GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

De Renbaan

16-06-2013 - Geplaatst door Andre Piet
Presentatie van samenkomst gehouden op 16 juni 2013 in Den Haag

Het beeld van een renbaan komen we diverse keren tegen in het Nieuwe Testament. Vaak als metafoor voor de snelle voortgang van het Woord en het afzien van alles wat dit in de weg staat.
In deze samenkomst worden een aantal van zulke Schriftplaatsen voor het voetlicht geplaatst.

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

In deze studie staat de Bijbelse metafoor van de renbaan centraal, die in het Nieuwe Testament meermaals wordt gebruikt. De kern is dat behoud en zegen niet afhangen van menselijk uitsloven of willen, maar volledig van een Zich ontfermende God. Gelovigen worden aangespoord om zich in deze loopbaan uitsluitend te focussen op het evangelie van genade. Door af te zien van elke last en wetticisme, kunnen zij met de blik gericht op Jezus de wedloop lopen. Uiteindelijk wacht de erekrans niet voor menselijke prestaties, maar als bekroning op Gods eigen werk.

“Het gaat niet om wat een mens moet doen; het gaat erom wat God gedaan heeft en wat Hij belooft.”

Introductie op de Bijbelse Metafoor van de Renbaan ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen vrienden, goed u hier weer te mogen treffen en blij elkaar weer te mogen zien. Ik wil u vanmorgen op deze vaderdag eens bepalen bij een onderwerp dat niets met vaderdag te maken heeft. Als mijn jongens dat horen, dan zullen ze daar volledig mee instemmen. Want een renbaan en hun vader, dat zijn twee termen die niet echt matchen. Dat zou dan meer bij moederdag gepast zijn. Want ja, die weet weer alles over een renbaan te vertellen; zij loopt al 25 jaar vrijwel dagelijks 10 kilometer hard. Maar goed, inmiddels ben ik via haar ook wel een beetje een expert geworden. Ik zeg altijd: mijn vrouw en ik, samen zijn we heel erg sportief. En of dat nog zal gaan veranderen, weet ik niet.

Ik wil u vanmorgen dus eens meenemen naar deze metafoor, want als ik het letterlijk zou moeten behandelen, had ik toch voor een ander thema gekozen, zoals inmiddels wellicht een beetje duidelijk is geworden. Maar als metafoor, als beeld, komt het nogal eens voor in het Nieuwe Testament; daartoe beperk ik me vanmorgen even. Hoewel ik erbij moet zeggen dat dit in de vertaling soms niet altijd uit de verf komt.

Het gaat om het grondwoord en daar willen we gewoon eens nader bij stilstaan. Ik zal zo even met u door de Bijbel gaan bladeren en als u een Bijbeltje bij u hebt, volg me dan. Als u geen Bijbeltje bij u hebt, dan kunt u dat allemaal via de PowerPoint bekijken. We gaan zo wat schriftplaatsen bezien waarin dat beeld of dat woord, dat grondwoord 'rennen', voorkomt.

In de evangeliën treffen we het al een aantal keren aan. Denk bijvoorbeeld aan Johannes 20, waar Petrus en Johannes op de dag van de opstanding naar het graf rennen. Ik geloof dat dit in de NBG-vertaling wordt weergegeven met 'ze liepen eilings', dus ze liepen gewoon snel naar het graf toe. Dan wordt het inderdaad vertaald met rennen. Het gaat dus inderdaad over snel lopen en soms ook met het beeld daarbij in gedachte van een renbaan. Nou, we zullen dat vanzelf zien. Ik ben absoluut niet uitputtend vanmorgen, want er zijn er pakweg... ik doe nu een gok, maar ik meen dat het grondwoord van rennen zo'n stuk of vijftien keer in het Nieuwe Testament voorkomt. Ik wil u echter een stuk of vijf, zes schriftplaatsen laten zien.

Romeinen 9: Niet Ons Uitsloven, maar de Ontfermende God ↑ hoofdstukken

Dat is de eerste keer dat het in de brieven voorkomt, en dat is in Romeinen 9 vers 16. Daar lees je dat de apostel Paulus dit zegt: "Het hangt dus niet daarvan af of iemand wil, dan wel of iemand loopt, maar van God die Zich ontfermt." Eigenlijk staat hier ook het woord voor rennen. Dus het hangt niet af van of iemand wil, dan wel of iemand rent, maar van God die Zich ontfermt. Dat rijmt ook nog beter als ik het zo zeg. Ook literair gezien zou hier gewoon "rennen" moeten staan; in ieder geval is dat het woord dat hier gebruikt wordt.

Die hele context is een opmerkelijke die Paulus hier in dit hoofdstuk naar voren brengt, en het is een slecht begrepen schriftgedeelte, als u het mij vraagt. Paulus brengt daarin naar voren dat God het is die kiest. God is het die beschikt. Hij is, zo lezen we ook in dit hoofdstuk, de grote Pottenbakker. Hij is het die ons als klei vormt – want wij zijn klei in Zijn handen. Daarbij is de menselijke keuze, of een mens wil of een mens zich uitslooft of hard rent, totaal niet van belang. Daar gaat het niet om; het gaat om God die Zich ontfermt over dat klei, om even bij dat beeld te blijven.

Eerder had Paulus gesproken over de personen Jakob en Esau. Hij zegt: "Het hangt dus niet daarvan af", en dat is een conclusie. Hij had ook al gesproken over Isaak. Altijd weer is het God die kiest, die van tevoren beschikt. U moet het allemaal nog maar eens een keertje teruglezen, want de hele context kan ik er niet bij betrekken om voor te lezen, maar dan zult u zien dat daarbij benadrukt wordt dat God Zijn oog al op Jakob had laten vallen voordat de twee geboren waren, en niet op Esau. Voordat ze geboren waren, voordat ze konden kiezen, voordat ze konden lopen, laat staan rennen, had God al gezegd: "De oudste zal de jongste dienstbaar zijn." Dat citeert Paulus dan ook uit het boek Genesis. Het is gewoon een feit: voordat ze geboren waren, had God al gezegd dat via Jakob de lijn verder zou gaan.

Waarbij ik trouwens moet zeggen dat daarmee helemaal niet gezegd is dat degene die niet uitgekozen is, van het heil verstoken is. Daar gaat het niet om. Het gaat om het vooraf. Uitverkiezing is nooit ten koste van de ander; eigenlijk is het zelfs zo dat het ten dienste van de ander gaat. De zegen zou via Jakob verlopen en zou ook gaan naar zijn broer Esau. Daarom hield hij ook zijn hiel vast. Dat wordt heel vaak negatief opgevat; hij was een "hielelichter", zeggen we dan. Maar je kunt ook zeggen: bij zijn geboorte hield hij zijn broer al vast. Dat was Jakob; daartoe was hij ook uitverkoren en beschikt.

Het gaat nu even om dit ene punt, namelijk: het is niet onze keuze. Dat denken wij vaak. Evangelisch als wij zijn... een reformatorisch iemand zal dan over die evangelischen zeggen dat het Arminianen zijn, die denken dat het allemaal mag gaan om de menselijke vrije wil. Dan zeggen ze: "Dat is niet Bijbels", en daarin ben ik ook zeer reformatorisch. Ik geloof inderdaad dat het God is die beschikt. Als je Hem mag kennen, dan heeft Hij jouw ogen daarvoor geopend. Het is ook wat er in het boek Spreuken staat en wat ik altijd zo graag citeer: "Het oog dat ziet, het oor dat hoort, beide heeft de HEERE gemaakt." Als jouw oren dat mogen horen en als je hart zich daarin verblijdt, prijs God dan voor het feit dat Hij jou daartoe heeft geroepen, nu al. Dat is een geweldig voorrecht dat je dat mag kennen.

Het hangt allemaal af van de God die Zich ontfermt. Dat is dan nu inderdaad de een wel en de ander niet, maar je zou het hele betoog moeten lezen dat begint in Romeinen 9 en eindigt in Romeinen 11. Dan zegt Paulus in hoofdstuk 11 vers 32: "Want God heeft allen onder de ongehoorzaamheid besloten" – geen ontkomen aan, als vissen in een net gevangen – "allen heeft Hij onder de ongehoorzaamheid besloten om Zich over allen te ontfermen." Hetzelfde woord gebruikt hij dan. Kijk, dat is de God die we kennen: een ontfermende God. Van Hem hangt alles af en niet van onze wil, niet van onze keuze, niet van ons rennen en vliegen en uitsloven. "We doen dit en we doen dat", daar hangt het helemaal niet van af. Dat denken we wel, dat maken we onszelf misschien wijs.

Dat geldt zelfs ook in het dagelijkse leven als het gaat om zegen. Dacht u nou werkelijk dat Jakob zelf moest werken en allerlei trucs moest uithalen om die zegen maar te verwerven? Hij heeft dat een tijd gedacht. Maar dat bord soep, als ik het zo mag zeggen, dat had hij zo kunnen houden, want hij had de zegen toch wel gekregen. Hij sloofde zich uit en bedacht allerlei gemene dingen, maar het was God die beschikte. Het staat in de Psalmen en het is eigenlijk het Bijbelse verhaal van begin tot eind: "De zegen des HEEREN maakt rijk en zwoegen voegt er niets aan toe." Het is tevergeefs – dat is weer een andere schriftplaats – het is tevergeefs dat gij vroeg opstaat en laat opblijft en het brood der smarten eet, want Hij geeft het Zijn beminde in de slaap.

Aan dat soort schriftplaatsen refereert Paulus ook. Het is gewoon het ABC van de Bijbelse boodschap: niet de mens, niet ons willen, niet ons rennen, maar de ontfermende God. Daar hangt alles van af. "Aan des HEEREN zegen", stond er bij ons thuis vroeger op een bordje, "aan des HEEREN zegen is het alles gelegen." Niet veel, maar alles. Daarmee is wellicht een beetje de toon gezet voor vanmorgen. Want dit is het ABC van de Bijbelse boodschap, en ik ben er zo blij mee. Daarom is het ook echt een blijde boodschap, want het hangt allemaal van Hem af. Aangezien ik alle vertrouwen heb in Zijn raad, in Zijn plannen en in dat hart dat allen omvat, zeg ik ook: we hebben een blijde boodschap. Het is goed bij Hem, om Hem te kennen. Dat is de eerste passage die ik u wilde laten zien. Dan gaan we nu naar nog een andere plaats.

Korinthe 9: Volledige Focus Ter Wille van het Evangelie ↑ hoofdstukken

1 Korinthe 9 vers 24. En nu wordt het beeld anders. Kijk, we hebben nu niet de rennende mens gezien, de vliegende mens, de zich uitslovende mens. Maar nu komen we op een andere schriftplaats en daar gebruikt Paulus ook het beeld van het rennen. Hij zegt dan in vers 23 – het is een beetje lastig bij zo'n studie, tussen aanhalingstekens, zo'n toespraak als die ik vanmorgen mag houden. Als je allerlei schriftplaatsen langsgaat, dan pak je iedere keer een tekst uit de context. Dat is altijd heel tricky om te doen; je moet het geheel daarbij zien.

Ik wil in ieder geval een klein beetje vertellen over wat Paulus zojuist naar voren had gebracht. Eigenlijk is het zo dat hij in dit vers ook zelf de conclusie trekt. Hij zegt: "Alles doe ik ter wille van het evangelie." Het goede bericht, de blijde boodschap. Om er zelf ook deel aan te verkrijgen. Nu is het zo dat Paulus in het voorgaande had gezegd: "Ik ben voor de Joden een Jood geworden. Voor hen die onder de wet zijn, als iemand onder de wet." Hoewel hij persoonlijk niet onder de wet is, zegt hij dan. Maar waarom? Om Joden te winnen. Alles ging om de winst van het evangelie.

Hij zegt: "Ik ben voor de Grieken een Griek geworden." Hij was zelf Joods, maar heeft hij zich aangepast aan de Griekse gewoonte? Waarom? Was hij dan een kameleon? Ja, in die zin wel. Hij paste zich aan aan zijn omgeving, allemaal met één doelstelling, namelijk om die blijde boodschap door te geven. Het is een boodschap. Ja, wat is een boodschap? Iets wat je boodschapt. Het gaat eruit, het is iets wat gehoord moet worden. Hoe zouden mensen, zo vraagt Paulus zich heel retorisch af in Romeinen 10, hoe zouden mensen kunnen geloven als ze het bericht niet te horen krijgen? Vandaar dat hij er alles voor over had.

Hij is voor de zwakken zwak geworden. Hij heeft zich aangepast aan mensen die weliswaar een onjuist idee hadden over wat wel kon en wat niet kon. Maar Paulus zegt: dat maakt mij helemaal niets uit. Als het gaat om de winst van het evangelie, pas ik me er gewoon bij aan. Paulus was daarin zo flexibel. Waarom? Omdat die man gefocust was op één ding. En daar kom ik eigenlijk meteen al op die metafoor van de renbaan: hij had maar één focus, en dat is het evangelie. De blijde boodschap. Alles doe ik ter wille van het evangelie.

Het ging Paulus nooit over wat wel en niet mocht. Juist in deze brief herhaalt hij het een paar keer. Als mensen met de wet aankwamen of de vraag stelden: "Mag dat nou wel of mag dat nou niet?", dan zei Paulus heel laconiek: "Alle dingen zijn mij geoorloofd." Maar alleen al als je die gedachte hebt van "mag dat nou wel of mag dat nou niet?", zelfs al zeg je dat het wel mag, dan ben je nog wettisch bezig. Begrijpt u wat ik bedoel? Want je hanteert dan een criterium dat niet ter zake doet. Het gaat helemaal niet om de vraag of het mag of niet, het gaat erom – en dat zegt hij dan ook: is het nuttig? Bouwt het op? Verheerlijkt het Hem? Of in de termen van deze passage: dient het werkelijk de blijde tijding?

Dat zou op de kandelaar geplaatst worden, dat zou gehoord worden, dat zou verteld worden. Het was voor hem zo'n geweldig goed bericht, en wat doe je daar dan mee? Nou, andere mensen daarmee ook blij maken. Nu wordt lang niet iedereen er blij van, dat weet ik ook wel. Maar wat maakt het uit? God is het die roept. Vertel het maar gewoon. En degenen die er oren voor hebben en degenen die God beschikt, die roept Hij en die trekt Hij. Don't worry. Maar vertel het. En dat is wat Paulus zegt: "Alles doe ik ter wille van het evangelie, om er zelf ook mede-deelgenoot van te worden." Dat is misschien een wat vreemde uitdrukking of gezegswijze, maar het idee is dit.

Ik heb dit plaatje er even bij gedaan om aan te geven wat Paulus hier ook mee bedoelt, als u het mij vraagt. Kijk, Paulus kende het evangelie uiteraard; hij was geroepen op een heel bijzondere manier, zoals geen van ons is geroepen. Rechtstreeks vanuit de hemel; hij was daarom ook een afgevaardigde van Christus Jezus, de allerlaatste, zegt hij. Maar het is één ding om een boodschap te horen, een goede tijding te horen. Hij zegt: ik wil ook deelgenoot zijn van die goede tijding. En evangelie, ik gaf het net al even aan, is een blijde tijding en een boodschap die gehoord wordt en wordt weer doorgegeven. Dat is precies de bedoeling van een blijde boodschap: dat het doorgegeven wordt.

En weet u wat het allermooiste is? Dat is een ander woord dat we ook van de apostel Paulus lezen in Handelingen 20. Het is geweldig om het evangelie te horen, maar het is nog veel mooier om het door te geven. En dan bedoel ik die woorden die Paulus op zijn beurt citeert van de Heer Jezus, namelijk: "Het is gelukkiger te geven dan te ontvangen." Het is machtig en je wordt er gelukkig van om een blijde boodschap te horen. Maar het is nog veel gelukkiger om het te delen. Het mooie van dit delen is dat je het niet kwijtraakt. Je wordt ook niet minder. Normaal gesproken bij het delen wel; als je een appel in vieren deelt, dan wordt het steeds minder. Maar dit delen wordt alleen maar meer. Delen is vermenigvuldigen. Als je deze blijdschap deelt, dan wordt het alleen maar meer. Dan maak je andere mensen er gelukkig mee, waardoor je zelf vervolgens ook weer gelukkiger wordt. Dat is de wijze waarop dat zich verspreidt.

Het heeft ook helemaal geen zin – en dat doe ik vanmorgen ook helemaal niet – om tegen mensen te zeggen: "Je móét het evangelie vertellen." Dat werkt averechts. Dan denk ik: wat voor blijde boodschap is dat eigenlijk? Een blijde boodschap wíl je vertellen. Als u het voornemen hebt om te gaan trouwen, daar bent u, mag ik aannemen, blij mee. Of u bent net vader of moeder geworden, dat is een blijde tijding. Dan is het veel moeilijker om het binnen te houden dan om het door te geven. Laat u daar ook niet door remmen, dat wil ik er wel over zeggen. Laat u niet remmen door reacties of afwijzingen.

Want er zijn er zoveel – daar ben ik van overtuigd en ik word daar ook dikwijls in bevestigd – die snakken naar een blij bericht. De hele wereld leeft toch in de duisternis zonder God, zonder de wetenschap dat er Eén is die alles beschikt en die een machtig plan heeft met Zijn schepping. Die Zijn liefde heeft bewezen, van de dood die is overwonnen. Een God die Zich ontfermt over deze wereld, over Zijn schepping, die houdt van het werk wat Hij zelf gemaakt heeft. Dat is een blijde tijding. Als je dat in je leven leert kennen, dan verandert je dat. Dat verandert je in je denken, voortdurend trouwens.

Ik zou er zo bij kunnen blijven stilstaan, maar ik wil even doorgaan, want dan lees je dat Paulus nog zegt: "Alles doe ik dus ter wille van het evangelie, om er zelf ook mede-deelgenoot van te worden." En dan vraagt hij: "Weet gij niet?" Dat is een vraag die hij heel vaak stelt aan de Korinthiërs. "Weten jullie dat niet?" Met andere woorden: "Jullie weten het toch? Dat zij die in de renbaan lopen – hier heb je het – allen wel lopen of rennen, maar dat slechts één de prijs kan ontvangen." Dat is de erekrans; daar gaat hij het in het volgende vers over hebben.

Ik zal u eerlijk zijn: ik heb deze samenkomst aangekondigd op mijn website en het onderwerp dat ik had aangekondigd, zou gaan over de erekrans. Maar ik heb het gisteravond nog veranderd. Het onderwerp heeft er wel een beetje mee te maken, maar ik wil, zoals gezegd, het accent iets verschuiven en het niet over de erekrans, maar over de renbaan hebben.

Het zijn onderwerpen die heel sterk met elkaar te maken hebben. Dat zie je hier ook. Als je in de renbaan loopt, doe je mee aan een wedstrijd. Als je aan een wedstrijd deelneemt, dan gaat het natuurlijk om de prijs. Je gaat voor goud, je gaat voor de erekrans. En Paulus zegt dan: "Loop dan zo, dat gij die behaalt." Hij gaat daar nog op door, maar ik wil dat nu niet allemaal zo uiteenzetten; het gaat om dit ene beeld. Dat is wat Paulus zegt: hij gebruikt dit beeld van de renbaan omdat hij één focus heeft, namelijk het evangelie, de blijde tijding in Christus Jezus. Hij zegt: daar gaat het mij allemaal om, en al het andere doet niet ter zake. Dat is inderdaad een wedstrijd. Dat is afzien. Mooi woord trouwens.

Het beeld van die renbaan is... de focus is op één ding gericht en het is afzien. Zo gebruiken we dat woord ook. Afzien betekent letterlijk dat je wegkijkt van al het andere. Niet omdat dat andere niet goed zou zijn of niet mag, maar het verhindert je simpelweg om op die renbaan te lopen en te winnen. Dat is ook een van de woorden die een grote rol spelen in 1 Korinthe 9: het gaat om winnen. In dit geval ook het winnen van mensen, maar ook de winst voor het evangelie, zodat het gehoord en doorgegeven zou worden. Paulus liep in die renbaan. Alles gaat maar om één ding en dat is dat evangelie.

Wij hebben vaak natuurlijk enorm veel omhanden en aan ons hoofd. Dat geldt trouwens ook als gelovigen bij elkaar komen. Het is vaak toch gewoon 'kerkjes spelen'. Dan komen we bij elkaar en is het allemaal zo introvert – dat bedoel ik met kerkjes spelen. Dan gaat het om de organisatie en het plannen van allerlei dingetjes, maar het is allemaal naar binnen gekeerd. We houden elkaar bezig, terwijl we een blijde boodschap hebben. En wat is de bedoeling van een blijde boodschap? Dat zij verteld wordt! Je komt juist bij elkaar om elkaar aan te moedigen en daarin te bevestigen dat het gaat om dat ene. Het gaat niet om een kerkje; dat doet er totaal niet toe. We komen bij elkaar, dat is geweldig, we moedigen elkaar aan en we wijzen elkaar op die renbaan, op dat ene, op het evangelie hier. Dat is het enige wat telt en al het andere telt niet.

Maar ik had ook kunnen zeggen: al het andere wat nodig mocht zijn, daarvan zegt de Bijbel dat u dat bovendien zult ontvangen. God voorziet toch? De Heer zal erin voorzien. Paulus zegt in Filippenzen 4 dat de Heer zal voorzien in al uw behoeften. Niet in sommige, maar in al uw behoeften, in alles wat u nodig hebt. Voorzien naar Zijn rijkdommen – zo staat het er letterlijk, in het meervoud: al uw behoeften, alles wat je nodig hebt. Paulus gebruikt trouwens in die brief ook het beeld van de renbaan: "één ding doe ik: ik kijk weg en ik ben gefocust op dat ene doelwit om dat te bereiken." En dat is inderdaad afzien.

Dat maakt het leven trouwens ook tot een strijd. Want het is het machtigste wat we kennen, maar er zijn zoveel dingen die ons afleiden. Het gaat erom je ervan bewust te zijn: het gaat maar om één ding, één ding, één ding. En dan is er dit en dan is er dat, en van alles wat zo belangrijk lijkt in het leven weten we wel: het is allemaal flauwekul. Ik geef toe dat ik kort door de bocht ben, maar wezenlijk is dit het hele punt. Het hele idee is één ding: "Alles doe ik..." Op het moment dat je weer denkt dat allerlei andere dingen van belang zijn, dan ben je simpelweg bezig van de renbaan af te gaan. Dan ben je je baan kwijt. Nou, we gaan naar de volgende.

Thessalonicenzen 3: de Snelle Voortgang van het Woord ↑ hoofdstukken

2 Thessalonika 3 vers 1. Ik moet een beetje opschieten natuurlijk. Daar schrijft Paulus: "Voorts, broeders, bidt voor ons." En waarom? Daar gaat het me nu ook om: dat het woord des Heren — het woord van de Heer, van de Kurios — snelle voortgang hebbe. En hier staat letterlijk ook weer: "moge rennen". "En verheerlijkt worde, evenals bij u."

Hier vind je feitelijk dezelfde gedachte als die je ook aantreft in 1 Korinthe 9, namelijk het rennen van het woord. Paulus kwam ergens, hij bracht het woord, er ontstond een geloofsgemeenschap en vervolgens ging hij weer verder. Waarom? Het evangelie moet eruit, het is evangelie daarom. En hij moedigt daar ook zijn medestanders toe aan, namelijk dat dat woord zou rennen; het is een bericht dat het zo velen mag bereiken. Dat het woord des Heren mag rennen. Kijk, dat is die renbaan waar hij het ook in 1 Korinthe 9 over had: snelle voortgang.

Je moet denken aan dat lied uit de Johan de Heer-bundel: "Zorg toch dat iedereen weet". Ik weet het, sommige mensen hebben dat heel wettisch gemaakt en dan begrijp je er helemaal niks meer van. Maar het is wel waar dat als je een blijde boodschap hebt, dan heb je maar één verlangen: en dat is dat een ander dat ook zou horen om die rijkdom te delen. Nou, dat is waar Paulus hier ook inderdaad toe oproept en hij zegt dit voor ons: dat het woord des Heren moge rennen en daardoor ook verheerlijkt worde, dat het in de glorie, in het licht gesteld zou worden, dat woord.

Nog een schriftplaats.

Galaten 5: Gehinderd in de Renbaan van Genade Door de Wet ↑ hoofdstukken

In Galaten 5 vers 7 zegt Paulus: "Gij liept goed." Ik moet altijd een beetje lachen als ik het zo zeg, want dat is nou niet echt modern Nederlands. "Gij" sowieso niet en "liep" ook niet. Maar letterlijk staat er: jullie renden voortreffelijk. Dat is meervoud. "Wie is u in de weg gekomen dat gij aan de waarheid niet meer gehoorzaamt?"

Laten we even kijken naar de samenhang; waarom schrijft Paulus dit? Wel, Paulus was verbijsterd toen hij hoorde wat er gebeurd was in de Ecclesia's daar in Galatië, in Centraal-Turkije. Hij had daar ooit het evangelie van de genade van God verkondigd, maar nu waren daar Judaïsten binnengekomen: mensen die het Jodendom en de Joodse leefwijzen weer promootten onder de gelovigen. En zij hadden daar oren naar gehad. Paulus is echt verbijsterd; hij zegt in hoofdstuk 3: "O, uitzinnige Galaten, wie heeft u betoverd?" Die verbijstering klinkt eigenlijk in al die hoofdstukken iedere keer weer door.

Ooit waren zij zo gelukkig. Je leest dat in hoofdstuk 4, ik meen vers 15 of 16. Daar zegt hij: "Jullie waren gelukkig." Hij vraagt zich af wat daarvan is overgebleven. Ze waren zo blij met de boodschap die ze ooit hadden gehoord en het deed ook zijn werk; het maakte een snelle voortgang. Maar toen kwamen er anderen. Paulus was daar weggegaan en er waren leraren in hun midden gekomen die zeiden: "Ja, maar wacht even, jullie zijn nu weliswaar gelovig, maar als je nu echt compleet wilt worden, dan zou je ook de Joodse hoogtijden en de sabbat moeten houden." In Galaten 4:10 lees je: "Dagen, maanden, vaste tijden en jaren neemt gij waar."

Dan zegt Paulus — je ziet hem bijna naar zijn hoofd grijpen — "Ik vrees dat ik mij wellicht tevergeefs voor u heb ingezet." Dat wil zeggen: is het nou allemaal voor niets geweest? Hebben jullie er nou niets van begrepen? Hij zegt ook in hoofdstuk 1 dat wat ze nu hoorden en wat ze nu volgden, geen evangelie is. En dan moet ik erbij zeggen dat die boodschap die in Galatië ingang had gevonden, in feite in de hele christenheid nadien gemeengoed is geworden. Meer gemeen dan goed? Echt gemeen! Want het is namelijk een complete verdraaiing van het evangelie.

Een evangelie is een mededeling, maar het werd veranderd in werken. Het was een boodschap van wie God is, wat Hij gedaan heeft en wat Hij gaat doen, en niets daarvan hangt van de mens af. Dat is een mededeling. Een mededeling kun je alleen maar geloven. Maar als je een wet verteld wordt, dan moet je gaan werken. Als ik zeg: "Je moet dit doen", dan zet je mensen aan het werk. Vandaar ook dat Paulus in de Galatenbrief iedere keer weer het evangelie plaatst tegenover de wet, en geloof tegenover werken. Bij een boodschap, een mededeling of een bericht, daar geloof je. Bij een wet moet je werken. Welnu, zij waren van geloof veranderd naar werken.

En het was zo'n geweldige boodschap! Paulus zegt dat het hen ooit zo in beweging zette. Want ja, het evangelie is een kracht. Op het moment dat je het hoort, verandert dat een mens. Hij zegt: "Jullie renden voortreffelijk." Het Woord maakte een snelle voortgang onder hen; jullie waren er zo blij mee. En wat of wie is u in de weg gekomen? Wie heeft jullie gehinderd, zodat jullie nu aan de waarheid niet meer gehoorzamen? Dat wil zeggen: geen gehoor meer geven aan de waarheid van het evangelie.

Het evangelie heeft plaatsgemaakt voor de wet en voor wat een mens moet doen. En daar gaat het juist helemaal niet om. Het gaat niet om wat een mens moet doen; het gaat erom wat God gedaan heeft en wat Hij belooft. Een goed bericht, een blijde tijding. Zij liepen ooit in die renbaan van genade — ik heb expres dat plaatje er ook bij gezet. Genade, daar gaat het om. Ze waren ooit zo blij met wat ze in Christus hebben ontvangen, wat hun bezit was, en daar leefden ze naar. Maar nu waren ze betoverd; ze waren gewoon compleet gek geworden, zegt Paulus, dat ze dat hadden ingewisseld voor een boodschap van werken. Dan ben je dus eigenlijk uit de baan, uit de renbaan gevlogen. Jullie renden voortreffelijk. Ja, waarom? Omdat jullie leefden uit de genade. Daar gaven jullie gehoor aan. Ik houd het u nog eens voor.

Hebreeën 12: Afzien van Elke Last met het Oog Gericht op Jezus ↑ hoofdstukken

Dan gebruikt Paulus... nou ja, als hij de schrijver is van de Hebreeënbrief; dat is omstreden, maar goed. Laten we het dan even voor het gemak daarop houden. Dan zegt hij: "Daarom dan, laten ook wij, nu wij zulke grote wolk van getuigen rondom ons hebben..." Even tussen twee haakjes: Hebreeën 12 vers 1 volgt dus op hoofdstuk 11. Dat is een begrip, hè. Hebreeën 11 is een begrip; dat noemt men wel de galerij van de geloofshelden. Hij noemt daar een hele rits mensen op die allemaal ooit in de geschiedenis leefden. Dat begint bij Abel en Henoch en Noach en Abram; nou ja, wie passeerde niet allemaal de revue? Hij noemt ze allemaal bij naam en dan gaat hij nog veel verder met talloze andere namen. Dat waren allemaal mensen die leefden uit geloof. Niet uit werken, maar uit geloof.

Nou, dan zegt hij, als hij dat dan afgesloten heeft: "Daarom" — dat is een conclusie. "Laten ook wij, nu wij zulke grote wolk van getuigen rondom ons hebben, afleggen alle last en de zonde die ons zo licht in de weg staat, en met volharding de wedloop..." Ja, een wedloop loop je niet, nee, die ren je. "En de wedloop rennen die voor ons ligt." Hier heb je dat woord weer. Laten we alle last afleggen, waarbij je zonde niet moralistisch moet opvatten als "wat niet mag", maar zonde is alles wat het doel mist.

Nou, dat is in dit geval een heel mooi beeld. Want wat is nou het doel als je in de wedloop loopt of rent? Ja, de prijs behalen! En dan is alle last zonde. Ik bedoel, je loopt op de renbaan. Ik vroeg me trouwens af: in de dagen van de apostel Paulus bij de Olympische Spelen, die al heel oud zijn, liep men gewoon helemaal naakt op de renbaan, omdat ze geen enkele last wilden hebben van kleding. Dus dan kun je wel een prachtig mooi kleed hebben, een prachtige jas of een dikke portemonnee. Dat is allemaal prachtig. Is dat fout? Een sporter die zoiets tegen een andere sporter zegt, die wijst uiteraard naar zijn hoofd en zegt: "Daar gaat het toch helemaal niet om." Het gaat er niet om dat die dingen fout zijn. Nee, alles wat last is, alles wat je hindert in die wedloop — of het nou goed is of fout — als het je hindert in de wedloop, is het zonde. Ik bedoel, dat mist het doel. Leg het af.

En dat bevestigt precies ook waar we zojuist al even aan dachten. Het gaat dus helemaal niet om de vraag of het geoorloofd is. Er zijn talloze goede dingen in het leven die in wezen een hindernis zijn in de wedloop. Waarom? Ja, het hindert je om te rennen. Het leidt af van het ene waar het om gaat. En dat bedoelt Paulus hier ook te zeggen. Want hij zegt dan vervolgens: "Laat ons oog daarbij alleen gericht zijn op Jezus." Dit zijn een heleboel woorden in het Nederlands, maar in het Grieks staat er maar één woord of twee woorden. Eigenlijk is het woord wat hij gebruikt: "afzien". Maar dat is geen kritiek op de vertaling, hoor. Want het idee is: ons oog is op één ding gericht en dat betekent dus... De positieve manier is om te zeggen: "Ik kijk maar naar één ding." De negatieve manier van formuleren is: "Ik kijk dus weg van al het andere." Al dat andere, hoe goed het dan ook is en wat voor interessante dingen er ook allemaal te zien zijn... "Oh, daar zit die in het stadion. Ja, dat hindert alleen maar. Oh, is die er ook, zeg?" Nee, het gaat erom dat je naar één ding kijkt; je ziet af. Je ziet zelfs die wolk van getuigen niet eens. Het is een wolk; het is gewoon een groot geheel waar je niet specifiek naar kijkt. Het gaat om die Ene op wie je gericht zou zijn. En dat is wat hier ook gezegd wordt: Jezus. Dat wil zeggen: God, Yahweh is Redder.

En dan zegt hij nog, wie is dat dan? Dat is de Leidsman en de Voleinder des geloofs. Even één ding daarover. Dat woord "Leidsman": letterlijk is dat, als je een Concordant Version hebt, dan wordt dat vertaald met het Engelse woord "Inwijder". Het idee daarbij is dat die Leidsman degene is die... Nou, het is niet zozeer degene die ons nu leidt — dat is wel zo, maar dat is niet de gedachte van het woord. Het is degene die ons geloof is begonnen. En daarom begrijp je ook dat tweede deel: Hij begint het, Hij heeft ons ooit overtuigd en geroepen. Hij is dus met recht de Inwijder. Ik weet niet zo gauw een ander treffend Nederlands woord... De Aanvanger. Ja, Hij is de Aanvanger van het geloof en ook de Voleinder. Dat wil zeggen: degene die het compleet maakt, die het afmaakt. Dat wil zeggen: Hij staat aan het begin en Hij staat aan het einde van het geloof. Heb je het weer: ons oog moet alleen op Hem gericht zijn.

En dan wordt er nog bij gezegd: "Die" — dat wil zeggen Jezus — "om de vreugde welke voor Hem lag, het kruis op Zich genomen heeft, de schande niet achtende, en dus nu gezeten is aan de rechterzijde van de troon Gods." Het idee daarbij is: Jezus Zelf is namelijk ook die weg gegaan hier op aarde. Hij is ook gefocust geweest op het Woord van God, op wat God Hem voor ogen had gesteld, namelijk vreugde. En Hij heeft gezien op de vreugde. Omdat Hij daar Zijn oog op gericht had, heeft Hij het kruis op Zich genomen. Hij heeft de schande niet geacht, hoe zwaar dat ook is. Hij is die weg gegaan. En hoe kon Hij die weg gaan? Nou gewoon, omdat Hij Zijn oog gericht had op één ding: de vreugde die Hem was voorgesteld. Dat gaf Hem de kracht, die hoop. Hoop doet leven, dat weet ik wel. En Hij had Zijn ogen gericht op de hoop en Hij zag alleen maar dat.

Dat is het idee bij sport. Ik ben altijd geïnteresseerd in psychologie en ik heb wel eens wat artikelen daarover gelezen, ook over mensen die scoren op het voetbalveld bijvoorbeeld. Maar sowieso, wat doe je als je je concentreert? Dan maak je feitelijk datgene wat je voor ogen hebt heel groot en al het andere zie je niet eens meer. Je ziet eigenlijk dat ene nog wat je voor ogen hebt en al het andere zie je niet meer. Ik bedoel, dat mentale proces vindt eigenlijk ook in je hoofd plaats, zodat je inwendig alleen nog maar dat ene ziet. En dat is ook wat concentratie is. Dan zie je ook mensen als er een vrije trap genomen moet worden... Ik noem maar wat, hè. Dan zie je ze eerst terugkijken en dan vindt er gewoon een heel proces plaats in dat hoofd van zo'n voetballer, namelijk wat hij ziet. En dan is het zo belangrijk dat je je kunt concentreren, dat je dus niet gehinderd wordt door angst en al die dingen als: "Wat zullen mensen zeggen?" Nee, dat je je volledig kunt concentreren. Daar gaat het om! Maar goed, ik noem nu het beeld van iemand die een vrije trap neemt of wil scoren, maar het geldt bij sport in het algemeen. De mentale processen die daarbij plaatsvinden, het is focus. Dat wil zeggen: zien op één ding en dat betekent dus afzien van al het andere.

Wel, Hij is die weg gegaan en Hij is thans gezeten — een positie van rust — aan de rechterzijde, een positie van voorrang en van eer aan de troon Gods. Zodat we zien dat ook Jezus die renbaan van geloof is gegaan. En dan tenslotte, dat is de laatste schriftplaats die ik nog wil noemen.

Timotheüs 4: de Loopbaan Volbracht en de Erekrans ↑ hoofdstukken

2 Timotheüs 4. Dan zijn we inmiddels bij de laatste brief die Paulus heeft geschreven aan één iemand nog: Timotheüs. Hij was een van zijn weinige medestanders nog; allen in Asia, zo lezen we in diezelfde brief, hadden hem verlaten. Hij stond op het punt... het moment van zijn verscheiden stond voor de deur. Hij zou geëxecuteerd worden en hij schrijft nu nog; dit is een soort geestelijk testament.

Zijn weg was ten einde. Al die jaren dat hij gearbeid had, al die tijd dat hij de wereld heeft afgereisd... hij heeft zo enorm veel mogen doen en betekenen. En dan kijkt hij terug en dan zegt hij in vers 7 van 2 Timotheüs 4: "Ik heb de goede strijd gestreden." Dat is een wedstrijd. Ook hier zien we weer het beeld van een wedstrijd. Hij zegt: "Ik heb de goede strijd gestreden." Ik heb die renbaan... Nou ja, laten we hem gewoon maar verder lezen. "Ik heb mijn loop" – of ook hier weer – "mijn loopbaan ten einde gebracht." Dat is trouwens hier een iets ander Grieks woord, maar met hetzelfde idee: namelijk van rennen. Ik heb mijn loop, mijn renbaan of mijn race ten einde gebracht. En ik heb het geloof behouden.

Daar ging het namelijk om: geloof in wat God heeft meegedeeld. Het evangelie, de blijde boodschap. En ik heb dat behouden. Nog steeds heb ik dat voor ogen en nu, aan het einde van mijn leven, mag ik er dankbaar op terugzien. Ik heb die goede strijd gestreden, ik heb mijn ren nu ten einde gebracht, ik heb het geloof behouden. En dan lees ik: "Voorts ligt voor mij gereed de krans." Hier heb je weer datzelfde woord: de erekrans, de stefanos. De erekrans van de rechtvaardigheid, welke te dien dage de Heer – dat wil zeggen: de rechtvaardige Rechter – mij zal geven. Doch niet alleen mij, maar ook allen die Zijn verschijning hebben liefgehad.

Een krans. Het is een idee dat niet zo heel erg bekend is. Dat is het laatste wat ik erover wil zeggen. Een krans heeft te maken met een kroon, met dat wat God in ons leven bekroont. Die krans heeft te maken met wat God in ons leven kan doen. Ik zeg het expres zo: die krans wordt niet gegeven voor ons werk voor Hem. Het is wat Hij bekroont, en die erekrans heeft te maken met wat Hij door ons heeft kunnen doen. Wanneer wij staan op Zijn Woord, dan kan Hij ten volle ook Zijn werk in ons doen.

Paulus zegt in 1 Korinthe 15: "Daarom, mijn geliefde broeders, wordt standvastig, onwankelbaar." En dan zegt hij erbij: "Steeds overvloedig in het werk" – niet voor de Heer, maar van de Heer. Dat wil zeggen dat de Heer Zijn werk overvloedig zou kunnen doen in ons en door ons. Hoe? Nou, wanneer wij standvastig zijn, onwankelbaar in die machtige boodschap van genade en van overwinning; kortom, werkelijk die blijde tijding.

🎧 De Renbaan
Delen: