▶ 00:01 Christus als Bedienaar van het Heiligdom ↑ hoofdstukken

Het onderwerp dat ik vanmorgen graag met jullie wil bespreken is in de aard der zaak heel stralend: wie laat het licht branden? Als je dat in huis-, tuin- en keukentermen zou terugbrengen, dan zou het zelfs als een verwijt kunnen klinken van: wie heeft nu weer het licht laten aanstaan? Maar dat is niet de gedachte. De vraag in deze toespraak, in deze studie op deze ochtend, is eigenlijk meer: wie draagt er nu werkelijk zorg voor het licht? De afbeelding die ik erbij heb, wijst meteen in de richting waar we het over gaan hebben, namelijk over een hogepriester die het heiligdom ingaat en daar zorg draagt voor de lampen.

Een half jaar geleden – dat is het ritme waarin ik hier in Nieuw-Buinen tot dusver al een jaar of zes, zeven spreek, altijd in het voorjaar in maart of april en dan in september nog een keer – was het thema op 6 april om precies te zijn: 'Gezeten aan Gods rechterhand'. Toen heb ik een aantal schriftplaatsen besproken waarin de positie van de Heer Jezus Christus in de huidige tijd wordt beschreven, namelijk dat Hij gezeten is op de allerhoogste plaats in het universum, aan Gods rechterhand. Toen kwam ook al even voorbij wat Hij daar doet. Zitten klinkt nogal passief; het heeft te maken met een positie die Hem is verleend op de troon bij God. Hij wacht daar ook, wat misschien ook passief lijkt, maar een van de teksten die toen voorbijkwam – ik heb het gisteren nog eens even nagekeken – was een tekst in Hebreeën 8 vers 2.

Daar wordt de Heer Jezus beschreven als degene die inderdaad gezeten is aan Gods rechterhand, en dan staat erbij dat Hij ook een Bedienaar is van het heiligdom. Ik heb dat toen ook even toegelicht: voor de hogepriester was er een jaarlijkse taak. Daar is de hogepriester vooral om bekend: dat hij eens per jaar in het binnenste heiligdom ging op Jom Kippoer, op de Grote Verzoendag. Dat is de dag bij uitstek op de kalender van God, een van Zijn hoogtijden.

Maar ik moet erbij zeggen dat er nog iets anders is wat de hogepriester deed. Dat behoort tot zijn dagelijkse functie; dat wil zeggen dat hij elke dag, ’s morgens en ’s avonds, het heiligdom inging. In Exodus 30 lezen we dat hij dan zorg droeg voor het reukwerk op het reukofferaltaar. Dat was niet in het binnenste heiligdom, in het heilige der heiligen, maar in het heilige. Die taak laat ik nu even rusten, maar er was nog iets anders wat hij bij die gelegenheid deed. Elke dag, twee keer zelfs, verzorgde hij namelijk de lampen in het heiligdom.

Het gaat om de lampen van de kandelaar, en dat wordt een tweetal keren beschreven. Het meest uitgebreid – of nou ja, niet eens zo heel erg uitgebreid – vinden we dat in Leviticus 24. Ook op andere plaatsen wordt nog veel uitgebreider ingegaan op hoe die kandelaar in elkaar stak en hoe de lampen aangestoken moesten worden. Dat komt vanzelf nog wel voorbij. Maar die hogepriester droeg er zorg voor dat het altijd licht was in het heiligdom, dag en nacht. Laten we eens naar die passage toegaan in Leviticus 24.

▶ 04:33 Zuivere Olijfolie als Symbool van Onvergankelijk Leven ↑ hoofdstukken

In principe lees ik voor uit de NBG-vertaling en soms wijk ik daarvan af; dan cursiveer ik dat. Dan bent u gewaarschuwd en weet u dat het in ieder geval wat letterlijker of wat correcter is weergegeven. In Leviticus 24 staat in vers 1: "JAHWEH sprak tot Mozes: Gebied de Israëlieten dat zij tot u brengen zuivere olie". Dat betekent ook de beste olie, uit gestoten olijven. Weet u wat de gedachte daarbij is? Ik moest dat eerlijk gezegd nog eens eventjes nazoeken, maar het betekent dat dit olijven zijn die met de hand geperst zijn. Dat is in de praktijk ook de beste olie. Het staat in tegenstelling tot gemalen olijven, dat wil zeggen met een molen, waarbij je ook de laatste druppels er nog uit haalt. Maar gestoten olijfolie is de beste olie; de olie die als eerste de olijven verlaat.

Wanneer de Bijbel spreekt over olie, dan gaat het niet over dat spul wat uit de aardbodem komt, maar over dat wat uit de olijf voortkomt. In de Bijbel, en zelfs in het gewone taalgebruik, weten we allemaal dat de olijf in het algemeen naar leven verwijst. Trouwens, "o-lijf" zeg je in het Nederlands — ik geef toe dat je dat grapje niet overal kunt maken, maar het verwijst naar leven. Ook de geneeskrachtige werking van olijven is bekend en hoe gezond dat allemaal is. In het algemeen moet u weten dat in de Bijbel de olijfboom een beeld is van onvergankelijk leven. Niet letterlijk, want een olijfboom kan ook doodgaan, maar het is een type van onvergankelijk leven. Waarom? Omdat het een boom is die in principe, als je hem niet omhakt of het onmogelijk maakt, blijft leven.

Vandaar ook dat er olijfbomen zijn, bijvoorbeeld bij Jeruzalem. Als je naar het huidige Gethsemene gaat waar dat wordt aangewezen, daar staan bomen die al van voor de val van Jeruzalem, dus uit de eerste eeuw, afkomstig zijn. Die zijn tweeduizend jaar oud. Dat zijn zeer oude olijfbomen. Dat komt doordat het een boom is die zichzelf iedere keer vernieuwt en regenereert. Dat regenereren betekent eigenlijk letterlijk "wedergeboren worden". Daarin zit meteen ook al de link met nieuw leven; dat wil zeggen leven dat sterker is dan de dood.

En olijfolie, waar werd dat voor gebruikt? Nou ja, bijvoorbeeld voor licht. Want in de Bijbel komt licht niet door een stekker die je in het stopcontact hebt gestopt, maar doordat er olie is en de lamp van olie is voorzien. Olie in de lampen dus. Olie is natuurlijk ook vooral bekend om het feit dat priesters, maar ook koningen en soms ook profeten ermee werden gezalfd. Eigenlijk werden zij daarmee tot messias gemaakt. Het aardige is dat ons woord "Christus" Grieks is, en het Hebreeuwse woord is "Mashiach", Messias. Dat betekent letterlijk "Gezalfde". Met wat? Nou, met olie, met olijfolie. Maar u begrijpt dat dit een beeld is van onvergankelijk leven. De Heer Jezus is tot Christus gemaakt toen Hij uit de doden door God werd opgewekt en onvergankelijk leven ontving. Toen werd Hij gezalfd en definitief ook gemaakt tot Messias, tot Christus. Als u het niet geloven wilt, moet u het maar eens nakijken in Handelingen 2 vers 36, daar staat het zelfs letterlijk. In ieder geval heeft olijfolie dus alles te maken met Leven met allemaal hoofdletters. Leven dat sterker is dan de dood en leven dat de dood ook achter zich heeft.

Er staat dus: "Gebied de Israëlieten dat zij tot u brengen zuivere olie uit gestoten olijven voor de kandelaar om voortdurend een lamp te laten branden." Of letterlijk, als je een Statenvertaling hebt, dan staat het er ook zo weergegeven: "om een lamp aan te steken". De kandelaar had zeven lampen, maar er was altijd één lamp die brandde. Ik zeg niet dat alle zeven altijd brandden, maar over die kandelaar is in de Joodse traditie nog uitgebreid bekommentarieerd dat er altijd licht was in het heiligdom. Dus ook al was het buiten donker.

Dat is trouwens een prachtig beeld, want de Heer Jezus Christus is de ware Hogepriester in het hemels heiligdom. Ik zet u meteen al een beetje op het spoor: Hij is in het hemels heiligdom onttrokken aan het oog, en dan mag het in de wereld donker zijn, maar daar is licht en Hij zorgt daarvoor. Hij is die opgestane Heer en er was altijd dus een lamp die brandde. Het was ook zo dat die ene brandende lamp weer werd gebruikt om de andere lampen aan te steken. Want je leest ook ergens in Exodus dat er bij die kandelaar ook snuiters waren. Dat waren scharen en gouden bakjes. Een snuiter was een schaar om het stukje lont weg te knippen dat verkold was. Dat moest worden weggeknipt en vervolgens werden de lampen die niet brandden weer aangestoken met het licht van die ene lamp die nog brandde. Altijd was daar licht, daar gaat het om. Er moest dus olie gebracht worden naar Mozes om voortdurend een lamp, in ieder geval één lamp, te laten branden voor die kandelaar.

▶ 11:03 De Menorah als Bloeiende Amandelboom en Opstandingskracht ↑ hoofdstukken

Over die kandelaar moeten we nog eventjes een excursie maken. We gaan even uit de passage, ik kom er straks weer op terug, en dan gaan we naar Exodus 25. Daar lezen we een uitgebreide beschrijving over die kandelaar die feitelijk een amandelboom uitbeeldt. Het is eigenlijk een gestileerde amandelboom en zo wordt het daar ook beschreven. Ik haak even aan bij vers 31 — ik ga zeker niet de hele passage lezen — maar daar staat: "Gij zult een kandelaar van louter goud maken." Dat is een grote kandelaar, van louter goud; een buitengewoon kostbaar ding zou je kunnen zeggen. Maar u begrijpt dat als je zegt "van louter goud"... Goud is, ik had het net over olijfolie, een beeld van onvergankelijk leven. Dat geldt voor goud eigenlijk ook; goud is een type van onvergankelijkheid. Het is een edelmetaal, een metaal dat niet roest en dus eigenlijk de vergankelijkheid voorbij is.

Trouwens, dat woord "kandelaar" wat hier gebruikt wordt, is in het Hebreeuws — en dat kennen we allemaal wel — Menorah. Dat is afgeleid van het woord voor lamp: ner. Daar zit in ieder geval dat woordje "ner" in. We kennen dat allemaal, de Menorah is het type. Het is ook een embleem van de Joodse staat. Als je naar Jeruzalem gaat en je bezoekt daar de Knesset, dan staat daar voor die Knesset ook een reusachtige grote Menorah. Trouwens niet van louter goud, kan ik u vertellen, maar een metalen Menorah. Ik heb hem ooit zelf met eigen ogen gezien. Een Menorah.

En dan staat er iets heel grappigs. Want als je de Menorah noemt, dan wordt dat heel vaak gezegd: dat is een zevenarmige kandelaar. Dat klopt niet. Het is geen zevenarmige kandelaar, hoewel de term erg ingeburgerd is. Hij heeft zeven lampen, dat wel, maar hij heeft zes armen. Dat staat er zelfs heel uitdrukkelijk bij; kijk maar na in Exodus 25: "Zes armen nu zullen uit zijn zijden uitsteken: drie armen van de kandelaar uit de ene zijde en drie armen van de kandelaar uit de andere zijde." Het idee is dat je de stam hebt. Dat brengt meteen al de associatie van een boom met zich mee. Een boom, de stam, en aan beide kanten, links en rechts, komen daar drie armen, drie takken uit voort. Zo wordt het ook dikwijls beschreven. Het is een heel bekend gegeven; het wordt er namelijk heel expliciet bij gezegd dat die kandelaar feitelijk een amandelboom was. Gestileerd beeldt het dat uit. En dat het een amandelboom is, dat lees je vervolgens in vers 33: "Drie bloemkelken in de vorm van amandelbloesem aan de ene arm, met knop en bloesem; en drie bloemkelken in de vorm van amandelbloesem aan de andere arm, met knop en bloesem." Dus in alle opzichten een bloesem en een knop. Ik meen ook dat je leest over bloemkelken en dat er ook nog gesproken wordt over de vrucht, maar daar blijf ik even vanaf.

Amandelbloesem, of de amandel in het algemeen, die kennen we natuurlijk. Waar komen we die term eigenlijk nog meer tegen? Waar komen we die amandel tegen? Een bekende geschiedenis wil ik u zeker niet onthouden. We lezen in Numeri 16 en 17, na de geschiedenis van Korach, Datan en Abiram, dat Israël in de woestijn is en dat het hogepriesterschap van Aäron ter discussie wordt gesteld. Dat is een nette manier om te zeggen dat Aäron werd afgewezen door het volk. Maar de HEER had hem gesteld tot hogepriester en dan gaat God dat ook demonstreren. Alle twaalf stammen van Israël moeten hun staf inleveren; de hoofden daarvan leveren een staf in. Zo krijg je twaalf staven. Die werden, samen met de staf van Aäron, in het heiligdom gebracht. De staf die zou bloeien, die God tot bloei zou brengen, die stam — de stam van Levi dus — dat zou de aangewezene blijken te zijn. Aäron komt immers uit de stam van Levi. Die stam en die priester, dat was degene die door God was aangewezen.

Dan lees je inderdaad dat die staven in dat heiligdom worden gebracht. In de ochtend worden de staven weer naar buiten gebracht en dan is er één staf die gebloeid heeft. Er staat bij: amandelbloesem en kelken en, naar ik meen, ook vruchten. Dat wil zeggen — ja, alles wat natuurlijk niet kan — een staf zou je zeggen, die is dood. Die andere staven wel, maar de HEER had daarmee gezegd: Aäron is de hogepriester van Mijn keuze en hij is de priester die inderdaad door Mij is uitgekozen. Dat heeft God gedaan door leven uit de dood voort te brengen. Daar is zo'n staf een beeld van. Zoals staven in het algemeen altijd spreken van iets wat je doet staan en doet opstaan; met een staf wordt leven voortgebracht. Er zijn heel veel geschiedenissen van. Die stok en die staf, die vertroosten ons, juist als je door een dal van schaduwen des doods gaat. Een staf en een bloeiende staf, zeker als er dan ook nog een staf is met amandelbloesem, vruchten en kelken, spreekt van onvergankelijk leven.

Kijk, dat is de typologie. Dat wil zeggen: waar verwijst dat naar? Want je kunt zeggen: dat is een geschiedenis van 3500 jaar geleden. Ja, maar het spreekt ervan dat God de hogepriester van Zijn keuze heeft aangewezen door leven voort te brengen uit de dood. Daarmee is Hij gemaakt tot hogepriester. Je zou ook hier weer het commentaar van de Hebreeënbrief moeten lezen. Dan lees je dat Hij hogepriester is, niet vanwege Zijn afkomst — want de Heer was uit de stam van Juda — maar krachtens onvergankelijk leven. Ergens in Hebreeën 7 staat dat er gewoon letterlijk bij. Waarom is de Heer Jezus Christus hogepriester? Dat is Hij sinds Hij priester en koning is, naar de ordening van Melchizedek, die ook priester én koning was. Ik geef toe, ik haal nogal wat overhoop, maar we hebben nog een hele vrije dag en dan moeten we dat allemaal maar eens nazoeken. Maar het zijn zulke schitterende dingen. Waar het om gaat is: Hij is de hogepriester. En waar het nu vooral om gaat, is dat die staf ging bloeien en dat dit een beeld is van een onvergankelijk leven.

Maar hoezo dan amandelbloesem? Nou, dan moet ik nog wat gaan zeggen. Dan neem ik u nog naar een andere Schriftplaats mee, naar Jeremia 1. Deze associatie van amandelbloesem en leven en opstanding zou ons gemakkelijk ontgaan, maar in de taal waarin God Zijn woord heeft gegeven, namelijk het Hebreeuws, blijkt dat heel duidelijk. Ik neem u daarvoor even mee naar Jeremia 1 vers 11: "En het woord van JAHWEH kwam tot mij: Wat ziet gij, Jeremia?" Hij krijgt een voorstelling, een visioen, of hij wordt ergens gebracht; in ieder geval komt de vraag: "Wat ziet gij?" Toen zei hij: "Ik zie een amandeltwijg." Wat hij ziet is in het Hebreeuws shakad — u mag het weer vergeten — en dat is witte bloesem. Dan staat er in het daaropvolgende vers: "Daarop zeide JAHWEH tot mij: Gij hebt goed gezien." Inderdaad, je kennis van de natuur is heel correct. Een amandelboom kennen wij hier niet echt, maar in het Midden-Oosten is het een bekende boom. Jeremia herkende hem ook onmiddellijk. En dan zegt de HEER: "Je hebt het goed gezien, Jeremia, want Ik waak over Mijn woord om dat te doen."

En nu gaat u als Nederlander steigeren. Want dan vraagt u zich af: ja, wacht even, ik zie de link niet. Jeremia ziet een amandeltwijg en dan zegt de Heer: "Ja, dat klopt, want Ik waak over mijn woord."

Daarvoor moet u even iets toegelicht krijgen, namelijk het Hebreeuwse woord voor amandel. Dat is hetzelfde woord als het woord voor waken of ontwaken. En dat heeft ook weer een reden, omdat de eerste boom in Israël die tot bloei komt — al heel vroeg zelfs, in januari of februari — de amandelboom is. Welke boom ontwaakt er na de doodsheid van de winter in feite het eerst? Wel, dat is de amandelboom. Daarmee is het dus feitelijk een aankondiging van het voorjaar, van nieuw leven. De amandelboom is in feite de eersteling.

Nou, u maakt de connectie wel, hè? De amandelboom en dat wat hij voortbrengt, verwijst dus ook weer naar de Heer Jezus Christus, die als de Eersteling opstond en leven en onvergankelijkheid aan het licht bracht. Hier is de gedachte vooral dat de Heer zegt: "Ik waak over mijn woord." Vergis u niet: als Ik iets gesproken heb, dan doe Ik dat ook; Ik bewaak dat zelf.

In het algemeen is het al zo dat een amandelboom witte bloesem heeft. Later in Prediker wordt er ook gesproken over de ouderdom en dan worden de jaren wit. Daar wordt in beeldrijke taal het proces van ouder worden beschreven. Vaak de ontluistering, maar aan de andere kant ook weer: je haren worden wit — grijs zeggen wij dan. En dan staat er: "als de amandelboom gaat bloeien". Dat wil zeggen: je wordt wit. Dat is precies de kleur van de amandelbloesem. Het is een beeldende manier van zeggen.

Hoe dan ook, die amandelboom is die eerste boom die ontwaakt na de doodsheid van de winter; de eersteling dus. En ook dat bepaalt ons weer bij Hem, die de dood overwon als Eersteling en het leven aan het licht bracht. Ik heb nu dus duidelijk gemaakt dat die kandelaar, die menorah, een gestileerde amandelboom was. En hoezo een amandelboom? Wel, omdat de amandel spreekt van nieuw leven, van opstandingskracht.

▶ 23:30 De Dagelijkse Verzorging: het Reinigen en Vullen van de Lampen Door de Heer ↑ hoofdstukken

Laten we weer even teruggaan naar de priester die de lampen van de kandelaar, de menorah, moest verzorgen. Ik haak hier weer aan bij vers 3: "Buiten het voorhangsel der getuigenis in de tent der samenkomst." Dat is eigenlijk een plaatsbepaling; het geeft aan dat de kandelaar zich buiten het heilige der heiligen bevond. Zoals u weet, bestond de tent der samenkomst uit twee compartimenten. Je had eerst het heilige, waarin zich het reukofferaltaar, de kandelaar – de menorah – en de tafel der toonbroden bevonden. Dat waren drie attributen, die ook heel speciaal gepositioneerd waren, maar dat doet er nu even niet toe. Als je vervolgens het tweede gordijn voorbijging, kwam je in het heilige der heiligen, waar de hogepriester slechts eenmaal per jaar mocht komen. Maar deze kandelaar bevond zich dus in het heilige, buiten het voorhangsel van het getuigenis – dat tweede voorhangsel dus – maar wel in de tent der samenkomst.

Daar moest Aäron, de man uit de stam van Levi, de lampen voortdurend verzorgen. Dat wil zeggen: ononderbroken, elke dag, zelfs twee keer per dag, van de avond tot de morgen, voor het aangezicht van JAHWEH. Want dat is waar het was: in het heiligdom. Dat "van de avond tot de morgen" is interessant. Als je dat naast een ander schriftgedeelte legt, namelijk Exodus 30, dan wordt er nog nader toegelicht wat er precies in de ochtend en in de avond gebeurde. Er wordt gezegd dat de hogepriester in de morgen de lampen in orde zou maken. Dat wil zeggen: hij zou ze snuiten. Wij kennen het werkwoord 'snuiten' tegenwoordig in een heel ander verband, zoals je neus snuiten, maar dit is een 'vreemde snuiter', om het zo maar te zeggen. 'Snuiten' heeft etymologisch te maken met knippen of snijden. Het lont werd geknipt zodat de vlam weer helder ging lichten en nog beter tot zijn recht zou komen. Wat de hogepriester ook in de ochtend deed, was de olie aanvullen. Elk van die lampen had een oliebakje – gouden bakjes, zo wordt beschreven – en die moesten elke dag worden aangevuld met nieuwe olie. Daar zorgde de priester voor, en Aäron wordt hier genoemd als de eerste hogepriester.

In de avond lees je dat hij de lampen ook aansteekt. Dan werden alle lampen aangestoken. Eigenlijk was wat de hogepriester deed heel aanstekelijk werk, om het zo maar te zeggen. Hij zorgde ervoor dat er altijd licht was; er brandde in ieder geval altijd een lamp en in de avond stak hij ze dan allemaal aan. Dat is natuurlijk een prachtige gedachte: dat er in de duisternis van de wereld licht is bij God. En dat licht is er omdat er een hogepriester is, door God aangewezen krachtens onvergankelijk leven, die er zorg voor draagt dat wij – en nu maak ik meteen de link naar de rest van de Bijbel – dat wij als heiligen mogen stralen.

Dit zijn prachtige plaatjes. Je kunt natuurlijk spreken over de hemel en dat de Heer daar boven is, maar hoe stel je je dat voor? Ik ben daar nog nooit geweest. Weliswaar ben ik met Christus verborgen in God, dat is waar, maar ik heb het nog nooit met mijn lijfelijke ogen gezien. Wanneer de Bijbel daarover schrijft, doet ze dat in beelden. In Efeze 5 is de gedachte bijvoorbeeld niet direct die van een hogepriester, maar daar lezen we wel dat de Heer Zich overgeeft voor de Ecclesia, de heiligen, degenen die Hij apart zet. Er staat ook dat Hij ons reinigt. In feite is wat de hogepriester deed met het knippen – het snuiten van die lont – reinigend werk. Het oude wordt weggedaan en verwijderd. Dat is wat de Heer ook doet: Hij reinigt, maar Hij vult ons vervolgens ook met Zijn Woord. Hij doet ons letterlijk stralen, zoals er in Efeze 5 staat. En hoe doet Hij dat anders dan door Zijn Woord? Dat is geen werk van mensen; dat is wat Hij doet.

In vers 4 staat nog: "Op de kandelaar van louter goud zal hij voortdurend de lampen verzorgen voor het aangezicht van JAHWEH." Dat is wat ik vanmorgen dik wil onderstrepen. De Heer, die vandaag in het heiligdom is – achter het voorhangsel, in de hemel – is daar een Bedienaar. In de woorden van Paulus geeft Hij Zich over voor de Ecclesia. In de woorden van de Hebreeënbrief is Hij de Hogepriester die zorg draagt dat de lichtdragers, de lampen, inderdaad voorzien worden van wat ze nodig hebben. Robert zei het zojuist al: dat is Zijn werk. Het is niet de verantwoordelijkheid van die lampen; die lampen geven licht, jazeker, maar wie zorgt er voor het licht? Wie houdt het licht brandende? Dat is wat Hij doet.

Daar kan Hij trouwens ook anderen voor gebruiken. Ik zei zojuist al: als het ene lampje niet brandt, dan steekt Hij met het vuur van de ene lamp de andere weer aan. Dat vind ik een mooi beeld. Want als ik even niet brand – ik ben wat ze tegenwoordig een 'burn-out' noemen – dan zorgt Hij dat er iemand anders is die vurig is. Om in de beeldspraak te blijven: degene die vurig is van Zijn Woord, die gebruikt Hij dan om de ander weer mee aan te vuren en aan te steken. Dat is Zijn werk. Dat is ook het geweldige van het samenkomen en zo een lichaam vormen, een netwerk. Hij voorziet ons juist ook door elkaar. In de Kolossensenbrief wordt gezegd dat wij een lichaam zijn en dat Hij ons voedt door contacten en banden, door connecties in een netwerkje. We vormen een lichaam, een samengesteld geheel, en Hij is het Hoofd die dat allemaal regelt. Ik vind het een geweldige gedachte; geef je daar gewoon aan over. Hij is Heer. Hij is de Hogepriester voor Israël en Hij is vandaag ook het Hoofd van de Ecclesia. Hij zorgt ervoor dat we gereinigd worden en dat we gevuld worden. Daar waar wij tekortkomen of waar we dreigen niet genoeg meer te hebben, daar voorziet Hij ons van Zijn Woord. Hij vult ons, Hij steekt ons aan.

Om het even op een rijtje te zetten: Hij knipt het oude lont weg. Alles wat in de weg staat, dat verwijdert Hij; dat is het reinigende werk dat Hij doet. Hij vult ons met olie, en die olie is het levende Woord, nietwaar? Ik moet denken aan wat de Heer deed op de dag dat Hij opstond uit de doden, de dag van de eerstelingsgolf. Dat was een hoogtijdag voor Israël. Toen Hij was opgewekt uit de doden, vervoegde Hij Zich tegen het eind van de dag incognito bij die twee mannen die naar Emmaüs gingen. Wat deed Hij daar? Nou, ze waren gefrustreerd. "Wij leefden in de hoop dat Hij het was die Israël verlossen zou, maar thans is het reeds de derde dag," zeiden ze. Als ze de Bijbel hadden gekend, hadden ze geweten dat juist die derde dag een teken van hoop is. Maar goed, dat wisten zij toen niet. Die frustratie kan ook echt een stukje opgebrand lont zijn; je had een verwachting en die is opgebrand. Dat is een 'burn-out'. Dat knipt Hij dan weg. Hij nam hun frustratie weg en zorgde ervoor dat er weer pit kwam. Want als er één ding was waaraan het ontbrak, dan was het pit. Dat hadden ze niet meer, zo zeggen wij dat toch? Hij zorgt ervoor dat we weer pit krijgen. Dat vind ik mooi, want het woord 'pit' houdt natuurlijk direct verband met een kaars die brandt.

En tegelijkertijd houdt het ook weer verband met een vrucht die leeft en die leven voortbrengt. Leuk hè, dat soort associaties? In ieder geval, Hij zorgt voor de pit en Hij vult ons. En dan staat er ook: Hij deed voor hen de Schriften open, beginnende bij Mozes – de boeken van Mozes dus. Ik stel me zo voor: zou Hij misschien uit Leviticus en Exodus hebben gelezen? Over die priester die zorgdraagt voor die lampen en ze van olie voorziet? Ik weet het niet. Het lijkt me stug eerlijk gezegd, want zo lang was de reis nou ook weer niet om dat allemaal te bespreken. Maar het zou zomaar gekund hebben.

Hij liet uit de Schriften zien dat alles betrekking had op Hem die zou komen, de Christus; en dat Hij moest lijden en sterven om alzo in Zijn heerlijkheid in te gaan. Dat wil zeggen: te sterven, maar vervolgens om op de derde dag opgewekt te worden uit de doden. Hoezo frustratie? Dat wordt weggeknipt. Dat is oud. En wat Hij ervoor in de plaats geeft, is Zijn levend Woord. Daar vult Hij ons ook mee en wat Hij dan ook doet: Hij steekt aan. Ja, dat is wat Hij deed met die lampen.

Dan lees je van de Emmaüsgangers ook dat ze naderhand zeggen, als ze terugkijken op die ontmoeting – en inmiddels was het duidelijk met wie ze van doen hadden: "Was ons hart niet brandende in ons, toen Hij voor ons de Schriften opendeed?" Zo doet de Heer dat ook vandaag, daar ben ik vast van overtuigd. Wat de Heer vandaag doet, is zorgdragen voor de Ecclesia. In de wereld mag het dan donker zijn, dat is ook de bedoeling. Ik bedoel, op het moment dat de hogepriester straks weer... ja, dat is weer een ander beeld trouwens, maar als Hij uit het heiligdom zal komen, eens voor altijd, dan komen Israël en de volkerenwereld weer in de aandacht. Maar nu niet. Het is duister in de wereld, maar er is een Ecclesia waar Hij zich voor inzet, waar Hij zorg voor draagt.

Het oude neemt Hij weg, Hij vult en Hij steekt aan. Waarom? Opdat wij licht zouden geven. En wat is dat licht anders? Er wordt heel vaak zo over gesproken; ik heb in het verleden weleens van dat soort boeken gelezen, van die zelfhulpboeken en management. Je moet zorgen voor een 'uitstraling'. Ook in de kerkelijke wereld is dat heel bekende terminologie: we moeten wat doen aan onze uitstraling. Ja, er moet pit in zitten. Dat vind ik zo’n geweldige boodschap. Wat ik vanmorgen mag voorbrengen is: één, Hij is daar. Hij leeft, wis en waarachtig. Ja, verborgen, dat is waar, maar Hij zorgt dat wij stralen.

En dat kun je niet van jezelf. Als er iets is wat je niet van jezelf kunt, dan is dat stralen. Je kunt een tandpasta-glimlach opzetten. Je kunt lachen, maar hoe zeg je dat? Dan lach je als een boer met kiespijn, en sommigen kunnen dat vrij goed. Maar stralen komt door verlichte ogen. Als je iets ziet, dan kun je dat zelfs als je je mond stijf op elkaar houdt. Dan nóg zie je dat iemand straalt. Dan is er licht in de ogen, en dat kun je niet tegenhouden. Hij zorgt ervoor. Hij verlicht de ogen van ons hart, zegt Paulus. Hij verlicht de ogen van ons hart en Hij doet ons stralen. Hij geeft zicht op wie Hij is en wat Hij doet.

Hij ontlast ons sowieso. Want ja, weet u wat vermoeiend is? Als er dan gezegd wordt – en hoeveel prediking komt daar niet op neer – dat we wat moeten doen aan onze uitstraling en dat we blij moeten zijn. Maar als er iets is wat jij niet kunt, dan is dat jezelf blij maken. Dat kan niet. Je kunt hooguit een geforceerde lach opzetten, maar dat is trouwens helemaal vermoeiend. Nee, echte vreugde... "ben jij gelukkig", dat zongen we toch? Wat is geluk? Nou, dat is dat je gewoon olie in je hebt. Dat Hij je voorziet van olie, van Zijn levend Woord, en dat doet jou stralen. Dat de dood is overwonnen en dat er werkelijk leven is. Onvergankelijk!

Voor ons nu, voor de hele mensheid, jazeker, God denkt groot. Ieder in zijn eigen rangorde, dat is wat Hij in petto heeft. Wat een plan, wat een rijkdom is dat. Het is allemaal olie. En als je wilt stralen: Hij vult jou met Zijn Woord. En dat is dan het onvermijdelijke effect: Hij doet onze harten dan ook daadwerkelijk branden. O, en daar wil ik er nog eentje noemen.

▶ 38:09 De Gouden Belletjes: de Verborgen Hogepriester Laat van Zich Horen ↑ hoofdstukken

Ja, ik heb het nog wel even. Exodus 28. Want daar lees je iets over die hogepriester in dat heiligdom. In vers 35... de volgorde van de verzen doe ik eventjes zo om het duidelijk te maken. Verander ik wat? Ik begin even te lezen in vers 35: "Aäron nu zal dit aanhebben." Het gaat dus over zijn kleding als hij dienst doet. Dat wil zeggen, het gaat hier niet over zijn jaarlijkse bediening als hij in het binnenste heiligdom ging, want dan droeg hij weer een ander gewaad, een linnen gewaad. Maar normaal gesproken droeg hij dat prachtige kleed, dat lichtblauwe kleed, prachtig blauw en wit, en dat is wat hier dus beschreven wordt. Als hij dienst deed in het heiligdom, oftewel als hij dagelijks die lampen verzorgde, dan had hij speciale kleding.

Er wordt iets heel specifieks bijgemeld. In het algemeen wordt zijn kledij al uitgebreid beschreven, maar nu, als het gaat over zijn bediening in het heiligdom — dagelijks, als hij die lampen bijvoorbeeld verzorgde — dan zou hij dit aanhebben. En er staat bij: "En het geluid ervan zal gehoord worden wanneer hij in het heiligdom komt voor het aangezicht van JAHWEH." Dus er wordt iets benadrukt, namelijk dat als die hogepriester in het heiligdom is... nou, één ding moet toch duidelijk zijn: dan bevindt hij zich in een positie waarin hij niet gezien wordt.

Ik zou zeggen: ook nu weer, connect the dots. Dan weet je meteen ook: oh, dit gaat over de Heer nu. Hij is verborgen. Mensen willen, en heel veel activiteiten zijn erop gebaseerd, om de Heer en zijn Koninkrijk zichtbaar te maken. Maar het is misplaatst. Hij is verborgen, maar we moeten er meteen bij zeggen: Hij is verborgen, maar Hij laat wel van zich horen. Niet eens zozeer doordat Hij nu spreekt — Hij heeft gesproken — maar Hij laat van zich horen. Het geluid ervan zal gehoord worden wanneer hij in het heiligdom komt voor het aangezicht van de Heer.

Nu ga ik even twee verzen terug. "En gij zult op zijn zomen..." — de zoom van het kleed van de hogepriester, dat reikt helemaal tot zijn voeten. Als u vertrouwd bent met de Psalmen, dan weet u dat daar over de zomen van het kleed van Aäron iets gezegd en gezongen wordt. Psalm 133: "Hoe liefelijk is het als broeders tezamen zijn." En dan wordt er gezegd: "Het is als de olie die neerdaalt op de kleding van Aäron tot aan zijn zomen." Er was iets bijzonders met de zoom van het kleed van de hogepriester. En waarom? Nou, dat ga ik u laten zien.

"En gij zult op zijn zomen granaatappels..." Goh, hebben we weer een vrucht. We hadden het eerst over de olijf, toen kregen we het over de amandel en nu hebben we het over de granaatappel, waar trouwens ook weer heel veel over te zeggen is, maar dat laat ik nu even zitten. Het is voor nu even voldoende. Ik snij een granaatappel doormidden en dan weet je meteen dat het een granaat is: hij zit vol met korrels, vol met zaad namelijk. Het is uitbundig van leven, dat is waar het van spreekt. Voor de rest laat ik dat nu even zitten.

Tegelijkertijd op zijn zomen: granaatappels. En wel in drie kleuren: in blauw, purper en scharlaken. Blauw heeft — nou, dat lijkt me niet zo moeilijk — te maken met de hemel. En scharlaken... scharlaken is rood. Rood als scharlaken, dus dieprood. En dat heeft te maken met de aarde. In de Bijbel, ook hier weer in de Hebreeuwse symboliek, is dat voor de hand liggend, want rood is Adam en de aarde is adamah. Dat schrijf je gewoon vrijwel hetzelfde. De rode aarde, Edom. Zo heette de zoon van Izaäk, ja. Adom, Adam, dus rood.

En als je die twee kleuren nou bij elkaar brengt, dan krijg je purper, paars. Dat vind ik mooi, want aan de ene kant werden de kleuren van zijn kleding gekenmerkt door blauw, rood en paars-purper. Maar ook de zomen van zijn kleed droegen die drie kleuren vanwege die granaatappelen; gestileerde granaatappelen die aan de zoom van zijn kleed hingen en die drie kleuren in zich droegen. Het hemelse, het aardse, maar ook Hij die hemel en aarde verenigd tezamen. Dan krijg je purper, rood en blauw. Paars is de kleur van de Middelaar die de twee bij elkaar brengt, hemel en aarde, de verbinding tot stand brengt. Het doet me weer denken aan een Jakobsladder, maar goed.

"Gij zult op zijn zomen granaatappels in blauwpurper, purper en scharlaken rondom op zijn zomen zetten en gouden belletjes overal daartussen." Daar ging het vooral om. Terwijl de hogepriester dus onzichtbaar is, laat hij wel van zich horen, en wel het Woord van leven. Ik had nog een plaatje daarvan dacht ik, maar dat is weggeraakt kennelijk. Maar in ieder geval zie je het dan gewoon uitgebeeld. Dan waren er van die rode, blauwe en paarse granaatappelen, maar eigenlijk tussen die granaatappels had je allemaal van die gouden belletjes. Let op: gouden belletjes. Hij liet van zich horen. Dat is het Woord van leven. Geweldig toch? Terwijl de Heer daar boven is, laat Hij van zich horen, gewoon doordat Hij daar beweegt. En die belletjes die rinkelen wel.

Nou, en dat is precies wat wij... de Heer is in het heiligdom. En nu, anno 2025, de tijd nadert natuurlijk dat Hij definitief ook uit het heiligdom zal komen en geopenbaard zal worden in heerlijkheid. Maar het geweldige is: Hij doet van zich horen. Zijn Woord, die gouden belletjes.

▶ 45:21 Ongekunsteld Stralen: het Woord van Leven Hooghoudend in een Donkere Wereld ↑ hoofdstukken

Ik wilde graag afsluiten met een tekst uit Filippenzen 2. Daar komen de verschillende gedachten bij elkaar over wat de Heer vandaag aan ons doet. In Filippenzen 2 val ik midden in de zin, nadat Paulus heeft gesproken over het feit dat eenmaal in de naam van Jezus elke knie zich zal buigen en elke tong zal belijden dat Jezus Heer is, tot eer van God de Vader. Dan zegt Paulus ook dat er Eén is die het willen en het werken werkt; Hij zorgt daarvoor. Vanaf vers 15 staat er: "opdat gij onkreukbaar en ongekunsteld moogt zijn", oftewel ongecompliceerd.

Ik beschouw dat echt als een enorme eye-opener. De beleving kan niet missen op het moment dat je oog krijgt voor het feit dat alles genade is en dat Hij het werk doet. Dat geeft iets ongecompliceerds, als u begrijpt wat ik bedoel. Je hoeft namelijk niets meer in elkaar te flansen; je hoeft niet meer te doen alsof. Hij doet het, en dan valt er een last van je schouder. Je hoeft niet te wekken, Hij doet het. Dan kijk je omhoog en word je je bewust van wie Hij is: de Hogepriester, de Opgewekte, Degene die leeft. De dood is weliswaar de laatste vijand die tenietgedaan wordt, maar Hij doet de dood nu al teniet door leven te maken. Wat een hoop en wat een verwachting! Dat doet je stralen en er valt een last van je af.

Dan worden we ongekunsteld. Al die complexiteit waarmee wij opgezadeld worden, valt van je af, want Hij is Degene die het werk doet. Onbesproken kinderen van God te midden van een krom en verdraaid geslacht. Dat is de duisternis in de wereld waar ik het eerst over had. Daar kun je je druk over maken, maar het is gewoon een gegeven – en dat is soms al moeilijk genoeg, dat weet ik. Waar het vooral om gaat, is dat we hier ongekunsteld en onbesproken kinderen van God zijn te midden van een krom en verdraaid geslacht, waaronder jullie schijnen als lichtdragers, als lampen. Hier staat eigenlijk niet eens specifiek het woord voor ster. Een ster is ook een lichtdrager, maar een lichtdrager hoeft niet altijd een ster te zijn.

Terwijl het donker is in de wereld, zorgt Hij ervoor dat wij door Zijn levend woord stralen. Wij schijnen als lichtdragers in die donkere wereld. En dan staat erbij hoe: het woord van leven hooghoudend. "Hooghoudend", dat is echt een woord dat er in het origineel ook staat. We houden het woord van leven hoog; de Schriften. In dat woord worden we gewezen op Hem die daarboven is: de Opgewekte, Israëls Hogepriester, Degene door wie God al Zijn plannen gaat vervullen. Hij is de grote Middelaar van hemel en aarde en wij mogen een deeltje zijn van Zijn lichaam. Hij heeft nog een geweldig plan voor Israël, voor de volkerenwereld en voor heel Zijn schepping. Dat woord van leven hebben we toevertrouwd gekregen en Hij vult ons daarmee. Daarmee doet Hij ons ook stralen. Amen.