houden ons dit weekend speciaal bezig met de Galatenbrief. Deze eerste bijeenkomst heb ik genoemd: "Galaten & de Geest". Ik houd zelf altijd wel van woordspelletjes en ik vind het eigenlijk heel dubbelzinnig klinken. Ik had namelijk zomaar een spatie kunnen zetten tussen de eerste en tweede lettergreep, en dan krijg je ineens een heel andere zin: "Ga laten en de Geest". Dat had namelijk ook heel goed geklopt en gekund.

Maar strikt genomen gaan we ons inderdaad bezighouden met dat wat er in de Galatenbrief staat opgetekend met betrekking tot de Geest. Want als we ons dit weekend bezighouden met de vrucht van de Geest, dan hebben we het over dat wat de Geest uitwerkt. En dat betekent dat dit kennelijk ook terugslaat naar dingen die al eerder in deze brief naar voren gebracht waren door Paulus. En dat klopt; hij had al een aantal keren over de Geest gesproken en ik denk dat het erg belangrijk is om daar zicht op te hebben.

Waar ik me vanavond vooral mee bezig wil houden – of waar wij ons gezamenlijk mee bezig zullen houden – zijn het derde en het vierde hoofdstuk waar Paulus daarover spreekt. Hij begint daarover in Galaten 3 vers 2 tot en met 5. Eerder had hij nog niet over de Geest gesproken, maar in dat derde hoofdstuk doet hij dat wel. Ik stel voor dat we dat gedeelte eens met elkaar gaan lezen. We zullen trouwens nog een passage in dit derde hoofdstuk van de Galatenbrief, en ook uit het vierde hoofdstuk, ter sprake brengen, zodat we een idee hebben wat Paulus bedoelt met de Geest.

We kunnen natuurlijk wel spreken over de vrucht van de Geest en welke eigenschappen die vrucht heeft, maar voordat we dat doen, moeten we eerst helder krijgen waar we het over hebben als we spreken over de Geest. Waar heeft Paulus het over als hij in hoofdstuk 5 vers 22 dit ter sprake brengt? Hij had namelijk een betoog opgebouwd; hij had dingen verteld. En misschien is het daarbij wel even goed, nu we ons deze dagen op de Galatenbrief werpen, om ook een klein beetje de context te begrijpen naar aanleiding waarvan Paulus spreekt.

De Context: Judaïsten en het Binnensluipen van de Wet ↑ hoofdstukken

Paulus had ooit in Galatië het woord van het evangelie gepredikt. En met succes; er waren mensen aangesproken door dat geweldige bericht dat hij verteld had. Er waren in die landstreek diverse gemeenten, ekklesia's, ontstaan. Dat lees je al in het eerste hoofdstuk, vers 1: geschreven aan de gemeenten in Galatië. De ekklesia is daar. Maar nadat Paulus de landstreek had verlaten, zijn er mensen binnengedrongen — binnengeslopen, zoals Paulus het noemt — die de vrijheid die zij hadden, gingen bespieden. Zij brachten andere leringen en vertelden: "Jullie geloven nu wel in Jezus Christus, maar vergis je niet, je bent nu een kind van Abraham. Dat betekent dat je, net als Abraham ooit, besneden hoort te worden, met alles wat daarbij hoort." Uit hoofdstuk 2 weten we dat zij aandrongen op het houden aan de spijswetten, en in hoofdstuk 4 zien we dat ze erop worden aangesproken dat ze dagen, maanden en gezette hoogtijden gingen vieren.

Met name de besnijdenis speelt een grote rol. In hoofdstuk 2 vers 14 worden zij Judaïsten genoemd. Dat wil zeggen: zij die het judaïsme, de Joodse godsdienst, wilden introduceren bij die ekklesia. U moet zich realiseren dat Galatië een landstreek is in het huidige Turkije. Het waren voornamelijk heidense gelovigen met een niet-Joodse achtergrond, en zij werden verjoodst. Letterlijk staat er in dat veertiende vers van hoofdstuk 2: gejudaiseerd, verjoodst. Dat is wat ze wilden. Paulus is daar buitengewoon fel over en hij is zeer aangeslagen wanneer hem dit ter oren komt. Dat blijkt meteen al in de aanvang van de brief, maar ook iedere keer weer opnieuw.

Om meteen bij hoofdstuk 3 vers 1 te beginnen: dat spreekt ook duidelijk genoeg. Hij schrijft: "O onverstandige Galaten." Eigenlijk staat er "dwaze Galaten". Ik vind dat nog sterker. "Onverstandig" vind ik nog vrij zwak uitgedrukt. Dwaze Galaten! In de Statenvertaling staat trouwens "uitzinnige Galaten". Zijn jullie nu helemaal gek geworden? O onverstandigen! Dwaze, uitzinnige of gekke Galaten — hoe haal je het in je hoofd? Dat blijkt ook wel, want dan zegt hij: "Wie heeft u betoverd? Wie heeft u behekst?" Dat zijn zeer krachtige uitdrukkingen.

Dit waren niet de eerste woorden, want dit is hoofdstuk 3, en er waren al twee hoofdstukken aan voorafgegaan waarin Paulus ook in het eerste hoofdstuk behoorlijk uitpakt. Hij had zo'n geweldige boodschap gebracht. Het is goed om dat nog even te lezen. Terwijl ik daarover spreek, denk ik: ik had er eigenlijk nog even een diaatje over moeten maken. Maar goed, ik heb mijn bijbeltje hierbij en ik hoop... ja natuurlijk, u bent op een Bijbelstudieweekend gekomen, dus u hebt uw eigen Bijbel bij u. U weet wellicht dat ik altijd gebruikmaak van een PowerPoint, maar het is handig dat u een Bijbel bij de hand hebt. Dan kunt u toch wat bladeren en mij nog beter controleren. Dat raad ik u ten zeerste aan. Vertrouw die man die hier op het podium staat — op een hoogte nog wel — voor geen meter! Nou ja, dat is misschien wat overdreven. Ik heb er alle vertrouwen in dat u mij gewoon in alle rust aanhoort, maar vooral ook als een echte Bereeër controleert en checkt of het waar is wat ik zeg. Pas als u het inderdaad gecheckt hebt en zegt: "Inderdaad, Vader," dan moet u het geloven. Niet eerder.

In dat eerste hoofdstuk zegt hij: "Het verbaast mij dat u zich zo schielijk van degene die u door de genade van Christus — dat is een sleutelwoord — geroepen heeft, laat afbrengen tot een ander evangelie." En hij voegt eraan toe: "Dat is geen evangelie." Dat is op zichzelf al heel sterk. Hij is nauwelijks begonnen of hij valt meteen zo binnen: "Jullie hebben je laten afbrengen van de genade van Christus tot een evangelie dat wel zo mag heten, maar het niet is." Ook in het vervolg drukt hij zich bijzonder krachtig uit. Wat hij in die eerste twee hoofdstukken precies verteld heeft, daar gaat het nu even niet om; het gaat mij vooral om de Geest zoals hij daarover spreekt in deze brief.

Hij zegt dus: "O onverstandige Galaten, wie heeft u betoverd? Wie Jezus Christus toch als gekruisigde voor de ogen geschilderd is." Dat wil zeggen: dat kruis van Golgotha, waar alles om gaat, waar het volbracht is — dat is jullie voor ogen geschilderd. Hoe hebben jullie je zo kunnen laten inpakken door een boodschap die daar volstrekt haaks op staat?

Met Christus Gekruisigd: de Genade Niet Ontkrachten ↑ hoofdstukken

In het direct voorafgaande had Paulus daarover al gesproken. Want hij zegt in het slot van Galaten 2, de verzen die hier direct aan voorafgaan: "Want ik", schrijft Paulus heel persoonlijk, "ik ben door de wet voor de wet gestorven om voor God te leven." En dan: "Met Christus ben ik gekruisigd, en toch leef ik, en dat is niet meer mijn ik, maar Christus leeft in mij."

Dan nog even verder in vers 21: "Ik ontneem aan de genade Gods haar kracht niet. Want indien er gerechtigheid door wet is" – er staat niet eens een bepaald lidwoord, want het gaat om het principe van wet – "dan is Christus tevergeefs gestorven." Voor niets.

Wel, dat is wat Paulus hun ooit verteld had in Galatië. Het is volbracht. Er stierf er één, waarom? Om leven te geven. En toen Christus stierf, stierf ook Paulus met Hem. En allen die in Hem zijn. Wij als gelovigen, maar in principe zelfs de hele wereld. Zo lezen wij in 2 Korinthe 5: één stierf voor allen en dus zijn allen gestorven. Maar wij die in Christus zijn, wij zijn met Hem geïdentificeerd. Hij stierf, wij stierven. Hij stond op uit de doden, want waarom stierf Hij anders dan juist om leven te geven? Dat zie je hier ook: ik ben gestorven, waarom? Om te leven!

Hij stierf om aan dit oude bestaan een einde te maken en om een heel nieuw, onvergankelijk, volmaakt en verheerlijkt leven aan het licht te brengen. Wel, dat is waar wij mee verbonden zijn: met Hem. Hij zegt: "Met Christus ben ik gekruisigd." Dat oude bestaan telt niet meer. God ziet mij nieuw in Hem, in Christus. Ik leef niet meer... nou ja, dat zegt hij juist in deze tussenliggende zinnen nog: "En voor zover ik nog leef, dan leef ik door het geloof van de Zoon van God, die mij heeft liefgehad en zich voor mij heeft overgegeven."

Het ging om de genade Gods. Dat Christus stierf, was voldoende. Het was volbracht en nu is er een heel nieuw leven aan het licht gekomen. Daarin zijn wij verbonden; zo ziet God ons. Wel, Paulus heeft hun dat voor ogen geschilderd. En nu waren ze daarvan afgebracht en dachten ze weer allerlei dingen te moeten doen om beter te worden of om rechtvaardig te leven.

Want wat was de gedachte? Er werd verteld dat als je rechtvaardig wilt leven, je de wet nodig hebt. Dan heb je te wandelen naar de gebruiken. Je bent weliswaar gered door het kruis en door de opstanding van Christus, jawel, maar als je nu werkelijk wilt groeien en rechtvaardig wilt leven, dan kan dat niet zonder wet. Dat was het idee. Nou, Paulus zegt dat als dat zo is, Christus tevergeefs gestorven is. En hoewel dit een conclusie is, zet hij het ook heel systematisch uiteen. Hij toont het aan.

De Geest Ontvangen: uit Werken van Wet of Horen van Geloof? ↑ hoofdstukken

En dan vervolgt hij in Galaten 3 vers 2: "Dit alleen zou ik van u willen weten." Of letterlijk staat er: "Dit van u zou ik van u willen leren." U ziet onderaan de dia dat ik meestal ook een plaatje van de interlineair vermeld. Ter toelichting: de bovenste regel is de Griekse tekst zoals Paulus die ooit heeft opgetekend. Daaronder staat de meest concordante weergave, dat wil zeggen de eensluidende en letterlijke weergave. Daaronder ziet u de NBG-weergave, zoals de NBG het heeft vertaald. Soms komen er dan verschillen aan het licht en dat is interessant. Als het echt van belang is, wil ik u daar ook zoveel mogelijk op wijzen, maar u kunt er zelf ook iedere keer met een schuin oog naar kijken – tenminste, als het Engels voor u niet een al te groot probleem is.

Paulus vraagt: "Dit zou ik van u willen leren: Hebben jullie de Geest ontvangen?" Dat 'gij' is hier meervoud. Dat blijkt niet zozeer uit de Nederlandse vertaling, maar zo staat het er wel: hebben jullie de Geest ontvangen ten gevolge van werken der wet, of letterlijk: uit werken van wet? Nu wordt het interessant in verband met ons thema van dit weekend en het onderzoek dat we speciaal deze avond doen, namelijk de wijze waarop Paulus de Geest van God ter sprake brengt in deze brief. Hier doet hij dat voor de eerste keer.

Hij vraagt: "Hebben jullie nou die Geest?" Dit is een retorische vraag, zoals hij die voortdurend stelt in dit gedeelte. Hebben jullie de Geest ontvangen uit werken van wet – zo schrijft hij dat letterlijk – of van de prediking van het geloof? Trouwens, letterlijk staat er: "het horen van het geloof". Niet dat het verschil nu zo heel erg groot is; hij heeft natuurlijk geloof gepredikt, maar het idee is dat hij twee dingen tegenover elkaar plaatst. Geloof heeft namelijk altijd te maken met horen.

Wat hij tegenover elkaar plaatst, is dit: aan de ene kant werken en wet – de werken der wet – en aan de andere kant horen en geloof. Dat is interessant. Die Galaten hadden geen Joodse achtergrond. Zij hoorden de boodschap van Jezus Christus, van Gods liefde en van Gods genade. Eén stierf voor allen en daarmee was Gods genade en Gods liefde bewezen; heel de mensheid is daarin begrepen. God heeft de wereld lief en maakt alles wel. Welnu, als dat de waarheid is en zij dat hadden verstaan, dan hebben ze dat beaamd en geloofd. Toen ontvingen ze de Geest. Ze waren geen Joden, ze kenden de gebruiken van het Jodendom niet en ze kenden de wet niet – helemaal niets. Ze hebben niets gedaan.

Paulus heeft hen ook niet verteld wat ze moesten doen; hij heeft hen een bericht gebracht. Namelijk over wie God is en wat Hij bewezen heeft, en wie Jezus Christus is en hoe Hij de vervulling is van de profetie, enzovoort. Dat is een mededeling, een geweldig goed bericht, een evangelie, een blijde boodschap. Dat geloofden zij, dat hoorden ze en daar zeiden ze amen op. Ze waren er blij mee en zo ontvingen ze de Geest van God; zo staat het er ook. Het is een retorische vraag: "Hebben jullie de Geest ontvangen uit werken van wet of door het horen van geloof?" Zoals gezegd is het precies zoals in deze laatste zin gesuggereerd wordt: zij hoorden, zij geloofden en zij ontvingen de Geest. Dat is trouwens het universele principe.

Efeziërs 1: Verzegeld met de Geest Na het Horen van Je Redding ↑ hoofdstukken

Ik wil u in dit verband eens meenemen naar Efeziërs 1. Dat gaat ook over het ontvangen van de Geest: de Geest van God, de kracht van de Allerhoogste. Dat is een mooi vers. Juist van de week stuitte ik nog weer op iets wat ik me niet eerder gerealiseerd had en dat was voor mij de aanleiding om daar een blogje over te schrijven. Het zit mij dus allemaal nog erg vers in het geheugen en ik wil u daar graag eens in meenemen om u daarbij te bepalen.

In vers 13 staat dit: "In Hem – dan gaat het over Christus, de Opgestane – in Hem zijt ook gij, ook jullie, nadat jullie het woord der waarheid, het evangelie van uw behoudenis, hebt gehoord; in Hem zijt gij, toen gij gelovig werd, ook verzegeld met de heilige Geest van de belofte." Let op, dit is de wijze zoals de NBG dat weergeeft, maar wat Paulus aan deze Efeziërs schrijft is dit: jullie hebben ooit het woord der waarheid gehoord. En wat is dat woord der waarheid? Dat is het evangelie van uw behoudenis, van jullie redding. Het is een beetje oud-Nederlands, dus we vertalen dat gewoon in woorden die we nu spreken: de goede tijding van jullie redding. Jullie hebben dat gehoord en in Hem zijn jullie, toen jullie gelovig werden, verzegeld met de heilige Geest van de belofte.

Met de heilige Geest van de belofte. Letterlijk staat er: "Gelovende zijn jullie verzegeld met de Geest van de belofte." Niet als een tweede ervaring, zoals in bepaalde kringen wordt verteld: van ja, je kunt eerst geloven en dan pas later die Geest ontvangen. Nee, zegt Paulus, jullie geloofden – gelovenden, oftewel toen jullie gelovig werden – en toen werden jullie verzegeld. Let op het sterke woord dat hij daarvoor gebruikt: verzegeld. Dat wil zeggen dat het eigendomstempel van Godswege op jullie is gezet. Onverbrekelijk en nooit meer ongedaan te maken: verzegeld van Godswege!

Zij ontvingen die Geest toen zij dus geloofden. Maar wat geloofden zij? Dat vind ik zo mooi. Zoals gezegd deed ik een ontdekking en had ik me nooit zo gerealiseerd hoe Paulus het formuleert. Hij zegt namelijk: jullie horen het woord der waarheid. En wat was dat woord der waarheid? Dat was het evangelie van jullie redding. Dat hoorden ze dus terwijl ze nog niet gelovig waren. Ze waren nog niet gelovig, maar wat hoorden ze? Het evangelie van hun redding. Niet dat ze gered zouden kunnen worden, nee, ze hoorden de blijde tijding van hun redding.

Neem het me niet kwalijk, maar doorgaans wordt het in de standaard evangelisatie precies omgekeerd: het evangelie van je redding krijg je pas te horen als je eenmaal gelovig geworden bent. Eerst word je gelovig en dan krijg je het evangelie, de blijde tijding dat je van je redding hoort. Nee, zegt Paulus, jullie hoorden de blijde tijding van jullie redding. Oké, dat is het woord der waarheid: namelijk de blijde tijding of het goede bericht van jullie redding. En jullie hebben dat gehoord en jullie geloofden. En terwijl jullie geloofden, werden jullie verzegeld met de Geest van de belofte. Wat was nu de reden dat zij verzegeld werden? Nou, dat zij geloofden. Maar wat geloofden zij? Het woord der waarheid. En wat was het woord der waarheid? Het evangelie van hun redding.

Ja, ik vind dat geweldig. Als ik erover nadenk, dan begrijp ik dat ook meteen. Hoezo evangelie? Nou, het is een melding van wie God is, namelijk je Redder. Zoals Paulus dat in Titus 2:11 ook zegt: "De genade Gods is verschenen, reddend aan alle mensen." Hij is jouw Redder! Ik vind dat zo geweldig. De boodschap is niet: als jij gelooft, wordt Hij jouw Redder. Nee, de boodschap is: Hij is jouw Redder, wie je ook bent. Al die miljarden mensen kunnen we vertellen: ik heb een blijde tijding voor je, een blijde tijding van jouw redding. Waarom? Wel, de levende God is jouw Redder. En wanneer men zich dat realiseert, dan gaat het even niet om het gevoel; het feit staat er. Kijk, dat is evangelie. Dat woord der waarheid wijkt daar niet vanaf, want dat is nu juist de clou. Dat is juist het evangelie. Het gaat niet om voorwaarden.

Het evangelie van jullie redding en deze Efeziërs, ze geloofden het. En God heeft Zijn stempel erop gezet: verzegeld, onverbrekelijk. En dit is exact hetzelfde verhaal als wat we ook bij de Galaten vinden. Ook zij hadden het evangelie. Hier nog even ter toelichting: het evangelie van jullie redding, dat hebben ze eerst gehoord en daarna was er geloof. Niet omgekeerd dus. En nu moet ik even teruggaan, want dit is exact hetzelfde verhaal als van de Galaten, zoals gezegd. Want zij hebben geloofd: een woord, een mededeling. Kijk, met een mededeling kun je maar één ding doen: je hoort het en je zegt "amen". En als het een blijde mededeling is, zeg je "amen" en je wordt er blij van. Dan geloof je het en denk je: "Wauw, geweldig! Dat is nog eens wat! Er is een God, Hij houdt van mij, Hij is mijn Redder." En je valt op je knieën: geweldig dat we zo'n God kennen.

Die Efeziërs geloofden het en God gaf hen Zijn Geest. De Galaten idem dito. Werken erbij? Totaal niet. Er waren geen voorwaarden gesteld. Ze deden helemaal niks: ze onderhielden de sabbat niet, ze waren niet besneden – ze kenden dat überhaupt niet en het werd bovendien helemaal niet gevraagd. Maar zo hadden ze de Geest ontvangen: puur om niet. Ze werkten niet, nee, ze geloofden. En wat is geloven? Dat is "amen" zeggen op de boodschap. Het was geen wet, maar het was inderdaad een boodschap die je alleen maar kon geloven. Het was namelijk een bericht, een mededeling.

Nou, we gaan even verder. "Zijn jullie zo onverstandig?" – om weer even de Statenvertaling te vertalen of weer te geven. Zijn jullie zo uitzinnig getikt? Dat is absurd. Zijn jullie zo uitzinnig?

De Absurditeit: Begonnen met de Geest, Completeren in het Vlees ↑ hoofdstukken

Jullie zijn begonnen met geest – niet zozeer 'de' geest, jullie zijn begonnen met geest – en completeren jullie nu in vlees? Dat was namelijk de leerstelling, het idee dat daar in Galatië gebracht werd: je bent begonnen met geest, jawel, maar dat is nog maar het begin. Als je nu echt compleet wilt worden, dan zul je toch echt die werkende wet moeten houden. Als je rechtvaardig wilt leven, gerechtvaardigd wilt zijn, wel, dan kan dat blijkbaar nooit zonder de wet.

Paulus zet het heel scherp neer. Hij zegt: jullie zijn begonnen met geest en nu denken jullie te completeren in vlees. Let op deze tegenstelling tussen geest en vlees; daar hebben we het het hele weekend over. Straks bij de volgende bijeenkomsten, als we het specifiek over de vrucht van de Geest gaan hebben, dan zullen we ook zien dat de vrucht van de Geest wordt geplaatst tegenover de werken van het vlees. Maar hier vinden we dat al. Hier vinden we dus niet alleen de vermelding van geest, maar ook de tegenstelling van geest enerzijds en aan de andere kant vlees. Vlees is gewoon wat de mens doet: het lichaam of de mens in zijn uiterlijke verschijning, wat hij presteert of wat hij meent te moeten presteren.

Zij dachten dat blijkbaar, en Paulus stelt hier weer een retorische vraag. Hij wil daarmee de absurditeit laten zien. Jullie zijn begonnen met de geest, dat wil zeggen met Gods werk, en nu denken jullie te completeren met jullie eigen werk? Wat een dwaas idee. Was Gods werk niet genoeg dan? Hier wordt de tegenstelling nog sterker: aan de ene kant 'werken' tegenover 'horen', 'wet' tegenover 'geloof' en 'vlees' tegenover 'geest'. Die tegenstelling vinden we in de kiem hier al in hoofdstuk 3 vers 1 tot en met 5.

Ik wil even verder naar vers 4: "Was het dan tevergeefs dat jullie zoveel hebben ondervonden?" Het is frappant. Ook dit is weer meervoud. Het idee bij dat woord 'ondervonden' is: zoveel hebben geleden. Hebben jullie dat allemaal voor niets geleden? Ze hebben kennelijk heel veel tegenstand gehad. Het staat er niet direct, dus ik kan het ook niet bewijzen, maar de suggestie in de vraagstelling is – en we zien dat ook in hoofdstuk 5 terug – dat ze juist veel te lijden hebben gehad van de Joodse gemeenschappen of van de judaïsten. Veel vervolging en tegenstand. We komen daar straks later op de avond ook nog even over te spreken als we het over hoofdstuk 4 vers 17 hebben.

In elk geval, dat doet nu even niet ter zake; het gaat me vooral om het punt dat zij ooit de geest hadden ontvangen en te maken kregen met veel tegenstand. Laat ik u dit zeggen: de meeste tegenstand als je het Evangelie vertelt, krijg je niet van de zijde van de wereld, maar juist van de godsdienstige kant. Dat is altijd zo. De grootste tegenstand die Paulus in zijn leven heeft ondervonden, ondervond hij niet van Romeinse zijde. Die werden hooguit als een kruiwagentje gebruikt, als mensen die voor het karretje gespannen werden van de religie of van de orthodoxie, of hoe je het ook maar zeggen wilt.

De tegenstand ondervond hij juist van godsdienstige zijde. Hij bracht een Evangelie om niet, van genade. Maar ja, zo makkelijk kan dat toch allemaal niet zijn? Dat gaf een enorme tegenstand. Het is een boodschap die met enorme kracht verteld werd en die veel teweegbracht, maar ook evenzoveel tegenstand en vervolging. Paulus vraagt dan: was dat dan allemaal tevergeefs? Als die mensen uiteindelijk toch gelijk hebben dat het inderdaad niet zo makkelijk is en makkelijk kan, dan hebben jullie dat allemaal voor niets ondervonden. En dan zegt hij nog: "Ware het slechts tevergeefs!" Het idee daarbij is: als die judaïsten gelijk zouden hebben, ja, dan was het inderdaad tevergeefs geweest. We gaan nog even verder naar vers 5.

De Geest als Kracht (dynamis) van de Allerhoogste ↑ hoofdstukken

Waar hij opnieuw over de Geest spreekt: "Die u de Geest schenkt en krachten onder u werkt." Dat woord 'kracht' is wel mooi. Dat is het woordje dynamis, waarin wij ons woord 'dynamiek' nog herkennen. Kracht, power – je herkent het zonder dat je Grieks hoeft te spreken; je proeft dat het woord dynamis veel kracht representeert. Die Geest is in de Bijbel heel dikwijls synoniem met kracht. Als God Zijn Geest geeft, dan geeft Hij kracht. Het wordt ook vaak de heilige Geest genoemd: de kracht van de Allerhoogste.

Ik neem u even mee naar Efeze 3. Daar lees je in een gebed van de apostel Paulus: "opdat Hij u geve naar de rijkdom van Zijn heerlijkheid, met kracht gesterkt te worden door Zijn Geest in de inwendige mens." Als God Zijn Geest geeft, dan is dat power, kracht. Hij stelt in staat tot. Dat is eigenlijk ook de grondbetekenis van het woordje dynamis: in staat stellen tot, mogelijk maken. Dat is wat kracht is; het stelt je in staat om dingen te doen. Die Geest van God is niet een vaag begrip. Nee, het is kracht! Dat zegt Paulus ook in de Romeinenbrief, in Romeinen 1, over het evangelie – hij gebruikt daar hetzelfde woord: "Het is een kracht Gods tot redding voor ieder die gelooft." Op het moment dat je er 'amen' tegen zegt, zul je de kracht daarvan ervaren. Waar of niet?

"Die u de Geest schenkt en krachten onder u werkt." Krachten, krachtige dingen, welke krachtige dingen dat dan ook zijn. In ieder geval blijkt het ergens uit. Het is geen theorie; het blijkt gewoon dat die Geest je tot dingen in staat stelt die je niet voor mogelijk hield. "Wel, die u de Geest schenkt en krachten onder u werkt, doet Hij dit..." en nu komt de vraag opnieuw. Komt dit nog krachtiger bij hen binnen? Want hij vraagt: "Doet Hij dit ten gevolge van..." of letterlijk staat er gewoon één kort woordje: "Doet Hij dit uit werken van wet of van de prediking van geloof?" Of ook hier weer: dat horen van geloof. Zoals gezegd heeft geloof altijd te maken met horen. Je krijgt geen opdracht, nee, je krijgt iets te horen, een mededeling, en dat hoor je en je gelooft het.

Paulus vraagt: als God met Zijn Geest zo krachtig onder jullie werkt, is dit dan het effect van jullie werken, van jullie prestaties of iets wat jullie doen, van wet? Van iets wat je opgedragen krijgt, een commando? Dit is weer een retorische vraag. Het antwoord voel je op je klompen aan en de Galaten hebben dit destijds ook haarfijn aangevoeld. Zij wisten namelijk: God werkte krachtig onder hen terwijl ze 'werken der wet' niet kenden. Dat staat er dus helemaal los van. Als hij de vraag stelt: "Doet Hij dit uit werken van wet of van het horen van geloof?", dan is het antwoord: nee, puur door geloof en niks anders.

Laat je niks wijsmaken, zegt Paulus. Dat is wat ze namelijk wel hadden gedaan. Nou ja, wijs... ze waren onverstandig, ze waren betoverd. Maar dat was de leer die bij hen ingang had gevonden. Op de een of andere manier slaat dat altijd zo gemakkelijk aan bij mensen. Het evangelie is zo bijzonder omdat het vertelt over wie God is, wat Hij gedaan heeft, wat Hij doet en wat Hij zal doen. En wij dan? Wij zeggen daar heel blij 'amen' op. Maar geheid dat er dan een gedachte komt, van welk soort dan ook – want het kunnen judaïsten zijn, maar het kunnen allerlei principes van wet zijn. Het is trouwens opvallend, daar kan ik in dit verband wel even op wijzen: er staat eigenlijk niet 'werken der wet', dat wil zeggen werken van de wet. Er staat gewoon 'werken van wet', onbepaald. Het gaat om werken van wet van welk soort dan ook; wat er ook gecommandeerd wordt, wat er ook geboden wordt dat je zou moeten doen. Dat is het niet.

Natuurlijk komt die gedachte soms bij je op en dan zeg je: "Maar zo simpel kan het toch niet zijn? Dan moeten we toch ook iets doen?" De Galaten waren erin geluisd. Paulus stelt hen gewoon deze vraag en het antwoord hierop is: de Geest had krachtig onder hen gewerkt zonder dat ze werken der wet hadden verricht, zonder dat die judaïsten toen nog een rol speelden. Waarom hadden ze zich nu dan laten inpakken door een leer die stelde dat ze zich wel zouden moeten houden aan wetten?

Abraham: Gerechtvaardigd Door het Evangelie te Geloven ↑ hoofdstukken

In vers 6 vervolgt Paulus: "Op dezelfde wijze heeft ook Abraham God geloofd". Het is boeiend hoe Paulus dit uitgebreid aan de orde stelt, iets wat hij ook in de Romeinenbrief doet. Hij voert hier de figuur van Abraham op, en dat doet hij niet voor niets. Dat is mede omdat die judaïsten zich op Abraham beriepen. Zij propageerden de besnijdenis en het idee daarbij was heel simpel: Abraham was ooit besneden, en als wij kinderen van Abraham zijn, wat ligt er dan meer voor de hand dan dat wij ons net zo goed laten besnijden? Maar het is een enorme drogreden.

Wat Paulus nu gaat vertellen, is cruciaal. Hij verwijst naar Abraham – ik kom daar straks trouwens nog even op terug – en zegt: "Op dezelfde wijze heeft ook Abraham God geloofd en het is hem tot gerechtigheid gerekend." Dit is een tekst die een grote rol speelt in de diverse brieven die Paulus heeft geschreven. Het is uitermate fundamenteel. Het is trouwens de eerste keer dat het woord gerechtigheid in de Bijbel voorkomt, want Paulus verwijst hier naar Genesis 15 vers 6. Daar lees je dat Abraham, toen hij nog kinderloos was, op een nacht naar buiten geroepen werd om naar de sterrenhemel te kijken. Er werd hem gevraagd: "Kun jij ze tellen?" Dat kon Abraham niet. En dan belooft God: "Zo zal jouw nageslacht zijn." Dat werd gezegd tegen een Abraham die kinderloos was en wiens vrouw onvruchtbaar was. Al veel eerder was hem die belofte gedaan, maar nog steeds was hij kinderloos toen dit hem werd aangezegd.

Let op, dit is zo elementair. Ook dit is nou typerend voor het evangelie. In vers 8 staat – en het is altijd handig als je een Bijbel bij de hand hebt; ik dacht even dat ik het niet kon vinden, maar het staat er nog wel – "En de Schrift, die tevoren zag dat God de natiën uit geloof rechtvaardigt, heeft tevoren aan Abraham het evangelie verkondigd." Abraham kreeg dus het evangelie te horen: een blijde tijding. Hoezo? Wel, hij gaat in de nacht naar buiten en terwijl hij die sterrenhemel ziet in de woestijn, krijgt hij te horen: "Zo zal jouw nageslacht zijn." Het is een aanzegging, een mededeling. Niets werd van hem gevraagd, helemaal niets.

En dan staat er: "Abraham geloofde God en het werd hem tot gerechtigheid gerekend." Oftewel, Abraham was een rechtvaardige. Geloof is hetzelfde als rechtvaardigheid; God rekent geloof tot gerechtigheid. Niet dat je iets doet, maar gewoon dat je 'amen' zegt op Zijn belofte. Want het was een belofte. Er werd niet gezegd dat Abraham dit of dat moest doen; er was geen enkele voorwaarde. Maar juist daarom is het genade. Op het moment dat er een voorwaarde gekoppeld wordt, is genade geen genade meer. Is dat niet een beetje zwart-wit? Ja, dat is verschrikkelijk zwart-wit, maar het is de waarheid. Het is het woord der waarheid. Als je het gaat omkeren, heb je geen genade meer.

Abraham kreeg die boodschap te horen en hij geloofde dat; een boodschap die volkomen onvoorwaardelijk was. Er staat letterlijk in het Hebreeuws een woord waar ons woord 'amen' van afgeleid is. Hij beaamde God. Ons woord 'amen' is verwant aan het Hebreeuwse woord voor geloven. Het is zo: dat is de waarheid. Hij hoorde alleen maar iets en er werd niets gevraagd. Er werden geen werken van hem gevraagd en er werd hem ook niets gecommandeerd. Geen werken, geen wet, niets. Hij hoorde een volstrekt onvoorwaardelijke belofte – dat was juist de essentie, daarom was het evangelie – en Abraham geloofde dat. Dat rekent God tot gerechtigheid. Dan ben je een rechtvaardige: als je niets van jezelf verwacht, maar alles van Hem.

Abraham was zo'n rechtvaardige. Moet u nagaan, hij was toen onbesneden. Later krijgt hij als zegel daarvan de besnijdenis, wat Paulus in Romeinen 4 nog vrij uitgebreid uitlegt. Maar hij was dus een rechtvaardige door geloof terwijl hij onbesneden was. In Romeinen 4 vers 10 stelt Paulus zelf die vraag: "Was hij toen besneden of was hij onbesneden?" En Paulus beantwoordt zijn eigen vraag: "Nee, hij was onbesneden toen." Dus een onbesneden iemand werd door God tot rechtvaardige verklaard. Of je nu behoort tot dat besneden volk of tot de onbesnedenen, je bent een kind van Abraham en je bent een rechtvaardige als je in de voetsporen van Abraham treedt en gelooft zoals hij: op basis van een evangelie, een volstrekt onvoorwaardelijke belofte.

We gaan nog even verder, want we hebben nu de eerste verzen van hoofdstuk 3 gelezen, dat korte perikoopje waarin Paulus die indringende vragen stelt. Jullie hebben de Geest ontvangen, en dat was puur door het horen. Het heeft niets te maken met werken, niets te maken met wetten en ook niets te maken met het vlees. In hoofdstuk 3 vers 14 brengt hij dit opnieuw ter sprake, nog steeds terwijl hij over Abraham spreekt. Daar staat:

De Belofte van de Geest: God Verwekt Leven uit de Dood ↑ hoofdstukken

Zo is de zegen van Abraham tot de naties, tot de heidenen, gekomen in Jezus Christus. Dat had Paulus in de voorgaande verzen al uiteengezet en dan zegt hij: "Opdat wij de belofte van de Geest ontvangen zouden door het geloof." Telkens als je dat leest, moet je erbij bedenken dat Paulus voortdurend die tegenstelling maakt: door het geloof, en dus niet door werken. Soms zegt Paulus dat er ook inderdaad uitdrukkelijk bij: als je zegt 'geloof', dan betekent dat dus 'niet uit werken'. Helaas is dat woord 'geloof' bij ons enorm gedevalueerd. Het is een term geworden voor godsdienstigheid in het algemeen. Je hoort dan vragen als: "Van welk geloof ben jij? Van het islamitische geloof?" Dan zeg je: "Ik ben een moslim met mijn geloof." Dat is juist niet wat Paulus doet. Dat andere heeft namelijk te maken met werken, met het feit dat jij bepaalde dingen doet. Geloof heeft echter te maken met iets wat je hoort en wat jij beaamt. En wat hoor jij dan? Wel, een onvoorwaardelijke belofte.

Zo is die zegen van Abraham tot de heidenen gekomen in Jezus Christus, opdat wij de belofte van de Geest ontvangen zouden door het geloof. Hier hebben we het weer: de Geest, de beloofde Geest. U moet zich namelijk realiseren dat de belofte die Abraham kreeg, in wezen alles te maken had met levendmaking. Want als ik spreek over de belofte van de Geest, dan gaat het over de Geest die levend maakt. Abraham had dat aan den lijve ondervonden. Ook dat wordt met name in de Romeinenbrief, in Romeinen 4, door Paulus uitgelegd. Hij zegt daar dat Abraham en Sarah 'verstorven' mensen waren. Ze waren niet in staat om nageslacht voort te brengen; ze waren onvruchtbaar door hun ouderdom en in elk geval niet in staat om nieuw leven voort te brengen. Ze waren doods, verstorven. Maar wat het Evangelie nu juist is, is dat God leven wekt uit de dood. Daarom begrijp je ook dat Paulus met gemak kan zeggen dat Abraham het Evangelie gehoord heeft. Natuurlijk, hij hoorde een onvoorwaardelijke boodschap, een belofte van God. Hij werd gewezen naar boven, naar de hemel. En bovendien: hij was zelf onvruchtbaar — althans zijn vrouw was onvruchtbaar — en niet in staat om leven voort te brengen. Later lees je inderdaad dat hijzelf verstorven was. Maar wat is de Bijbelse boodschap nu juist? De Bijbelse boodschap is: God verwekt leven uit de dood. Zie daar het Evangelie! Dat is precies wat het Evangelie is. Dat is de boodschap van Eén iemand die stierf voor deze hele wereld, maar die opstond uit de doden en door God levend gemaakt werd, eens voor altijd. Dat is het Evangelie in een notendop.

Abraham heeft dat zo ook ervaren en zo vervult God Zijn belofte altijd. Ik vind het wel opmerkelijk hoe in de Bijbel die onvruchtbare vrouwen altijd weer een grote rol spelen in allerlei geschiedenissen. Noem ze maar op. Als ik erover nadenk, is het haast — en dat is slechts licht overdreven — standaard dat vrouwen onvruchtbaar zijn. Ga het rijtje van de aartsvaders maar af. We hebben het over Sarah. Dan krijg je vervolgens de volgende generatie: Rebecca was ook onvruchtbaar. Dan krijg je het verhaal van Rachel, zij was ook onvruchtbaar. Dat is het boek Genesis; dat zijn toch de dames die erg prominent naar voren komen. Allemaal onvruchtbaar. Maar in al die gevallen is het God die desalniettemin leven uit hen voortbrengt: leven uit de dood. In de latere Bijbelse geschiedenissen komen we ze ook nog bij bosjes tegen: Hannah, de moeder van Samuel, de vrouw van Manoah — ik ben even kwijt hoe ze heette — en dan had je nog de moeder van Johannes de Doper. Zij werd toch moeder. Waar het om gaat is: onvruchtbare vrouwen. De mens was niet in staat tot het voortbrengen van nieuw leven. Nee, de mens niet. Maar dat is nu juist standaard in ons verhaal. Daar waar de mens stopt, waar de mens aan zijn plafond is gekomen en het menselijk vermogen ontoereikend is, daar begint God. Ons plafond is Zijn vloer.

Die belofte van de Geest is die Geest die levend maakt. Die uitdrukking komen we trouwens letterlijk zo tegen in 2 Korinthiërs 3 vers 6 en 1 Korinthiërs 15. Wellicht dat we er later in dit weekend ook nog even naar toe zullen gaan, naar deze specifieke Schriftplaatsen. Maar hier gaat het even om de belofte van de Geest. Hoe ontvang je die? Niet door werken, nee, door geloof. En geloven in wat? Wel, in een onvoorwaardelijke belofte, het woord der waarheid of het Evangelie van jullie redding. Ik vind dat echt zo geweldig. Abraham geloofde dat, maar Paulus benadrukt het iedere keer weer opnieuw: het is genade. En dat is geen theorie, het is de waarheid. Laat je er niet van afbrengen. Het is fataal, ook voor je leven, als je kracht wilt ervaren, als je vreugde wilt kennen en vrede wilt hebben: geloof wat God belooft. Blijf daar gewoon op staan en laat je er niet van afbrengen. Het diabolische is dat het alternatief namelijk zo aantrekkelijk en zo vroom klinkt: werken der wet. Wat kan daar mis mee zijn? Het is juist zo vroom en daarom is het zo tricky. Ik wilde er nog iets over zeggen, maar dat komt misschien later dit weekend nog.

Ik wil eerst nog even naar een andere Schriftplaats om de belofte van de Geest toe te lichten. Ik zei al: dat is die Geest die levend maakt. Dat blijkt ook wel, want als je even doorleest in Galaten 3... het is wel een beetje jammer dat we dit niet vers voor vers kunnen behandelen, maar dat voert te ver. We moeten tenslotte ook nog eens bij hoofdstuk 5 vers 22 aankomen. Maar als u even met zevenmijlslaarzen met me mee door de brief gaat, dan slaan we een paar verzen over en lezen we in vers 21: "Is de wet dan in strijd met de beloften van God? Volstrekt niet! Want indien er een wet gegeven was die levend kon maken, dan zou inderdaad uit de wet de gerechtigheid voortgekomen zijn." Wat hij hier precies bedoelt, is nu niet eens het hoofdonderwerp, maar ik hoop in ieder geval dat u één ding begrijpt: het gaat hier over de belofte van God. Die wet kan niet levend maken, maar de Geest wel. Geest is per definitie dat wat levend maakt. Dat is altijd zo in de Bijbel. Geest en leven zijn zelfs heel dikwijls synonieme begrippen. Het begint eigenlijk al de eerste keer dat het in verband met de mens gezegd wordt: de mens ontving de 'geest des levens'. Let op: de geest des levens. En alzo werd Adam een levende ziel. Hij ontving geest en hij werd levend. Dat is in het begin van het verhaal zo, maar misschien spreekt het nog wel sterker als ik het aan het eind van het verhaal formuleer. Want hoe gaat het dan? Een mens sterft, oftewel: hij geeft de geest. De geest geven is dus doodgaan, en de geest ontvangen is leven. De geest ontvangen is dus leven ontvangen, het woord van leven ontvangen. Dat woord van leven is een belofte van leven, en dat was voor Abraham ook het geval. Toen aan Abraham die belofte van dat nageslacht werd gegeven, was dat een belofte van leven; een belofte dat God per definitie verwekt uit de dood. Dat is precies waar Paulus de hele wereld van zijn dagen mee geconfronteerd heeft.

Hagar en Sara: het Vlees en de Geest Tegenover Elkaar ↑ hoofdstukken

We gaan nog even verder en dan komen we ten slotte bij hoofdstuk 4 vers 29. Dat vers staat mij nog erg vers in het geheugen. Niet alleen omdat ik het onlangs in PowerPoint heb verwerkt, maar ook omdat ik afgelopen zondag in Rotterdam over deze geschiedenis aan het einde van Galaten 4 mocht spreken. Eigenlijk stond dat er helemaal los van, maar bij nader inzien bleek het een heel mooi opstapje te zijn voor de studie van dit weekend. Ik sprak daar over Hagar en Sara.

Het idee daarbij is dat Paulus dit heel bewust zo ter sprake brengt. De mensen op wie hij zich richt, beroepen zich erop dat ze kinderen van Abraham zijn. Dat kan wel wezen, zegt Paulus, maar Abraham had twee zonen. De vraag is namelijk niet wie je vader is, de vraag is wie je moeder is. Een Jood zou dat moeten aanspreken, want als je wilt weten of je een Jood bent, dan moet dat via de moederlijke lijn worden bewezen. Maar goed, wie is je moeder? Dat is de kernvraag.

Paulus legt dat daar zo mooi uit en hij begint dat gedeelte met: "Zeg mij, jullie die onder de wet willen leven? Zeg mij, gij die onder de wet wilt staan, luisteren jullie zelf niet naar de wet?" Dan haalt hij inderdaad de Torah aan en gaat hij het verhaal vertellen over Abraham, die twee zonen had: één van de slavin, let op, en één van de vrije vrouw, Sara, die geen slavin was. En die slavin, Hagar, verwekte ook een kind, jazeker, maar dat was niet het kind van de belofte. Dat was allemaal eigen werk. Abraham dacht God een handje te moeten helpen, trouwens op initiatief van zijn vrouw. Want ja, zo makkelijk kon het blijkbaar nog niet zijn en ze dachten dat God het misschien wel anders bedoelde. Het vlees leverde een bijdrage, maar dat gaf alleen maar ellende natuurlijk. Maar God had beloofd: "Zo ga ik het doen, puur om niet. Door Sara zal van nageslacht van u gesproken worden." Dat was het kind van de belofte.

Nu zal ik u eens bepalen bij Galaten 4 vers 29. Dan zie je dat dit alles te maken heeft met ons onderwerp. Ik kan me heel goed voorstellen dat u misschien het idee hebt: "Nu breng je dit wel zo ter sprake, maar ik herken hier nog weinig van de vrucht van de Geest in." Maar wacht even, wees niet te vroeg met je conclusie. Want ook hier gaat Paulus weer spreken over de tegenstelling tussen Geest en vlees.

Nadat hij dus in die pericoop verteld heeft over Ismaël, Izaak, Sara en Hagar, waarbij hij overigens ook nog zegt dat Hagar de berg Sinaï in Arabië is, legt hij uit dat Hagar echt een type van de wet is. Het is een intermezzo. God had Zijn belofte gegeven, maar de beloofde zoon was nog niet gekomen. In die tussentijd heb je daar Hagar, maar zij staat juist voor de berg Sinaï. Het klopt typologisch helemaal, het is een prachtig plaatje. Paulus vraagt: "Luisteren jullie niet naar de wet?" Jullie willen die wet doen, en mensen denken dan dat als je de wet gelooft, dat betekent dat je de commando's die daarin staan moet opvolgen. Nee, Paulus zegt dat het anders gaat: het heeft te maken met beloften. Luisteren naar die wet wil zeggen: luister naar het onderwijs van die Torah. Torah betekent ook onderwijs of onderrichting.

Laat u niet vertellen dat het aan de ene kant wet is, maar ook genade. Dit is wat Paulus in deze hoofdstukken zo duidelijk vertelt. Men zegt altijd dat er een balans tussen die twee hoort te zijn: enerzijds wet en anderzijds genade. Mensen die het nog wat willen omkeren, die misschien wat lichter zijn, zeggen: "Nee, eerst genade en dan ook nog wet." Maar het maakt niet uit; die twee verdragen elkaar niet. Het is geen kwestie van balans, het is een onheilige mix. Sterker nog, het is een giftig mengsel.

Dat is wat Paulus schitterend in dit gedeelte naar voren brengt, want hij zegt dat het of de zoon van de slavin is, of de zoon van de vrije vrouw. Of het is degene die door het vlees verwekt is, of degene die naar de Geest verwekt is. Eén van beide. Want die ene, de zoon van de slavin, die moest weg. Wil je een zoon van Abraham zijn? Welke zoon dan? Van welke moeder: van de vrije of van de slavin? Het is schitterend zoals Paulus deze Galaten van repliek dient en hoe hij antwoord geeft op hun vragen. Prachtig, als je er tenminste de oren voor hebt.

Ik heb nog niet gelezen wat hier in vers 29 staat: "Maar zoals destijds hij," en dan doelt hij op Ismaël, "die naar het vlees verwekt was..." Dat was een menselijke prestatie; ook menselijke bedenksels lagen daar aan ten grondslag. Het was mogelijk voor de mens om dit te doen, ja. "Maar zoals destijds hij die naar het vlees verwekt was, hem vervolgde die naar de Geest verwekt was," namelijk Izaak, "zo ook nu." Eerst even dit: je hebt dus aan de ene kant hij die naar het vlees verwekt was, en aan de andere kant hij die naar de Geest verwekt was. Wat bedoelt hij met "naar de Geest verwekt"? Welnu, dat betekent naar de belofte. Dat lees je trouwens ook in het voorgaande vers: hij was een kind van de belofte. Naar de Geest verwekt wil zeggen: naar de belofte verwekt. Het is Gods werk, geen mensenwerk en niet uit het vlees. Dat is de tegenstelling.

Houd dit vast, want als we het gaan hebben over de vrucht van de Geest, dan heeft dat alles te maken met Gods belofte. Hij belooft, en wat betekent dat? Als Hij belooft, dan ligt de verplichting tot vervulling helemaal bij Hem. Zie daar, dat is Evangelie! Als Hij belooft, dan is het aan Hem om het ook te vervullen. Abraham kende dat intermezzo in zijn leven; dat heeft toch een heel aantal jaren geduurd hoor. De Bijbel gaat er meestal aan voorbij. Abraham was een man van geloof, maar hij heeft dit ook gekend: dat hij toch weer ging steunen op het vlees. Dat staat tegenover de Geest. Let ook op: het vlees is hier heel godsdienstig en vroom, maar het heeft niets te maken met wat God belooft. Ik vind het zo prachtig dat Paulus dat vlees en de Geest tegenover elkaar plaatst. Het één heeft te maken met prestaties en commando's, dat wat de mens moet doen, en het ander heeft te maken met wat God doet.

Isaak (gelach): Vreugde als Eerste Kenmerk van de Geest ↑ hoofdstukken

En dat is zo mooi. Dat kind van de belofte heette Izaak: "hij zal lachen". God vervult Zijn belofte en Hij zit daar, bij al het menselijk onvermogen en alle menselijke redeneringen, gewoon te kijken. En een mens krijgt reden om te lachen.

Misschien is dat het laatste wat ik erover mag zeggen vanavond. Het eerste kenmerk – dat moet ik later nog gaan toelichten trouwens, want u zou kunnen denken dat het het tweede is, maar dat ga ik nog uitleggen. Het eerste kenmerk van de vrucht van de Geest is lachen. Je hoort een blijde boodschap en het eerste kenmerk daarvan, het eerste effect van zo'n blijde boodschap, is dat je gaat lachen. Je wordt er blij van en je gaat omhoog kijken, net zoals Abraham. God spreekt, Hij belooft en Hij gaat het ook vervullen. En dus kijk je omhoog. Dat is vreugde.

Dat is precies wat de Geest bewerkt. Het geeft leven, maar het geeft ook voluit vreugde. En ook al kan men het niet plaatsen... Paulus zegt dat destijds Izaak vervolgd werd door Ismaël. Hij zei dat dit vandaag nog steeds zo is: het vlees vervolgt nog steeds de Geest. De godsdienst die God wil helpen of iets wil presteren, vervolgt nog steeds degenen die puur Evangelie vertellen en geloven. Het is nooit anders geweest.

Het is eigenlijk een mooie lakmoesproef. Als je boodschap algemeen godsdienstig geaccepteerd wordt, dan is dat een zeer veeg teken. Het staat namelijk haast haaks op godsdienst. Wij zijn mensen – ik vind het wel leuk om dat zo te zeggen – van godsdienstvrijheid: vrij van godsdienst. Wij dienen God niet, God dient ons. Dat wil zeggen: God is Zelf Degene die het vervult. Zó’n God kennen wij.

Nou, dan gaan we morgen inderdaad hiermee verder. Maar ik zou natuurlijk...

📝 Samenvatting & Transcriptie: De Vrucht Van De Geest (GB-weekend deel 2)

Samenvatting van deze toespraak

De studie onderzoekt de vrucht van de Geest vanuit de Galatenbrief en benadrukt dat deze vrucht enkelvoudig is. De ware vrucht van de Geest is de onvoorwaardelijke liefde van God (agape). De acht bekende kenmerken uit Galaten 5:22, zoals blijdschap en vrede, zijn geen losse vruchten maar de praktische uitwerkingen van deze ene liefde. Leven door de Geest betekent leven vanuit Gods belofte en vrijheid, wat vanzelf resulteert in het liefhebben van de naaste, in plaats van krampachtige godsdienstigheid.

“Leven door de Geest, leven in de vrijheid, is dus leven uit Zijn belofte. Hem danken voor wat Hij geeft, voor wat Hij doet.”

Terugblik: de Geest Is Gods Levendmakende Kracht ↑ hoofdstukken

Wij gaan vanmorgen onze studie voortzetten over de vrucht van de Geest. Galaten 5 vers 22 is het centrale thema waar die uitdrukking voorkomt en een vijftal bijeenkomsten zijn ervoor gereserveerd om dat eens wat uit te spitten. Daarbij zullen we ons vooral bepalen bij de Galatenbrief; daar komt die uitdrukking voor.

Tijdens de eerste bijeenkomst gisteravond hebben we vooral stilgestaan bij de Geest. Als we het hebben over de vrucht van de Geest, dan moet je eerst helder krijgen wie of wat die Geest Gods is en wat het teweegbrengt, wat het effect daarvan is en wat de vruchten daarvan zijn. Misschien is het goed om het nog even helder te krijgen, al was het ook alleen maar voor degenen die er gisteravond niet waren, want ik zie dat er ook weer een aantal mensen bijgekomen zijn. Gisteravond hebben we een aantal dingen besproken en een paar highlights wil ik er toch even uitlichten, al was het ook maar ter verfrissing van ons geheugen.

Het eerste element dat we hebben vastgesteld, is dat de Geest Gods Gods levendmakende kracht is. Het is niet zomaar een vaag begrip, waar het begrip geest zich nu eenmaal wel voor leent. Het is iets wat zich onttrekt aan het oog. Je ziet het niet, maar dat doe je bij de wind ook niet; je ziet wel het effect ervan. Maar de Geest Gods is Gods levendmakende kracht, op welk niveau dan ook. In het gewone menselijke leven werd de mens een levende ziel doordat hij de geest kreeg. Abraham en Sara hebben dat ervaren – we hebben daar gisteravond redelijk uitgebreid bij stilgestaan – in hun verstorven lichamen, maar God wekt leven uit de dood. Gods levendmakende kracht, dat is die Geest.

Een ander element dat naar voren is gekomen tijdens de bespreking, is dat we de Geest ontvangen wanneer we het woord der waarheid geloven. Dit is vooral ontleend aan Efeze 1 vers 13: die Geest ontvangen we wanneer we het woord van de waarheid, dat wil zeggen het evangelie van onze redding, geloven. Waarbij het raadzaam is om, wanneer we het woord 'geloven' gebruiken, dit niet in algemeen godsdienstige zin te interpreteren. Nee, geloven staat tegenover werken. We geloven het; we horen een mededeling, een blijde mededeling, en we zeggen daar 'amen' op met alles wat dat ook tot gevolg heeft. Die Geest ontvangen we op dat moment, gelovende.

Die Geest is ook – en daar hebben we het in Galaten 3 en 4 over gehad, want over die hoofdstukken hebben we het gisteravond eigenlijk uitsluitend gehad, we gaan vanmorgen verder met Galaten 5 – een min of meer synoniem begrip voor de belofte van God. Dat wil zeggen: als God iets belooft, dan doet Hij het dus. De verplichtingen liggen bij Hem. Belofte maakt schuld; Hij belooft, dus Hij is het verschuldigd. Dat klinkt misschien wat vreemd, maar dat is nu eenmaal eigen aan een belofte. Hij belooft en Hij doet het ook. Dat is in feite ook Gods gerechtigheid. God belooft iets en God doet recht aan Zijn woord. En dus vervult Hij het. Dus als Gods gerechtigheid geopenbaard wordt – dat is een hele mond vol – dan wordt dat heel concreet op het moment dat je je realiseert: ja, God doet recht. Waaraan? Aan Zijn woord. En als het een belofte was, dan kan dat maar op één manier, namelijk: Hij vervult en realiseert dat wat Hij aangekondigd of beloofd of tevoren gezegd heeft.

Daarbij nog een punt waar we het aan het einde met name over hebben gehad: de Geest heeft inderdaad alles te maken met de belofte. Want wat lazen we van Izaak? Hij was naar de Geest verwekt. Dat betekent dat het Gods kracht was die dat bewerkte. Dat was buiten de menselijke – in dit geval zeg ik heel toepasselijk – buiten de menselijke potentie en buiten de menselijke vermogens om. God heeft gehandeld. Hij deed dat, Hij bewerkte het, en naar de Geest was Izaak verwekt. Dat staat tegenover Ismaël, die naar het vlees verwekt was. Dat was heel normaal menselijk vermogen. In tegenstelling tot Izaak dus; hij was naar de Geest verwekt en hij was een kind van de belofte. Zodat die begrippen 'naar de Geest' en 'naar de belofte' min of meer onderling uitwisselbaar zijn. Ze zijn niet identiek, ze benadrukken allebei een ander aspect, maar toch zijn ze hetzelfde. Naar de belofte wil zeggen dat God het doet – Hij belooft, dus Hij doet het – en naar de Geest wil eigenlijk ook zeggen dat Hij het doet. Dus als ik het zo uitleg, dan zeg je: ja, dat is nagenoeg hetzelfde. Dus naar de Geest wil zeggen: naar de belofte. Dat zijn zo een paar punten die ik er even uitlicht die gisteravond ter sprake gekomen zijn.

Verwachting van Gerechtigheid Door de Geest ↑ hoofdstukken

Dan kunnen we nu daarop voortborduren, want dan komen we in hoofdstuk 5 aan. Voordat we naar het eigenlijke gedeelte toe gaan waar Paulus geest en vlees tegenover elkaar plaatst – in omgekeerde volgorde – en bovendien gaat spreken over de vrucht van de Geest, eerst nog even dit vers. Het is een mooie verbindende lijn of een verbindende schakel tussen gisteravond en de rest van deze ochtend.

Galaten 5 vers 5, daar staat: "Wij immers verwachten door de Geest uit het geloof de gerechtigheid waarop wij hopen." Dat klinkt wat cryptisch als je het zo zegt; je moet het ontleden. Als je het betoog volgt, dan valt dat wel mee, maar als je daar zo middenin valt, dan denk je: wat bedoelt Paulus? Nou, het hele idee is: het is Gods Geest die gerechtigheid werkt. Dat heeft te maken met geloven en met hoop.

Als ik het schematisch voorstel: die Geest is de belofte. Hij is het die dat doet en realiseert. Hoe gaat dat met een belofte? Wat kun je daarmee? Dat kun je geloven. Abraham deed dat ooit en wij, die in de voetsporen van Abraham zoveel duizenden jaren later treden, wandelen net zo goed in geloof. Wij aanvaarden de belofte. Maar dat betekent vervolgens ook gewoon hoop. Geloof is feitelijk hoop. Waarom? Je gelooft een hoopvolle belofte en dus – één en één is twee – dat geeft hoop en verwachting. Verwachting ook in de zin van: het is zeker.

We zijn zojuist ook begonnen met te zingen: "Mijn leven is zeker" en "Bergen mogen wankelen". Als God spreekt, dan realiseert Hij dat ook. Dat is geloof, dat is steunen, dat is vertrouwen. Maar het is ook een geweldige hoop natuurlijk. Het is een hoop, dat is heel veel, maar het is ook een hoop-hoop hoor! Overvloedige hoop.

Het woord verwachting drukt vooral uit – in het Nederlands tenminste, want in het Grieks kun je dat verschil niet eens maken – dat het zeker is, dat het gaat komen. Het woord hoop heeft bij ons vooral te maken met een blij vooruitzicht. Als ik zeg: "Ik verwacht mooi weer", dan is dat wat anders dan wanneer je zegt: "Ik hoop op mooi weer". Soms vallen die twee dingen samen, zoals dit weekend. Dan verwacht je mooi weer, maar je hoopt er ook al op. Dat is het allermooiste.

Het eindresultaat is gerechtigheid. Dat is een van die sleutelbegrippen. God rekent degene die 'amen' zegt op Zijn belofte tot gerechtigheid. Dat wil zeggen: alle roem is uitgesloten; wij mogen dat beamen. Misschien is het nog even goed om dit erbij te zeggen: dat is niet alleen maar een administratieve aangelegenheid, zo van: "Nou, jij staat nu in de boekhouding geregistreerd als een rechtvaardige." Nee, het is ook een praktisch begrip. God rechtvaardigt; Hij doet je als een rechtvaardige leven. Dus niet alleen dat Hij je rechtvaardig rekent, volmaakt in Zijn Zoon – dat is waar – maar Hij rechtvaardigt je ook; Hij doet je rechtvaardig leven.

Wat is dat, een rechtvaardig leven? Dat is een leven in geloof. Hoe staat het geschreven? "De rechtvaardige zal uit geloof leven." Dat is precies wat rechtvaardigheid of gerechtigheid is: je steunt op Gods belofte en op niets van jezelf. Waarom zou je ook? Dat geeft niet eens steun, behalve dan heel veel frustratie en heel veel ongemak.

Geest Tegenover Vlees: Geloof Versus Godsdienstigheid ↑ hoofdstukken

Over die tegenstelling hebben we het automatisch als je de Galatenbrief bespreekt. Dan gaat het voortdurend over geest en vlees, waarbij 'geest' niet staat voor godsdienstigheid en 'vlees' voor een seculier, goddeloos leven. Nee, in de Galatenbrief juist niet. Daar staat 'geest' voor geloof en 'vlees' staat in de Galatenbrief juist voor godsdienstigheid, namelijk het zelf doen, het zelf presteren of zelf je normen proberen te realiseren.

Op het moment dat bij mij alle rode lampjes gaan branden en belletjes gaan rinkelen, is wanneer ik het woordje 'proberen' hoor. Dan weet je: dit is mensenwerk. Want als je zegt: "Ik probeer dat te doen," dan ben je al niet zeker van het resultaat. Maar God probeert nooit iets; God is zeker van de uitkomst. Daarom is het heerlijk om te leven uit de belofte. Als je 's morgens eens opstaat, sta dan op Zijn belofte. Hij zei: "Ik maak je rechtvaardig, Ik geef je alles wat je nodig hebt, Ik heilig jou."

Of begin je de dag met: "Nou Heer, ik ga het vandaag proberen"? Dat is wel vrolijk, maar dat is nou typisch weer vlees. Het draait ook altijd op frustratie uit, want je voldoet nooit aan de verwachting. Maar als het allemaal van Hem afhangt en je kijkt de dag meteen goed omhoog... Dat is volgens mij ook wat het betekent om met het goede been uit bed te stappen. Dat wil zeggen: welk been? Dat is het been dat op de belofte gaat staan. Dat is het goede been. Het andere been, dat op vlees gaat staan en het zelf gaat proberen, dat is het linkerbeen, denk ik. Daar zak je doorheen. Dat is heel link, of 'sinister', wat trouwens het Latijnse woord voor links is.

Dat was dus Galaten 5 vers 5. Dan gaan we nu naar een passage die vrij lang is, en waar ik eigenlijk een tweetal bijeenkomsten aan wil wijden. Ook vanavond wil ik daar nog verder mee gaan, dus we komen maar halverwege dat gedeelte. Laten we dat maar eens gewoon lezen. Paulus begint daar, en in mijn Bijbeltje is dat ook de aanvang van een nieuwe passage. Laat ik het meteen even opslaan.

Geroepen tot Vrijheid: Dien Elkaar Door de Liefde ↑ hoofdstukken

Want u bent geroepen, broeders, om vrij te zijn. Dat was trouwens ook het begin van het hoofdstuk. Een van de thema's in deze brief is vrijheid. Er zijn een paar van die sleutelwoorden die als een rode draad door het hele boek weer terugkomen en die het thema bepalen, en vrijheid is daar één van. U bent geroepen, broeders, tot vrijheid. Eigenlijk staat er: op vrijheid werden wij ooit geroepen. De Galaten hadden zich van die vrijheid laten afbrengen. Paulus had in het begin van het hoofdstuk, in hoofdstuk 5 vers 1, nog geschreven nadat hij had gesproken over die keuze tussen de zoon van de slavin en de zoon van de vrije. In het laatste vers van Galaten 4 zette hij uiteen dat het de één of de ander is: als het de zoon van de vrije is, als dat het kind van de belofte is, dan moet de zoon van de slavin eruit. Zij kunnen immers niet samen de erfenis delen.

Dat had Paulus uiteengezet en de conclusie daaruit volgt vervolgens in hoofdstuk 5 vers 1: opdat wij waarlijk vrij zouden zijn – echt vrij dus – heeft Christus ons vrijgemaakt. Houd dus stand. Blijf daarop staan, op dat rechte been, weet u wel. Houd stand en laat u niet wederom een slavenjuk opleggen. Dat slavenjuk refereert aan de zoon van de slavin, aan Ismaël en hun eigen werken. Het gaat ook over het laten opleggen van geboden van mensen of van een moraal. In deze specifieke context gaat het over het judaïsme, over de neiging om gelovigen te 'verjoodsen', maar het kan allerlei vormen aannemen van wet en commando's die aan mensen worden opgelegd. Laat u geen slavenjuk opleggen. Wees zuinig op de vrijheid waarmee Christus ons heeft vrijgemaakt. Hij kwam juist om ons vrijheid te geven, en als dat de doelstelling is, leef dan ook in die vrijheid.

Vervolgens zegt hij: gebruik echter die vrijheid niet als een aanleiding, een aangrijpingspunt, een motief of een voorwendsel voor het vlees. Dat kan namelijk wel; dat is eigen aan vrijheid. Het nadeel van vrijheid is dat je het ook kunt misbruiken. Dat is niet de bedoeling, maar het kan wel. Voor velen in de christenheid en de kerkelijke wereld in het algemeen is dit een reden geweest om, omdat het zo'n gevaarlijke boodschap is, die vrijheid enigszins in te perken om dat gevaar te voorkomen. Want – dat is trouwens de titel van een mooi boek – genade is een risico. Het is een risico. Willen we dat risico nemen omdat mensen het misbruiken? Predikers hebben dat vaak als excuus gebruikt om de genade en de vrijheid maar niet te brengen, want ja, mensen kunnen ermee aan de haal gaan. Dat is waar; het is niet de bedoeling, maar het kan wel.

Wat Paulus hier zegt is: gebruik die vrijheid uiteraard niet als een aanleiding of een aangrijpingspunt voor het vlees, maar dient elkaar. Dat woordje 'dienen' komt niet zo uit de verf in onze vertaling, maar het woord dat hij hier gebruikt is het woord voor slaaf. Wees een slaaf, maar dan wel door de liefde. Wilt u een slaaf zijn? Nou, dan zegt Paulus: ik heb een heel mooi alternatief. Wees dan een slaaf door de Geest. En daarmee kom ik precies op het punt dat ik vanmorgen wil maken, namelijk de vrucht van de Geest. Maar eerst nog even dit.

Agape: Gods Onvoorwaardelijke Liefde voor Zijn Maaksel ↑ hoofdstukken

Dat woord liefde hier – en wellicht dat ik nu iets zeg dat voor velen van u inmiddels wel bekend is – namelijk het woord liefde dat Paulus hier gebruikt, dat is een begrip dat we wel kennen: agape. Het Grieks kent verschillende woorden voor liefde. Je hebt philos of phileo, en dat is gewoon mensenliefde. Je hebt eros, dat is meer de lichamelijke liefde tussen de geslachten; niet per se altijd erotiek, maar in ieder geval de liefde tussen de geslachten. Maar dat derde begrip, agape, was in de klassieke Griekse literatuur niet eens zo bekend. Het was een tamelijk uniek begrip dat zelden werd gebruikt, omdat het in de mensenwereld ook maar zelden voorkomt, denk ik dan.

Wat is het eigenlijke van agape? Het is onvoorwaardelijke liefde, genegenheid. Het is dus niet een liefde die haar oorsprong vindt in de ander. Bijvoorbeeld: de ander is aantrekkelijk als man of als vrouw – dat is eros, dat is gewoon de aantrekkingskracht. Die liefde vindt haar oorsprong in feite in dat wat de ander levert of bijdraagt. Die verdwijnt dus ook op het moment dat de ander niet meer aantrekkelijk is. Dat geldt trouwens ook voor het begrip phileo. Je vindt een ander bijvoorbeeld sympathiek. Waarom? Die ander doet sympathiek, presenteert zich zo aan jou en dat is een gevoel dat de ander bij jou oproept. Dat is voorwaardelijk; niet iedereen kun je sympathiek vinden.

Dit woord agape is van een heel andere orde. Het is veel, zoveel hoger. Ik gebruik expres even dat woord, want Paulus zegt dat ook in 1 Korinthe 13. Hij zegt: "Ik wijs u een weg die nog veel hoger is, die alles te boven gaat." Namelijk de liefde van God, de echte liefde. Want als we het hebben over agape, dan praten we onmiskenbaar over Godsliefde. Als ik dat woord tegenkom in het Nieuwe Testament, dan is het onlosmakelijk altijd weer verbonden aan de liefde van Hem. Het is Zijn liefde waarin wij eventueel mogen wandelen, maar het is Zijn liefde. Waarom? Wel, God heeft onvoorwaardelijk lief. God heeft ons niet lief omdat we aantrekkelijk zijn of omdat we sympathiek of aardig zijn. Integendeel, het heeft er niets mee te maken; het staat er volstrekt los van. Het is ook een liefde die niet meer kan worden doordat je aantrekkelijker wordt voor Hem, en het is ook een liefde die niet minder kan worden door jouw gedrag of jouw wangedrag. Het is volstrekt onvoorwaardelijk.

En als we het hebben over Gods liefde, laat ik het dan eens anders vragen om het nog helderder te krijgen: waarom? Voor mij was dat destijds een enorme eye-opener toen ik dat ging begrijpen. Het is namelijk heel logisch. Waarom heeft God ons onvoorwaardelijk lief? De reden die ik kan bedenken, is: Hij heeft ons gemaakt. Hij heeft ons bedacht, Hij heeft ons ontworpen. Ongetwijfeld heeft Hij ons ook met een bedoeling gemaakt, omdat Hij God is. Dáárom heeft Hij ons lief; we zijn het maaksel van Zijn handen.

Daarom vind ik het ook zo mooi dat kerkdiensten – ik ben zelf helemaal niet zo'n kerkganger, moet ik zeggen – maar reformatorische kerken beginnen doorgaans met deze schitterende woorden. Eigenlijk zou je zeggen dat als die eenmaal zijn uitgesproken, het niet meer mis kan gaan. Dat is trouwens niet helemaal waar, maar niettemin zijn het zulke geweldige woorden; dat is het Evangelie. "Onze hulp is in de naam van de HEERE, die hemel en aarde gemaakt heeft" – dat wil zeggen: die alles gemaakt heeft – "die trouw houdt en die nooit laat varen de werken van Zijn handen." Het is ontleend aan Psalm 138. Hij laat nooit varen de werken van Zijn handen. Jij, wie dan ook, elk schepsel is geliefd. Waarom? Je bent een werk van Hem. Ik zag vroeger wel eens van die T-shirts met: "You’re God's original design." Jij bent door Hem bedacht, daarom houdt Hij van je. Daarom gaat Hij ook alle dingen wel maken. Omdat Hij jou gemaakt heeft, kan Hij jou ook niet laten gaan. Dat weet men eigenlijk wel: Hij laat toch nooit varen het werk van Zijn handen? Waarom niet? Omdat het het werk van Zijn handen is. Daar heb je weinig verstand voor nodig om dat te begrijpen. In Aalsmeer zeiden ze vroeger: daar hoef je weinig voor geleerd te hebben om dat te begrijpen. Ik vind het zo geweldig om daaraan te denken. God houdt van ons, we zijn het werk van Zijn hand en Hij kan die liefde nooit laten varen.

En als Paulus dan terugkomt bij dit ene vers, bij die laatste zin: "Maar dient elkaar als slaven door de liefde." Dat wil zeggen: door agape. Gods liefde, Gods onvoorwaardelijke liefde. Wandelen in de liefde is daarom ook elkaar zien als geliefden. Als we tegen elkaar zeggen "geliefden", dan kun je dat op allerlei manieren opvatten. Je kunt zeggen: "Ik spreek u aan als geliefde." Wat bedoel ik daarmee? Dat ik u sympathiek vind of dat ik u aantrekkelijk vind? Nee, ik bedoel daarmee: u bént geliefd. Of ik dat nu zo voel of niet, dat heeft er niets mee te maken. U bent, jij bent geliefd door Hem. Daarom kan het ook nooit misgaan met je; Hij houdt jou vast. Dat is toch geweldig? Geliefd.

Nou, als je in die liefde wandelt – want daar hebben we het over – die onvoorwaardelijke liefde die per definitie van Hem is, dan overtreft dat het menselijk niveau verre. Onze liefde is immers altijd afhankelijk van die ander. Maar op het moment dat je oog krijgt voor Gods liefde, ga je ineens anders waarnemen. Gek genoeg krijgen we dan een heel andere waarneming; wij zien anders. Wij nemen anders waar dan iemand die God en Zijn liefde niet kent. Alle mensen zijn geliefd. Of ze nu geloven of niet, ze zijn geliefd. Van de week las ik een artikel, misschien wel leuk om even te vertellen, dat ging over de relatie tussen weten en waarnemen. Ons woordje "weten" heeft in de etymologie alles te maken met het Latijnse video en met zien, visie. Maar het is ook nog weer verwant aan het Griekse woord voor weten. Het Griekse woord voor weten betekent eigenlijk waarnemen. Als je in het Grieks zegt "ik weet het", dan neem je dat zo waar. Weten is dus niet alleen maar een abstractie; je néémt het zo waar. En wij zien de ander namelijk als geliefde. Als je in die liefde wandelt – en daar heeft Paulus het over, dat is die liefde van God waar het allemaal om draait – dan is dat ook het wandelen in de Geest. Ik zal het u laten zien, want die liefde is inderdaad de liefde van God. Maar let u nu eens op.

Galaten 5:22: de Vrucht van de Geest Is de Liefde (enkelvoud) ↑ hoofdstukken

En dan gaan we eerst maar eens eventjes naar Galaten 5 vers 22. Voordat u mij gaat verwijten: "Ja, jij zou het gaan hebben over dat versje; je hebt ons hierheen gelokt om over Galaten 5 vers 22 na te denken, en nu hebben we een paar samenkomsten gehad en is het verder nog niet ter sprake gebracht." Nou, toch wel.

Want kijk, in Galaten 5 vers 22 staat dit. Ik ga u iets vertellen wat u misschien nog nooit zo gezien hebt. Ik zal u eerlijk zeggen: ik heb het ook nog nooit ergens zo gelezen, maar ik wil het met u delen. Er staat in Galaten 5 vers 22: "Maar de vrucht van de Geest is liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, vriendelijkheid, goedheid, trouw, zachtmoedigheid, zelfbeheersing." Door deze weergave, door deze — dat heet met een mooi woord — interpunctie, wordt naar mijn overtuiging een verkeerde indruk gewekt. Namelijk alsof het hier gaat over de vrucht met negen kenmerken. Ik geloof dat niet.

Eigenlijk is het vreemd; je zou zeggen dat er zou moeten staan: "De vruchten van de Geest zijn liefde, blijdschap, vrede..." Maar nee, dat staat er niet. Er staat: "De vrucht" (enkelvoud) "van de Geest is" (enkelvoud) "liefde". Dan zou je daar dus logischerwijs een punt moeten zetten: de vrucht van de Geest is liefde. En er staat ook een punt, alleen is het een dubbele punt, als u het mij vraagt.

Dan krijg je dus dit: de vrucht van de Geest is liefde — namelijk de liefde Gods, agape. Wat is de vrucht van de Geest? Liefde. Waarna vervolgens de vraag komt: "Ja, wat is liefde dan? Wat is die vrucht van de Geest?" Liefde, maar hoe dan wel? Wel, liefde is: blijdschap, vrede, lankmoedigheid, enzovoort. Acht stuks. Ik kom daar trouwens morgenochtend nog even op terug, over de symboliek daarvan.

Maar even dit: de vrucht van de Geest is liefde. Ik wil het u laten zien en aantonen dat dit de wijze is waarop het zich ook aan ons aandient. Liefde omvat namelijk al die eigenschappen die hier vervolgens genoemd worden. Liefde is dus niet één van de kenmerken; liefde is precies dat wat de vrucht van de Geest ís, en die liefde heeft een achttal kenmerken, althans een achttal kenmerken die hier worden opgezomd.

Ik wil u daarvoor eens meenemen naar 1 Korinthe 13. Ik vond trouwens op het internet een plaatje. Ik zei u zojuist dat ik niet eerder die uitleg zo heb gelezen. Ik weet zeker dat er wel meer zijn die dat ook zo hebben uitgelegd, maar ik ben het niet zo tegengekomen, terwijl ik het zo voor de hand vind liggen. De vrucht (enkelvoud) van de Geest is liefde. En dan dus die dubbele punt. Ik vond, zoals gezegd, dit plaatje dat dit prachtig uitbeeldt: de vrucht van de Geest is liefde, en als een krans om die liefde heen vinden we deze acht eigenschappen.

Korinthe 13: de Acht Kenmerken van Gods Liefde ↑ hoofdstukken

En daarvoor wil ik u graag eens meenemen naar 1 Korinthe 13. Dat hoofdstuk staat eigenlijk model voor de Agape, de goddelijke liefde. De lofzang, zo wordt het al genoemd, het Hooglied van de liefde in het Nieuwe Testament.

Ik moet bij 1 Korinthe 13 ook denken aan de serie van Bartje; dat is voor de jongeren onder ons 'opa vertelt'. Ik heb destijds die serie van de NCRV gezien, die zich afspeelde in het Drentse land. Daar ging het op een gegeven moment over 'enkelde aantal dagen', of zoiets; op zijn Drents werd dat gezegd. Maar goed, in 1 Korinthe 13 verwijst Paulus naar die liefde en bezingt hij dat op een prachtige manier. De aanleiding doet nu even niet ter zake, het gaat me om dit punt: hij zingt daar over Gods liefde en zegt daarover dat zij blij is met de waarheid. Al die kenmerken die we in Galaten 5 vinden opgezomd — die acht kenmerken — komen in meerdere of mindere mate weer terug in 1 Korinthe 13. Dat wil ik nu ook laten zien, als bewijs dat het inderdaad hier gaat om de vrucht van de Geest: liefde. Zíjn liefde.

Het eerste kenmerk is blijdschap. Dat vind je terug in 1 Korinthe 13, want daar wordt van die liefde gezegd dat ze blij is met de waarheid. En aangezien iemand die de liefde Gods kent ook de waarheid kent, is zij dus blij. Ze is blij met de waarheid.

Het tweede kenmerk is vrede. Van die vrede wordt in 1 Korinthe 13 ook gezegd — of liever, van de liefde wordt daar gezegd: "Zij wordt niet verbitterd." Die twee staan ook tegenover elkaar. (Ondertussen: Goedemorgen! Bezoek vanuit Urk, een speciaal welkom. Ik zie jullie nu pas. Niet dat jullie uit Urk komen omdat ik het eraf lees hoor... Zo, die komen als laatste binnen en hebben ook nog de meest luxe stoelen ook. Doe maar!)

Maar goed, de vrucht van de Geest is liefde; het eerste kenmerk is blijdschap, maar ook vrede. Vrede staat tegenover verbittering. Iemand die bitter is, heeft innerlijke onvrede, in een zelfs heel ernstige vorm moet ik zeggen. Als je eenmaal verbitterd raakt, is dat een heel ernstige vorm van onvredenheid. Maar Gods liefde kan dat ook genezen. Ik geloof dat er ook een Opwekkingslied is dat het zo zegt, ik weet het wel zeker: "Uw tederheid genas wat bitter in mij was." Dat is de liefde Gods. Als je de liefde Gods leert kennen, als je weet... dat is toch het evangelie? Want wat is dat evangelie, wat is die blijde boodschap? Dat is dat God onvoorwaardelijk voor heel Zijn schepping gekozen heeft en haar liefheeft. Dat heeft Hij bewezen aan het kruis van Golgotha. Dat is een liefde die niet kapot te krijgen is. Zelfs als slaan ze Zijn Zoon aan het kruis, dan nog is het: "Ik hou van je en Ik ga je het leven geven." Drie dagen later bewees Hij het door Zijn Zoon op te wekken voor alle mensen, zodat zij in hun eigen rangorde allen dat leven zouden krijgen. Het evangelie kennen is niets anders dan de liefde Gods kennen.

Die liefde wordt niet verbitterd. Bitterheid heeft ook te maken met de gedachte dat de dingen niet goed gaan en ook niet goed komen. Maar als je weet dat er Eén is, een God die alles 'plaatst' — want dat is wat het woord God ook echt betekent: Hij plaatst alles — en dat die God liefde is, dan verandert alles. Dat is heel sterk: God is liefde. Dat is Zijn wezen, Hij is één God. Liefde is eigenlijk niets anders dan de drang naar eenheid. Alles is uit Eén, bestaat door Eén, maar alles is ook weer tot Eén: "Uit Hem, door Hem en tot Hem zijn alle dingen." God is één en daarom is Hij ook liefde. Ik moet er ook aan denken dat het woord liefde in het Hebreeuws Ahava is, wat de getalswaarde dertien heeft. Dan zeggen wij: "Dat is een ongeluksgetal." Nee, in de wereld misschien, maar voor ons juist niet! Dat heeft onze 'dertiende apostel' ons ook wel geleerd. Dertien is de getalswaarde van het woord liefde, Ahava, maar het is ook de getalswaarde van het woord Echad: één. God is één, God is liefde; die twee hebben alles met elkaar te maken. Als je die liefde kent, word je niet verbitterd.

We gaan verder: lankmoedigheid. Dat is een van de eerste dingen die in 1 Korinthe 13 over die liefde gezegd worden: "De liefde is lankmoedig." En even later in datzelfde hoofdstuk: "Zij verdraagt alles." Wat er ook tegen je keert en hoe lang het ook mag duren, je verdraagt het. Hoezo? Ik bedoel dat niet alleen stichtelijk; het is nu een studiemoment, dus we denken echt na over het logische verband tussen die liefde Gods en lankmoedigheid. Waarom is dat nou een effect ervan? Als je erover nadenkt, is het eigenlijk niet zo moeilijk. Het tegendeel van bitterheid is vertrouwen. Er is er Eén die alles plaatst, die alles perfect timet, wiens doelstelling de beste is, maar Zijn weg is ook de beste. Er gaat dus nooit iets écht mis. Als je dat weet, dan kan je geduld enorm op de proef gesteld worden, maar je weet het diep van binnen. Zo kijk je dan naar de dingen en zo beleef je de dingen ook: het gaat goed. En dan kun je wachten.

Ik zeg het erbij, het is precies een dag geleden, 24 uur geleden, toen was ik op de Hulsterberg bij Esther de Bruin. Dat is een vrouw over wie ik gisteravond ook al wat verteld heb. Ze is 42 en zit in een rolstoel; ze kan helemaal niets meer. Helemaal niets. Twintig jaar geleden was ze een mooie, gezonde vrouw en nu is ze een schim, bovendien volstrekt blind. Waar ze naar verlangt, is dat het lijden over is. Inderdaad, ze verlangt naar het overlijden, want hier op aarde heeft ze niets meer — ja, behalve hoop, en God zij dank doet dat leven. Maar waar ik het om zeg is dit: als je helemaal niets meer kunt, dag in dag uit... Wij hebben allemaal onze activiteiten; je moet dit doen en je moet dat doen, waardoor het leven soms sneller gaat dan je zou wensen. Maar bij haar gaat het allemaal zo traag. Je wacht al zo lang. Er is niets meer, geen 'jeu' meer die het leven geeft aan plezier in eten of drinken. Je kunt niet eens een stukje brood naar je mond brengen. Helemaal niets. Je kunt het niet eens goed verwerken en doorslikken, alles moet maar lopen. Het is echt zo ontluisterend.

Maar om dan te weten... dat is geen luxe, het is een noodzaak om überhaupt te kunnen leven. Om te weten: er is een plan. Ik begrijp er misschien geen donder van hoe God Zich dat kan permitteren om dat te doen, maar je weet: het is vertrouwen. Er is Eén die mij niet meer leed geeft dan nodig is in Zijn weg, en de heerlijkheid zal daarmee in overeenstemming zijn. Zoals ik het weleens formuleer: het dal is nooit dieper dan de berg hoog is. Of omgekeerd: de berg is zo hoog als het dal diep is. Het dal is vreselijk diep, maar de hoogte zal des te groter zijn. Dat is precies wat Paulus in Romeinen 8 zegt: het lijden van de tegenwoordige tijd en de heerlijkheid die geopenbaard gaat worden. Die lankmoedigheid, het geduld opbrengen, dat kan logischerwijs alleen in de beleving bestaan als je weet: er is Eén die plaatst.

Ik zeg niet dat het makkelijk is. Die vrucht van de Geest, misschien mag ik daar alvast even wat van zeggen. Die vrucht van de Geest is ook niet... het is geen werk van ons, dat is waar. Het is geen mensenwerk, maar het is wel iets wat zich ontwikkelt. En het ontwikkelt zich juist, het komt juist uit de verf wanneer je lang moet wachten.

Ja, wanneer kun je nu geduld oefenen of wanneer komt geduld nou uit de verf? Niet wanneer je iets verlangt en je krijgt het ook meteen. Geduld komt uit de verf op het moment dat je moet wachten langer dan je lief is. Dus, ik denk wel eens een keer, wij leven nu in een tijd waarin alles haast op commando aan ons gegeven wordt. Je bestelt iets en morgen is het er; je hebt een bepaalde behoefte en alles kan zomaar direct geleverd worden. Geduld oefenen, dat komt er nauwelijks meer bij. Ja, totdat... denk ik wel eens. En dan gaan dagen en weken ons heel lang duren.

Lankmoedigheid, dat kan wanneer je de liefde van God kent. Er is Eén die het beste met mij voorheeft, wiens weg ook de beste is. Vriendelijkheid, dit woord trouwens, ja, dat is exact hetzelfde als wat we in 1 Korinthe 13 tegenkomen, alleen wordt het dan in de NBG-vertaling althans weergegeven met goedertieren. We komen dat woord vriendelijkheid dus tegen in Galaten 5 vers 22. Hé, er staat hier een verkeerd vers nu ineens. Maar in ieder geval is het woord vriendelijkheid in Galaten 5 vers 22 hetzelfde als het woord goedertieren in 1 Korinthe 13.

Dus als hier staat: de vrucht van de Geest is liefde, en wat is die liefde? Nou, deze eigenschappen, en dat klopt dan. Die vriendelijkheid komen we weer tegen in 1 Korinthe 13. Liefde is goedertieren, 'tiert' in zijn goedheid. Het wil goedheid geven. Nou ja, als ik het er zo over heb: het komt heel dicht bij dit begrip. Het heeft te maken met — dat zie je dan ook vooral in de tegenstelling — dat ze niet afgunstig is. Ze heeft het goede voor de ander op het oog. Ze is er ook niet op uit om de ander te kwetsen of te vernederen.

Goedheid. Je ziet zo de eigenschappen of de relatie tussen beide; het ligt er vrij dik bovenop. En dan trouw. Zoals God trouw is aan Zijn woord: Hij spreekt en Hij doet, en vervult wat Hij zegt. Maar ook: ondanks alles. Ondanks alles wat een ander doet of zegt. Dat staat er in 1 Korinthe 13: alles bedekt zij, alles gelooft zij. Ondanks wat de ander doet, ze bedekt dat. Ze is trouw aan die ander.

Zachtmoedigheid. Dat heeft te maken met mildheid. De liefde praalt niet, ze is niet opgeblazen en ze verheft zich niet boven de anderen. We komen hier nog wel even op terug wanneer we echt bij de bespreking van Galaten 5 vers 22 arriveren. Maar ik noem het hier alleen maar om de connectie tussen dit vers van Galaten 5 vers 22 en 1 Korinthe 13 te laten zien. Liefde omvat al die eigenschappen.

En tenslotte nog zelfbeheersing. Nou, er staat van die liefde: zij zoekt zichzelf niet. Ik had het zojuist over de NCRV, maar ik weet ook nog dat zij destijds een serie hadden, een van de liefdadigheidsacties, en dat heette 4xZN. Dat was hierop gebaseerd: zij zoekt zichzelf niet. 4xZN.

Zelfbeheersing, je houdt je in. Dat woord zelfbeheersing betekent letterlijk ook inhouden. Je houdt je in, waarom? Dat is niet zo moeilijk; dat is niet vanuit moralistische overwegingen. Nee, je ziet die ander als geliefd en ten behoeve van die ander houd jij je in. Hoe kan dat? Liefde zoekt zichzelf niet. God is uit op de ander, op heel Zijn schepping. Zij zoekt zichzelf niet.

Zodat — en dat is het bewijs wat ik daarmee hoop te hebben geleverd — dat als hier staat in Galaten 5 vers 22: 'de vrucht van de Geest is liefde', dan omvat dat inderdaad, zoals 1 Korinthe 13 dat daadwerkelijk ook laat zien, al die eigenschappen die hier worden beschreven. Zodat liefde niet in dit rijtje hoort; het is juist een beschrijving van wat liefde is, namelijk de liefde Gods. Zodat je feitelijk zou kunnen zeggen dat als we het dit weekend hebben over de vrucht van de Geest, je net zo goed zou kunnen zeggen: we hebben het dit weekend over de liefde. Namelijk de liefde Gods, wat die liefde Gods is en ook uitwerkt wat de vrucht daarvan is. Want het is aan de ene kant Zijn liefde, maar het is ook de reflectie van Zijn liefde.

Ja, de reflectie van Zijn liefde. Als wij Hem liefhebben... dat staat in 1 Johannes 4 ook: wij hebben lief, waarom? Omdat Hij ons eerst heeft liefgehad. Op het moment dat je besef krijgt van Zijn liefde, dan zul je diezelfde liefde ook gaan reflecteren. Als een reflector.

Romeinen 5:5: Gods Liefde Uitgestort Door de Geest ↑ hoofdstukken

Ik wil op nog een ander vers wijzen in dit verband, namelijk Romeinen 5 vers 5. Eerst was het Galaten 5 vers 5, nu Romeinen 5 vers 5. En dan lees je: de hoop maakt niet beschaamd. Waarom niet? Wel, God vervult wat Hij belooft. De hoop maakt niet beschaamd, en er staat direct achter waarom: omdat de liefde van God in onze harten uitgestort is door de heilige Geest die ons gegeven is.

En dat maakt de cirkel rond, want dat betekent dus dat als we de Geest hebben ontvangen, dit hetzelfde is als het uitstorten van de liefde van God. Je ontvangt het Evangelie, de boodschap van Gods liefde, het Evangelie van je redding. Onvoorwaardelijk. Niet nadat je geloofd hebt; nee, voordat je geloofde, hoorde je het Evangelie van je redding. De liefde van God is in onze harten uitgestort. Hoe? Wel, door de heilige Geest die wij ontvangen. Zodat de Geest ontvangen en de liefde van God ontvangen feitelijk ook hetzelfde zijn; het zijn begrippen die in ieder geval parallel lopen.

De Wet als Belofte: Gij Zúlt Uw Naaste Liefhebben ↑ hoofdstukken

Want dan staat er in vers 14 van Galaten 5 – we gaan weer verder – dat de hele wet in één woord vervuld is. Dat is trouwens niet nieuw hoor, wat Paulus hier zegt. De rabbijnen wisten dat ook heel goed en de Joden kenden deze samenvatting van de hele Tora maar al te goed: gij zult uw naaste liefhebben als uzelf. Dat is de Tora. Maar als je het eenmaal gaat verstaan, als je er oog voor krijgt wat Gods onderwijzing werkelijk is, dan wordt ook die Tora ineens een belofte. Want zo vat ik dat op. Paulus heeft het hier over het elkaar liefhebben en hij zegt: "Maar dat is toch waar de hele wet over gaat? Dat weten jullie toch? Jullie laten je voorstaan op de Tora, maar de hele Tora gaat er toch juist om de ander lief te hebben?"

En let dan op dat "gij zult". Wat daar staat, is strikt grammaticaal gesproken een toekomende tijd: "Jullie zullen". Het is precies zoals er tegen Maria wordt gezegd: "Gij zult zwanger worden." Dat is niet: "Jij móét zwanger worden." Of denk aan de tekst: "Gij zult rust vinden voor uw zielen." Dat betekent niet dat jullie rust moeten gaan vinden, nee, jullie zúllen rust vinden. Het is exact dezelfde vorm. Of Handelingen 1: "Gij zult kracht ontvangen." Iedere keer is het die aankondiging. Als je zo de Bijbel leest, is dat geweldig. Dan worden commando's ineens beloften.

Soms is dat zo verdraaid. De meest flagrante die me nu te binnen schiet, vinden we in 1 Petrus 1 vers 16. In de meeste vertalingen wordt dat weergegeven als een appèl op mensen, zo van: "Maak ernst met de heiliging, want er staat geschreven: wees heilig, want Ik ben heilig." Je kunt daar een heel vlammend betoog over houden en de mensen ermee belasten, zodat ze hun best gaan doen en gaan proberen en blijven proberen omdat er staat: "Wees heilig." Maar dat staat er niet. Het is een citaat uit de Hebreeuwse Bijbel en zowel in het Hebreeuws als in het Grieks staat er gewoon: "Gij zult heilig zijn!" Dat zadelt je niet op met een taak – het zadelt je sowieso nergens mee op – het geeft jou een belofte. En hoe werkt die belofte? Door geloof. Jullie zúllen heilig zijn. En dan vraag je niet aan God of je dat moet gaan doen, maar dan zeg je: "Dank u wel dat Ú dat gaat uitwerken."

Dat is een wereld van verschil, ook als je leest: "Gij zult de Heer uw God liefhebben." Is dat een last op onze schouders of is dat een tijding dat jullie God zúllen liefhebben? Dat is niet iets wat je aan het werk zet; het is een belofte die je gegeven wordt, waarop je op je knieën valt en zegt: "Geweldig dat ik het niet hoef te doen, maar dat U het belooft." En weet je wat het mooie is? Op het moment dat je het zo ontvangt, dan ga je God al liefhebben. Dan leer je Hem namelijk kennen. En to know Him is to love Him. Als je Hem niet liefhebt, dan ken je Hem gewoon nog niet. Dus als je eenmaal weet wie Hij is, dan heb je Hem ook maar wat lief.

"Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf." Ook hier weer dat woordje agape. Dat wil zeggen: jullie zullen die ander liefhebben, oftewel: elkaar gaan zien als geliefd. Niet per se als sympathiek of aantrekkelijk, nee: geliefd door Hém. Zo kijken we naar elkaar. En dan kun je dus iedereen liefhebben. Dan kun je zelfs die vreselijk irritante collega, die naargeestige buurvrouw of dat familielid dat je misschien niet kunt uitstaan, zien als geliefden. God houdt van ze. Het zijn namelijk Zijn creaties en Hij gaat ook met hen een weg. Denk daar eens over na. Kijk, wij baseren ons gedrag vaak op onze eigen affecties en gevoelens, en daar is niks mis mee, zo werkt dat nu eenmaal. Maar bekijk het eens vanaf een hoger standpunt. Laat je op de hoogte brengen en kijk eens vanuit Gods perspectief: geliefd. Dan zie je ineens een heel ander iemand. Dat is een kwestie van waarnemen, van recht waarnemen.

Paulus schrijft in Romeinen 13 trouwens een woord dat hier parallel mee loopt. Hij zegt daar dat de geboden – gij zult niet echtbreken, gij zult niet doodslaan, gij zult niet stelen, gij zult niet begeren (en dan gaat het om het begeren van wat van je naaste is) – en welk ander gebod er ook zij, worden samengevat onder dit ene hoofd: "Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf." Dat is ook heel logisch. Als je de ander liefhebt, dan zul je niet van hem stelen. Dan zul je ook diens huwelijk niet kapotmaken en de ander niet doodslaan. Dat lijkt mij nogal logisch. Je zult ook niet iets van de ander begeren of het hen niet gunnen. Al die geboden worden in dat ene woord samengebracht. Als je die ander liefhebt, dan geef je de ander de ruimte en zie je hem als geliefd. Het is niet moeilijk om te verstaan en daarom is het zo essentieel om de liefde Gods te kennen. Dat is de vrucht van de Geest. En dan zul je de ander gaan liefhebben en zien als geliefd.

Wandelen Door de Geest in Vrijheid ↑ hoofdstukken

Indien gij echter vers 15: "Indien gij echter elkander bijt en vereet." Dat is heel snel gezegd, dan zeg je: "vreet". Vreten betekent gewoon vereten. Dat is wel een leuke beeldspraak die Paulus hier gebruikt, want hij had het net een paar verzen daarvoor over de werking van zuur. Die wet noemt hij "zuurdezem". Maar wat doet zuur? Dat vreet ook aan. Laat je ijzer maar eens een paar dagen of een paar weken buiten staan; het is al zuur, het roest. Dat is verbinden met zuurstof, maar dat bijten en vereten is wat er gebeurde omdat zij leefden onder de wet. Moet je nagaan: die mensen daar in Galatië waren zo ingepakt door een boodschap, behekst door een boodschap van leven onder de wet. En weet u wat het resultaat was? Men bijt op elkaar en vreet elkaar op. Het resulteert niet in liefde. Integendeel, die wet prikkelt slechts zonde. De wet maakt zonde aantrekkelijk. Op het moment dat je gaat vertellen dat je iets niet mag doen, dan wordt dat juist aantrekkelijk. Iedereen die kinderen heeft, weet dat het zo werkt. En daar hoef je niet eens kinderen voor te hebben.

De wet maakt zonde dus aantrekkelijk. Zij gingen onder de wet leven van "dat mag je niet" en "dat moet wel". Want hoe was het ook? Gisteren hadden we een uitspraak van Fons Jansen: "Alles is verboden, behalve wat wel mag en dat moet." Dat leven, dat is de godsdienstige vrijheid, zeg maar. Zeg ik het nu goed? Zo ongeveer. "Indien je elkaar bijt en vereet, zie dan toe dat gij niet door elkaar verslonden wordt." Ja, daar kwam het echt op neer. Dat is een beetje een cynisch understatement. Dat is het resultaat van onder de wet staan.

En dan zegt Paulus er nog bij: "Dit bedoel ik," of eigenlijk: "Dit zeg ik: wandelt door de Geest." Maar dat hadden we eigenlijk zelf ook al vastgesteld, want de vrucht van de Geest is liefde. Dat is exact hetzelfde. Liefde is de vrucht van de Geest en nu zegt hij — hij had net gezegd: "Wandel in de liefde, want dat is de vervulling van de wet" — en nu zegt hij: "Dit zeg ik, dit bedoel ik: wandel door de Geest." Dus we worden hier gewoon bevestigd in de conclusie die we op voorhand hadden getrokken. Wandel door de Geest, dat wil zeggen: ook naar de belofte. Hij doet het!

"En voldoet niet aan het begeren van het vlees." Dat woord "voldoen" is eigenlijk wel een heel mooi woord, alhoewel je het wel letterlijk moet opvatten. Namelijk in de zin van het woord dat er gebruikt wordt, dat elders vertaald wordt met "geëindigd hebben" of "volleindigen". Volleindig niet het begeren van het vlees. Het wil niet zeggen dat elke impuls die het vlees geeft per definitie verkeerd is, maar het is niet je leidraad. Ik bedoel: als het straks een uur of één is en je zegt: "Ik heb honger," dan is dat een impuls van het vlees. Daar lijkt mij niets mis mee, zeker niet met zo’n keukenstaf — dat mag ook wel eens gezegd worden. Nee, maar ik bedoel dat het gewoon een signaal is van je lichaam. Luisteren naar het lichaam, zeggen we dan.

Maar leven door de Geest is niet je vlees als leidraad hebben. Je denkt op een hoger niveau; namelijk, je leeft uit Zijn belofte. Je kent de liefde Gods en dan zoek je jezelf niet, en je voldoet ook niet ten einde toe aan het begeren van het vlees. Want er staat dan: "Het begeren van het vlees gaat..." Dat wil zeggen, het ten einde toe volbrengen daarvan, dat gaat in tegen de Geest en dat van de Geest tegen het vlees. Want die twee staan tegenover elkaar, maar dat hadden we al veel eerder gezien. Vraag maar aan Ismaël en Izak. Die twee staan tegenover elkaar, die worden gecontrasteerd. "Zodat gij maar niet doet wat gij maar wenst." Eigenlijk staat er zoiets als: ongeacht wat je zou willen.

Leven door de Geest, leven in de vrijheid, is dus leven uit Zijn belofte. Hem danken voor wat Hij geeft, voor wat Hij doet. Dat is niet hetzelfde als gewoon maar doen waar je zin in hebt. Ik weet dat die conclusie wel eens wordt getrokken: "Wij leven niet onder de wet, we leven onder de genade, dus je kunt maar doen waar je zin in hebt." Dat is een conclusie die nergens naar lijkt, ook naar logische maatstaven niet. Leven uit de Geest, dat is leven uit Zijn belofte. Dat is je leidraad. Wij doen niet gewoon per definitie waar we zin in hebben. We hebben een veel hogere standaard, namelijk: wij zoeken onszelf überhaupt niet. Ik zeg het gewoon zoals het is: wanneer je mag leven en wandelen naar de Geest en de liefde Gods, dan zoeken we onszelf niet. Wij kennen elkaar — en niet alleen elkaar als medegelovigen, maar in het algemeen elk mens — als geliefde. En zo, in die liefde, mogen we wandelen.

📝 Samenvatting & Transcriptie: De Vrucht Van De Geest (GB-weekend deel 3)

Samenvatting van deze toespraak

In deze bespreking van Galaten 5 staat de tegenstelling tussen de werken van het vlees en de vrucht van de Geest centraal. Werken komen voort uit de menselijke drang om iets te verdienen en resulteren in destructief gedrag, zoals ruzie, afgunst en partijschappen. De vrucht van de Geest daarentegen ontstaat vanzelf wanneer men leert rusten in Gods belofte en Zijn onvoorwaardelijke liefde voor de hele schepping. Omdat God als Schepper garandeert dat Hij alles welmaakt, ontstaat er ware blijdschap en vrede in het hart. Vanuit dit fundament van genade groeien eigenschappen als geduld, vriendelijkheid, goedheid en zelfbeheersing op een volkomen natuurlijke wijze.

“Werken is iets waarbij je bezig bent om iets te verdienen, maar een vrucht groeit vanzelf.”

Introductie: Werken of Vrucht ↑ hoofdstukken

Inmiddels zijn we bij onze derde bijeenkomst aangeland en daarmee bij de derde bespreking van dat schitterende thema: de vrucht van de Geest. Het leent zich als geen ander voor deze dagen; terwijl we dit weekend zo met elkaar beleven, realiseer ik me hoezeer dit onderwerp geschikt is om met elkaar te bespreken. Het heeft direct met de praktijk te maken en het is heerlijk om erbij bepaald te worden wat God bij machte is te doen in een mensenleven.

Ik zeg dat met een specifieke reden. Het gaat er namelijk niet om wat wij voor God doen als 'werken', maar om wat God bij machte is te doen in het leven van degene die het van Hem – en dan ook werkelijk alleen van Hem – verwacht. Daar denken we namelijk altijd te klein van. Ik heb deze bespreking dan ook de titel gegeven: 'Werken of Vrucht'.

De wijze waarop we dat thema dit weekend uitwerken, ligt nogal voor de hand en is eigenlijk heel simpel. Ik heb het er vorige week nog met Petra over gehad; ik wist aanvankelijk even niet hoe ik het het beste kon indelen. Uiteindelijk ben ik bij de meest eenvoudige vorm uitgekomen: we gaan gewoon stapsgewijs door de Galatenbrief. We zijn begonnen bij Galaten 3, kwamen daarna in Galaten 4 en nu zijn we in Galaten 5 aangeland. Had ik daar nu werkelijk zo lang over moeten nadenken?

Vanmorgen hebben we al een gedeelte van Galaten 5 besproken en daar gaan we nu mee verder. Zo komen we uiteindelijk, na een lange inleiding, uit bij het tweeëntwintigste vers van dat hoofdstuk. Dat is het vers waar het eigenlijk om draait, het centrale thema: de vrucht van de Geest. Maar voor we daar zijn, pakken we eerst de draad op bij vers 18. Vanmorgen hadden we vers 17 als laatste besproken. Ik zal niet bij alles uitgebreid stilstaan en straks ga ik er zelfs wat sneller doorheen. Ik zal ook toelichten waarom ik dat doe, maar laten we hier de draad weer oppakken.

Geleid Worden Door de Geest en de Belofte ↑ hoofdstukken

Indien jullie echter door de Geest worden geleid... Ook hier staat trouwens letterlijk: "indien jullie door Geest worden geleid". Dat is nog wat anders. Niet "laat leiden", maar "indien gij door de Geest geleid wordt".

En wat was dat? Om even het geheugen op te frissen: door de Geest geleid worden. We hebben daar met name gisteravond bij stilgestaan. Wat betekent dat, die Geest? Wel, die Geest heeft te maken met Gods Woord, dat leven en Geest is. De Heer Jezus zegt dat ook ergens in de evangeliën (Johannes 6 vers 63, voor degenen die het na willen zoeken): "Mijn woorden zijn geest en leven." Dus als je dat Woord ontvangt, dan ontvang je met recht ook Geest en daarom leven. Die twee begrippen zijn synoniem; ook dat hebben we besproken.

Verder hebben we gezien dat door de Geest geleid worden alles te maken heeft met geleid worden door de belofte. Zoals Abraham een belofte kreeg van leven; leven uit de dood. Dat is ook — dat zagen we in Galaten 4 — die Geest. De Geest namelijk van de belofte, van dat levende en krachtige Woord van God dat in zichzelf de kracht heeft om te realiseren wat het zegt. Als God spreekt, gebeurt er wat. Daarom is er ook niets beters wat een mens kan doen dan zich gewoon vullen met dat Woord, en dan zul je zien wat voor uitwerking dat heeft.

Er moet natuurlijk geen zuurdesem bij komen. Dat is de Galatenbrief, hè: dat is werken, dat is zuurdesem. Maar dat pure Woord van God, dat is belofte, en dan ook uitsluitend belofte. Dat is leven, dat is power, dat is kracht. Dat is vooral het thema van vanmorgen geweest; daar hebben we in het bijzonder bij stilgestaan.

Uiteindelijk die vrucht van de Geest... Dat hebben we eigenlijk al verklapt, en we zullen het straks ook nog wel even zien, maar ik heb het vanmorgen ook echt aangetoond. Mijns inziens, als ik het misschien wat pretentieus uitdruk, maar goed: ik ben niet tegengesproken door dit gezelschap dat ik hoog aansla. Kritische geesten zitten hier onder u en ik ben er niet op weersproken. Volgens mij is het ook zo klaar als een klontje: de vrucht van de Geest is liefde. En die liefde, dat is de agapè; dat wil zeggen Gods liefde, die heel de schepping omvat en onvoorwaardelijk is. De vrucht van de Geest is die liefde.

Wel, dat is het: als hier staat "indien jullie door de Geest geleid worden", dan heeft dat te maken met die belofte, dan heeft dat te maken met de liefde van God. En dan staat er: "dan zijt gij niet onder de wet." Dan sta je niet onder Gods commando's van "dat moet je doen" en "dat mag je niet doen". Nee, dan is Gods Woord niet meer wat jíj moet doen — dat is werken — maar dan heeft het te maken met Gods belofte; wat Hij gaat doen, dat in jouw hart geschreven is. Hij belooft, Hij zegt: "Ik zal dat doen, Ik ga dat bewerken." Jij zult... niet in de zin van "jij moet", maar "jij zult dat doen". Ik voorzeg dat, en het is voor Mijn rekening om dat te realiseren.

En dat is niet onder de wet staan. Dan is die wet — Thora, onderwijs, Zijn Woord, hoe je het maar zeggen wilt, er zijn vele varianten op — geschreven in je hart. Het is trouwens niet eens een specifiek Paulinische of nieuwtestamentische waarheid; die staat al in de profeten van het Oude Testament. Om precies te zijn: Jeremia 31. We gaan verder. En dan...

De Werken van het Vlees ↑ hoofdstukken

Het is duidelijk wat de werken van het vlees zijn. We komen nu echt op een terrein waar we zo snel mogelijk doorheen moeten, want wij zijn niet zo van de 'werken'. Dat klinkt misschien wat 'lazy'. Ik had daar zojuist met Lizzie nog een heel gesprek over: Lizzie en 'lazy'. Ja, sorry, daar moet ik nu aan denken. Maar de werken waar Paulus het over heeft, staan in elk geval duidelijk tegenover geloof. Vlees staat tegenover Geest. Paulus zegt dat hij er verder niet zo veel over hoeft te zeggen, maar hij geeft wel een hele lange opsomming van maar liefst zestien voorbeelden. De zestiende telt niet helemaal mee, maar daar hebben we het nog wel even over.

Het is duidelijk wat de werken van het vlees zijn. Als het vlees – dat wil zeggen: de mens – gaat werken en produceren, dan leeft hij gewoon vanuit zijn impulsen. In de context van de Galatenbrief gaat het juist vaak over 'godsdienstig vlees'. Dat wil zeggen: juist wanneer je bezig wilt zijn voor God en zegt dat je bepaalde dingen wel of niet moet doen, dan blijkt juist de zonde geactiveerd te worden. Paulus zegt dat wanneer dat vlees geactiveerd wordt, wanneer de mens aan het werk gezet wordt en meent te moeten verdienen, dát 'werken' is. Werken is namelijk niet hetzelfde als doen. Werken is iets doen om te verdienen, toch?

Je kunt van alles doen zonder dat het werk is. Ik ken mensen die er 's avonds graag helemaal in het zweet vliegen; waarom ze dat leuk vinden, weet ik ook niet, maar goed. Dat is geen werk. Terwijl ze overdag op kantoor zitten – ik kijk naar niemand, hoor Petra, ik noem geen namen – en ze gewoon op een stoel zitten, en dát is dan werk. Dan komen ze 's avonds thuis en lopen ze zich helemaal in het zweet. Dat is dan vrije tijd, dat doe je voor je plezier. Waarom is dat geen werk? Omdat ze het niet doen om te verdienen. Ze vinden het gewoon leuk. Je doet het 'om niet', gewoon voor niets. De werken van het vlees daarentegen hebben ermee te maken dat de mens dingen doet om te verdienen. Eigenlijk blijkt ook uit die aanduiding dat het weer iets te maken heeft met godsdienstigheid: je doet het om te verdienen.

Het is dus duidelijk, zodat ik daarin ook een excuus vind om dit niet al te uitgebreid te bespreken. Maar die lijst staat er natuurlijk niet voor niets. Het lijkt me van belang om even te weten waar hij het over heeft. Hij geeft als eerste voorbeeld van de zestien – hou je vast – hoererij. In het Grieks staat daar porneia. Dat kennen we allemaal; ons woord porno is daar uiteraard direct van afgeleid. Strikt genomen is dat het lichaam uitgeven als koopwaar, letterlijk of figuurlijk. Zoals we dat ook vinden in 1 Korinthe 6 en 7, is het gemeenschap met een ander dan de eigen vrouw. Daar wou ik het maar even bij laten, want dat lijkt me vrij duidelijk. In de Bijbel heeft gemeenschap juist te maken met het 'één vlees' zijn en voor het leven met elkaar verbonden zijn in trouw – een kenmerk van de vrucht van de Geest. Hier is het juist het als koopwaar verwisselen.

Vervolgens noemt hij onreinheid. Eigenlijk staat er onzuiverheid, al of niet met een seksuele lading; dat hoeft niet per se. Ik heb expres die verwijzing erbij gegeven, omdat daaruit blijkt dat het helemaal niet per se een seksuele toespeling hoeft te hebben. Bij ons heeft dat woord onreinheid wel die klank, maar het is in elk geval onzuiverheid van welke aard dan ook. Daarna wordt losbandigheid genoemd. Dat is eigenlijk het broertje of zusje van die hoererij, want het heeft te maken met het zijn zonder band, zonder binding, zonder trouw en zonder aan elkaar verbonden te zijn. Dat is wat losbandigheid is. Vaak wordt het in één adem genoemd met hoererij. Ik heb hier een lijstje gemaakt van de interlineair en je ziet hoe dat ook in de NBG-vertaling is weergegeven. Soms wordt het vertaald met onmatigheid of ontucht, maar het geeft een aardige impressie van het begrip. Ik hoef dat verder denk ik niet uit de doeken te doen.

De lijst gaat verder. Wordt u al moe van deze werken? Nee? Nou ja, u zit er ook lekker bij. Afgoderij. Afgoderij is een ander aanbidden dan de ene God, namelijk de Vader. Paulus zegt: "Voor ons nochtans is er maar één God, de Vader." Al zijn er goden in menigte, voor ons is er maar één God, de Vader. Afgoderij is elk ander aanbidden dan die ene God. Ik moet erbij zeggen dat ik, als ik het zo formuleer, altijd de sterke indruk heb dat het christendom in hoge mate beïnvloed is door het heidendom. De hele leer van meerdere goddelijke personen, meer dan alleen God de Vader, is in feite een afgodisch idee. Ik kan het nu niet uitwerken en ik wil het ook niet, maar ik geef het toch even als gedachte mee.

Dan toverij. Dat is interessant, want in het Grieks staat daar pharmakeia. Het is niet zo moeilijk om daarin het woord farmacie te herkennen. Dat is een werk van het vlees. Ik zeg er wel bij: ons woord farmacie is niet één op één gelijk te stellen met het woord dat Paulus hier gebruikt, maar het zegt wel wat. Eigenlijk heeft het te maken met drugs, met bedwelming. We hadden het gisteravond nog even over 'behekst worden'; dat gebeurt juist ook door een ander te bedwelmen. Het idee van drugs zit daar ook in; het Engelse woord voor drugs is natuurlijk ook pharmacy. Ik heb onlangs nog een mooi boek hierover gelezen van Sietse Werkman, dat kan ik u zeer aanbevelen. En ik denk aan Carla Jaeken, die schitterende dingen heeft geschreven in verband met pharmakeia, dit Griekse begrip, en over hoe ons denken gedrogeerd is in haar boek over de heelheid van de mens.

We gaan verder: veten. Dit is de enige keer in de NBG-vertaling dat dit Griekse woord zo vertaald wordt; andere keren wordt het weergegeven met vijandschap. Een fete is een langdurige, aanhoudende en chronische vorm van vijandschap. In families, groeperingen en – niet te vergeten – kerken kan dat heel lang doorgaan, van generatie op generatie. Dan komt de vijandigheid als het ware in het DNA te zitten; dat is niet helemaal waar wat ik nu zeg, maar het zit er gewoon ingebakken. Vijandschap.

Eén ding moet duidelijk zijn bij deze hele opsomming. Soms zie je het heel duidelijk, soms misschien iets minder, en toch ontgaat de logica je niet als je er even over nadenkt: het heeft allemaal te maken met de ander of jezelf niet zien als geliefd. Ik bedoel: geliefd door Hem. Want dat hebben we vanmorgen al overwogen: elk mens, elk creatuur is geliefd. Als je mag wandelen met die bril op, dan kijken we zo naar elkaar, ongeacht of de ander gelovig is of niet. Dan zien we de ander als geliefd door Hem. Dat heeft niet te maken met aantrekkelijkheid of sympathie; het heeft te maken met het feit dat je Zijn werk bent. Een creatie van Hem, bedacht door Hem, en Hij gaat Zijn weg ook met jou.

En wel, dan is dit echt heel laag bij de grond. En dat bedoel ik zoals ik het zeg: vleeslijk. Dit is wandelen vanuit de prikkels die je hebt. Je vindt iemand onaangenaam – dat kan ook overgeleverde kennis zijn, want het is je zo bijgebracht. Vooral bij veten is dat zo. Dat is heel primair vleeslijk gedacht. Of bekijk je het vanuit Gods oogpunt? Elk mens is geliefd. Als je in die liefde mag wandelen, dan is het duidelijk dat dit allemaal werken van het vlees zijn.

En een heleboel – dat is ook wel een leuk woord in dit verband – ongein. Ongein betekent dus het tegenovergestelde van gein. Het is het ontbreken van gein, maar gein is genade. In de Hebraeussofia Jiddisj is dat gewoon overgekomen uit het Hebreeuws en het is genade. Zonder genade. Zonder de wetenschap van: je bent geliefd. Er zit ook geen enkele vreugde meer in; er zit geen gein in. Al die begrippen die ik hier noem, bij veten en twist: de lust vergaat je om te lachen. Het geeft een heleboel ellende.

Twist, nou ja, dat is ruzie, ruzie zoeken. Afgunst, nog zo eentje: het niet kunnen hebben dat de ander iets bezit. Het kan ook een positieve variant zijn: iemand is blij met iets en dan ben je jaloers daarop; dat zou ik ook wel willen. Maar dat is niet het misgunnen van de ander; je zou het alleen graag zelf ook willen hebben, zonder dat die ander het kwijtraakt. Dat is het mooie van blijdschap: dat kun je weggeven. Dan ben je het zelf niet kwijt, dan deel je het gewoon. Dan vermenigvuldigt het zich feitelijk. Afgunst is dus jaloezie.

Of wat dacht u van deze: uitbarstingen van toorn. Daar heb ik ook even de concordantie op losgelaten. Dat is mooi met die computerprogramma's, dat je zo op de knop kunt drukken. Met dank aan André die hier zit, die heeft het allemaal zomaar mogelijk gemaakt met dat ISA-programma. Dan zie je dat dit woord wat Paulus hier gebruikt, 'uitbarstingen van toorn', in de NBG wordt weergegeven met gramschap, grimmigheid, hartstocht, heftigheid, in opwinding of opwellingen van toorn. Nou ja, hier dus uitbarstingen van toorn. Wat het dan ook precies is, het is niet erg concordant eensluidend weergegeven, dat ziet u wel in dit lijstje. Maar het idee is iedere keer toch vrij parallel en identiek.

Uitbarstingen van toorn... en wat dacht u van deze: zelfzucht? Dat is zoals het in het Grieks ook gebruikt wordt; dat is met recht wat wij egoïsme noemen. Gericht zijn op het 'ik', alles naar jezelf toetrekken. Dat is duidelijk niet wandelen en leven uit de Geest van God. Dat wil zeggen: de ander zien als door Hem geliefd. Tweedracht, ja, dat is tweespalt, onenigheid. Een typisch werk van het vlees. Het heeft in wezen alles te maken met het voorgaande. Want kijk, deze lijst wordt gegeven niet omdat het allemaal afgebakende begrippen zijn; er is heel veel overlap. Zoals ik in het begin al zei: hoererij en losbandigheid zijn voor een deel ook gewoon identiek, hooguit worden er verschillende accenten gelegd. Maar dat geldt ook voor zelfzucht en tweedracht. Die tweedracht ontstaat vaak doordat mensen staan op zichzelf en op hun eigen gelijk, dat ze niet willen prijsgeven.

Dat heeft ook hiermee te maken: partijschappen. Hairesis, dat zijn eigenlijk secten. In het Engels zie je dat nog wat duidelijker: 'heretic', dat is een sectariër of een ketter. Maar bij ons heeft dat woord weer de betekenis gekregen van iemand die afwijkende leringen vertelt. Dan bedoelt men afwijken van de traditie; dat is dan een ketter. Overigens, ik ben ook een ketter. Nee, niet omdat ik rook! Maar een ketter is iemand met een ketterij, en in de praktijk betekent dat traditioneel: iemand die een lering, een opvatting of gedachten heeft die afwijken van wat traditioneel altijd verteld is. Dan ben je een ketter, want je hebt een ketterij. Het Bijbelse woord lijkt daar in feite niet eens op. Het Bijbelse woord voor sekten of sectariër is iemand die zich afleidt van het woord voor 'keuze', in de zin van iets favoriets. Een favoriet leerstuk of een favoriete leider, en dat als breekpunt van gemeenschap maken. Je wilt alleen maar contact hebben met mensen van jouw clubje en van die favoriete opvatting of van die favoriete spreker of leider, en dat is het dan. Dat is sectarisch. Dat is een partijschap. En elke groepering neigt daartoe. We hadden het er vanmorgen over: hoe kunnen mensen daartoe komen, daar weer in vervallen? Nou, in de praktijk heel gemakkelijk. Maar het is vlees. Ik wil zeggen: het is typisch menselijk, op dat laag-bij-de-grondse niveau gedacht. Het is niet de vrucht van wat Híj doet, van gericht zijn op boven en georiënteerd zijn op wat Hij belooft en zoals Hij spreekt over ons, over Zijn wereld en over Zijn toekomst.

Sekten, nijd... ja, dat wordt elders ook geassocieerd met jaloersheid en afgunst. Dat woord nijd lijkt me vrij duidelijk. Dronkenschap: bedwelmd worden door drank zodat je in wezen niet meer de controle hebt over je eigen verstand en je eigen doen en laten. Brasserij heeft daar ook alles mee te maken; dat heeft dan weer te maken met onmatig eten en drinken, het jezelf niet in de hand hebben.

En Paulus – inmiddels zijn we bij de vijftiende aangekomen – noemt dan nog: 'en dergelijke'. Eigenlijk is dat nummer zestien. Dat is helemaal een grote groep, want je zou de lijst nog veel langer kunnen maken natuurlijk. Maar Paulus vond het nu wel welletjes. Een groep van zestien voorbeelden die hij geeft, als ik deze even stiekem meereken. Een dubbel aantal. Ik kom er morgen – het is dan een nieuwe week – nog even op terug, op dat verband tussen deze zestien werken en de acht eigenschappen van de vrucht van de Geest.

Paulus zegt over al die dingen waar ik het nu over heb dat het werken van het vlees zijn. 'Waarvoor ik u waarschuw', zegt de vertaling, maar hij zegt: 'waarvan ik voorzeg'. Het is geen waarschuwing zo van: kijk maar uit want anders... Nee, helemaal niet. Hij zegt: ik voorzeg, ik wéét. Ook elders zegt hij dat. Laten we meteen maar verder lezen: 'dat wie dergelijke dingen bedrijven...' Dat is wel leuk, want het woord dat hier gebruikt wordt in het Grieks is ons woord 'praktiseren'. Je herkent het zelfs nog een beetje in het Grieks; ook 'praktiseren' komt via-via uit het Grieks. Maar dat 'bedrijven' is dus niet alleen maar eens een keertje iets doen. Een keertje iemand die nijd opmerkt of iemand die uitbarst in toorn – want ik weet zeker dat iedereen dan in deze lijst gerubriceerd zou kunnen worden. Dat lijkt me niet zo moeilijk. Maar hij zegt: wie dergelijke dingen bedrijven. Dat wil zeggen: doen als hun bedrijf, zoals wij dat ook zeggen. Wat is je business? Wat is je bedrijf? Waar houd jij je mee bezig? Wat is je levensinvulling? Wel, daarvan zegt Paulus: als dat je bedrijf is, als dat je levensinvulling is...

Geen Lotsdeel in het Koninkrijk en de Komende Aionen ↑ hoofdstukken

...dat die dergelijke dingen bedrijven het Koninkrijk Gods niet zullen beërven. Of, letterlijk staat er, dat zij daar geen lotsdeel in zullen hebben. En ik weet, dat moeten we dan toch maar even gezegd hebben, want als men zoiets leest – en Paulus brengt dat op diverse plaatsen in zijn brieven naar voren, in 1 Korinthe 6, Efeze 5, Kolossensen 3 – dan is dat eenzelfde gedachte.

Ik wil u even meenemen naar Efeze 5, want daar schrijft hij: "Want hiervan moet gij doordrongen zijn." En u ziet, ik heb het meteen maar doorgekrast. Zo ben ik dan ook wel weer. Zo staat het namelijk in de NBG: "Hiervan moet gij doordrongen zijn." Als u een Statenvertaling hebt – ik zeg het even voorzichtig, want ik steek mijn hand er niet voor in het vuur, maar als ik het me goed herinner is de Statenvertaling hier wel correct – dan staat er: "Gij weet." Klopt dat wat ik nu zeg? Ja, want er staat: "Want dit weet gij." Dat is een vaststelling.

Kijk, die moderne vertalingen zijn... Ik heb daar onlangs nog een blogje over geschreven. Hoe moderner de vertaling, hoe meer 'moetens' erin zitten. Dat is een leuke overweging om eens over door te denken, maar het is echt waar. "Hiervan moet gij doordrongen zijn" zegt hij helemaal niet; hij zegt: "Dit weten jullie." Hij stelt dat gewoon vast, dit is bekende stof. Dit weten jullie: dat in geen geval een hoereerder, onreine of geldgierige – dat is een afgodendienaar, iemand die geld als god heeft – een erfdeel of een lotsdeel heeft in het Koninkrijk van Christus en God.

Waarom moeten we dat even scherp krijgen? Ook hiervan moeten we weer goed doordrongen zijn; het is zaak om te weten wat het wel zegt en wat het niet zegt. Traditioneel is hier altijd uit geconcludeerd: zie je wel, degenen die zo'n levensstijl hebben, daar komt het never nooit meer goed mee. Die beërven of hebben geen lotsdeel in dat Koninkrijk van God, of zoals hier staat, in het Koninkrijk van Christus en God. Dat wil zeggen: in die koningsheerschappij van Christus.

Maar als je het zo zegt, zoals Paulus hier inderdaad formuleert, dan weet je ook meteen de oplossing. Want wat onderwijst de apostel nu juist? Wat is de hele boodschap die hij brengt? Hij bracht het evangelie aan elk mens van hun redding. We hebben het er gisteravond over gehad: God is de Redder van allen. Hij realiseert dat door tijdperken heen. We weten dat wij nu leven in een boze aion waar de leugen regeert, maar straks breekt er een heel nieuwe aion aan waarin het Koninkrijk van Christus gevestigd zal worden in deze wereld. Vanuit Jeruzalem zal het over de volkerenwereld worden gevestigd.

Ook daarna komt nog een andere aion, waarbij het Nieuwe Jeruzalem, die gouden stad, vanuit de hemel zal neerdalen. Dat is weer een nieuwe aion. Ook daar zal Christus heersen. In die aionen is er een lotsdeel weggelegd voor degenen die nu mogen geloven. Niet voor de anderen; van hen lees je dat hun deel gedurende die aionen, gedurende die tijdperken, in de tweede dood is. Zij zullen een tweede keer sterven en zijn daarmee dood. De heerlijkheid van die tijdperken zal aan hen voorbijgaan. Zij hebben geen lotsdeel in dat Koninkrijk. Is daarmee dus gezegd dat het met hen niet goed komt? Nee, natuurlijk niet!

Want we weten juist wat het onderwijs is dat de apostel geeft: Christus moet heersen totdat Hij uiteindelijk ook de laatste vijand zal hebben tenietgedaan. Die laatste vijand is de dood, en dan wordt de dood tenietgedaan. Oftewel: al degenen die dan nog dood zijn – namelijk voor een tweede keer – die worden alsnog levend gemaakt, als laatste lichting zeg maar. Zij zullen alsnog de heerlijkheid beërven. Dan zal ook het Koninkrijk door Christus volmaakt worden overgegeven, een Koninkrijk waar niemand meer van uitgesloten is. Zo'n Koninkrijk zal overgegeven worden aan zijn God en Vader. Daarmee is het eind goed, al goed. Dan valt er ook niemand meer buiten en blijkt God daadwerkelijk een Redder van alle mensen te zijn. Vandaar ook: dan wordt God alles in allen. Er is geen dood meer, dus ook geen mensen meer in de dood. Allen leven dan. Allen buigen voor Hem neer en geven Hem de eer; dan is alles rechtgezet en ook terechtgekomen. Niet omdat een mens daarvoor kiest, maar omdat God daarvoor gekozen heeft. Het is Zijn belofte; zo zal het gaan.

Inderdaad, gedurende die koningsheerschappij van Christus, dat Koninkrijk van Christus en God, die komende aionen, die machtige tijdperken waarin zij die nu geloven straks een geweldig aandeel zullen hebben... dat is een geweldige belofte. Maar daar zullen degenen van wie Paulus hier spreekt, en ook in die andere passage waar we het zojuist over hadden in Galaten 5, daaraan geen deel hebben. Dat is zijn onderwijs. Zodat alles matcht en alles klopt. De schriftplaatsen waarin dat universele van Gods heilsplan en van Zijn liefde staat, zijn net zo waar als wat hij hier schrijft: namelijk dat zij die niet geloven en die leven vanuit het vlees en dat als een bedrijf hebben, aan die tijdperken die nog gaan komen waarin Christus zal heersen, geen deel zullen hebben. Is dat een tegenspraak? Nee, onderscheid de tijden die nog gaan komen en het valt op zijn plek. Het klopt.

Kijk, als je alleen maar denkt vanuit het idee dat straks het einde van deze wereld is... Zo is dat traditioneel altijd verteld in de christelijke wereld: straks komt Christus, dat is de 'jongste dag' (ook al niet waar), en dan breekt een eindeloze eeuwigheid aan. Dan is het eeuwig wel of eeuwig wee; daar is de hemel en daar is de hel, en alsjeblieft, dat komt nooit meer goed met degenen die 'links' zitten. Ik zeg het nu even simpel, maar daar komt het op neer. Dat staat zo haaks op dat hele Bijbelse idee van aionen die nog te gaan zijn; tijdperken waarin God op Zijn tijd, voor ieder in zijn eigen rangorde, het wel gaat maken.

Dat is wat hij hier ook schrijft. Ik wil trouwens daarbij nog een schriftplaats noemen: 1 Korinthe 6. Ik wees zojuist al even op dit hoofdstuk waar Paulus iets soortgelijks zegt. In dat tiende vers had hij ook zo'n lijst opgezomd, niet zo lang als die in Galaten 5, maar toch. En dan zegt hij: die zullen het Koninkrijk Gods niet beërven, geen lotsdeel daarin hebben. Waaruit maar weer volgt dat het inderdaad zijn standaardonderwijs was; zo vertelde hij dat. Dan zegt hij ook: "Sommigen van jullie zijn dat ook geweest." Je hebt zo'n verleden. En dan zegt hij vervolgens... ja, er staat weer een kras doorheen, maar dat is geen fout van het programmaatje. In de NBG staat: "Maar gij hebt u laten afwassen." Ook hier moet ik de Statenvertaling weer een paar punten geven, want daar staat: "Maar gij zijt afgewassen." Toch? Gij zijt afgewassen; niet: gij hebt u laten afwassen. Zo staat het niet.

Gewassen, Geheiligd en Gerechtvaardigd ↑ hoofdstukken

Jullie zijn gewassen. De mens is daarbij, zoals het voorgesteld of gewoon grammaticaal geformuleerd wordt, het lijdend voorwerp. Jullie zijn gewassen. Wie deed dat? Wie was de wasser? Dat is God Zelf. Jullie zijn gewassen. Er staat niet eens: jullie hebben je laten afwassen, alsof de mens nog gevraagd wordt van: "Nou, wil je wel?" Nee, jullie zijn gewassen. Degene die God roept, als Zijn woord daar ingang vindt, dan doet Hij dat gewoon. Hij wast jou, Hij reinigt jou.

En daar staat er ook nog bij: "Maar jullie zijn geheiligd." Grappig trouwens dat hij dat aan de Korinthiërs schrijft, want dat was een gemeente waar een heleboel aan de hand was. Mensen die ook zeer vleeslijk bezig waren en vleeslijk dachten. Als ik "vleeslijk" zeg, denk ik altijd aan "vreselijk" – gek is dat, hè? Ik zeg altijd: het is bijna hetzelfde. Een Chinees moet er helemaal moeite mee hebben om dat verschil te maken tussen de L en de R: "Plezelijk."

Maar Paulus zegt: "Jullie zijn gewassen." En daar vind ik het evangelie dat we mogen kennen zo mooi aan. Het is werkelijk een goed bericht: God houdt van elk mens. Als God jou op het oog heeft om je nu te roepen, dan roept Hij je. Er is geen houden aan. Dan roept Hij je, dan ga je de knieën buigen en dan blijf je. Is dat ons werk, is dat onze keuze? Nee, Hij overweldigt jou gewoon met Zijn woord. Hij overtuigt je ervan. Dat is ook de rust die we hebben als we het woord doorgeven. We hoeven het niet te verkopen; we hoeven het evangelie niet te slijten. Soms valt het ook helemaal niet te slijten. Ik dacht daar gisteravond nog aan toen we er een gesprek over hadden: je raakt het soms aan de straatstenen niet kwijt. We hebben de mooiste boodschap die er is en je loopt dan tegen die muur op. Nou ja, dat is overdreven, want er zijn godzijdank ook velen die zo afgeknapt zijn op al die religieuze koek dat ze hunkeren naar een écht goede boodschap.

Ze weten diep in hun hart: God is er natuurlijk. Hij is er. Maar is er echt een goed bericht? Is er echt een blijde boodschap waar ik op kan steunen, waar ik blij om kan zijn? Waardoor ik niet alleen kan sterven, maar waar ik ook gewoon mee kan leven met een opgeheven hoofd? Waar ik op kan staan en wat houvast geeft. Bij ons thuis hebben we altijd problemen met de trapleuning; daar hebben we geen houvast. Maar dat is het probleem meestal niet. Het gaat om die hóuvast. Echt, hou vast. Gewoon dat je weet: dit zijn de normen. En dan bedoel ik niet: zo moet ik handelen, maar dit is de leidraad. Dit zijn de vaste gegevens waar we vanuit kunnen gaan. Er is een God. En dat mogen we uitdragen. We kunnen het tegen iedereen zeggen, ook al zijn ze afwijzend en al zijn het geliefden van je die er niks van willen weten. Dan denk ik: je kunt toch tegen ze zeggen: "Je bent geliefd. God weet je heus wel te vinden. Op Zijn tijd hoor, maak je je er geen zorgen over." Ik weet wel, als ik het zo zeg, dan zeggen mensen: "Is dat niet al te gemakkelijk? Maak je de mensen daarmee niet gemakszuchtig?" Nee, het is de waarheid. Dit is wat je ze mag zeggen: "Je bent geliefd. Er komt een moment dat het zal landen in je hart. Is het niet nu, dan is het morgen. En als het niet morgen is, dan is het overmorgen."

Ja, hoe kom ik er nu op? Maar goed, het ging even over: "Jullie zijn... jullie zijn..." Oh ja, daar ging het over. De mens is hierin lijdend voorwerp. Als Hij je roept, dan wast Hij je ook. Dan reinigt Hij je, dan heiligt Hij je ook. Dan zet Hij je apart. Dan word je ook een heel apart figuur trouwens hoor, echt een aparteling. Nou begrijp ik ook die gedachte: het zijn van die aparte mensen. Ja, natuurlijk, dat is wat geheiligd is.

"Maar jullie zijn gerechtvaardigd." Ik heb geloof ik al eerder dit weekend even opgemerkt dat dit niet zomaar een administratief gegeven is, zo van: nu sta je in de boeken als rechtvaardig. Nee, Hij máákt jou rechtvaardig. Hij overtuigt je van Zijn woord, van Zijn belofte. En dat is precies wat rechtvaardigheid is. Dat is niet een keurig, fatsoenlijk leven – netjes, moralistisch of burgerlijk. Dat zijn allemaal van die ideeën die niets te maken hebben met de Bijbel. Het idee is: God is het die gesproken heeft en daar mag je op steunen. En als je dat doet, dan rekent God dat tot rechtvaardigheid.

Nou ja, en wat de vrucht daarvan is, daar zullen we het over hebben. Maar even nog dit: jullie zijn gewassen, jullie zijn geheiligd, jullie zijn gerechtvaardigd. Hoe? Wel, door de naam van de Heer, Kurios, Jezus – Yahweh is redder – Christus, de Gezalfde. Trouwens, de Gezalfde met Zijn Geest. Door Zijn opstanding uit de doden; God heeft Hem Zijn Geest gegeven en Hij kreeg leven en Hij stond op uit de doden. Dat is de Christus. Door die naam te horen en doordat die je treft in het hart. Op het moment dat dat hier aanslaat, dat Hij je dus overtuigt, dan wast Hij je ook, dan heiligt Hij je en dan rechtvaardigt Hij je. Dan doet Hij dat. Dat is Zijn werk.

Ik wil nog eventjes iets zeggen over wat er in de vertaling staat over dat "waarschuwen". Alsof Paulus die gelovigen die de Geest hadden, nu waarschuwt van: "Ja, maar kijk maar uit dat je niet buiten de boot valt." Nee, hij voorzegt het, hij stelt het gewoon vast. Degenen die geloven, die hebben dat bedrijf niet meer; die staan in een heel ander leven. Ik zeg niet dat ze niet kunnen worstelen met bepaalde dingen. En terwijl ik dat zo zeg, dan weet ik dat er een heleboel zijn die zeggen: "Ah ja, dat herken ik wel." Nou, gefeliciteerd! God is aan het werk. Hij is nog niet klaar met je.

Maar je krijgt een heel andere levensinvulling. Je leert de liefde Gods kennen en die vrucht waar we het over gaan hebben in het volgende vers, dat is juist iets wat tot ontwikkeling komt. De vrucht zet zich ook niet van de ene op de andere dag; die wordt groter. De vrucht wordt gevoed en door de omstandigheden groeit die vrucht – door weer en wind en door zonlicht. Jullie zijn gewassen, jullie zijn geheiligd, jullie zijn gerechtvaardigd door de naam van de Heer Jezus Christus. Ziet u dat Hij degene is die handelt? En wij zijn daarin echt lijdend voorwerp. Vertel het maar, en dan zul je zien wat dat voor uitwerking heeft. Er staat hier ook nog bij: "Door de Geest van onze God." Maar goed, daar hebben we het dit weekend over, over wat de Geest bewerkt en uitwerkt en aan effecten sorteert.

Maar nu komen we eindelijk bij dat vers. We hebben het er vanmorgen natuurlijk al even over gehad, over vers 22. Maar dat was eigenlijk alleen maar een zijpaadje om aan te tonen dat de vrucht van de Geest liefde is. En toen heb ik de connectie gelegd met 1 Korinthe 13, waarin je al die eigenschappen die hier genoemd worden op een soortgelijke wijze weer tegenkomt. Niet één op één, maar op een soortgelijke wijze in dat hoofdstuk, zodat liefde al deze eigenschappen omvat. De vrucht van de Geest, dat wat de Geest aan effect sorteert daar waar Hij actief is, dat is liefde. Namelijk de liefde Gods, die onvoorwaardelijk en alomvattend is. Nou, daar hebben we het al over gehad.

De Vrucht van de Geest Is Liefde ↑ hoofdstukken

De vrucht van de Geest is liefde. Zoals het plaatje met die Engelse woorden en dit vers prachtig aangeven, is het liefde; al die eigenschappen die vervolgens genoemd worden – acht stuks in totaal – zijn omgegroepeerd als eigenschappen van wat liefde is. U weet: God heeft ons lief en dus is Hij geduldig met ons. God heeft ons lief en dus is Hij blij met ons, enzovoort. Als je wandelt in de liefde Gods en de ander ziet als geliefd, dan komen diezelfde eigenschappen vanzelf boven. Ik zeg 'vanzelf', en dat bedoel ik ook letterlijk in de zin van een vrucht.

U begrijpt dat 'vrucht' hier een tegenstelling vormt. Het is de vrucht van de Geest, en die staat tegenover de werken van het vlees. Geest tegenover vlees, werken tegenover vrucht. Werken is iets waarbij je bezig bent om iets te verdienen, maar een vrucht groeit vanzelf. Dat is inderdaad geen mensenwerk. Het enige wat van belang is, is dat de plant gegrond is in goede bodem; dat je jouw bodem vindt in Gods genade en dat je gevoed wordt door Zijn woord en Zijn belofte. Als de plant op andere grond komt te staan, dan gaat die vrucht verdorren. Maar goed, daar hadden we het al over.

De vrucht van de Geest is liefde, en dat is dus de liefde Gods. Ik geloof dat ik er al even op gewezen heb, maar ik doe het hier graag nog een keer. In hoofdstuk 4 vers 19 van de eerste Johannesbrief zegt Johannes: "Wij hebben lief, omdat Hij ons eerst heeft liefgehad." Onze liefde is daarmee niets anders dan een reflectie, een weerspiegeling van Zijn liefde. Waar ik mij bewust ben van het feit dat Hij mij, maar ook deze hele wereld liefheeft, daar heb ik Hem ook lief. Hem kennen is Hem liefhebben. Als je Hem niet liefhebt, dan ken je Hem nog niet. Als je Hem werkelijk zou kennen, dan zou je Hem liefhebben.

Nu zeg ik een paar keer hetzelfde, maar het idee is dat Zijn liefde zo overtreffend is dat op het moment dat een mens daarvan overtuigd raakt, hij niet anders kan dan Hem liefhebben. De vrucht van de Geest, dat wat de Geest uitwerkt, is liefde. En dan krijg ik dit... Oh wacht even, dat had ik nog even moeten corrigeren. Als dit op internet gaat, dan ga ik het alsnog veranderen: hier hoort eigenlijk een dubbele punt te staan. De vrucht – niet de vruchten – van de Geest is liefde. Punt. Sterker nog: een dubbele punt. De dingen die nu nog gaan volgen, zijn namelijk beschrijvingen van dit woord: de liefde Gods. De vrucht van de Geest is de liefde, agape.

Blijdschap en Vrede (genade Om Niet) ↑ hoofdstukken

Het eerste kenmerk dat genoemd wordt, is blijdschap. In het Grieks is dat het woord chairo, wat alles te maken heeft met het woord charis. De grondbetekenis van charis is vreugde – en dan specifiek: vreugde om niet. Je bent blij, gewoon gratis. Je ontvangt iets wat je blij maakt. In de Griekse literatuur buiten het Nieuwe Testament had het woord de betekenis van alles wat een mens verheugt. Een goed glas wijn, dat was charis. Iets waar je van geniet en wat je krijgt aangeboden. Het is een mooi beeld in dit verband: vrucht. Het komt uit de kelder, je hebt het glas en je zegt: "Op het leven!" Nou, dat is genade: verheuging om niets.

Dat is wat ik in deze studies ook naar voren wil brengen. Niet alleen wat er staat, maar ik wil ook de samenhang en de logica ervan laten zien. Als je inziet dat de vrucht van de Geest de liefde Gods is, waarom is het eerste kenmerk dan blijdschap? Wel, dat is omdat je weet dat God van elk schepsel houdt. Dat is de liefde Gods: onvoorwaardelijk. Vraag dus niet van wie jij bent, kijk niet naar je gezicht en kijk niet naar je achtergrond. Het is volstrekt onvoorwaardelijk; Hij houdt van jou. Maar dat betekent dat als de grote God, jouw Schepper, van jou houdt, het daarmee ook gegarandeerd is dat het goed gaat komen. Hoe diep de weg ook mag gaan en hoe lang het ook mag duren, het gaat goedkomen. Laat ik u dit zeggen: daar word ik verschrikkelijk blij van om dat te bedenken. Je bent geliefd door God. Vergis je niet: door Degene die jou gemaakt heeft. En als Hij jouw Schepper is, als Hij Degene is die jou bedacht heeft, dan weet Hij jou ook te vinden, waar je je nu ook bevindt. Hoe verloren je ook bent of hoe vijandig je misschien ook bent, dat maakt niet uit. Wat dacht je nou? Je bent Zijn eigen maaksel. Denk je dat Hij jou niet weet te vinden? Hij gaat alles welmaken, want Hij houdt van je. Dat laat Hij toch niet gaan? Je bent geliefd en daarom is een heilrijke toekomst gegarandeerd.

"Everything will be okay in the end. And if it's not okay, it's not the end." Dat staat op een weblog die ik wel eens bezoek, van Rob Bijzak. Een schitterende tekst: een goede afloop is gegarandeerd. Daarom is het eerste kenmerk dat, als je die Geest van God en de belofte van Hem kent en de liefde Gods leert kennen, je er blij van wordt. Het is een blijde boodschap, dus het is logisch dat je daar blij van wordt. Blijdschap is het eerste kenmerk.

Ik wil er nog even op wijzen – en dat wil ik bij elk punt uit het rijtje doen – dat er ook een contrast is. Al deze eigenschappen komen juist aan het licht tegen een achtergrond van droefheid en teleurstelling. Die vreugde en blijdschap worden juist dan zo opvallend, en zijn ook duidelijk het werk van Hem, wanneer de omstandigheden geen reden geven om blij te zijn. Stel je voor dat je je in droevige omstandigheden bevindt, waarom dan ook, of dat je teleurgesteld bent door mensen of door dingen die gebeurd zijn. Als je dan de liefde van God voor jou en eigenlijk voor de hele schepping beseft, dan word je blij. Misschien met de tranen in de ogen, maar je bent wel blij. Want we weten: het is een goede handel. Juist tegen die donkere achtergrond gaat dit stralen. Een ster gaat immers pas stralen, of je gaat hem pas zien, tegen een donkere achtergrond. Zo werkt dat.

In het algemeen geldt dat we de kennis van het goede alleen krijgen door de kennis van het kwade. Het is zo logisch, maar zoveel mensen hebben daar moeite mee. God is de Schepper van alles: van licht en duister, van goed en kwaad. En de kennis van het goede is niet los verkrijgbaar; kennis van het goede is altijd verbonden aan de kennis van het kwade. De eerste keer dat die term al gebruikt wordt, is bij die boom in de hof. Er stonden wel twee bomen, maar het was de boom van kennis van goed en kwaad. Het was niet een boom van kennis van het goede en een aparte boom van kennis van het kwade. Nee, het was één boom. Die kennis van goed en de kennis van kwaad is niet los verkrijgbaar; het is één. Kennis van God krijg je alleen door het kwade te ondervinden, in welke vorm dan ook. Als theorie is dit heel simpel, maar in de praktijk is het wat lastiger. Maar goed, als je het in theorie niet weet, zul je het in de praktijk ook niet leren. Je moet eerst die ondergrond hebben.

Het tweede kenmerk is vrede. Dat is de vrede Gods, Zijn vrede, onder alle omstandigheden en juist te midden van onrust. Juist dan komt het aan het licht, als alles tegenzit. Er is onrust genoeg in de wereld, en als het niet de wereld in het groot is, dan is het wel om je heen in je eigen leventje. Soms kan het verschrikkelijk onrustig zijn, maar als daar dan die wetenschap is dat er één God is, dan weet je dat er niets uit de hand loopt. Hij heeft vrede. Dacht u nou werkelijk dat God met de handen in het haar zit en bij wijze van spreken denkt: "Oh, het loopt uit de klauwen"? Natuurlijk niet. Hij weet het, Hij overziet het en Hij plaatst alles. Hij heeft vrede. Als die vrede van Hem in jouw hart komt, dan is dat de vrede Gods die inderdaad alle verstand te boven gaat. Het valt niet te beredeneren of te argumenteren, maar het maakt zich van je meester: vrede.

Het is goed om te zeggen dat blijdschap en vrede eigenschappen zijn die zich in het hart bevinden. Je bent blij en er is vrede in het hart. De brieven beginnen ook altijd zo: "Genade zij u en vrede." Als je die twee eigenschappen hebt, dan heeft dat alle andere kenmerken tot gevolg. Ik zei eerder al dat de liefde al deze acht eigenschappen omvat, maar nu zeg ik daar nog iets bij: blijdschap en vrede zijn de basis voor de volgende zes eigenschappen. Als je namelijk blijdschap en vrede in het hart hebt – Zijn vrede – dan zul je ook die andere eigenschappen gemakkelijk vertonen. Sterker nog, die zijn daar een uitwerking van. Als je namelijk geen vreugde en vrede hebt, of zoals we wel eens zeggen: "niet goed in je vel zit", wat gebeurt er dan? Dan ben je kort aangebonden en kun je niet meer zachtmoedig en mild reageren. Het gebrek aan vrede is vaak de oorzaak van ongeduld en al die andere negatieve eigenschappen. Maar die zijn een gevolg van het niet kennen of het niet beseffen van de liefde Gods, waardoor de blijdschap en vrede uit je hart verdwijnen. Misschien branden ze nog op een waakvlamniveau, maar ze doen hun werk niet als een lichte laaie in je leven. Op welk niveau zijn die genade en vrede aanwezig? Want als je blijdschap en vrede hebt, dan krijg je ook die andere eigenschappen.

Lankmoedigheid, Vriendelijkheid en Goedheid ↑ hoofdstukken

Lankmoedig, dat wil zeggen: geduldig. Wanneer komt dat uit de verf? Als alles wat je wenst meteen daar is, dan heb je geen geduld nodig. Trouwens, dan komt geduld ook niet uit de verf. Geduld komt aan het licht op het moment dat je moet wachten, als dat wat je verwacht of zou willen hebben, uitblijft. Dat je maar wacht en wacht... We hadden het er vanmorgen al even over in verband met ziektes, maar ik kan nog honderd andere omstandigheden bedenken. En als ik het niet doe, dan bedenkt u dat voor uzelf misschien wel, waardoor uw geduld op de proef gesteld wordt. Maar als je weet dat er Eén is die alles plaatst en ook timet – vergeet niet: Hij timet alles. Niet alleen het einddoel is het beste, maar ook de weg ernaartoe kun je helemaal aan Hem toevertrouwen. Ik geef toe, Zijn tijden zijn niet de onze. Maar ja, hallo, wij zijn ook God niet. Daar hoeven we ons ook niet voor te excuseren. Je hoeft dat helemaal niet eens te begrijpen als je Hem vertrouwt: "U bent God en bij U gaat nooit iets mis." En dus kan ik geduld oefenen met die persoon of met die situatie.

Vriendelijkheid. Ik ga nog even verder. Daar hadden we het vanmorgen trouwens ook al even over, toen het ging over het woord goedertierenheid. In 1 Korinthe staat exact hetzelfde: goedertierenheid. Ik hoef u niet te vertellen dat de wereld daar doorgaans niet door gekenmerkt wordt, door vriendelijkheid. Maar in wezen is dat ook weer het resultaat van het gebrek aan vrede en vreugde. Wanneer er onvrede en ongein in het hart is, dan is er ook geen motief, geen motivatie om vriendelijk te zijn. Logisch. Als je daarentegen blij bent – u weet het toch allemaal? Als iemand blij is, om welke reden dan ook, dat kan door heel alledaagse, banale omstandigheden zijn, maar als je dan blij bent, dan vind je alles goed en dan kun je alles hebben. Dan ben je geduldig en dan ben je vriendelijk naar iedereen, dan wil je iedereen wat geven. Dat blijkt vaak maar van korte duur te zijn omdat er bepaalde omstandigheden veranderen, maar we hebben het nu over de vrucht van de Geest: het besef van Gods liefde. Dat is een constante, dat verandert niet. Het heeft niets te maken met wat je hebt of krijgt of wat er zich voordoet. Het is een wetenschap. Als je dat weet van die liefde Gods, dan heb je daar ook altijd de bron om vriendelijk te zijn. Goedertieren, om te "tieren" in je goedheid. Het blijft mooi hoor. Tieren, ja, dat kan ook nog een andere betekenis hebben – lastig hè, taal soms – maar goed.

En dan nog goedheid. Dat woord heeft in het Grieks te maken met agathos. Dat heeft te maken met weldadige effecten: het goede op het oog hebben voor een ander, of in ieder geval gaat het om het goede effect. Er is nog een ander woord dat meer gaat over bijvoorbeeld een goed cijfer behalen, maar dat is niet agathos. Agathos wil zeggen: je doet iets wat een goede uitwerking heeft. Je bewijst goedheid, bijvoorbeeld te midden van erbarmelijke omstandigheden. Juist ook hier zie je weer: waarin kun je die goedheid bewijzen? Als de omstandigheden erbarmelijk zijn of als er nood is, dan kun je goedheid bewijzen. Al deze eigenschappen van God zijn ook pas aan het licht gekomen tegen die zwarte achtergrond. Zou het allemaal pais en vree geweest zijn, dan zouden we nooit hebben geweten dat God van ons houdt, en zeker niet hoeveel Hij van ons houdt. Het bewijs zou in elk geval ontbreken.

Trouw, Zachtmoedigheid en Zelfbeheersing ↑ hoofdstukken

Trouw. Nou, dat is nog zo’n gegeven. Het zijn hele spaarzame dingen; je moet ze met een lampje zoeken in de wereld. Maar trouw is een kenmerk van dat wat Gods Geest en Zijn liefde bewerkt. Trouw. Het woordje heeft ook te maken met betrouwbaarheid. Het is trouwens hetzelfde woord als geloof. Ja, waar komt dat uit aan het licht? In omstandigheden van ontrouw, van leugen en van bedrog. Ja, dat kan in een 'trouwerij' zijn — ik bedoel in het huwelijk. Dat heet dan een trouwerij, maar er is heel veel ontrouw. Maar als de ander dan ontrouw is... dat is het geweldige van hoe de Bijbel ook over trouw schrijft. God is trouw. Al is Zijn partner of Zijn schepping ontrouw, Zijn trouw blijft staan. Nou, onze trouw mag daar een reflectie van zijn.

Ik moet verder gaan want we moeten echt afsluiten. Maar die laatste twee moet ik toch even nog genoemd hebben. Zachtmoedigheid. Dat is het woord dat te maken heeft met mildheid, met begrip; wij zouden misschien ook zeggen: nuance. Paulus geeft in ditzelfde verband een mooi voorbeeld. Want als we nou twee of drie verzen verder lezen in dezezelfde brief — dan zijn we inmiddels aangekomen in hoofdstuk 6 van Galaten — dan lees je dat hij schrijft in Galaten 6 vers 1: "Broeders, zelfs indien iemand op een misstap betrapt wordt, helpt gij die geestelijk zijt hem terecht in een geest van zachtmoedigheid." Hetzelfde woord van mildheid. En waarom? Er staat bij: "ziende op uzelf; gij mocht ook eens in verzoeking komen." Of toch... verbeeld je maar niks, want je kunt natuurlijk wel hele harde oordelen over een ander hebben, maar hoe zou jij zijn in dezelfde omstandigheden? Mensen zijn soms zo verschrikkelijk hard in een oordeel. Ja, dan ken je jezelf nog niet een klein beetje. Wees mild. Probeer je eens te verplaatsen in de situatie van anderen. Als je de ander als geliefde ziet, is dit een logische eigenschap. Dan ga je dat namelijk vanuit Gods optiek bekijken. Dat maakt je mild.

En dan tenslotte nog zelfbeheersing. Letterlijk is dat het woord 'inhouden'. Als je het woord ontleedt in zijn elementen, dan staat er: 'je inhoud'. Het vermogen om je in te houden. Waarom? Nou, daar hadden we het al eerder over. Je wordt beheerst en je beseft de liefde Gods. En van die liefde Gods wordt gezegd: "zij zoekt zichzelf niet." En dus kun je je inhouden. Het gaat er niet om: "je mag iets niet doen". Dat is moralistisch; dat zijn niet onze manieren. Nee, je ziet de ander en jezelf als geliefd en dus zoek je jezelf niet en dus kun je je inhouden. Het is ook een krachtbron. Als je vrede en vreugde in het hart hebt, dan geeft dat je kracht om te doen waarvan je weet: dat moet gedaan worden. Zo is het. Dat is een power in zichzelf. Het is de vrucht van de Geest.

📝 Samenvatting & Transcriptie: De Vrucht Van De Geest (GB-weekend deel 4)

Samenvatting van deze toespraak

De vrucht van de Geest is een uitwerking van Gods onvoorwaardelijke liefde die acht eigenschappen omvat, symbool voor volheid en een nieuw begin. Deze vrucht is onlosmakelijk verbonden met de symboliek van het licht en de gouden kandelaar in het heiligdom. De hemelse Hogepriester vult de gelovigen als lichtdragers in een donkere wereld voortdurend met de olie van Zijn Woord en Geest. Daarnaast reinigt Hij hen en zorgt Hij ervoor dat Zijn boodschap gehoord wordt, geïllustreerd door de gouden belletjes aan het priestergewaad. Dit dragen van de vrucht van het licht is volledig Zijn werk en pure genade.

“Hij vult ons, die kandelaar, de lichtdragers in een donkere wereld, met olie. Hij geeft Zijn Woord, elke keer voldoende.”

De Vrucht van de Geest en Gods Onvoorwaardelijke Liefde ↑ hoofdstukken

Het hele weekend staat in het teken van dit onderwerp. Dat zeg ik even voor degenen die hier alleen voor deze ochtend zijn en zomaar binnenvallen, en die dus de voorgaande bijeenkomsten hebben gemist waarin we over dit thema hebben gesproken en het hebben uitgespit. De vrucht van de Geest is een thema dat ontleend is aan Galaten 5 vers 22. Het gaat over, kort gezegd, dat wat God aan vrucht kan produceren in ons leven. En de manier waarop ik het zeg, drukt ook exact uit hoe het gaat en hoe het werkt. Het is namelijk Zijn werk, Zijn werkzaamheid: de vrucht van de Geest. Daar tegenover staan de werken van het vlees, de prestatie die een mens levert.

Deze dagen zijn wij erg bepaald bij de dingen omhoog; we bedenken de dingen die boven zijn. We kijken naar omhoog, naar een machtig God. We hebben er zojuist ook over gezongen en dan kijk je precies in de goede richting om opgewekt in het leven te mogen staan, met een opgeheven hoofd. Bovendien hebben we alle reden om vooruit te kijken. Over die vrucht van de Geest wil ik het ook vanmorgen hebben. Ik wil dat in een wat afgebakend terrein behandelen en ik wil u vanmorgen heel graag eens bepalen bij het onderwerp: de vrucht van het licht. Dat is wat cryptisch misschien als ik het zo zeg, maar het is namelijk zo dat... nou ja, ik zie dat er een ander diaartje staat. Maar laat ik dan eerst nog even dit zeggen voordat ik dat zal toelichten.

Het thema is dus de vrucht van de Geest en het kan geen kwaad om dat eens even goed voor het voetlicht te plaatsen. De vrucht van de Geest, dat is liefde. Ook dat is iets wat we dit weekend uitgebreid besproken en benadrukt hebben: de vrucht van de Geest is liefde. Dubbele punt: al deze eigenschappen, dit achttal, zijn kenmerken, beschrijvingen en eigenschappen van liefde. Namelijk Gods liefde, agape, de onvoorwaardelijke liefde zoals Gods liefde uitgaat naar heel Zijn schepping. Hij houdt van Zijn creatuur; Hij is zelf de bedenker en de maker daarvan.

Welnu, als die Geest, Zijn Geest, Zijn kracht in ons actief wordt, dan produceert dat precies wie Hij is, namelijk liefde. Vandaar ook die reflectie, de weerspiegeling, en dat resulteert in al deze eigenschappen. Die liefde, ja wat is dat? Waar hebben we het dan over? Nou: blijdschap, vrede, lankmoedigheid – dat wil zeggen geduld – vriendelijkheid en goedheid. Het hangt er een beetje vanaf welke vertaling je daarvoor raadpleegt, maar het idee blijft in elk geval iedere keer hetzelfde. Goedheid is het heilzame effect voor de ander op het oog hebben; dat is God. Als Zijn liefde vaardig wordt in ons leven, dan produceert dat exact dezelfde eigenschappen.

Trouw, dat wil zeggen betrouwbaarheid; je houden aan je woord zoals God dat ook doet. Zachtmoedigheid heeft te maken met inschikkelijkheid. En zelfbeheersing: niet jezelf zoeken. Daar gaat het niet om, maar om Hem en daarmee ook het heil van de ander. Dat is een beschrijving van de liefde Gods. Zoals gezegd is dat een achttal eigenschappen die we vinden. Het is niet zoals meestal gezegd wordt: "Ja, de vrucht van de Geest is liefde." Nee, de vrucht van de Geest is liefde, en dan volgen die acht eigenschappen daarvan.

De Symboliek van het Getal Acht: Volheid en een Nieuw Begin ↑ hoofdstukken

En dat is wel een mooi getal: acht. Acht! Ja, zoals u het hier ziet, vind ik het ook erg mooi. Want de acht bestaat eigenlijk uit twee drieën die aan elkaar gespiegeld zijn. En dat zet ons ook meteen op het goede spoor, want het heeft te maken met de derde dag en wat op die derde dag aan het licht kwam. Dat is al vanaf het allereerste begin het geval; lees het maar na in Genesis 1. De derde dag was de dag dat het leven tevoorschijn kwam. Maar zoals bekend is het bovenal dé dag dat de dood eens en voor altijd werd overwonnen, en daar spreekt het getal acht ook van. Het heeft te maken met een nieuw begin, met nieuw leven.

Kijk, in de Bijbelse symboliek — en dat is zelfs buiten de Bijbelse sfeer het geval — is het zo dat zeven staat voor volheid. Het is zelfs heel bijzonder dat het Hebreeuwse woord voor zeven, sheba, ook de betekenis van volheid heeft. Als u de King James-vertaling hebt van Psalm 16 vers 11, dan wordt er gesproken over "the fullness of joy". Ik geloofde zojuist even dat het over Zijn genade ging, maar het gaat in ieder geval over volheid. Dat woordje volheid is hetzelfde woord als het woord voor zeven, zodat zeven in de Hebreeuwse denkwereld ook de gedachte van volheid heeft. Het zijn identieke begrippen: zeven is volheid en volheid is zeven. Die twee zijn onlosmakelijk aan elkaar gekoppeld.

Wat ook niet zo hoeft te verbazen, want we zien dat terug in de schepping. Je hebt de zeven kleuren die als een embleem van Gods trouw aan de hemel staan weerspiegeld: de zeven kleuren van de regenboog. Het is ook het getal van de tijd: de zeven dagen van de week. Het is een getal dat de muziekwereld markeert; men spreekt over de zeven tonen en daarna een octaaf, dus acht. Maar die acht is weer een nieuw begin. Die zeven komen we op alle mogelijke manieren weer tegen. Ik hoorde ooit eens een vogeldeskundige vertellen hoe het getal zeven ook in de vogelwereld iedere keer weer terugkomt als het gaat om de broedtijd. Het enige voorbeeld dat ik zelf zo weet is dat een kip drie weken zit, zoals ze dat zeggen, en dat is drie keer zeven. Maar er werden tal van voorbeelden genoemd waarbij die zeven iedere keer weer terugkomt, of het nu zeventallen zijn of veelvouden van zeven.

Hierbij dringt de logische consequentie zich aan ons op dat de acht kennelijk iets te maken heeft met overvloed. Want als zeven volheid is, wat is dan acht? Nou, dat is wat de volheid overtreft: overvloed, maar daarmee ook een nieuw begin. Als de zeven vol is, dan begint er bij de acht weer iets nieuws. En dat vind je ook op alle mogelijke manieren uitgebeeld. Ik noemde zojuist de derde dag. Jezus stond op op de derde dag, maar dat was daags na de Sabbat. Het was dus de eerste dag van de nieuwe week. We hebben hier drie jaar geleden een studieweekend gehad, ook een Goed Bericht-weekend, en toen hadden we het over de dagen van Hefezach en hebben we dat vrij uitgebreid behandeld. De Heer Jezus stond op daags na de Sabbat, op de dag van de eerstelingsgarve. Maar dat was dus de eerste dag van de nieuwe week. Die achtste dag is daarmee dus ook weer de eerste. Zoals ik net het octaaf noemde: do-re-mi-fa-sol-la-ti-do. Die laatste 'do' is de achtste, maar ook weer de eerste van een nieuw begin.

Dat vind je op alle mogelijke manieren terug en dan wil ik u ook nog op iets eigenaardigs wijzen. Het Hebreeuwse woord voor acht is smoneh. Dat heeft dezelfde stam, of dezelfde letters, als een ander woord dat je in het Hebreeuwse denken herkent, namelijk shemen. Dat is olie, waarbij ik erbij moet zeggen dat olie in de Bijbel nooit dat zwarte spul uit de ondergrond is, maar het heeft altijd te maken met iets uit de hemel, namelijk met de vrucht van de olijf. Het is leven met licht. Ik kom daar straks nog op terug, maar vandaar ook de link met shamajiem, dat is de hemel of de hemelen. Smoneh, acht, heeft dus iets te maken met olie en het heeft te maken met de hemel. Waarom noem ik dat nu ook in verband met dit onderwerp?

De Vrucht van het Licht en de Eenheid van de Schriften ↑ hoofdstukken

Het is de vrucht. Maar ik neem u even mee naar Efeze 5, voordat ik nog wat meer ga vertellen over die olie en over de vrucht. Ik raad u aan, als u tenminste een Statenvertaling hebt, om daarin vooral even mee te lezen. Ik heb namelijk al diverse keren opgemerkt dat de uitdrukking 'de vrucht van de Geest' ontleend is aan Galaten 5 vers 22, en dat klopt. Maar degenen die een Statenvertaling hebben en de concordantie erop nageslagen hebben, die hebben toch moeten vaststellen dat die uitdrukking nog een keer voorkomt, en wel in dit specifieke vers. Er staat: "de vrucht des Geestes" – u moet maar even over dat oude Nederlands heen kijken en daar doorheen prikken. De vrucht van de Geest is "in alle goedheid, rechtvaardigheid en waarheid". Dat vers gaat verder, maar dat laat ik nu even voor wat het is, omdat het uiteraard om dit begrip gaat, om deze uitdrukking: de vrucht van de Geest.

Nu ga ik u niet vermoeien met de tekstkritische problemen hoe het precies zit, want de NBG-vertaling zegt hier namelijk "de vrucht van het licht". Dat heeft niet zozeer te maken met het vertalen zelf, maar met de handschriften. De Byzantijnse tekst zegt "de vrucht des Geestes" en de oudere Griekse handschriften die ons nu ter beschikking staan, zeggen "de vrucht van het licht". Dat klopt, maar het doet er nu niet zozeer toe. Wat wel ter zake doet, is dat het feitelijk geen verschil maakt. De vrucht van de Geest... Kijk, opmerkelijk is dat de dingen die hier genoemd worden helemaal in de lijn liggen van wat we in Galaten 5 ook tegenkomen. Want wat de Geest produceert, uitwerkt en aan effect sorteert, dat is goedheid, rechtvaardigheid, waarheid en daarmee betrouwbaarheid. Dat zou dus zomaar "Geest" kunnen zijn, maar zoals de NBG het weergeeft: "de vrucht van het licht".

Geest is echter ook licht. Dat is heel gemakkelijk aan te tonen, vooral als je een beetje feeling hebt met wat we noemen de typologie: typen, beelden en symboliek. De Bijbel is er vol van en daar wil ik u vanmorgen bij bepalen. De Bijbel bevat brieven en betogen, maar we vinden er ook tal van voorschriften, beelden en verhalen waar een enorme sprake van uitgaat. Het is zo beladen met symboliek, en altijd wijst het naar één punt, naar één centrale Persoon van wie heel de Schrift spreekt. De vrucht van het licht. Ik wil u daarvoor graag meenemen naar de connectie die ik heel gemakkelijk kan leggen met Leviticus 24. Ik had diverse opties, maar de mooiste heb ik uitgekozen.

Leviticus is zo'n typisch boek dat je bij voorkeur overslaat als je moet voorlezen. Trouwens, het is voor de meeste mensen ook helemaal geen boeiend boek om te lezen, dat weet ik haast wel zeker. Het staat vol met regels in de vorm van symboliek. Ook dit is weer zo'n voorbeeld van beschrijvingen hoe dingen moesten gebeuren in het heiligdom en de tabernakel: de kleuren, de maten, de voorwerpen, de materialen, enzovoort. Ook dagen, maanden en nummers spelen daar een grote rol in, en dan gaat het je allemaal duizelen. Maar ik zeg heel graag, en ik word daar ook telkens weer in bevestigd: de Bijbel is ook niet primair een boek om te lezen, maar het is een boek om te onderzoeken. Er staat nergens "lees de Schriften". Het staat wel in de Bijbel, in Johannes 5: "Onderzoek de Schriften". Juist door te onderzoeken – een mooi woord trouwens – zoek je eronder, onder de oppervlakte. Dat is dus niet iets wat je tegenkomt wanneer je gewoon oppervlakkig leest. Nee, de schatten liggen onder de oppervlakte. Dat is met goud ook zo; als je goud wilt vinden, moet je onder de oppervlakte zijn. Je moet onderzoeken.

Dat geldt ook voor die machtige dingen in het boek Leviticus. Het is een schitterend boek als je onder de oppervlakte leest en kijkt. Wat bedoel ik daarmee? Wat staat er precies? Hoe staat het erin in het Hebreeuws? Maar ook: waar staat dat woord dat hier gebruikt wordt? Waar komt dat nog vaker voor? Dan ga je op pad. De Bijbel is niet zomaar een boek, nee, de Bijbel is een bibliotheek. Het is een verzameling van zeventig boeken, welgeteld. En die bibliotheek vormt een eenheid. Het is een hele veelkleurige verzameling van boeken en wat blijkt? Ze zijn zodanig geordend in het origineel dat het een machtig concept verraadt. Het is net alsof erover nagedacht is. Die boeken horen bij elkaar; ze vormen een eenheid. Het ene boek legt het andere uit. Er staat in 2 Petrus 1 dat geen profetie van de Schrift een eigen uitlegging heeft. Dat betekent dat profetieën van de Schrift elkaar uitleggen. Dus als je wilt weten wat een schriftgedeelte betekent, dan moet je in een ander schriftgedeelte zijn.

Natuurlijk moet je eerst goed lezen. Daarbij bedoel ik niet eens in de eerste plaats een vertaling, maar: ga naar de bron. Als je wilt weten wat het echt betekent, dan heb je andere schriftplaatsen nodig. Dan pak je een concordantie, een trefwoordenlijst. Waar komt dat woord nog vaker voor? En wat je dan allemaal op het spoor komt: geweldige structuren en eenheid. Dat betekent dus dat al die boeken met al die verschillende auteurs in werkelijkheid een eenheid zijn. Wij noemen het "de Schriften", meervoud, boeken door zoveel auteurs geschreven over vele duizenden jaren, maar het is feitelijk toch bij nader inzien één Boek. "De Schrift kan niet gebroken worden", staat er ook. Dat wil zeggen dat het tezamen een onverbrekelijke eenheid is. Het is geweldig. Juist die eenheid van de Bijbel bewijst dat goddelijke auteurschap. Er mogen dan vele auteurs zijn, zo'n veertig, maar bij nader inzien blijkt het toch één Auteur te zijn.

Leviticus 24 is een hoofdstuk waarin we weer een nieuwe instructie vinden, nadat in hoofdstuk 23 Gods hoogtijden en Gods feestkalender waren beschreven. Dan krijgen we een schitterend hoofdstuk. We gaan naar Leviticus 24 en daar lees je in het eerste vers...

Zuivere Olijfolie als Beeld van Onvergankelijk Leven ↑ hoofdstukken

De HERE sprak tot Mozes. En dan staat er: gebied de Israëlieten dat zij tot u brengen zuivere olie. Geen aardolie, maar olie uit gestoten olijven. Dat staat er ook bij trouwens. Dat wil zeggen: de meest zuivere olie uit de olijf. Dat is in de Bijbel 'olie'.

Ik heb er een paar plaatjes bij. Olijfolie – we weten allemaal wat voor werking dat heeft. Het is een zeer vitale vrucht. In de Bijbel wordt zij heel dikwijls gebruikt als een medicijn. Zieken worden gezalfd met olie. Bij een wond: olie in de wonden werkt geneeskrachtig. We weten ook in allerlei andere opzichten hoe vitaal deze vrucht is en wat het produceert.

Maar daar komt nog iets anders bij: de boom waaraan die olijf groeit, de olijfboom. Dat is een boom die niet doodgaat; hij overleeft zichzelf. Vandaar ook dat je... nou ja, dit is een hele oude knar zo te zien, van wellicht al duizenden jaren oud. Er zijn olijfbomen van, ik meen, drieduizend jaar oud. Als ze niet omgehakt worden of door andere omstandigheden doodgaan, zou het in principe een eeuwig levende boom zijn. En zie daar: dat is symbolisch. Het is een embleem van leven dat sterker is dan de dood. Want de boom sterft wel af, maar hij regenereert. Zo noemen ze dat in de biologie, heb ik me laten vertellen: een zichzelf regenererende boom.

Regeneratie betekent trouwens 'wedergeboorte'. Een boom is dus, niet alleen in wat hij produceert maar als boom zelf, een embleem van leven dat sterker is dan de dood. Normaal gesproken sterven bomen af, maar deze olijfboom niet. Je had dus eigenlijk al kunnen bedenken dat wat hij produceert ook iets te maken moet hebben met leven en vitaliteit.

Ik heb hier nog een ander plaatje bij, ook een associatie. Als je het hebt over typologie: dat is heel associatief. Dat wil zeggen dat je een woord hoort en ook al heeft het strikt genomen geen logisch verband met een ander begrip, bij nader inzien is dat er toch wel, omdat dezelfde klank dezelfde gedachten oproept. Dit is een plaatje voor degenen die er wel eens geweest zijn; zij herkennen het onmiddellijk. Hier op de achtergrond zie je Gethsemane, aan de voet van de Olijfberg. Waarom zou die berg zo heten? Omdat hij van origine natuurlijk bekend stond als begroeid met olijven. Op de Olijfberg had je de olijvenpers. Gethsemane betekent dat ook: olijvenpers. En nog steeds staan daar bomen van zo'n pakweg twee- of tweeënhalfduizend jaar oud.

Het was de berg – hou hem even vast, want we komen er nog op – waar de Heer veertig dagen na Zijn opstanding ten hemel voer. Hij onttrok Zich aan het gezicht en ging de shamajiem in. Hij ging de hemelen in en betrad het hemels heiligdom. Als een Hogepriester ging Hij toen het heiligdom binnen. Ook dat is weer Bijbelse symboliek, waarbij de tabernakel en het heiligdom een beeld zijn van de hemel: de plaats waar God woont, waar alles goud is en waar onvergankelijkheid is. Daar ging Hij ten hemel in.

Hier is nog een ander plaatje, want olie speelt op alle mogelijke manieren een grote rol in de Bijbel. Hier zie je uitgebeeld hoe David wordt gezalfd door Samuel. Vanuit een hoorn, niet vanuit een kruik. Het is heel eigenaardig: je leest van Saul dat hij gezalfd werd vanuit een kruik. Dat heeft te maken met vergankelijkheid; dat gaat voorbij. Maar David werd gezalfd vanuit een hoorn, wat ook weer een beeld is van koningschap. Hij werd gezalfd met olie. Olijfolie. Daarmee werd iemand gezalfd tot koning of tot priester. Altijd met olie.

En als wij zeggen dat Jezus de Christus is, dan zeggen we: Hij is de Gezalfde. 'Christus' is Grieks. Ik kan het ook op zijn Hebreeuws zeggen en dan zeg ik Mashiach. Messias betekent ook Gezalfde. Hij is gezalfd – ja, met olie, maar dan uiteraard in beeld. Hij werd gezalfd met Geest. Die olie representeert Gods Geest. Hij was dood, Hij lag in het graf en Hij kreeg de Geest – met allemaal hoofdletters: onvergankelijk leven! Zo werd Hij gezalfd en werd Hij gemaakt tot Mashiach, tot Christus, Koning en Priester.

Triomfantelijk ging Hij op de Olijfberg, veertig dagen na Zijn zalving, ten hemel. Officieel ging Hij het hemels heiligdom binnen. Ik zeg het expres even zo, omdat dat meteen aansluit bij waar we het vervolgens over gaan hebben. Hier lees je deze instructie: 'Gebied de Israëlieten dat zij tot u brengen zuivere olie uit gestoten olijven,' en daar staat bij: 'voor de kandelaar, om voortdurend een lamp te laten branden.'

Hier ziet u hoe dat in zijn werk ging. Het gaat over een hele verzameling instructies van dingen die gedaan moesten worden in verband met de tabernakel, die tent waarin God woonde, met al die kleuren en attributen. In die tabernakel, in dat heiligdom dat uit twee compartimenten bestond – het heilige en daarachter het heilige der heiligen – was onder andere een kandelaar. Wat voor kandelaar was dat? Een kandelaar dient om licht te produceren. Over die kandelaar wordt elders weer gezegd... kijk, zo gaat dat met Bijbelstudie, dan moet je weer even in een ander Schriftgedeelte zoeken. Van die kandelaar lees je dit:

De Gouden Kandelaar en de Wakende Amandelboom ↑ hoofdstukken

We gaan nu even naar Exodus 25. We komen hiermee weer uit waar we begonnen, maar we maken nog wat zijpaadjes. In Exodus 25:31 staat over die kandelaar: "Gij zult een kandelaar van louter goud maken." Goud heeft te maken met onvergankelijkheid; het is materiaal dat niet roest en niet voorbijgaat. Het heeft met Gods heerlijkheid te maken, met God en met heerlijkheid die niet vergaat. "Gij zult een kandelaar van louter goud maken."

Er staat bij dat zes armen uit zijn zijden zullen uitsteken. U ziet hierin het embleem van de tegenwoordige Joodse staat Israël: de zevenarmige kandelaar. Het zijn zes zijarmen, dus in totaal zijn het zeven lichtdragers. Zes armen zullen uit zijn zijde uitsteken, met drie bloemkelken in de vorm van amandelbloesem aan de ene arm. U moet zich voorstellen dat die kandelaar van louter goud, die in dat heiligdom geplaatst was, een gestileerde amandelboom was. Het stelt een stam voor van een amandelboom met allemaal takken, en die takken geven licht. Hoe dat precies gaat, daar gaan we het nog over hebben, maar het moest een amandelboom voorstellen. Dat staat er: "in de vorm van amandelbloesem." In de andere instructies lees je ook dat er niet alleen bloesem, maar ook vruchten in een bepaald aantal moesten zijn. Dat is allemaal buitengewoon boeiend, maar we laten het even links liggen omdat we bij het onderwerp moeten blijven.

Het was dus een amandelboom, een gouden amandelboom. God houdt van symboliek. Dat zie je niet alleen in de Bijbel, dat zie je ook in de hele schepping. Alles spreekt; er gaat een sprake van uit en het verwijst allemaal naar Hem. Ja, wat dacht je wat? Alle dingen zijn uit het Woord voortgekomen, dus spreken ze ook van het Woord.

Maar nu even dit: amandelbloesem. Wat is er zo bijzonder aan amandelbloesem? Dat moet je ook weer even onderzoeken. Voor die amandel neem ik u mee naar Jeremia 1. Daar wordt Jeremia geroepen en dan staat er: "Het woord van Yahweh kwam tot mij: wat ziet gij, Jeremia?" Wellicht in een visioen of letterlijk. Toen zei ik: "Ik zie een amandeltwijg." En daarop zei de Heer tot mij: "Gij hebt goed gezien, want Ik waak over mijn woord om dat te doen." Dat is bijzonder, of eigenaardig. Hoezo? Wat is de connectie tussen een amandeltwijg en waken?

Hiervoor moet je het Hebraeus kennen. Het woord voor amandel of een amandelboom is hetzelfde woord als de stam die betekent 'waken' of 'ontwaken'. Dus als hier staat: "Ik zie een amandeltwijg," en God zegt: "Je hebt goed gezien," dan is er een directe connectie tussen beiden. Want Hij waakt over Zijn Woord om dat te doen. Dat is God hè? Hij waakt over Zijn Woord. Zijn Woord is Hem heilig. Als Hij iets zegt, dan gebeurt er wat. Als Hij zegt: "Er is licht," dan is er licht. Zijn Woord is kracht. Hij waakt over Zijn Woord.

Maar dan hebben we nog de vraag: waarom wordt die amandelboom in het Hebraeus een wakende boom genoemd? Dat is heel logisch, want de amandelboom is in Israël en het Midden-Oosten de boom die als eerste in bloei komt. Het is een witte bloesem, helemaal witte bloesem, waarin ook de zeven kleuren gerepresenteerd zijn. Het is de boom in het voorjaar die als eerste ontwaakt. Als de doodse winter voorbij is, dan wordt dat gemarkeerd door de amandel die leven aankondigt. Een nieuwe dag! Het slapen is voorbij. "Ontwaak, gij die slaapt, en sta op uit de doden." Dat idee. Het is nieuw leven, een nieuwe dag, nieuw licht. Dat is die amandelboom.

Het is dus logisch waarom die boom in het Hebraeus te maken heeft met waken en ontwaken. Het is de boom die nieuw leven aankondigt, de lente. Spring is in the air! Vandaar dus die amandel. Als er in de beschrijving van de kandelaar wordt gesproken over die amandelboom – die kandelaar is immers een op speciale manier gemaakte, gestileerde amandelboom – dan spreekt dat van nieuw leven en van ontwaken. Het spreekt van onvergankelijkheid door het goud. Het is een boom die daar in het heiligdom staat en het nieuwe leven aankondigt. Niet zomaar; het spreekt van de God die waakt over Zijn Woord en die de dood overwint. Daarom. En dan staat er nog bij...

De Hemelse Hogepriester Verzorgt de Kandelaar met Zijn Woord ↑ hoofdstukken

Nu gaan we weer terug naar Leviticus 24. Er staat: "Buiten het voorhangsel der getuigenis in de tent der samenkomst zal Aäron die voortdurend verzorgen van de avond tot de morgen." Dat moet ik even toelichten, want kijk, je had daar die tabernakel met al die attributen. Ik zei zojuist al even dat die tabernakel bestond uit twee afdelingen. Als je van buitenaf naar binnen ging, kwam je eerst in het heilige. De priester kwam daar dagelijks om die kandelaar te verzorgen. In dat heilige had je een kandelaar, een reukofferaltaar en de tafel van de toonbroden. Vervolgens kwam je weer bij een gordijn, dat hier het voorhangsel wordt genoemd. Daarachter had je het heilige der heiligen, waar de hogepriester slechts één keer per jaar binnen mocht komen op Jom Kippoer, de Grote Verzoendag.

Maar die kandelaar stond dus daarbuiten. Als hier staat: "buiten het voorhangsel der getuigenis bij die ark van het verbond daar in de tent der samenkomst, daar zal Aäron, de hogepriester, die voortdurend verzorgen van de avond tot de morgen," dan betekent dat dit: de hogepriester ging dat heiligdom in om de kandelaar te verzorgen van de avond tot de morgen. Hij zorgde ervoor dat daar licht brandde terwijl het in de wereld donker was. En even dit: verzorgen, wat betekent dat? Wat moest hij dan doen bij die kandelaar? In de eerste plaats was die kandelaar zodanig gemaakt dat hij uiteraard licht gaf. Die boom gaf als het ware licht. Het produceert vrucht, maar wat die vrucht produceert is hetzelfde als leven: het is licht.

Hij vulde hem dagelijks bij met olie, met olijfolie. Waar spreekt dat van? Nou, laat ik meteen maar zeggen dat het alles te maken heeft met het onderwerp van dit weekend. Wat doet de Heer aan ons? Hij geeft ons, Hij zorgt ervoor dat terwijl het in de wereld nacht is, daar een kandelaar is. Dat er in die wereld een kandelaar is en dat het licht schijnt. De hogepriester stond er garant voor dat dat gebeurde. Hij vulde die kandelaar met olie en waar spreekt olie van? Nou, ik heb het zojuist gezegd: van onvergankelijk leven, van het Woord des levens, van Zijn Geest en van Zijn Woord. Zijn Woord is namelijk leven.

Die hogepriester ging dus dagelijks dat heiligdom binnen en hij vulde dat voortdurend bij met olie, Zijn Woord en Zijn Geest, waardoor licht wordt geproduceerd. Hoe kan een mens licht geven in een donkere wereld? Wel, doordat we een Hogepriester kennen, iemand die nu het hemels heiligdom is binnengegaan. Hij is onttrokken aan het oog, ja, maar wat doet Hij nu? Wel, Hij vult ons, die kandelaar, de lichtdragers in een donkere wereld, met olie. Hij geeft Zijn Woord, elke keer voldoende. Waarom geeft Hij iedere keer dat Woord, die olie? Wel, het geeft licht. Olie wordt in de Bijbel ook altijd voor een lamp gebruikt. We hebben nu al verschillende dingen genoemd, maar misschien wel de belangrijkste functie van olie in dat beeld was juist dat het licht produceert. Het was een lichtdrager. En die hogepriester zorgde ervoor dat als het nacht was in de wereld, het in het heiligdom licht was. Het licht brandde. Hij gaf Zijn Woord.

Hij deed nog iets. Hij vulde niet alleen dagelijks die kandelaar bij met olie zodat er voortdurend licht brandde, maar ook nog iets anders: hij zorgde voor de pit. Want die pit moest iedere keer van dat verkolde stuk ontdaan worden. Wij hebben daar niet zo veel ervaring meer mee met onze elektrische verlichting, maar goed, als je een olielamp gebruikt, dan moet dat verkolde stuk van de pit iedere keer weggeknipt worden. De pit moet gereinigd worden. Ja, vanmorgen stonden we daar te ontpitten en zorgden we ook voor de pit. Ik vind dat een mooie beeldspraak: wat doet de hogepriester? Wel, Hij vult ons bij met olie, met Zijn Woord, zodat we gaan stralen en Zijn licht gaan verspreiden. Ja, maar wat doet Hij daarbij ook nog eens een keer? Hij reinigt ons. Hij zorgt voor de pit, in alle dubbele betekenissen die dat ook nog weer heeft. Hij zorgt voor Piet. Ja, ook voor Piet!

Hij reinigt ook. Gisteravond hadden we het er ook nog even over: Hij reinigt, dat is Zijn werk. En als we dan besmet raken met dingen van de wereld, weet je bij wie je dan moet wezen? Bij de Hogepriester. Hij vult je bij en bovendien zorgt Hij ervoor dat de pit weer goed is en zijn werk doet. Dat wat gereinigd moet worden, neemt Hij allemaal voor Zijn rekening. Eigenlijk loopt dat als een rode draad door het hele weekend. Iedere keer als je weer te maken hebt met de Bijbelse boodschap, dan is het altijd genade. Wat betekent dat? Hij doet het. Wij zijn niet zo van het werken en verdienen; er hoeft niks verdiend te worden. Hij geeft.

Welke kant zou je dan anders opkijken dan naar Hem? Er is een Heer, wij kennen iemand, een Gezalfde die de dood heeft overwonnen en die ooit vanaf de Olijfberg het hemels heiligdom is ingegaan. Wat doet Hij daar? Ja, nou, dat zien we niet. Hij is onttrokken aan het oog, precies zoals het ook hoort, maar daar zorgt Hij voor de kandelaar. Dat bent u en dat ben ik, wij die aangestoken zijn door Zijn Woord. Dat is één ding: Hij heeft ons aangestoken, maar vervolgens zorgt Hij ook voortdurend voor licht. Hij vult ons aan, Hij reinigt ons en Hij zorgt voor de pit. Kortom, dat is allemaal Zijn werk.

Dat zie je al in zo'n plaatje dat gegeven wordt in Leviticus 24 over wat er verteld wordt over zo'n hogepriester en wat die moest doen met de kandelaar. Als je het zomaar leest, dan ontdek je zulke dingen misschien niet, maar je moet het met recht ontdekken. De bedekking moet eraf en wat je dan daaronder ziet, ja, daar gaat het om. Als ik lees over Aäron, dan moet ik denken aan de hemelse Hogepriester die gezalfd is en die daar nu is. Wat doet Hij nou? Hij zorgt ervoor dat we pitten hebben, dat we stralen, dat we licht krijgen en laten we licht produceren. Dat is Zijn werk, Zijn olie, Zijn Woord, van de avond tot de morgen. We hebben er op allerlei manieren ook aan gedacht dat het in de wereld een donkere wereld is. Ja, als je zo'n weekend als dit hier bent, dan denk je: "Goh, het heeft iets hemels." Alle rust zit hier bij elkaar en je beleeft gewoon de rust en dat wat Hij geeft. Maar laten we wel wezen: de wereld is in vele opzichten donker. Maar in die donkere wereld kennen wij iemand; daar zien we Hem niet, maar wacht maar en reken maar dat Hij daar ook bezig is om ons bij te vullen met Zijn Woord. In de nacht, van de avond tot de morgen, is daar licht. En dan wil ik op nog één ding wijzen.

Het Priestergewaad en de Gouden Belletjes: Ongezien, maar Gehoord ↑ hoofdstukken

Het laatste in dit verband. We gaan nog naar een andere schriftplaats, want er wordt namelijk gewezen op wat die hogepriester moest doen in het heiligdom. Hij ging daar olie bijvullen en hij zorgde voor de reiniging van de pit. Maar daarbij wordt nog iets vermeld over die hogepriester in Exodus 28. En dan komen we opnieuw bij vruchten uit. Want we hadden het eerst over de olijfboom, over de olijfvrucht en wat die produceert: olie. We hadden het over de kandelaar, maar dat was in feite een amandelboom die ook vrucht produceert. Op alle mogelijke manieren komen we dus bij vrucht uit.

Nu gaan we het over een andere vrucht hebben: de granaatappel. Hoezo? Wel, ga even met me mee. Zo’n hogepriester had een prachtig gewaad met kleuren; het was vooral hemelsblauw. Wit en rood waren er ook, maar zijn overkleed was hemelsblauw. Daar moet u verder niets achter zoeken hoor. "Hemelblauw past bij jou", was toch het motto van de Giro? Oh nee, dat was "Giroblauw past bij jou". Maar dat heeft te maken met geld en kosten, en wij hebben het juist over gratis natuurlijk.

Maar goed, dat hemelsblauw. Hij had een gewaad en een borstlap met stenen. Het is geweldig als je alleen al nagaat wat die hogepriester aan had aan klederen en attributen die hij bij zich had; daar gaat zo’n geweldige sprake van uit. Maar let nu even op dit ene specifieke wat gezegd wordt in verband met de hogepriester die het heiligdom binnenging en de kandelaar ging verzorgen om te zorgen voor licht, zodat die vruchtboom licht ging produceren. Er wordt gezegd in dit hoofdstuk: "En gij zult op zijn zomen" – dat wil zeggen de onderkant van het kleed van de hogepriester – "granaatappels in hemelsblauw, in purper en scharlaken rondom op zijn zomen zetten en goudbelletjes overal daartussen."

Nu vraag ik je: waar is dat goed voor? Is dat functioneel? Nee natuurlijk niet, het is niet functioneel, het is illustratief. Het is een plaatje van Hem die zou komen: de Koning, de Hogepriester. En dan al die kleuren en die granaatappels. Ik laat nu even rusten wat een granaatappel precies uitbeeldt, maar denk even aan die kleur hemelsblauw: dat spreekt van de hemel. Scharlaken is dieprood, de kleur van de aarde. Het woord voor aarde in het Hebreeuws is adama, wat direct verwant is aan het woord voor rood of bloed. Hemel en aarde; blauw en rood.

Dan heb je ook een kleur die daartussen zit, die een mengeling daarvan is, en dat is purper. Paars is een mengsel van rood en blauw, en ook daarmee is het een prachtige uitbeelding van de Middelaar die hemel en aarde verenigd heeft. Blauw en rood: ziedaar purper. Het spreekt dus van de hemelse Hogepriester die dat alles één maakt. Maar dat is ook weer liefde, die drang naar eenheid. Langs welke weg je ook gaat, het komt er toch altijd weer op uit. Niet bij Rome, maar wel bij de hogepriester.

Let op, er wordt dus gezegd: "Gij zult op zijn zomen granaatappels in hemelsblauw, purper en scharlaken rondom op zijn zomen zetten en gouden belletjes overal daartussen." Dat waren dus allemaal van die gestileerde vruchtjes aan de onderkant van zijn kleed, aan de zomen gehecht. En daartussen hingen gouden belletjes. Overal had je die vruchten en daartussen zaten belletjes. Hoezo? Dat heeft te maken met het binnengaan van de hogepriester in het heiligdom. Het heeft te maken met vrucht dragen, laat ik het zo kort zeggen, maar het heeft ook nog met iets anders te maken. Er staat namelijk dit bij: "Aäron nu zal dit aanhebben als hij dienst doet." Welke dienst? De kandelaar dagelijks verzorgen, zodat er licht is in de wereld wanneer het nacht is. Die kandelaar verdrijft de nacht niet hoor; dat is nu ook zo. Wij produceren licht, maar we verdrijven niet de nacht van deze wereld. Het gaat erom dat er in die wereld licht straalt, en dat doet die hogepriester.

Aäron zal dit aanhebben – dat kleed met die zomen, die granaatappels en die gouden belletjes – als hij dienst doet, en het geluid ervan zal gehoord worden wanneer hij in het heiligdom komt voor het aangezicht van de Heere. Denk daar eens over na. Die hogepriester is daar in die tent die niet gezien wordt. Hij is daar achter het voorhangsel; hij doet daar zijn werk en zorgt ervoor dat de kandelaar licht kan geven. Hij wordt niet gezien, maar er staat: hij moet belletjes hebben. Hij moet wel gehoord worden.

Dat is nou precies waar het in deze tijd ook om gaat. In de tijd waarin de Hogepriester in het heiligdom is, onttrokken aan het oog. Wat doet Hij? Wel, Hij zorgt ervoor dat de kandelaar licht geeft. Tegelijkertijd wordt Hij in de wereld niet gezien. Dat is waar, maar Hij wordt wel gehoord. Daar spreken die gouden belletjes van. Er staat ook heel uitdrukkelijk bij waarom hij dit moet hebben: als hij dienst doet, zal het geluid ervan gehoord worden.

De Hogepriester wordt vandaag de dag niet gezien, soms misschien tot ons verdriet. Ik wou dat er meer te zien viel, maar er valt momenteel helemaal niets te zien. Maar te horen des te meer! Het is een bericht; Hij laat van Zich horen. Er is iemand die over de dood triomfeerde. Hij is de Levensvorst, overgoten met olie. En wat Hij vandaag doet, is ook olie geven: Zijn Woord, het levende Woord. Een krachtig Woord dat ook licht is en dat ons doet stralen. Wij mogen dat getuigenis van Hem laten klinken; van wie Hij is en van Zijn liefde voor elke creatuur. Hij laat van Zich horen door Zijn Woord, en ik zou zeggen: zeg het voort!

📝 Samenvatting & Transcriptie: De Vrucht Van De Geest (GB-weekend deel 5)

Samenvatting van deze toespraak

Deze studie besluit de reeks met een vergelijking tussen de werken van het vlees en de vrucht van de Geest. Er wordt benadrukt dat gelovigen niet onder de wet leven, maar alles mogen verwachten van Gods genade en belofte. De nadruk ligt op de oproep om zich te allen tijde te verblijden en in alles te danken, vanuit het besef dat er voor de gelovige wordt gezorgd. Door dit besef van genade en de daaropvolgende dankzegging laait de Geest op en wordt de vrucht van de Geest werkelijkheid in het leven.

“Dankzegging ontketent de vreugde in ons leven.”

De Werken van het Vlees Versus de Vrucht van de Geest ↑ hoofdstukken

Dan hebben we met elkaar nog een laatste, afsluitende Bijbelstudie; de vijfde inmiddels in de rij. Ik wil het vanmiddag kort houden, want er is inmiddels al heel wat besproken en er is al veel op u afgekomen ter overweging. Daar hoeft niet veel meer aan toegevoegd te worden. Wellicht is het toch goed om nog wat afsluitende opmerkingen te maken over die vrucht van de Geest, en ik zal straks ten slotte nog even verwijzen naar de tekst die u hier afgebeeld ziet, althans een deel daaruit: 1 Thessalonika 5.

Laten we nog even het vers voor de geest halen waar het dit weekend allemaal om begonnen is. Daar begonnen we afgelopen vrijdagavond mee, en in iedere bijeenkomst is dat vanuit verschillende gezichtspunten ter sprake gebracht. Dat is logisch, want het was juist het onderwerp van dit weekend: de vrucht van wat God uitwerkt in ons leven, namelijk Zijn liefde, met al de acht kenmerken die daarbij horen. Schitterend, heerlijk, stralend, levend, vitaal en krachtig. Dat is iets wat alleen Hij in ons leven kan realiseren. Ik hoop dat dit in elk geval goed uit de verf is gekomen: dat het de vrucht van de Geest is, en niet de vrucht van onze eigen presteraar.

Ik vind het heerlijk om deze dagen zo te beleven en voortdurend te overwegen hoe rijk Gods belofte is. Hoe Hij dat alles doet, zodat we naar boven mogen kijken en mogen rusten in Zijn genade en in alles wat Hij uitwerkt. Dit is vers 22 van Galaten 5, en het hoofdstuk gaat nog even door. Het is goed om de context in de gaten te houden waarin dit staat. Ik wilde daar nog wat over zeggen, en tot dusver is dat er nog niet van gekomen. Het gaat om de parallel of de connectie tussen enerzijds de 'werken van het vlees' – zoals Paulus dat noemt – en anderzijds de 'vrucht van de Geest'. Vlees staat tegenover geest, en werken staan tegenover vrucht.

Paulus geeft een zestiental kenmerken van wat het vlees uitwerkt. Een heleboel 'ongerei', zoals we het voor het gemak maar genoemd hebben. Dat is precies wat het is: het tegenovergestelde van genade, het ontbreken van genade. Het zijn zestien dingen, als je die laatste – 'en dergelijke' – ook meerekent; dat is dan nummer zestien. Het is heel opmerkelijk, omdat je daar precies het dubbele aantal kenmerken vindt vergeleken met de vrucht van de Geest. Qua volume is dit veel meer, maar de wijze waarop ik het zeg, geeft ook aan waar het verschil zit. Het vlees produceert heel veel qua aantal en volume, maar het heeft geen 'massa' of gewicht. Het heeft geen waarde; het legt geen gewicht in de schaal. Integendeel.

Je zou het ook kunnen noemen wat Paulus in zijn slotverrekening aangeeft: het is de werking van zuurdeeg. Zuurdeeg doet de dingen rijzen; het geeft veel volume en maakt het heel groot, maar het is eigenlijk niets. Dit staat in schril contrast met de vrucht van de Geest. Ik noem dit expres zo, want ik heb dit een jaar of wat geleden voor mezelf opgeschreven en toen dacht ik: er zit een opmerkelijke inversie in dat verhaal. Dat wil zeggen: de kenmerken van de vrucht van de Geest blijken het tegendeel te zijn van de werken van het vlees, maar dan in omgekeerde volgorde. Het laatste wat hij noemt als werken van het vlees, staat tegenover het eerste wat hij noemt als eigenschap van de vrucht van de Geest.

Soms is die connectie heel duidelijk en soms is het wat lastiger, maar de lijn lijkt me helder. Hier bijvoorbeeld: dronkenschap en brasserijen. Dat is 'fake' blijdschap. Je doet alsof. Bij dronkenschap is dat heel duidelijk; het is luidruchtig en mensen lijken blij, maar het geeft een kater. Het is geen echte vreugde en het heeft geen innerlijke oorzaak. Het is een bepaalde stof die schijnvrolijkheid geeft, met die veelzeggende kater naderhand. Dit staat in tegenstelling tot de echte vreugde, die te maken heeft met het weten en het beseffen van de liefde van God en Zijn belofte.

Dat geldt ook voor die vrede. Aan de ene kant zie je dat bepaalde werken van het vlees tegenover specifieke kenmerken van de vrucht van de Geest staan. Zo staat vrede tegenover tweedracht, partijschappen en nijd. Lankmoedigheid staat weer tegenover uitbarstingen van toorn en zelfzucht. Zo kun je dat hele rijtje langsgaan. Er is dus niet alleen een verschil in aantal – zestien tegenover acht – maar ook in de wijze waarop Paulus het neerzet; daar zit een parallel in, een connectie. Waarvan akte. Laten we nog even verder kijken in vers 23.

Tegen de Zodanigen Is Geen Wet ↑ hoofdstukken

Paulus zegt dit nadat hij in vers 22 de vrucht van de Geest beschreven heeft. Dan zegt hij: tegen zodanige mensen – of tegen de zodanigen, de zulken, hoe je het ook maar zeggen wilt – is geen wet. Waarom niet? Wel, al eerder had hij in vers 14 betoogd (daar hebben we het gisteren nog over gehad): "Want de gehele wet is in één woord vervuld: gij zult uw naaste liefhebben als uzelf." Zie de ander als geliefd, namelijk door God. Als je de ander ziet als geliefd, dan heeft dat die uitwerking. Welnu, aangezien die vrucht van de Geest een demonstratie is van de liefde Gods, is daar geen wet tegen.

Het is ver buiten het bereik, nog afgezien van het feit dat Paulus al betoogd had dat wij helemaal niet onder die wet leven. Vergis u niet, die wet heeft God ooit gegeven – en ik bedoel nu specifiek ook de wet van Sinaï – duizenden jaren na Adam aan één specifiek volk en bovendien voor een bepaalde tijd. Het is helemaal niet waar wat sommige mensen zeggen: "Ja, maar dat is Gods universele wil." Waarom gaf Hij die wet dan niet aan Adam? Een man als Abraham heeft de wet nooit gekend; dat duurde nog 430 jaar voordat die wet kwam. Net als Abraham leven wij nu, vierduizend jaar later, uit de belofte van God. We kijken net als Abraham omhoog en we verwachten het van Zijn vitale, levenskrachtige woord, dat Hij dan ook vervult.

Hoezo vlees? Werken van het vlees doen alleen maar aan Ismaël denken. Nu zie ik een aantal mensen zitten die er de voorgaande dagen niet waren. Ik kan me voorstellen dat zij wellicht denken: waar heb je het nou precies over? Maar ik kan u verklappen: de mp3's van deze studies – als het tenminste allemaal goed gelukt is, dat moet nog blijken, maar ik denk dat dat wel in orde is – komen straks allemaal op de website van goedbericht.nl. Dan kunt u ze, of jij, allemaal nog eens nabeluisteren. Ik zal ook de PowerPoints erop zetten.

Dit moet duidelijk zijn, dit is min of meer ook een concluderende opmerking van Paulus. Want, zegt hij, zij die Christus Jezus toebehoren – dat is een typische term voor Paulus: de opgestane Heer, dat staat voorop, de Verheerlijkte zoals hij Hem kende – hebben het vlees met zijn hartstochten en begeerten gekruisigd. Dat wil zeggen dat we een nieuwe 'ik' gekregen hebben. Galaten 2 vers 20 is in een ander verband ook al ter sprake gekomen; daar zegt Paulus: "Met Christus ben ik gekruisigd." Ik ben met Hem geïdentificeerd. Hij stierf voor allen. God identificeert de wereld, en de gelovigen in het bijzonder, met Hem. Met Christus ben ik gekruisigd; toch leef ik, maar dat is niet meer mijn 'ik', maar Christus leeft in mij.

Christus. Vanmorgen hebben we het er nog over gehad: dat is de titel van de Opgewekte, Hij die de Geest ontving, gezalfd werd met die olie. Levenskracht, opstandingsleven. Er staat niet: Jezus leeft in mij. Jezus is de mens die hier op aarde wandelde, maar Christus is Hij die verrees uit het graf. Hij, de Ongeziene. Hij, de Hogepriester in het heiligdom. Hij leeft in mij, en niet meer mijn 'ik'. Daarom kijken wij omhoog, en dat is ons leven.

Het Spoor Houden Door de Geest ↑ hoofdstukken

Indien wij – en dat is het een na laatste vers van Galaten 5. Eigenlijk is het een hele mooie afsluiting van deze studie over Geest en vlees. Ik wil slechts nog één aanvullende opmerking maken over dit woord uit vers 25: "Indien wij door de Geest leven". Dat betekent: aangezien wij door de Geest leven. Dat is nogal logisch, want als je de Geest ontvangt, ontvang je leven. Geest is leven. En als dat zo is, als we door de Geest leven en als dat ons levenskracht geeft, dan zegt Paulus: het is immers de Geest die leven maakt, laten wij dan ook door de Geest het spoor houden.

Het ABC, want dat is wat hij eigenlijk zegt. Het woord dat hij hier gebruikt, heeft te maken met het ABC: de grondbeginselen, de fundamenten waar het allemaal om gaat. Hij is het die ons leven geeft en Hij is het ook die ons leven in het spoor houdt. Denk niet van: "O, ik ben ooit door genade gered en toen was het allemaal genade en om niets, halleluja, prijs de Heer, en nu gaat het er vervolgens om dat ik mijn best doe en dat ik werk." Nee, het begon bij genade, bij het ontvangen van Zijn Geest. Laten we dan ook daardoor het spoor houden.

Ben je nou helemaal van lotje getikt, zoals hij zei in Galaten 3? "Zijt gij begonnen in de Geest, denk je nu te completeren in het vlees?" Absurd! Als die Geest voldoende was bij het begin, ons leven gaf en alles uitwerkt, dan is dat ook die Geest die ons in het spoor houdt. Fundamenteel, ja.

Verblijd U te Allen Tijde ↑ hoofdstukken

Nou, en dan wil ik als laatste nog een woord noemen uit 1 Thessalonika 5. Ik wees er zojuist al even op. Het gaat over die geest, over de werking van de Geest van God in ons leven en hoe dat in de praktijk functioneert. Dat vind ik een heel mooi woord. Paulus sluit daar de brief aan de geloofsgemeenschap in Thessalonika mee af. Dan zegt hij in vers 16, heel kort — het zijn hele korte verzen: "Verblijdt u te allen tijde."

Dat is een refrein dat heel dikwijls in zijn brieven klinkt. Bekend is dit woord uit Filippenzen 4, waar hij ook zegt: "Verblijdt u te allen tijde." En nog eens: "Verblijdt u!" Hetzelfde aan u te zeggen is voor u goed en voor mij bepaald niet vermoeiend, zegt hij dan. Ik zeg het een beetje met mijn eigen woorden, maar dat wil zeggen dat we elkaar voortdurend moeten aanvuren: mensen, er is zo enorm veel om je in te verblijden!

Natuurlijk is er het alledaagse leven en zijn er allerlei andersluidende beweringen die ons wijs willen maken dat er een heleboel te tobben is. Moeite, zorg en last; natuurlijk is dat er. Maar er is er Één die voor ons zorgt. Hoezo? Paulus zegt — ik refereer even aan Filippenzen 4 — "Wees in geen ding bezorgd." Hoe kan dat? Sommige mensen voelen zich schuldig als ze bezorgd zijn, want: "Ik mag niet bezorgd zijn." Dan heb je er alleen maar een zorg bij gekregen. Als ik niet bezorgd mag zijn, dan heb ik nóg een zorg. Dat schiet niet op. Je moet blij zijn! Dat is helemaal erg, want dat kan ik helemaal niet. Dus heb ik alleen maar meer reden, juist als ik dat probeer en het lukt me niet, om mezelf nog meer in de put te praten.

Zo zie je dat wet een averechts effect kan hebben. Op het moment dat zulke woorden een wet worden, dan prikkelt dat alleen maar de zonde; het heeft een averechts effect. Maar het is ook geen wet, het is een oproep om je te allen tijde te verblijden. En ook: het verhaal is niet dat je je geen zorgen mág maken; het verhaal is dat er voor je gezorgd wórdt. En dat betekent dat de zorg van je wordt afgenomen. Als er voor mij gezorgd wordt, dan betekent dat: ja, dat zit goed.

Dat is het heerlijke ook als je bijvoorbeeld een kind bent. Dan denk je: "O, maar er wordt voor me gezorgd." En als je over dingen niet nadenkt, nou en? Wat dan nog? Dan doe je de deur open en dan denk je: "Het zal me een zorg zijn of daar een bijeenkomst is, ik heb een voetbal in mijn handen en ik vermaak me prima." Nee, er wordt voor je gezorgd. En voortdurend worden we in al dat soort oproepen naar boven gewezen. Bedenk de dingen die boven zijn, mensen! Laat je niet deprimeren door de dingen van beneden. Er zijn genoeg zaken die ons neerdrukken in de wereld, en daarom is telkens die oproep: kijk omhoog! Waar hebben we het van te verwachten? Dáár. En niet van hier, en ook niet van elkaar.

De ervaring leert dat mensen blij worden op het moment dat ze omhoog kijken. Ik heb ooit weleens gehoord — en het is echt waar — dat je niet omhoog kunt kijken als je huilt. Huilen en kijken gaat sowieso niet. Maar op het moment dat iemand huilt en je wijst omhoog: "Kijk eens!" Je moet het maar eens bij je kinderen uitproberen. Op het moment dat ze omhoog kijken... We wijzen elkaar op omhoog. Daar is een mens echt op geschapen; dat is ook wat het woord "mens" betekent. "Verblijdt u te allen tijde." Ik lees even verder.

Dank Onder Alles en Doof de Geest Niet uit ↑ hoofdstukken

Bid zonder ophouden en dank dan onder alles. Onder alles. En daar komen we toch weer een beetje terug op iets wat niet eens zozeer het thema was, maar wat toch elke keer weer een beetje om de hoek kwam kijken dit weekend. Alles — ook het kwaad — dank onder alles. Er is er Eén die het allemaal een plek geeft, en alleen Hij weet waarom. Hij geeft het allemaal een plaats en daarom: dank Hem. De theorie is niet moeilijk. Als Hij degene is die het allemaal een plaats geeft en Hij weet waarom het goed is, nou, dan komt het ook wel goed af. Dus kun je Hem ook danken. Het is geen min; het is een plus die nog niet af is, kort door de bocht gezegd.

Dank onder alles, want dat is de wil. Kijk, als u me de vraag stelt: wat is nu Gods wil voor ons leven? Hier heb je het in een nutshell, in een notendop. Dat is de wil van God in Christus Jezus ten opzichte van u. Wat is Gods wil? Dit! Maar hoe kan dat? Hoe kun je je te allen tijde verblijden? Hoe kun je zonder ophouden bidden? Het antwoord is: dank onder alles. Hij is het die alles in Zijn handen heeft en bovendien: Zijn liefde omvat alles. Dat geeft precies het motief om Hem in alles te danken.

En wanneer we onder alles danken, dan maakt dat ook met recht blij. Waarom maakt het blij? Het mooie van dat woord danken is eucharistia. Daar zit het woordje charis in. Charis, daar hebben we het ook al over gehad, dat is het woord voor genade, maar het is ook nauw verwant aan het woord voor vreugde, chara. In onze taal komt dat niet zo uit de verf, maar in het Grieks waarin Paulus dit optekende is het zo: daar waar genade ontvangen wordt, daar waar genade beseft wordt van boven naar beneden — Hij geeft genade — en als dat gerealiseerd wordt, dan stijgt dankzegging naar boven. En dat is juist die vreugde. Dankzegging ontketent de vreugde in ons leven. Dan word je, als je in alles dankt, ook te allen tijde blij.

En dan is daar ook voortdurend die verbinding met een open hemel, of een blauwe hemel; een God die van je houdt. Die twee — verblijdt u te allen tijde en bid zonder ophouden — hebben alles te maken met het derde: dankt onder alles. Kijk omhoog, je ontvangt het van Hem. Hij is de Gever, Hij doet het alles voor jouw welzijn en ter vervulling van Zijn machtige voornemen. Dankt onder alles.

En dan moet u eens opletten wat erachter staat; juist daarom noem ik het ook: "Doof de Geest niet uit." Die werkzaamheid van de Geest — daar hebben we het het hele weekend over gehad — namelijk hoe de Geest vrucht zet in ons leven. In welke mate vindt dat plaats? Er zijn gradaties. We hadden het er ook al over: een vrucht is iets wat zich ontwikkelt. Dat is niet van het ene op het andere moment een vrucht; nee, dat is iets wat door omstandigheden, door weer en wind tot ontwikkeling komt. Dat neemt ook tijd. Maar de mate waarin dit gerealiseerd wordt, heeft te maken met de mate van dankzegging. Kijk, "doof de Geest niet uit", dat wil dus zeggen: die Geest... degene die gelooft, ontvangt die Geest. Die hééft die Geest. Je ontvangt namelijk Zijn levende, geestrijke Woord. Zijn geestrijke Woord ontvang je van Hem. Wel, daarmee heb je die Geest ontvangen, maar de mate waarin dat werkt, kan fluctueren. Dat kan een waakvlammetje zijn — die gaat nooit uit, want we zijn verzegeld met de Geest — dat vlammetje blijft branden, maar het kan een waakvlammetje zijn óf het kan een laaiend vuur zijn.

Paulus schrijft hier: "Doof de Geest niet uit." En waarom zegt hij dat nu precies nadat hij dit geformuleerd had: "Verblijdt u te allen tijde, bid zonder ophouden"? Hoe? Wel, door in alles en onder alles te danken, want dat is wat God wil. En de mate waarin je dat doet, is de mate waarin die Geest ook oplaait in je leven en vrucht zet. Het heeft alles te maken met die dankzegging, met de wil van God.

Dat is eigenlijk ook waar ik het liefst dit weekend en deze studies mee af wil sluiten. Ik heb me dat ook voorgenomen. Het heeft te maken met genade. Hij geeft alles en daarom, mensen: blijf daarin staan. Realiseer je wat Hij doet en wat Hij geeft, wie Hij is, wat Hij gesproken heeft en wat Hij beloofd heeft. Sta daarop. 's Morgens meteen — u weet het nog hè, met dat rechte been — op Zijn belofte. Dan dank je Hem. Dank onder alles. En dan wordt die vrucht van de Geest zichtbaar. Dat is ook de mate waarin die Geest oplaait in je leven, als een krachtig vuur.

🎧 De Vrucht Van De Geest (GB-weekend deel 1)
Delen: