▶ 00:00 Tradities Rondom Kerst Versus de Bijbel ↑ hoofdstukken

Goedemorgen, dames en heren, beste vrienden van het goede bericht, de blijde boodschap. Het is een week geweest die sterk in het teken heeft gestaan van het thema wat u hier op het scherm geprojecteerd ziet: Jezus' verjaardag. Immers, een paar dagen terug werd het kerstfeest gevierd, dat wil zeggen het Christusfeest. Want 'kerst' betekent gewoon Christus, Christmas. En dat is dan het feest dat de reputatie heeft waarin de geboorte van Jezus gevierd wordt, de verjaardag van Jezus. Immers, Hij is op 25 december geboren, midden in de winternacht. Ik weet niet hoe het u vergaat, maar er is eigenlijk ook geen ontkomen aan. Ook al bent u helemaal niet in een kerstnachtdienst geweest, je hoeft de televisie maar aan te zetten of de radio aan te zetten en je hoort kerstliederen waarin dat soort dingen altijd ter sprake komen.

Ik weet niet hoe u dat hebt, maar bij mij is het elk jaar toch weer zo dat ik versteld sta, ondanks dat ik het inmiddels weet. Ik sta versteld van zoveel fantasieën als er rondom de geboorte van de Heer Jezus in het mensenhart zijn opgekomen. Het is niet te geloven wat voor onzin je ook dikwijls hoort. Ja, nou, dit is een afbeelding die u hier misschien niet zo heel goed geprojecteerd ziet, maar het is van de kerststal met alles wat daar geacht wordt bij geweest te zijn: de schaapjes en de geiten, de os en de ezel, de stal en het stro, enzovoorts. En ik moet u zeggen: in de Bijbel vindt u het allemaal niet.

Kent u dit lied? Dat is een van de bekendere kerstliederen: "Midden in de winternacht ging de hemel open." We hebben het over Jezus' verjaardag. Nou, dat was dan, zo zegt men, midden in de winternacht; toen ging de hemel open. Maar ik moet u zeggen: het is niet waar. In de Bijbel vinden we het niet. En daar wil ik vanmorgen uw aandacht eens voor vragen: wat de Bijbel er wél over zegt. En dat is iets wat heel erg onbekend is. Ik moet er eerlijkheidshalve bij zeggen dat de meeste mensen inmiddels – tenminste als je een klein beetje meer weet van de Bijbelse boodschap – wel weten dat het hele verhaal dat de Heer Jezus midden in de winternacht geboren zou zijn, niet klopt. En ik hoor het gelukkig ook vaak genoeg.

Ik moet er ook bij zeggen dat de volgende twee regels van dit lied wel heel mooi zijn, en ze kloppen ook en zijn precies naar de Schrift. Namelijk: die toen de hemel openging en Hij geboren werd, die ons heil der wereld bracht – de redding der wereld bracht, inderdaad. Een antwoord op ons hopen, dat wil zeggen: het is de vervulling van de verwachting. Absoluut. Maar dan staat er: "Vrede was er overal." Dat wil zeggen: toen Hij geboren werd... Forget it. Dat is het niet. "Wilde dieren kwamen" – nou, die zullen we dan ook maar even doorkruisen – "bij de schapen in de stal." Schapen? Hoezo? Staat dat in de Bijbel? In die stal? Ik ben hen in de Bijbel nog nooit tegengekomen, hoor. "En zij speelden samen." Dat ben ik in de Bijbel al helemaal niet tegengekomen.

En dan: "Ondanks winter, sneeuw en ijs bloeien alle bomen." Nou, ik geloof inderdaad dat de bomen bloeiden, maar dat was gewoon omdat het lente was. Dat wil ik straks nog uitleggen. Dat was dus niet 'ondanks' winter, sneeuw en ijs. Want, zo staat er: "het aardse paradijs is vannacht gekomen." Nou, dat aardse paradijs is sowieso nog niet gekomen toen. Kortom, het wordt toch erg problematisch om een lied als dit te zingen als je een beetje weet hoe de vork werkelijk aan de steel zit. Dan krijg je dat niet uit je strot. Ook al wil je heel welwillend een lied meezingen als dat van je verwacht wordt, dan moet je toch wel heel veel overwinnen om dit uit je strot te krijgen. Tenminste, zo vergaat het mij. Ik probeer dat ook altijd te ontlopen.

▶ 04:46 Jezus' Verjaardag Verborgen in Lukas 2 ↑ hoofdstukken

Ik zal u vertellen dat de Bijbel wel degelijk informatie geeft over de geboortedag van de Heere Jezus. Ik heb altijd al gedacht en intuïtief geweten dat de geboorte van de Heer Jezus verband moet houden met de hoogtijden die God aan zijn volk ooit heeft gegeven. Dat kan haast niet missen, dat kan toch niet zomaar een willekeurige dag geweest zijn.

Totdat ik een paar jaar geleden op dit Bijbelgedeelte in Lukas 2 stuitte. Nota bene het gedeelte bij uitstek dat we in de Bijbel aantreffen over de geboorte en de jeugd van de Heer Jezus. Ik las in dat hoofdstuk vers 42 van Lukas 2. "En toen hij twaalf jaar was geworden", staat in de NBG. "Toen hij twaalf jaar was geworden en zij" – dat wil zeggen zijn ouders en Jezus zelf – "zoals dit bij het feest gebruikelijk was, optrokken."

Nu heb ik gelezen in een interlinear, dat wil zeggen zo'n Bijbel waar je tussen de regels doorleest. Tussen de Hebreeuwse en de Griekse tekst zie je dan een woord voor woord letterlijke weergave. Daar is een heel mooi programma over. Toen ik in dat ISA-programma keek, zag ik dit staan. En ik moet u zeggen, dat was voor mij zo'n enorme eye-opener. Daar staat, als je het vergrootglas er even bij neemt: niet "toen hij twaalf was geworden" of "toen hij twaalf was", maar er staat "toen hij twaalf werd", onvoltooid verleden tijd.

Toen hij twaalf werd... Op het moment dat mij dat duidelijk werd toen ik dat las, toen dacht ik: als dat er echt staat, dan hebben we daarmee dus informatie over het tijdstip dat de Heer Jezus geboren is. Er is altijd overheen gelezen. Ik ging daar dus over doordenken. Je krijgt dus deze tekst als je het heel letterlijk weergeeft. Sommige vertalingen hebben dat ook zo. Ik kwam het in de vertaling van de Jehova’s getuigen tegen, in de Nieuwe Wereldvertaling. Ik kwam het in de Concordant Version tegen en ik meen nog in een vertaling waar het zo wordt weergegeven. Dat is inderdaad de wijze waarop het letterlijk staat: "toen hij twaalf jaren werd, trokken zij op naar Jeruzalem". Namelijk voor het feest van Pesach. Want dat staat er in Lukas 2.

Als je dat heel letterlijk neemt – en dat doe ik nu vanmorgen, ik ga u gewoon meenemen op die speurtocht – dan ziet u wat voor consequenties dat heeft. Als je dat heel letterlijk leest, dan staat hier dus informatie over wanneer de Heere Jezus jarig was en dus wanneer Hij ongeveer geboren is. Niet de precieze datum wordt hier genoemd, maar er wordt hier gesproken over het feest van Pesach en toen zij optrokken werd Hij twaalf jaar. Wanneer werd Hij twaalf? Wel, toen zij optrokken naar Jeruzalem. Toen was Hij geen twaalf, dat staat er niet; er staat letterlijk: "toen Hij twaalf werd".

Kijk, als ik zeg: "Toen Jantje zestien was, kreeg hij een brommer", dan heeft dat in wezen een jaarspeling wanneer je dat zegt. Gedurende dat hele jaar kan hij een brommer hebben gekregen. Als ik zeg: "Toen Jan zestien werd, kreeg hij een brommer" – Jan moet ik zeggen, want als hij zestien wordt dan is hij geen Jantje meer – dan betekent dat dat hij strikt genomen op zijn verjaardag dat kreeg.

Toen de Heer Jezus twaalf werd, trokken zij op naar Jeruzalem om het Pesachfeest te vieren. U moet zich realiseren: de Heer Jezus woonde met zijn ouders in Nazareth en ze gingen naar Jeruzalem. Ik ga die geschiedenis nu niet behandelen, ik wil alleen eventjes deze informatie naar boven halen zodat we weten waar het over gaat. Toen de Heer Jezus twaalf werd, wel, toen trokken zij op naar Jeruzalem. Vanaf Nazareth gingen zij naar Jeruzalem. Dat is een dag of vier reizen, dus pakweg honderd kilometer. Zeg dat je vijfentwintig kilometer op een dag reist, dan zijn zij zo rond de tiende van die maand. Want het Pesach begint op de veertiende en het feest begint op de vijftiende. Zo rond de tiende Aviv of de tiende Nisan – zo heet die maand op de Joodse kalender – zo rond die datum moet Jezus dan twaalf jaar zijn geworden. Oftewel zijn verjaardag hebben gevierd. Of hij het gevierd heeft, dat doet niet ter zake, maar toen werd hij twaalf. Daar gaat het maar om. En dat is opmerkelijk.

▶ 10:14 De Instelling van de 10e Aviv en het Paaslam ↑ hoofdstukken

We gaan even terug naar Exodus, hoofdstuk 12. In Exodus 12 vindt u de geschiedenis van de uittocht, maar ook de wijze waarop die plaatsvond en de geschiedenis van het paaslam, de inzetting van het Pascha. Daar vindt u de data vermeld van de veertiende van de maand en vervolgens de vijftiende, en wat daarop moest plaatsvinden.

Let u eens op wat er staat in Exodus 12 vers 1 en 2: "De HERE zeide tot Mozes en tot Aäron in het land Egypte: Deze maand zal u het begin der maanden zijn; zij zal u de eerste der maanden van het jaar zijn." Deze maand is Aviv. Dat is een mooi woord; Aviv betekent lente. Tel Aviv betekent lenteheuvel of heuvel van lente. Zo heet die maand omdat het de maand is waarin de lente aanvangt, waarin de bomen gaan bloeien.

U moet weten: het was oorspronkelijk de zevende maand. Maar God zegt tegen Mozes en Aäron dat dit een cruciaal gebeuren wordt, zo cruciaal dat dit voortaan het begin van het jaar is. Het begin der maanden en de eerste der maanden; hier gaan jullie voortaan tellen. Dat heeft er trouwens ook mee te maken dat het Jodendom tot op de dag van vandaag twee kalenders heeft: de oorspronkelijke burgerlijke kalender en hier ontstaat een nieuwe kalender. Zeg maar, in onze termen, de kerkelijke kalender of de feestkalender.

Je krijgt dus dit fenomeen: je hebt twaalf maanden, het was de zevende maand en die zevende maand wordt vervolgens de eerste. Wat ooit de zevende maand was, werd voortaan de eerste der maanden. Daardoor krijg je het eigenaardige fenomeen op de feestkalender van Israël dat ze Nieuwjaar vieren halverwege het jaar. Dat wil zeggen: op de eerste van de zevende maand viert Israël Nieuwjaarsdag. Dat is echt waar. Dat komt omdat ze twee kalenders hebben, een burgerlijke en een kerkelijke kalender. Het gaat erom dat God hier zegt: dit zij voortaan de eerste der maanden.

Trouwens, het is helemaal niet zo gek dat zo'n kalender verschuift. Dat is bij ons ook het geval, weet u dat? Ook onze maanden hebben in het verleden een verschuiving gekend. September betekent eigenlijk de zevende maand – 'sept' betekent zeven. Dan krijg je oktober, de achtste maand. November is de negende maand. En december – denk aan 'decennium' – is de tiende maand. Tellen we door, dan is januari de elfde maand en februari de twaalfde maand. Dit was van origine het geval, waardoor de maand maart de eerste maand van het jaar was.

Zo was het ooit. Dan begrijp je ook meteen waarom februari de schrikkelmaand is; het was gewoon de laatste maand van het jaar. Daar werden de lacunes in de kalender nog even opgevuld, zo aan het einde van het jaar. Iets soortgelijks heeft bij Israël plaatsgevonden. God zegt in de zevende maand: dit wordt zo'n belangrijke gebeurtenis, de uittocht uit Egypte en het paaslam, dit zij u voortaan het begin der maanden, de eerste maand.

Ik lees even verder in Exodus 12: "Spreekt tot de gehele vergadering van Israël als volgt: op de tiende van deze maand" – de tiende van deze Aviv, daar hadden we het over – "zal ieder voor zich een stuk kleinvee nemen, familiesgewijs, een stuk kleinvee per gezin." Elk huis nam dus een stuk kleinvee in huis. Een gaaf, mannelijk, eenjarig stuk kleinvee moest men nemen, van de schapen of van de geiten. Mannelijk, eenjarig, jong, in de kracht van zijn leven. Het moest ook volkomen zijn; het mocht geen handicaps hebben. Het moest gaaf zijn, een perfect mannelijk eenjarig stuk kleinvee. Op de tiende van de maand Aviv moest dat in huis worden genomen.

Vervolgens staat er: "En gij zult het bewaren tot de veertiende dag van deze maand; dan zal de gehele vergadering der gemeente van Israël het slachten in de avondschemering." Of zoals het in de Statenvertaling staat, letterlijk: "tussen twee avonden". Dat doet nu even niet ter zake. Het gaat erom dat men in Israël gedurende vier dagen een stuk kleinvee – een lam, een bokje of een geitje – in huis had.

Vanaf de tiende kwam dat lam dus in huis en gedurende vier dagen werd het daar verzorgd. Het moest eten krijgen, dus er stond een voederbak, een kribbe. Houdt u dat even vast: er stond een kribbe in huis, een voederbak waarin het dier werd verzorgd. Men ging zich uiteraard ook aan dat dier hechten. Maar op de veertiende dag van diezelfde maand, na vier dagen, moest het geslacht worden.

Vervolgens staat er: "Dan zal men van het bloed nemen en dit strijken aan de beide deurposten en aan de bovendorpel. En het bloed zal u dienen als een teken aan de huizen waar gij zijt; en wanneer Ik het bloed zie," zegt God, "dan zal Ik ulieden voorbijgaan." Dit betekent dat hier een inzetting gegeven wordt over iets buitengewoon fundamenteels, zo fundamenteel dat de hele kalender op zijn kop gezet wordt. Dit is voortaan de start van het jaar, de eerste der maanden.

Waarom? Omdat hier de bevrijding van Israël wordt gegeven en gesymboliseerd. Er wordt een lam gegeven dat men in huis zou nemen op de tiende Aviv, om op de veertiende Aviv geslacht te worden. Dat is precies de dag waarop vijftien, zestien eeuwen later Jezus stierf aan het kruis: exact op die dag, de veertiende Aviv. Opmerkelijk, nietwaar? Het staat allemaal in het Nieuwe Testament. Daarna begon het feest, en men wilde alles geregeld hebben voordat het feest van Pesach aanving.

Dat lam werd in huis genomen – een volkomen dier – maar waarom werd het in huis genomen? Om het vier dagen later te slachten. Het werd in huis genomen om te sterven. Maar juist door dat sterven overleefden degenen die in dat huis waren. Dat is in wezen wat de dood van dat dier symboliseert: de dood van het dier geeft leven.

Dat is precies wat wij weten over waarom de Heer Jezus stierf. Waarom werd de Heer Jezus geboren? Hij werd geboren om te sterven. Maar waarom moest Hij sterven? Opdat Hij het leven zou geven. Dat is precies wat die deur eigenlijk voorstelt: een uitweg. Gemarkeerd door het bloed is er een uitweg; door de dood wordt het leven gegeven. Dat is wat het uitbeeldt: bevrijding, nieuw leven, hoop, geen oordeel. Dat is wat dat lam symboliseert. Op de tiende Aviv begon het allemaal; toen werd het lam in huis genomen.

▶ 19:53 Het Profetische Teken van de Kribbe en de Windsels ↑ hoofdstukken

Dan gaan we naar Lukas 2, de bekende geschiedenis van de geboorte van de Heer Jezus en wat er op die bewuste dag heeft plaatsgevonden. We lezen dat hemelse boodschappers verschijnen aan de herders. In vers 11 van Lukas 2 leest u: "U is heden de Heiland geboren." Vandaag dus – ik zeg er even bij: op de 10de aviv. De Heiland, dat wil zeggen de Redder, is geboren. Namelijk Christus, de Gezalfde, de Mashiach, de beloofde Messias. De Here in de stad van David, dat wil zeggen Bethlehem, het broodhuis.

Nu moet u eens opletten wat er staat: "En dit zij u het teken." Die herders, die gewoon scherp aan het weiden en het hoeden waren, kregen een teken. Dat wil zeggen: het heeft betekenis, want dat is wat een teken is. "Dit zij u het teken: gij zult een kind vinden, één: in doeken gewikkeld, en twee: liggende in een kribbe." Het is niet alleen maar een markering waaraan je Hem kunt herkennen; het is ook een teken dat een diepe betekenis heeft. In beide gevallen worden we meteen geconfronteerd met de reden waarom de Heer Jezus in deze wereld kwam, namelijk om te sterven. En waarom moest Hij sterven? Om op te kunnen staan en daardoor leven aan het licht te brengen. Dat tweeledige teken heeft een dubbele betekenis die verwijst naar zowel de dood als de opstanding van de Heer Jezus Christus. Ik zal het u laten zien.

Er staat: "In doeken gewikkeld." Wel, als we dat lezen, herinnert dat aan wat we later lezen, namelijk dat de Heer Jezus in een graf gelegd wordt. Ook daar staat dat Hij in doeken gewikkeld werd; Hij werd in winsels gewikkeld. Het waren diezelfde winsels die Hij vervolgens op de derde dag – de derde dag na de veertiende aviv, want toen stierf Hij – definitief achterliet in het graf. Die winsels spreken van Zijn dood; het waren doodsdoeken. Ze zouden Hem vinden in doeken gewikkeld, dezelfde doeken waar Hij later, toen Hij gestorven was, in gewikkeld werd. Hij werd erin gewikkeld, maar Hij is eruit 'ontwikkeld' toen Hij opstond uit de dood. Toen liet Hij die winsels, als symbool van Zijn dood, definitief achter.

Ik kan het trouwens niet nalaten om te zeggen, maar van Lazarus lees je iets soortgelijks. Van hem lees je ook dat hij ingewikkeld was – een leuk woord in dit geval: ingewikkeld. Maar toen Lazarus weer tot leven geroepen werd en opstond – u kent die geschiedenis uit Johannes 11? – gaf Jezus de opdracht: "Maak hem los van zijn winsels." Want Lazarus stond weliswaar op, maar in wezen had hij nog steeds die doodsdoeken om. Hij stond namelijk op in een vergankelijk lichaam en zou opnieuw weer moeten sterven. Wat een verschil met wat er plaatsvond toen de Heer Jezus opstond! Hij liet de doodsdoeken achter in het graf, en dat symboliseert dat Hij de dood werkelijk heeft overwonnen. Het leven dat Hij aan het licht bracht, is leven dat geen einde heeft. Leven dat de dood achter zich heeft, dus met recht overwinningsleven. Welnu, daar spreken die doeken van.

Als de herders Jezus zouden zoeken daar in de velden van Efrata, dan zou dit het teken zijn: ze zouden Hem vinden in doeken gewikkeld. En er staat nog bij: "liggende in een kribbe." Als je weet dat Hij inderdaad geboren werd rond de tijd van Pesach, en dat dit de 10de aviv was... dit was nou net de dag dat het huis van Israël een lam in huis moest nemen om het voor een aantal dagen te bewaren en vervolgens op de 14de aviv te slachten. Heden is u de Christus geboren, op deze 10de aviv. "En dit zij uw teken: gij zult het vinden in een kribbe." Dat wil zeggen: zo’n voederbak voor een dier, voor zo’n lam dat je in huis hebt genomen en dat voor een aantal dagen verzorgd moet worden in het huis. Dit zij uw teken. Het verwijst naar het lam dat op de 10de aviv in huis werd genomen om op de veertiende geslacht te worden. Maar waarom? Om leven te geven, opdat het volk zou overleven. Goed, ik zal u nog een datum geven.

▶ 25:24 Andere Bijbelse Gebeurtenissen op de 10e Aviv ↑ hoofdstukken

Nee, niet nóg een datum, maar ik zal diezelfde datum nog een keer geven, maar met een andere gebeurtenis. Want die tiende Aviv, dat is zo opmerkelijk; die komen we nog vaker tegen in de Bijbel. Je leest in Jozua 4 vers 19: "Het volk nu is uit de Jordaan opgeklommen." Ik ga nu verder niet op de symboliek daarvan in, maar ik wil er wel op wijzen wat er vervolgens staat: "op de tiende van de eerste maand", de tiende Aviv dus. En zij legerden zich te Gilgal. Wat gebeurde er trouwens bij Gilgal? Daar werden zij besneden, aan de oostelijke grens van Jericho.

Hier zien we de eerste stap die het volk zet in het beloofde land; dat vond plaats op de tiende Aviv. De vervulling van de belofte begint op de tiende Aviv, de tiende van de eerste maand. En ik moet zeggen: ik heb er geen moeite mee om die connectie te leggen met wat God al had ingezet, namelijk dat het lam in huis genomen moest worden op de tiende Aviv. Ik heb er ook geen moeite mee om de link te leggen met het feit dat de Heer Jezus juist op die dag geboren is en in het huis van Israël genomen werd. Want in wezen was de dag waarop Hij geboren werd de vervulling van de belofte. "U is heden geboren", de Beloofde, "antwoord op ons hopen." Dat is die zin uit dat kerstlied die wél klopt.

De tiende van de eerste maand. We komen hem nog een keer tegen en dat is een hele beroemde gebeurtenis, namelijk Palmzondag. Zo wordt het altijd genoemd, zo heet het ook in de kerkelijke kalender, maar dat was ook de tiende Aviv. We lezen daarover trouwens in alle evangeliën. In Johannes 12 staat dat het "de volgende dag" was, en u kunt het zo narekenen hoor. Want als je het begin van Johannes 12 leest, dan wordt precies aangegeven op wat voor datum het was. Het was zes dagen voor het Pesach, en dan staat er: "de volgende dag". Dat was dus de tiende Aviv. Toen de grote menigte, die voor het feest gekomen was, hoorde dat Jezus naar Jeruzalem kwam, namen zij palmtakken, gingen Hem tegemoet en riepen: "Hosanna! Gezegend Hij die komt in de naam des Heren, de Koning van Israël!"

Dit vond plaats op de tiende Aviv. En als we consequent zijn, was dat dus de dag dat de Heer Jezus jarig was. Het is trouwens opmerkelijk: je leest in Johannes 12 ook nog dat er de voorafgaande avond een maaltijd heeft plaatsgevonden ter ere van Jezus. Men richtte een maaltijd voor Hem aan. Op de Joodse kalender was dat toen al de tiende Aviv. Er werd dus een maaltijd voor de Heer Jezus aangericht, Hij werd feestelijk onthaald en de optocht vanaf de Olijfberg naar Jeruzalem vond plaats.

Er staat hier niet bij dat het Zijn verjaardag was, maar als we de lijn vasthouden die we in Lukas 2 hebben gezien, dan zeg je: het was dus Jezus' verjaardag. In wezen hebben we hier opnieuw een vervulling van wat God had ingezet, namelijk dat het lam op de tiende Aviv in huis genomen zou worden. In wezen doet Israël dat hier opnieuw: het Lam wordt weer in huis gehaald om een paar dagen later geslacht te worden. Het is opmerkelijk hoe die tiende Aviv iedere keer weer terugkomt.

Als er één datum is die je zou uitkiezen — als je van niets weet en je zou op basis van Israëls kalender een dag moeten kiezen uit alle hoogtijden die God aan Zijn volk heeft gegeven — op welke dag zou Hij dan geboren zijn? Dan zeg ik: zelfs al zou het niet in de Bijbel staan, dan zou ik toch de tiende Aviv uitkiezen. Waarom? Omdat dat de dag was waarop het lam in huis genomen moest worden. Maar daar zijn we nog niet.

▶ 30:16 De 17e Aviv: de Besnijdenis als Beeld van Opstanding ↑ hoofdstukken

Daar zijn we nog niet mee klaar, want we gaan nog even doortellen. Dan komen we bij de besnijdenis van de Heer Jezus. We lezen daarover in Lukas 2. Dat is op zich niet zo opmerkelijk, want dat is namelijk standaard in het jodendom en onder het volk van Israël. Er staat in vers 21: "En toen acht dagen vervuld waren voor Zijn besnijdenis, ontving Hij ook de naam Jezus, die door de engel genoemd was eer Hij in de moederschoot was ontvangen." Een Joods jongetje wordt besneden op de achtste dag.

Trouwens, op de gewone kerkelijke kalender is dat als volgt: als de Heer Jezus geboren zou zijn op 25 december — wat men zegt en wat men viert — wanneer vond dan Zijn besnijdenis plaats? Op nieuwjaarsdag. Ja, nieuwjaarsdag. Het klopt niet, maar de symboliek is wel mooi, moet ik zeggen; want dat is namelijk de dag dat er een nieuw begin gemaakt wordt. Maar in werkelijkheid is het veel mooier. Dat zal ik u eens vertellen. Kijk, als de tiende Aviv de eerste dag was — want dat was de dag dat Jezus geboren werd, de dag dat het lam in huis genomen moest worden — dan krijgen we de volgende telling: de tweede dag was 11 Aviv, de derde dag 12 Aviv, de vierde dag 13 Aviv en de vijfde dag was 14 Aviv. Dat was de dag dat het lam geslacht moest worden, ook de dag waarop Jezus later zou sterven. Dan krijg je 15 Aviv als de zesde dag, 16 Aviv als de zevende dag en 17 Aviv als de achtste dag: de dag waarop Jezus besneden werd. 17 Aviv. Maar het is ook precies de dag dat de Heer Jezus later zou opstaan, de derde dag na Pesach. Daar zitten nog wel wat haken en ogen aan waar ik vanmorgen niet op in wil gaan om dat allemaal uit te leggen, maar de Heer Jezus stond inderdaad op op deze datum. Dat is zo opmerkelijk: Hij werd geboren op de dag dat het lam in huis genomen werd, maar Hij werd besneden op de dag dat Hij later zou opstaan uit de dood. En ik zal u dit vertellen: dat is nou precies wat de besnijdenis ook uitbeeldt, namelijk opstanding en nieuw leven. Dat vind ik zo schitterend. Dan denk je: wie kan dat nou bedenken om dat zo mooi allemaal te laten samenvallen?

Ik zal u op drie verbanden wijzen tussen besnijdenis en opstanding. Ik wil dat zo discreet mogelijk doen. Bij het eerste punt is dat niet zo moeilijk: het vond plaats op de achtste dag. Oftewel na de zevende dag. Maar wat betekent "na de zevende dag" normaal gesproken? Wel gewoon: daags na de Sabbat. Dat was de dag dat de Heer Jezus opstond. Dat wil zeggen: een nieuwe dag. De achtste dag is de nieuwe dag van een cyclus, de dag na de Sabbat, de dag na de zevende dag.

Het tweede punt is dat de mannelijkheid sowieso de opstanding symboliseert. Het is het embleem daarvan; dat is in het heiligdom overal bekend. In het christendom wat minder en ik ga het ook niet uitgebreid uitleggen — wie oren heeft die hore — maar dat symboliseert sowieso de opstanding. Zowel in het Hebreeuws als in het Grieks is dat het geval. Ik zie nu allerlei gezichten al gniffelen en dan denk ik: u hebt het wel in de gaten. In het Hebreeuws is het woord voor mannelijk "zachar", en dat betekent eigenlijk gedenken of herinneren. Maar het betekent ook gedenkteken of monument: een opgericht teken ter herinnering. In het Grieks is het het woordje "airo", wat "omhoog komen" betekent. Dat is wat de mannelijkheid namelijk symboliseert. En als u zegt dat u dat een vreemd verhaal vindt, dan zou u het eens aan Abraham moeten vragen. Want Abraham was verstorven; dat wil zeggen dat hij impotent was en niet in staat zijn geslacht in stand te houden. Ik zeg het helemaal niet om grappig te zijn, maar wat lees je? Abraham was verstorven, maar Abraham geloofde in opstanding. En hij heeft die opstanding aan den lijve ondervonden. Er staat dat hij geloofde in de God die de doden levend maakt en die zijn verstorven lichaam weer kon oprichten, waardoor door die opstanding nieuw leven tot stand gebracht kon worden. Kijk, wij christenen zijn dat allemaal kwijtgeraakt. Voor alle informatie en symboliek daarover moet je tegenwoordig bijna in het heidendom zoeken; het is schandalig, maar het is echt zo. Maar wat hierachter zit — en daar ga ik nu verder niet over spreken, maar het komt zo ter sprake — is de typologie die achter de hele seksualiteit schuilgaat. Dacht u nou werkelijk dat dat geen betekenis heeft? God is de grote Schepper van hemel en aarde. Hij heeft niet alleen maar Zijn Woord gegeven, Hij is de Schepper van de hele werkelijkheid, en de natuur en de Schriftuur komen uit Eén Iemand voort. Hij heeft dat bedacht. Nieuw leven komt voort uit opstanding. Er is trouwens ook alleen maar liefde en gemeenschap mogelijk door opstanding, en op deze wijze wordt nieuw leven gecreëerd. Dat symboliseert seksualiteit. In wezen herinnert en gedenkt de mannelijkheid daaraan. De besnijdenis is met recht een litteken; het is een teken aan het lid dat de mens moet doen gedenken aan wie God is: de God die doden levend maakt. Een opstanding. Dat is de tweede link.

Dan volgt het derde punt: de besnijdenis symboliseert vruchtbaarheid. Als u die eerste twee eenmaal begrepen hebt, dan begrijpt u de derde natuurlijk net zo goed, want dat is precies wat de Bijbel daar ook expliciet over zegt. Kijk in de eerste plaats naar wat je leest in Genesis 17 en de omliggende hoofdstukken. Het is een symbool van de belofte dat door het zaad van Abraham alle geslachten van de aardbodem gezegend zouden worden. Abraham was weliswaar verstorven, maar God zegt: "Door jouw zaad gaat heel de aarde, gaan alle geslachten van de aardbodem gezegend worden." En als teken van die belofte geeft God aan Abraham en zijn huis de besnijdenis. Waarom moet dat mannelijk lid nou besneden worden? Wat zit daarachter? Het is heel simpel: het symboliseert namelijk nieuw leven. Het is juist een teken aan het lid omdat dat verwijst naar opstanding en nieuw leven. Het spreekt van vruchtbaarheid; dat Abraham, die verstorven Abram, inderdaad zaad zou zien.

▶ 38:45 De Theologische Betekenis van de Eik en Gods Eed ↑ hoofdstukken

En dan kan ik je nog eens wat vertellen. Het wordt steeds gekker hoor, dat zijn dingen die niet zo bekend zijn of zelfs heel erg onbekend zijn. Maar kijk, het wegnemen van de voorhuid is niets anders dan dat de vrucht van de eik zichtbaar wordt. Ik zeg het expres zo, want als ik het op een andere manier zeg, dan gaan die jongens daar achterin allemaal weer zo lachen. Ja, u zegt: "Nou en, zo wat?" Maar sowieso wordt de vrucht zichtbaar. Je kunt negatief zeggen dat er iets weggenomen wordt bij de besnijdenis, en dat is ook zo, maar het gaat er juist ook om dat er iets zichtbaarder gemaakt wordt. Want als de bedekking weggenomen wordt, wordt er iets zichtbaarder gemaakt, namelijk de vrucht; de vrucht van de eik.

Ik zal u dit vertellen: de eik in de Bijbel herinnert aan de eed die God gezworen heeft. Waarom? Het woord voor eik in het Hebreeuws is alah. Ja, alah. Maar dat is hetzelfde woord als voor eed. De eed die God gezworen heeft. God zwoer aan Abraham. God zweert niet zo gauw hoor; je leest maar drie of vier keer in de Bijbel dat God een eed zweert. Normaal gesproken doet Hij dat ook niet. Hij geeft gewoon Zijn belofte en Zijn beloften zijn altijd "ja en amen". Maar bij uitzonderlijke gelegenheden, zoals bij de belofte aan Abraham, dan zweert Hij een eed. En dan roept Hij er een getuige bij. Die twee vingers hè, met z’n tweeën. Dan roept Hij er een getuige bij en dat is Hijzelf. Hij zweert bij Zichzelf, namelijk dat Abraham zaad zou zien en dat door dat zaad van Abraham de hele wereld gezegend zou worden.

Maar dat woord voor eed is hetzelfde woord als het woord voor eik. En dat is nou precies wat door de besnijdenis zichtbaar werd. Dat is zo eigenaardig, want kijk het maar eens na in de Bijbel hoe vaak die eik een rol speelt in het leven van de aartsvaders, maar niet alleen bij hen. De eik herinnert aan de belofte, aan de eed die God gezworen heeft. Ik zal u eens een paar voorbeelden geven. Er staat van Abraham in Genesis 12 vers 6 dat hij het land doortrok tot de plek bij Sichem, tot de eik. In sommige vertalingen staat de terebint, maar een terebint is gewoon een eik. Tot de eik More. Dat betekent trouwens 'onderwijs'. Waarom zou hij dat doen? Nu kun je zeggen dat het één keer is en toeval is, dat het niet uitmaakt. Nee, maar je struikelt erover. Het is een beetje rare beeldspraak, maar je struikelt over die eiken.

Want dan lees je in Deuteronomium 11 vers 30 dat Gilgal gelegen was bij de eiken van More. Gilgal was toch de plaats waar Israël, toen ze eenmaal doorgetrokken waren, besneden werd? En Gilgal lag bij de eiken van More. Genesis 13 vertelt dat Abraham daarna zijn tenten opsloeg en ging wonen bij de eiken van Mamre, bij Hebron. Waarom ging hij daar nou wonen? Hoezo bij een eik? Wel, die eik herinnert aan de eed. Een eik was voor hen in wezen ook een heilige boom, als u begrijpt wat ik bedoel. U denkt dat het een heidens idee was? U kent misschien de geschiedenis van Bonifatius wel, dat hij in Dokkum kwam en die heilige eik omhakte omdat zij daar afgoderij mee pleegden. Maar ik denk dat met het badwater ook meteen het kind is weggegooid – ook weer een beetje vreemde beeldspraak. Want het loutere feit dat de Germanen, en trouwens alle volkeren, afgoderij pleegden met een eik, daarvan kun je zeggen: "Ja, dat is afgoderij en dat moet omgehakt worden." Jawel, maar waarom pleegden zij daar afgoderij mee? Omdat men in ieder geval nog de herinnering had dat er met die eik iets bijzonders aan de hand was. Dat wist men. Wij zijn dat kwijtgeraakt, wij weten dat niet meer en we lezen er gewoon overheen.

Maar in het leven van die aartsvaders, met name van Abraham, lees je juist dat de eik een grote rol speelde. Hij ging juist daar wonen. In wezen is dat teken van de besnijdenis dezelfde gedachte als dat hij ging wonen bij een eik. Iedere keer weer. Dan verkast hij en weer gaat hij wonen bij een eik. U mag van mij menen dat dat allemaal toeval is, maar dan ga ik u nog even wat voorlezen uit Genesis 35 vers 8. Toen Debora, de voedster van Rebekka, gestorven was, werd ze begraven beneden Betel, onder een eik. Waarom nou? Omdat het herinnert aan de grootste belofte die God ooit gegeven had. God belooft, God zwoer een eed en daar herinnert de eik aan. Diezelfde eik die ook zichtbaar wordt, als u begrijpt wat ik bedoel: de vrucht van de eik bij de besnijdenis.

Nog een mooie, en daar hou ik het even bij. Ik kan nog veel meer voorbeelden geven, maar hier laat ik het bij. In Jozua 24 vers 26 staat dat Jozua – dezelfde naam trouwens als Yeshua, Jezus – deze woorden schreef in het wetboek Gods. Hij nam een grote steen en richtte die daarop op – dus waar hij dat wetboek had opgeschreven – onder de eik die bij het heiligdom des Heren was. Alsjeblieft! Wat was er allemaal bij die eik? Wel, daar bij de eik stond het heiligdom des Heren. Natuurlijk stond die eik er al veel eerder, dus het heiligdom was geplaatst bij die eik. Daar schreef Jozua de woorden Gods en daar wordt een grote steen genomen en overeind gezet. Allemaal bij diezelfde locatie, allemaal bij de eik. Allemaal herinnert het aan dat teken dat God gegeven heeft, aan die eed die Hij gezworen heeft, de belofte.

En weet je wat ik zo mooi vind aan die geweldige belofte? Een heleboel, maar het allermooiste vind ik nog dat het een belofte om niet is. Het heeft niets met wetten maken te maken, het heeft niets te maken met wat Abraham moest doen. God had gezworen: "Zo zal jouw nageslacht zijn." Dat werd tegen een Abraham gezegd die impotent was, verstorven. Maar dan lees je: "En Abraham geloofde God." Hij beaamde God. "U zegt het? Dan is het Uw verantwoordelijkheid en dan is het Uw zaak om dat te realiseren." Kijk, dat is geloof, mensen! Geloof is niet je best doen of veel proberen. Goede voornemens, dat is een leuke voor 2008: "Je best doen." Nou, dat is typisch mensenwerk en u weet wat daarvan terechtkomt. Enkele wilskrachtigen misschien uitgezonderd, die houden het allemaal nog wat langer uit, maar zo gaat dat, zo is de mens.

Maar weet u waar ik heel veel fiducia in heb? In de belofte van God; waartoe Hij in staat is en wat Hij bij machte is te doen, ook wat voor ons onmogelijk is. Wat dacht u nou? Dat zei Abraham toch ook? Ja, die kende God, die kende de belofte van God. Zou voor de Here iets onmogelijk zijn? Als je daar je vertrouwen op stelt, dan zit het nog altijd goed. Kijk, en dat is typisch menselijk hè: je blindstaren op je eigen mogelijkheden of je eigen onmogelijkheden. In wezen is dat allemaal met recht blindstaren, want je bent gefocust op de mens. Als je een optimist bent, dan ben je vooral gefocust op je eigen mogelijkheden. En als je een pessimist bent, dan ben je gefocust op je eigen onmogelijkheden, op wat je niet kan of wat je niet hebt. Maar je kijkt gewoon de verkeerde kant op. Je bent gefocust op de mens, maar geloof is gefocust op wat God zegt en wat Hij belooft, wat Hij kan. En dan is met recht the sky the limit. Dan zijn er geen onmogelijkheden, want voor Hem is niets onmogelijk. God zegt: "Ik ben Degene die het niet-zijnde roept tot aanzijn en ook de doden levend maakt." En in die God heeft Abraham geloofd.

Ja kijk, en daar herinnert hij aan. En nu gaan we weer even helemaal terug, want wat lazen we ook alweer in Lukas 2? Dit is een beetje een lange uitwijding, maar ik maak hem expres. Waarom? Omdat ik u heb willen duidelijk maken dat de besnijdenis in al haar onderdelen — de acht dagen, maar ook wat het zichtbaar maakt en waar het een operatie aan is — alles verwijst naar opstanding.

En toen acht dagen vervuld waren van zijn besnijdenis, dan staat erbij, ontving hij ook de naam Jezus. Want u weet: de naamgeving vindt plaats niet bij de geboorte, maar bij de besnijdenis. Dat zie je trouwens nog terug in het kerkelijke ritueel van de doop; bij de doop krijg je ook weer een naam. Want u weet, in plaats van de besnijdenis is de doop gekomen, zo is het idee.

Maar toen ontving hij de naam Jezus bij die achtste dag. Wat betekent Jezus ook alweer? Yahweh is redder. Dat is wat de naam Jezus betekent: Yeshua, de Heere is redder. Hij kreeg die naam op de achtste dag, maar dat was de dag dat hij later, zo’n drie- of vierendertig jaar later, zou opstaan uit de dood. Exact diezelfde datum: de zeventiende aviv. Toen stond hij op uit de dood en toen bewees hij inderdaad: de Heere is redder. Mooi hè?

▶ 49:24 Samenvatting: de Patronen van de 10e en 17e Aviv ↑ hoofdstukken

Nou, nog even samengevat. Dat is misschien wel even goed, want u hebt misschien toch wel erg veel informatie vanmorgen zo even tot u moeten nemen. Goed, we hebben het dus vanmorgen gehad over twee data. Zoveel informatie is het nou ook weer niet: de tiende Aviv en de zeventiende Aviv.

De tiende Aviv, dat was die dag waarop het lam in huis werd genomen. Het was de dag dat Israël arriveerde in het beloofde land. Het was de dag dat de Heer Jezus werd geboren en het was ook de dag dat Hij Zijn optocht deed naar Jeruzalem. Ook wel genoemd de intocht in Jeruzalem, maar die komt niet op gang; het was de optocht naar Jeruzalem. Dat vond allemaal plaats op de tiende Aviv.

En op de zeventiende Aviv, dat was de dag dat Hij werd besneden. Het was ook de dag dat Hij opstond uit de dood, eens voor altijd. En tenslotte, dat geef ik als toetje – daar moet u thuis nog maar eens over nadenken, ik ga daar nu verder niet over uitweiden, u kunt het nalezen in Genesis – dat was de dag dat de ark van Noach vaste grond vond. Wat zou dat nou weer betekenen? Eindelijk vaste grond onder de voeten na het oordeel. Dat vond allemaal plaats op de zeventiende Aviv.