GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

vanwaar de genderverwarring?

04-08-2019 - Geplaatst door Andre Piet
toespraak gehouden op 4 augustus 2019 in Maarn

Vanouds kennen we twee geslachten (Eng: genders): mannelijk en vrouwelijk. Dat was een objectief, vaststaand gegeven. Tegenwoordig onderscheidt men talloze genders. De seksuele identiteit is een zoektocht geworden en velen weten niet meer wie ze zijn. Wat gaat er achter deze verwarring schuil? Dit gaat niet, zoals de meesten menen, over ethiek of over wat wel of niet mag. Het gaat over wie we zijn. Zonder de Schepper GOD (mannelijk!) tasten we volstrekt in het duister…

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

De studie behandelt de actuele genderverwarring in de maatschappij vanuit een Bijbels perspectief. De spreker betoogt dat het biologische onderscheid tussen mannelijk en vrouwelijk een goddelijk ontwerp is dat verwijst naar de relatie tussen de Schepper en de schepping. Wanneer de mens God als Schepper loslaat, verduistert het verstand en vervaagt het zicht op deze fundamentele verschillen. In plaats van te focussen op regels of ethiek, is het essentieel om te beseffen dat de menselijke identiteit vastligt in de scheppingsorde. Door het licht van de Schrift te laten schijnen op deze basale waarheden, verdwijnt de verwarring en krijgt het bestaan weer zin.

“Als je de waarheid van de Schepper kwijtraakt, dan raak je de waarheid van mannelijk en vrouwelijk per definitie ook kwijt.”

Inleiding: Actuele Aanleiding en Genderverwarring ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen allemaal, beste vrienden. Ik ben ontzettend blij dat ik hier nu bij u in Maarn mag zijn en de hint is natuurlijk duidelijk. Het is het begin van de seniorenweek, dus weet je wat? We nodigen André uit, want ja, die begint natuurlijk ook een klein beetje op leeftijd te komen. Althans, dat was de boodschap die ik er zo tussen de regels een beetje in proefde en misschien is dat ook wel zo. Nou ja, in ieder geval ben je volgens de officiële maatstaven als 58-jarige toch echt een senior.

Maar goed, zeg maar eens dat het onderwerp dat we vanmorgen onder ogen zien niet actueel is: Vanwaar de genderverwarring? De wijze waarop dit thema is opgetekend, geeft al aan dat er heel wat scheef kan gaan en dat het allemaal niet rechttoe, rechtaan meer is. En dat is ook precies wat eigen is aan verwarring.

Ik weet niet hoe het met uw nieuwskennis is en in hoeverre de actualiteit aan u voorbijgaat, maar het zal u toch niet ontgaan zijn dat het de afgelopen week de Pride-week was. Misschien waren sommigen van u gisteren wel in Amsterdam en heeft u dat feest meegevierd. Ik was er niet, en ik ga er ook niet naartoe. Ik zal u meteen wat verklappen – dat is ongetwijfeld een enorme verrassing – dat het vandaag de laatste dag is van die Pride-week. Gisteren was dan de grote feestelijke optocht, die botenparade langs de grachten in Amsterdam.

Het was ook zo dat er in de media natuurlijk enorm veel aandacht voor was. Je kon geen krant openslaan of tijdschrift inkijken, of op internet en televisie kijken, of de hele week stond in het kader van de Pride, de gaybeweging of genderdiversiteit. Zo wordt dat genoemd. Ik kom daar straks nog even op terug, want ja, we hebben het over genderverwarring, maar LHBT is tegenwoordig de term. Eigenlijk is dat alweer zwaar verouderd, want er komen nog een paar letters bij. X, Y, Z zullen we dan maar zeggen. LHBT: de L voor lesbisch, de H voor homo, de B voor biseksueel en de T voor transgender. Maar er zijn, naar ik heb begrepen, volgens Facebook geloof ik nog 54 genders meer.

Er is nog iets wat mij enorm trof, prikkelde of stak – misschien dat laatste wel. En dat is dat je zou denken dat te midden van alle duisternis en complete verwarring, mensen niet meer weten wie ze zijn.

De Kernvraag: het Gaat Om Identiteit, Niet Om Ethiek ↑ hoofdstukken

Dat is trouwens het probleem, want denk nou niet dat het bij deze kwestie gaat om ethiek. Zo wordt het vaak voorgeschoteld: mag het nou wel of mag het nou niet, en hoe ruim moet je dat zien? En als we het dan hebben over de godsdienstige wereld die zich het hoofd breekt over waar we nou moeten optreden, waar we de grenzen moeten stellen en waar we maatregelen moeten nemen om het al dan niet te verbieden of juist niet... dat is niet waar het om gaat. Waar het om gaat is niet wat we ermee moeten doen. De vraag is wie we zijn. En dat gaat nog een hele laag dieper.

U weet wellicht dat we een aantal maanden geleden de publicatie hadden van dat Nashville-document, waar ook de hele wereld overheen viel. Uiteindelijk stokte de discussie ook meestal daarop; men struikelde over de vraag wat nou wel en wat nou niet mag. In feite ben je eigenlijk al verdwaald als je die afslag neemt, want daar gaat het niet om. Het gaat er niet om wat mag, het gaat erom: wie ben ik nou eigenlijk? Ook gewoon in seksueel opzicht. Ja, wie ben ik nou? Wat is mijn sekse? Vroeger was het heel simpel. Heel simpel: je had twee soorten. En weet je waar het ook heel simpel was?

Het Verdwijnen van een Helder Bijbels Geluid in de Media ↑ hoofdstukken

Er was destijds eigenlijk één omroep, natuurlijk de NCRV, en eind jaren 60 werd de EO opgericht. Die omroep werd juist opgericht vanwege de vrijzinnige tendensen in de NCRV; daar wilde men iets aan doen. Men stoorde zich aan wat er werd gezegd bij de NCRV en de IKON – dat was destijds een omroep die het kerkelijke geluid liet horen. Daar kwamen veel te veel geluiden waarin men zich niet herkende. Toen de EO werd opgericht, wilden zij een duidelijk geluid laten horen, onder andere over de zaken waar we het nu over hebben: over het huwelijk, over mannelijk en vrouwelijk, dat soort dingen. Dat begon toen al te spelen in de maatschappij in het algemeen, maar ook in de christelijke wereld.

Je had daar predikanten die nogal aan de weg timmerden, zoals dominee Klamer. Ik praat hier voor een groot gedeelte tegen senioren, dus dit moet uit de jaren 60 en 70 toch allemaal nog een klein beetje bekend in de oren klinken. Maar die predikant ging daar al heel ver in; feitelijk waren zij zelfs voorlopers in de maatschappij. Maar even terug: dat was de EO. Die liet op dat gebied een duidelijk geluid horen. Je kunt er van alles op aanmerken – dat doe ik ook bij gelegenheid, maar nu even niet – maar ze lieten in ieder geval een heel helder geluid horen, ook dwars tegen de hele maatschappij in.

Nou, ik kan u vertellen: dat is nu compleet anders. Ik zal het illustreren. Er waren deze week heel veel uitzendingen, maar afgelopen woensdag was er een uitzending van de EO onder de titel: 'Ik ben er geen, ik ken er geen'. Dat was precies zoals een paar weken eerder. Daar werd gewoon de boodschap verkondigd die gisteren ook in Amsterdam klonk tegenover dat feestje dat daar gevierd werd van de LHBT. Je gelooft je oren niet. Iemand zei al schertsend: "EO, dat staat zeker voor de Gevangelische Omroep?" En dat zeg ik niet als grap en ook niet om hen zwart te maken, maar dat is echt de boodschap die ze nu uitdragen.

Wat ik nou zo bijzonder vind, is dat er een ander programma was, afgelopen vrijdag. Ik was daar de zondag ervoor al door iemand op geattendeerd die zei: "André, aanstaande vrijdag is er bij PowNed – u weet wel, die volstrekt seculiere omroep waarvoor het gekste nog niet gek genoeg is – een uitzending." Zij zijn voortgekomen uit GeenStijl – senioren weten dat misschien niet zo goed – maar het is in ieder geval een buitengewoon liberale omroep. Een man mailde mij, want hij komt ook in de samenkomsten van het Goede Bericht; hij kent het Goede Bericht. Hij zei: "Ik ben geïnterviewd in dat programma." Dit is hem trouwens, u ziet hem hierboven: Geert-Jan van der Molen. Ik kan zijn naam rustig noemen.

Hij mailde me later nog en zei: "Ik wil één ding vertellen." Hij zat voorheen helemaal in de gaywereld en zei: "Ik heb alles gedaan wat God verboden heeft." Hij was compleet de weg kwijt, ook met drugs en drank en alle toestanden, totdat hij de boodschap hoorde van de onvoorwaardelijke liefde van God. Dat heeft zijn leven compleet veranderd. Hij zei: "Mij gaat het er nu om de boodschap te vertellen, het Goede Bericht dat God de Redder is van iedereen en van alle mensen. Als dat duidelijk overkomt in dit programma, dan vind ik het mooi." En dat is ook heel mooi overgekomen.

In de uitzending van PowNed werden dus christenen geïnterviewd die tegen de stroom in zeiden: "Hoor eens, God schiep mannelijk en vrouwelijk. Het huwelijk is bedoeld voor een man en een vrouw." Heel simpel. Dat duidelijke geluid: twee genders, mannelijk en vrouwelijk, en zo wil ik leven. Er was bijvoorbeeld een andere jongen die homoseksuele gevoelens had; hij was getrouwd en had een aantal kinderen. Het was een prachtige uitzending, ik kan het aanbevelen om hem eens terug te kijken.

Wat ik nou zo bijzonder vind – ik wil geen review geven van die uitzending, maar ik wilde er toch even op wijzen – is dat je voor een duidelijk geluid over deze dingen niet bij de EO moest zijn, maar bij PowNed. Daar hoorde je nog een Bijbels geluid. Niet dat PowNed die opzet had, helemaal niet, want de interviewster legde de geïnterviewden het vuur behoorlijk aan de schenen, maar er werd wél een Bijbels geluid gehoord. In dat programma van de EO was het echter compleet vals licht. Ik kan het niet anders zeggen. Dat vond ik zo bijzonder: dat je om een Bijbels geluid te horen bij een seculiere omroep moet zijn en niet meer bij de christenen. Eigenlijk vind ik dat tragiek. Dat de wereld duister is, dat wist ik, maar dat een omroep die notabene het Evangelie in haar vaandel heeft, compleet de weg kwijt is of raakt, dat vind ik ontstellend.

De vragen zijn keihard en volstrekt duidelijk. Ze zijn in feite ook niet nieuw, want het zijn de vragen die alle mensen zich stellen. Je hoeft geen filosoof te zijn; uiteindelijk stelt ieder mens zich de vraag: "Wie ben ik in vredesnaam? Wat doe ik hier, waar kom ik vandaan en waar ga ik naartoe?" Sommige mensen hebben daar wat dieper over doorgedacht, over de vragen en over de antwoorden, maar uiteindelijk komt ieder mens voor die vraag te staan. En men heeft ook antwoorden op die vraag, zelfs als je je er niet van bewust bent – want geen antwoord is ook een antwoord.

De vragen zijn duidelijk keihard. Ik vind het volstrekt helder dat een keiharde, duidelijke en eerlijke vraag een eerlijk antwoord verdient. Er moet niet met een grote boog omheen gegaan worden, maar dat gebeurt momenteel wel overal. Want de vraag is natuurlijk: waar zijn de antwoorden? Nou, ik zei al: dan moet je niet meer in de christelijke wereld zijn. Ik scheer nu even alles over één kam, excuus daarvoor, maar zo is het in het algemeen. De antwoorden moeten gegeven worden. Waarom wordt er in de wereld over deze dingen gewoon openlijk gesproken, terwijl we er soms mee worden doodgegooid? Waar is het Bijbelse geluid? Gewoon een duidelijk Bijbels geluid. Het is ontstellend, maar ik moet zeggen: het is tamelijk zeldzaam. Nou ja, we zijn hier vanmorgen bij elkaar en in die leemte wil ik vanmorgen graag voorzien.

De Definitie van Gender en de Biologische Realiteit ↑ hoofdstukken

Eerst even trouwens over dat woordje gender. Gender is een Engels woord en dat betekent geslacht of sekse. Ja, van origine, van oudsher, betekende dat gewoon wat je in een Engels paspoort moest invullen als men vroeg wat je was. Nou, man of vrouw. Dat is het geslacht, zeggen wij dan. En daar zijn natuurlijk de oude Nederlandse grapjes over, dat je een formulier moest invullen en dat er bij 'leeftijd' puntje, puntje, puntje stond en bij 'geslacht' iemand 'nee' invulde. Nou, dat klinkt wat ordinair, maar ik wil het gewoon bij name noemen. Wij denken bij geslacht: dat zit tussen de benen. Dat is natuurlijk zo, dan weet je of het een jongen of een meisje is. Dat is het eerste wat je weet bij de geboorte. Het is ook eerlijk gezegd het eerste wat je wilt weten, nietwaar?

Maar het is niet alleen dat. Weet je wat men tegenwoordig bij het woord gender denkt? Terwijl het voorheen gewoon het geslacht was, mannelijk of vrouwelijk. Ik heb het nu niet over bepaalde defecten in het lichaam, die kunnen er ook zijn, maar daar ga ik even aan voorbij. Per slot van rekening zeggen we ook dat een mens twee armen heeft, maar er zijn ook mensen die met één arm geboren worden. De gang van zaken is echter dat die boodschap van mannelijk en vrouwelijk niet alleen maar iets van het geslacht is. Die zit zelfs in elke cel van je lichaam, weet je dat? Elke cel van mijn lichaam is XY. Dat staat gewoon in de chromosomen geprogrammeerd. En van een vrouw is het XX. Het staat gewoon geschreven in je DNA. Ja, dat is het. Dat vind ik ook wel grappig hoe dat dan werkt.

Er zijn heel populaire t-shirts te koop op bol.com en Amazon, weet ik veel, t-shirts met een Engelse tekst en al die kleuren van de regenboog, want dat is natuurlijk het embleem. Ik heb niet echt de indruk dat ze weten wat een regenboog is, maar goed. In die kleuren zie je de tekst staan: 'there are more than two genders'. Dat is ook wat men bedoelt met genderdiversiteit. Niet meer mannelijk of vrouwelijk, nee, er zijn er nog vele. Er zijn nog vele genders. Men spreekt over lhbt, dat zijn er dan vier, maar in werkelijkheid loopt dat rijtje nog veel langer door. En dat t-shirt is erg populair en kun je voor een bepaalde prijs aanschaffen op internet.

Daar ben ik even naar wezen kijken. Dan zie je dus dit, maar als je het wilt bestellen, moet je vervolgens je maat opgeven én je moet even opgeven of je man of vrouw bent. Ik bedoel mensen, dit is krankzinnig. Dit is bizar, echt bizar. We zijn compleet de draad kwijt, ook in onze zinnen. "Nee, meer dan twee genders," ja ja, maar je moet wel even opgeven of je man of vrouw bent. De onzin wordt eigenlijk op de pagina zelf aangetoond. U zegt: "Dat vind ik wel heel simpel." Ja, dan zeg ik: dat bedoel ik. Het is ook simpel.

Genesis 1: Geschapen Naar het Beeld van God ↑ hoofdstukken

We gaan even terug naar het begin. Ik moet namelijk nog voorzien in een leemte, en dat is dat Evert geen schriftlezing heeft gedaan. Dat moet ik natuurlijk alsnog eventjes rechtzetten, maar maakt u zich geen zorgen, dat doen we. Voordat ik naar de brieven van Paulus ga, naar de Romeinenbrief, wil ik u eerst eens meenemen naar Genesis 1. Naar het begin; daar begon het ooit: God schiep hemel en aarde.

Ik neem u mee naar het 27ste vers. Let eens op wat daar staat: "En God schiep de mens." Dat ligt enige duizenden jaren achter ons, ongeveer zesduizend jaar, bijna precies. God schiep de mens in Zijn beeld. Dit is een letterlijke weergave; u ziet die interlineair hieronder: "En God schiep de mens in Zijn beeld; in beeld van God schiep Hij hem." Let op: mannelijk enkelvoud. Over wie gaat het? Dat gaat inderdaad over Adam. Ik weet dat er heel dikwijls gezegd wordt – en misschien trap ik hiermee wederom een heilig huisje in – dat mannen en vrouwen samen geschapen zijn naar het Godsbeeld. Zal ik u vertellen dat dat Bijbels gezien niet waar is? In Gods beeld schiep Hij hem. Dat wordt onderscheiden van het "hen" in het volgende zinsdeel, maar daar kom ik straks nog even op terug.

Trouwens, Paulus zegt dat ook in 1 Korinthiërs 11 vers 7. Daar lees je dat, dan staat er – het heeft het over de man – dat aan hem, de man dus, beeld en heerlijkheid van God behoort. Maar de heerlijkheid van de man is de vrouw. Ja, ik geef toe, u zegt misschien: "Goh, dit lijkt wel een beetje taal uit het jaar nul, dit is toch niet modern." Nee, dit is ook niet 2019. We gaan terug naar het begin, daar ligt de basis. De mens werd geschapen in Gods beeld.

Nog even iets anders over dat beeld van God: wie zou dat zijn? Wij zeggen wel dat de mens Gods beeld is, maar de mens werd geschapen naar of in Gods beeld. Maar wie was Gods beeld dan? Dat is Christus. Dat lijdt geen enkele twijfel, want we lezen dat Paulus dat zegt in 2 Korinthiërs 4:4 en in Kolossensen 1. Hij is het beeld – we hebben het zojuist trouwens nog gezongen – Hij is het beeld van de onzienlijke God. Het icoon. God is de Onzichtbare, maar Hij heeft een beeld. En dat beeld moest nog komen; dat beeld is de laatste Adam. Ik vind het nou zo eigenaardig en ook bijzonder dat Adam duizenden jaren geleden al geschapen werd naar Hem die komen zou, de laatste Adam. Dat is eigenaardig en bijzonder. God had de laatste Adam al in zicht toen de eerste Adam nog moest komen. Om een laatste Adam te hebben, moet je immers eerst een eerste Adam hebben, toch?

Waaruit trouwens ook weer volgt dat er niets misging. Eerst moest de eerste Adam komen. Paulus legt dat in 1 Korinthiërs 15 ook uit: eerst krijg je het zielse en dan het geestelijke. Alles verloopt volgens plan. Weet u waarom? We hebben een God, we hebben een God, een Schepper, en niets gebeurt bij toeval. Dat vind ik trouwens ook een fikse troost te midden van een wereld waar het compleet duister is, waarvan je zou denken dat er van alles misgaat. Ik weet, en u weet gewoon op basis hiervan: er gaat helemaal niets mis. We hebben een God.

Afijn, God schiep de mens in Zijn beeld; in beeld van God schiep Hij hem. Die "hem" is dus Adam. En dat beeld van God is Christus, die God toen al in gedachten had. Dan staat er nog iets bij in Genesis 1 vers 27 – en daarom heb ik het er ook over: "In beeld van God schiep Hij hem; mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen." Dat is dus meervoud. Dat slaat op de mensheid. Dus de mens Adam werd geschapen naar Gods beeld, hem, en mannelijk en vrouwelijk schiep Hij de mensen, de mensheid. Hier zie je dat binaire; dat is niet die diversiteit waar men het tegenwoordig over heeft, 58 soorten of voor mijn part nog meer. Nee, twee. God is één, maar Hij schiep de mens mannelijk en vrouwelijk. Dat is inderdaad tweeledig en dat heeft een enorme, diepe betekenis.

Het is trouwens eigenlijk ook logisch dat als je de Schepper eenmaal weggeredeneerd hebt en alles ziet als het resultaat van een oerknal, ooit zoveel miljard jaar geleden, er geen design in zit. Dan is er geen plan. Dan kun je gewoon maar doen wat jij wilt. Het heeft geen zin en er zit geen richting in. Er is geen oorsprong, geen bewust plan of design. Kortom: dan doe je maar wat. Ik noem dat geen licht, dat noem ik duisternis. Dat betekent namelijk dat het bestaan zinloos is. Als er geen plan is, als er geen design is, als er niemand is die mij gewild en gemaakt heeft, dan betekent dat dus dat ik hier zinloos ben. Dan kun je wel slingers ophangen en door de grachten gaan feesten en hossen, maar ik vind daar helemaal niets leuks aan of een reden om blij te zijn. Mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen; die woorden zijn trouwens al heel veelzeggend, want ze verwijzen uiteraard naar de seksen, naar de seksualiteit.

De Verwijzende Betekenis van Mannelijk en Vrouwelijk ↑ hoofdstukken

God is de Ontwerper van de seksualiteit. Dat was trouwens in de christelijke wereld lange tijd een onderwerp dat nooit besproken werd, want eigenlijk had men daar niet zoveel mee. Het werd eigenlijk maar als slecht en vies beschouwd. Maar ik zal u dit vertellen: God is de Bedenker ervan. En dat is geweldig.

Het vrouwelijke – je ziet het trouwens hier in het Hebreeuws, als je tenminste een beetje Hebreeuwse tekentjes kunt lezen – dat is n'kebah. Dat is eigenlijk afgeleid van een werkwoord dat 'doorboren' of 'penetreren' betekent. Dat lijkt me duidelijk, hè? Dat spreekt inderdaad van de vrouwelijke sekse dus. Het is eigenlijk een beetje verwant met het woord 'schede', wat ook iets is waar u een zwaard in doet. Nou, voor de rest lijkt me dat duidelijk.

En dan heb je dat woordje 'mannelijk'. Dat woord mannelijk in het Hebreeuws is zachar. Ik heb voor degenen die het na wilden zoeken de Strong-code erbij gegeven, dan kun je het makkelijk nazien. Zachar is ook weer afgeleid van een werkwoord, namelijk het werkwoord 'gedenken' of 'herinneren'. Er is iemand die ook zo heet: we hebben namelijk een Bijbelboek en dat heet Zacharia. Zacharia betekent eigenlijk: 'Jahweh gedenkt'. Vandaar heeft het ook de betekenis van een gedenkteken. Dat zie je ook; ik heb de bewijsplaatsen er maar bijgelegd. En vandaar ook een monument, een opgericht teken. Ook dat verwijst uiteraard naar het mannelijk geslacht.

Trouwens, voor een Jood is dit helemaal helder, want daar is inderdaad het mannelijk geslacht een gedenkteken. Toch? De besnijdenis spreekt daarvan. Het is een teken aan het mannelijk geslacht als herinnering: God gedenkt Zijn verbond. Dat is waar de besnijdenis van spreekt. En dat daar nog veel meer aan vastzit, dat de voorhuid wordt weggenomen en dat het symbool van de eikel als Gods eed ook zichtbaar gemaakt wordt... Ik laat het allemaal even voor wat het is, maar ik wil erop wijzen dat het mannelijk geslacht dus verwijst naar Gods gedenken. Het is monumentaal; het is een monument en het verwijst naar wie Hij is en wat Hij beloofd heeft.

Trouwens, ik moet er ook nog bij zeggen: God is mannelijk. God is Vader. Het is een 'Hij' – ook al willen wij dat tegenwoordig misschien niet meer. Ik zeg niet dat God een man is, maar Hij is mannelijk. Hij geeft, Hij verwekt. Hij is ook verantwoordelijk, Hij gaat ook voorop, Hij is de Eerste. Dat zijn allemaal begrippen die met die seksen te maken hebben.

Romeinen 1: Verduistering Door de Schepper Los te Laten ↑ hoofdstukken

Ik neem u even mee naar Romeinen 1. Even voor de goede orde: dat is de eerste brief die we van Paulus hebben in het Nieuwe Testament en daarin wordt de basis gelegd van eigenlijk heel zijn boodschap. Alle onderwerpen die in zijn brieven naar voren gebracht worden, worden hier in ieder geval al aangesneden en de bodem wordt daar al gelegd; zeer diepgaand, zeer uitgebreid ook en zeer helder in zijn uitleg. Romeinen 1 is daar weer het eerste hoofdstuk van en daarin stelt Paulus zich voor en vertelt hij wat zijn missie is en hoe hij gezonden is naar de natiën om het evangelie van God uit te dragen.

Dan beschrijft hij de toestand in de wereld. Dat klinkt misschien een beetje G.B.J. Hilterman-achtig, maar hij beschrijft gewoon in Romeinen 1 de toestand in de wereld en waardoor die gekenmerkt wordt. Nou, dat is dat je geen hand voor ogen ziet; het is donker. Ik neem u mee naar het 21e vers. Ik heb even moeten aarzelen, want ik wilde eigenlijk eerder inhaken, maar ja, ik heb hier ook niet de hele zondag natuurlijk. Of heb ik een hele week misschien? Oh nee, dan krijg je ruzie met Leunen natuurlijk.

Paulus had namelijk al het een en ander verteld, maar laten we er een aantal dingen uitlichten. Een aantal zaken ga ik ook heel snel voorbij omwille van de tijd. Paulus had verteld over de toestand in de wereld, dat men God kan kennen. Immers, hoewel zij God kennen – wat Paulus in de voorgaande verzen naar voren had gebracht – weet de wereld van God. Ze kunnen het wel wegredeneren, er is zelfs een stroming die dat met veel succes doet, maar dan moet je die wetenschap echt onderdrukken. Een mens weet het van nature, dat zit gewoon ingebakken en dat is ook logica. Je ziet namelijk design in alles wat je ziet, in de hele levende natuur in het bijzonder. Of je het nu hebt over een oog, een oor of het hart, noem maar op. Of je neemt een loep en je kijkt naar één enkel celletje van een plant, dan gaat de wereld voor je open. Eén ding is duidelijk: zelfs deze computer zinkt in het niet als het gaat om de informatie in vergelijking met die in één enkele cel zit.

Ik heb hier een plaatje van een klok. Als je dit ziet, hoef je geen raketgeleerde te zijn om te zeggen: dat moet een horlogemaker zijn. Die horlogemaker zie je niet, nee, maar vanuit je verstand weet je dat dit ontwerp is. Daar struikel je over, dat zie je, dus er moet een ontwerper zijn, ook al zie ik hem niet. Dat is gewoon verstand, dat is intelligentie. Ik zie hier intelligentie en dus, als je intelligent bent, zie je intelligentie. Een dier ziet hier geen intelligentie in, wij wel. Als God je enige intelligentie heeft gegeven, dan herken je dat. Mensen weten dus dat Hij er is en daarom moet je ook voortdurend moeite doen als je van die kennis af wilt; dan moet je het onderdrukken.

De wereld weet het dus. Hoewel ze God kennen, verheerlijken of danken zij Hem niet als God. Men is eventueel wel religieus en men kent wel een god, maar ze verheerlijken of danken Hem niet als God. Dat is het punt. Men is dan wel religieus, maar dan heeft men er velen. Dat is net als met die genderdiversiteit: dan heb je de hele waarheid van gender om zeep geholpen, want het punt is juist dat er maar twee zijn. De essentie van God is juist dat er maar één is. Op het moment dat er meer dan één God is, heb je geen God meer. Of dat er nou twee of drie zijn – dat laatste is trouwens heel populair – of een heel pantheon zoals de Grieken dat kenden, dat maakt geen verschil. Meer dan één God is geen God. Hij is juist God omdat Hij de enige is. Hij hoeft Zijn plaats niet te delen met een ander. Het is ook niet zo dat wat Hij voorneemt weer door een andere god ongedaan gemaakt kan worden, want er is er maar één. Dus je hebt of één God, of je hebt geen God. Bij meer godendom ben je God gewoon kwijt en dat is het probleem in de wereld. Die wereld is misschien nog wel religieus, maar ze hebben meer goden en dus kunnen ze Hem per definitie niet meer verheerlijken, Zijn heerlijkheid in het licht stellen en Hem danken als God.

Theos, dat betekent 'Plaatser'. Dat weten we hier allemaal wel, althans dat weet ik zeker. Het is afgeleid van het werkwoord voor stellen, beschikken, plaatsen. Hij is degene die alles een plek geeft: in de tijd, in de ruimte, in de hemel of op de aarde of eventueel daaronder. Alles geeft Hij een plek en als iets plaatsvindt, is dat omdat Hij het een plaats geeft. Hij is de Plaatser. Alles wat plaatsvindt, kan alleen plaatsvinden omdat Hij het een plaats geeft. Wauw, dat is pas je God! Dus op het moment dat je zegt dat het kwaad buiten God om gaat of dat Hij het niet van tevoren wist, of wanneer men spreekt over de vrije wil van de mens, dan ben je God kwijt. Echt waar, dan ben je God kwijt. Waarom? Wel, dan is de mens gepromoveerd – ik vind het helemaal geen promotie – tot een god. Want dan kan God wel iets willen, maar als de mens het niet wil, gebeurt het niet. God wil alle mensen redden, maar als de mens het niet wil, dan gebeurt het niet? Dan heeft men dus meer dan één God. Denk daar maar eens over na, dan komt het wel heel dichtbij.

Immers, hoewel zij God kennen, verheerlijken of danken zij Hem niet als God. Trouwens, daar moet ik nog iets bij zeggen. Theos, Plaatser, Schepper; dat zijn mannelijke woorden. Je hebt een theologische stroom, de feministische theologie – u wilt er natuurlijk niks van weten, maar dat virus zit al in de hele theologie. Dat mannelijke is juist belangrijk. God is inderdaad mannelijk en ik vind het belangrijk om dat te benadrukken. Hij is namelijk de Creator. Als ik het zo zeg, dan weet u op voorhand ook waar de schepping van spreekt. Als een Schepper mannelijk is, wat zou de schepping dan zijn? Ja, vrouwelijk. Nou, dat is precies de waarheid. Even later in diezelfde Romeinenbrief, in Romeinen 8, zegt Paulus dat de schepping vandaag aan vruchteloosheid en ijdelheid is onderworpen. En dan staat er dat zij zwanger is, in blijde verwachting. Waarom? De Schepper heeft haar zaad gegeven, inderdaad Zijn Woord, en daarin leven verwekt. Nieuw leven. Nu is de schepping in blijde verwachting, ook in barensnood, jazeker, maar dat zijn Bijbelse gedachten. De schepping verhoudt zich tot de Schepper zoals mannelijk en vrouwelijk. Die twee lopen gewoon synchroon. Als je de waarheid van de Schepper kwijtraakt, dan raak je de waarheid van mannelijk en vrouwelijk per definitie ook kwijt. Dat verzin ik niet, dat staat gewoon in Romeinen 1; dat is juist waar het over gaat.

Hoewel zij God kennen, verheerlijk of danken zij Hem niet als God, maar in hun redeneringen werden zij verijdeld en hun onintelligent hart wordt verduisterd. Want het is niet intelligent als je geen intelligentie herkent. Wat gebeurt er dus als je God niet als God verheerlijkt? Dan wordt je verstand eigenlijk verduisterd en worden al die redeneringen ijdel, omdat het uitgangspunt niet klopt.

Ja, verijdeld leidt naar niks. Dat is net als met een som: als je bij het begin één foutje maakt, dan klopt de uitkomst niet. In hun redeneringen worden ze verijdeld. Dat is niet omdat ze geen hoog IQ hebben, daar gaat het niet om, maar omdat ze God niet als God verheerlijken en danken. En dat is het grote probleem. Weet je wat het punt dan ook nog eens een keertje is? Dan gaat het licht uit en wordt het heel erg donker. En wat gebeurt er als het donker wordt? Ja, hier staat het ook weer: dan wordt een onintelligent hart verduisterd.

Wanneer het donker wordt, zie je geen verschillen meer. Zelfs de meest elementaire verschillen zie je niet eens meer. Wat er ook gebeurt als het duister is, is dat je gedesoriënteerd raakt. Als je gedropt wordt in het bos, in het donker, en je weet niet waar oost, noordoost of zuidwest is, dan kun je je niet oriënteren. Oriënteren betekent letterlijk je richten op het oosten, waar de zon opkomt. Maar als je dat niet meer kunt, dan ga je de verkeerde kant op. Dat is wat er gebeurt.

Die woordkeuze is niet willekeurig. Ik sla even twee verzen over en dan staat er in vers 24: "Daarom heeft God hen overgeleverd in de begeerten van hun harten." Let op dat woordje 'daarom'. Er is dus een oorzakelijk verband tussen het God niet meer kennen, herkennen, verheerlijken en danken, en wat Paulus vervolgens gaat beschrijven. Dat heeft consequenties. Het wordt duister, je redeneringen worden verijdeld en het wordt donker van binnen. Dat gaat ook heel diep, want het is niet zomaar een onderwerp. U zou het aan die Geert-Jan van der Molen moeten vragen, want hij vertelt in die uitzending hoe het inderdaad bij hem is gegaan. Dan wordt het echt stikduister wat er dan allemaal kan gaan gebeuren. Maar wat geweldig is het als dan het licht weer aangaat.

"Daarom heeft God hen overgeleverd in de begeerten van hun harten." Let op: overgeleverd in. Er staat niet aan. U zegt: "André, alsjeblieft zeg, wat is dat nou voor een nietzeggend detail?" Nou, het is heel belangrijk. Het is niet zo dat God zegt: "Oh, en nu lever ik je hieraan over." Nee, de mens is al, omdat hij God is kwijtgeraakt, op die weg. Wat blijft er over? De begeerten van zijn hart. Op die weg gaat hij en God levert hem daarin over. Dat wil zeggen: ze zijn al op die weg en Hij laat dat los. Dat is wat dat 'overgeleverd in' betekent. Het is dus niet zozeer een actieve daad; het is niet iets wat God doet. Nee, zij gaan zelf. Als je eenmaal daar begonnen bent en die valse start hebt gemaakt... Hoe was het ook alweer? Het beginsel van alle wijsheid is de vreze des Heren. Als je Hem dus kwijtraakt, dan bevind je je op een doodlopende weg en God zegt: "Oké, ga je gang. Wie niet horen wil, moet voelen."

Overigens, hoe geweldig is het — we hebben het ook gezongen: God laat nooit varen de werken van Zijn handen. Dus ook zo’n schepsel uiteraard niet. Nee, want we hebben een God, maar Hij gaat soms wel diepe wegen. En dan mag de mens inderdaad proefondervindelijk ondergaan wat het is om zonder God te zijn, juist om de echte waarde van Hem te leren kennen en te ontdekken. "Daarom heeft God hen overgegeven in de begeerten van hun hart tot in onreinheid van het onteren van hun lichamen onder elkaar." Dat 'onteren' is niet zomaar een moralistisch begrip over onfatsoenlijke dingen die 'ons soort mensen' niet doen. Nee, dat onteren is heel letterlijk: de eer is weg. Namelijk de verwijzing naar de Schepper. Als je de Schepper kwijt bent, dan zie je dus ook niet meer de heerlijkheid en de verwijzing naar de onvergankelijke God, hoe Hij Zijn gedachten daarin uitdrukt. En dus wordt het alleen nog maar hartstochten en lust. Daar is niks mis mee hoor, maar het is 'oneer'. Waarom? Omdat je de verwijzing naar de Schepper niet meer hebt. En dus blijft platte seks over. Dat is die onreinheid van de ontering van hun lichamen onder elkaar.

Zij vervangen — dat had Paulus al eerder gezegd — zij vervangen de waarheid van God in de leugen. Dat had hij in vers 18 al gezegd, dat de wereld de waarheid in ongerechtigheid ten onder houdt. Nou heeft de waarheid een hele irritante eigenschap, en dat is dat ze altijd weer aan het licht komt. Gewoon automatisch. Ze heeft trouwens wel geduld; de leugen werkt sneller, maar de waarheid heeft een veel groter uithoudingsvermogen. Hoe was het ook alweer? Al gaat de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel. Je kunt de waarheid onderdrukken, dat kan. Dat is wat systematisch in deze wereld gebeurt. De waarheid wordt altijd ten onder gehouden. Dat is wat deze aeon, dit hele wereldtijdperk, ook zo boos maakt. De waarheid wordt ten onder gehouden; dat moet je actief doen. Het is net als met een bal die je onder water houdt. Ja, dat kan, maar op het moment dat je hem loslaat, gaat hij toch weer naar boven. Onvermijdelijk.

Ze hebben de waarheid van God en aangaande God vervangen. Wat houd je dan over? Leugen uiteraard. Leugen parasiteert altijd op de waarheid. Leugen is altijd gedeformeerde waarheid. Gedeformeerd, ja. "En ze vervangen de waarheid van God in de leugen en worden eerbiedig vereerd en dienen het schepsel naast de Schepper." Aha, men is dus eventueel wel godsdienstig, maar de Schepper krijgt een plaats naast het schepsel. Nou, dan ben je God alsnog kwijt. Misschien met de mond niet, maar met de daad wel. Waarom? Dat is heel mooi hè: men ziet het verschil niet meer tussen de Schepper en het schepsel. Want als je de enige God kwijt bent, ja, dat betekent dus dat Hij gewoon een creatuur wordt. Wat er gebeurt, is dat je dus het verschil tussen de Schepper en het schepsel niet meer ziet.

Maar weet je wat zo leuk is in het Grieks? Ik heb die symbooltjes even bij me gezet. Bij de Schepper, dat is mannelijk. De schepping is vrouwelijk. Ik bedoel ook grammaticaal. Wij kennen dat in onze taal niet zo; in het Nederlands maken we dat onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke woorden minder sterk. In andere talen is dat veel sterker, maar in het Hebreeuws en het Grieks ook. Mannelijke woorden, vrouwelijke woorden. De Schepper is mannelijk. Schepping is vrouwelijk. De Schepper is verantwoordelijk voor de schepping; Hij verwekt leven, Hij zorgt voor, Hij is ook verantwoordelijk en draagt zorg.

Dan zeg je: "Je discrimineert." Ook in zulke woorden. Discriminatie, wij vinden dat een negatief woord. Ik begrijp dat wel, maar 'discrimineren' — dat zie je in het Engels ook — betekent gewoon verschil maken, onderscheid maken. To discriminate. Dat wil zeggen: een verschil maken tussen het ene en het ander. Je moet de schepping wel discrimineren van de Schepper. En dat is positief. Negatieve dingen worden in de wereld positief gemaakt, maar positieve dingen worden negatief gemaakt. Zien ze ook dus het verschil al niet meer in? Ja, dat is verwarring. Wat er dus gebeurt als je de waarheid kwijt bent, is dat je het verschil niet meer ziet tussen Schepper en schepping. "Die Schepper," zegt Paulus hier, "is gezegend tot in de aeonen. Amen." Dat is nog een lofprijzing, want als je het over die Schepper hebt, ja, dat is Degene Wie alle eer toekomt. Let op.

Seksuele Identiteit, Gevoel en het Natuurlijke Ontwerp ↑ hoofdstukken

Ook daarom heeft God hen, opnieuw net als in het voorgaande vers, om die reden dat men het verschil niet meer ziet tussen Schepper en schepping, overgeleverd in hartstochten van oneer. De eer van de Schepper is men kwijt en God geeft hen daarin over. Hij laat hen daarin begaan. "Ga je gang maar," zegt Hij als het ware. Want, zo staat er, die van het vrouwelijke geslacht vervangen het natuurlijk gebruik tot wat naast de natuur is.

Het natuurlijk gebruik is natuurlijk. De omgang tussen het mannelijke en het vrouwelijke, dat is eenvoudigweg hoe het is. Het hele design is zo onmiskenbaar; het is voor elkaar gemaakt, zoals de sleutel en het slot. Het hoort bij elkaar. Anatomisch is dat zo, maar ook biologisch. Alleen die combinatie verwekt leven; alle andere zijn steriel en onvruchtbaar. Daar komt niets uit voort. Daar is het ontwerp gewoon voor gemaakt.

Als je weet dat je mannelijk bent, dan is dat je seksuele identiteit. Je gaat niet af op je gevoel; je gevoel is daarin niet leidend. Ik moet dit voor de goede orde even heel goed rechtzetten: er is niets verkeerd aan het hebben van een gevoel. Als iemand een bepaald gevoel heeft, zou je zo'n persoon nooit, maar dan ook werkelijk nooit, daarom hoeven te veroordelen. Trouwens, als je jezelf een beetje kent, dan is het een kwestie van eerlijkheid. Want wat kun je doen aan een gevoel? Dat heb je of dat heb je niet, en dat is op zichzelf niet verwerpelijk. Geen enkel gevoel is verwerpelijk; dat lees ik nergens in de Bijbel.

De Bijbel zegt geen negatief woord over een homofiel. Hoort u wat ik zeg? Ik herhaal het nog eens een keer: de Bijbel zegt geen enkel negatief woord over een homofiel. Homofiel betekent letterlijk iemand die valt op hetzelfde geslacht. Dat kan. Dat kan een hoogst ongewenste eigenschap zijn en het kan heel pijnlijk zijn. Je kunt het in je leven als een handicap ervaren, en ongetwijfeld is dat ook zo, maar er is niets veroordelingswaardigs aan. Ik moet er trouwens bij zeggen: dat geldt ook voor een pedofiel. Je kunt niets aan bepaalde gevoelens doen. Wat je met dat gevoel dóét, dat is een heel andere zaak.

Laten we wel wezen, en nu praat ik even onder elkaar: ook als heterofielen hebben we net zo goed te maken met het feit dat een mens zich niet moet laten leiden door zijn gevoel. Ook in het huwelijk is dat het geval. Het zou een mooie boel worden als we zouden zeggen: "Het gevoel is weg, dus we hebben een einde aan de relatie gemaakt." Alsof een huwelijk gebaseerd is op gevoel! Dat is de grote leugen van vandaag: dat je moet doen wat je voelt. Wat een onzin. Je moet doen wat je denkt. Met gevoel is niets mis, maar wel als het leidend wordt. Gevoel is misleidend. Accepteer die gevoelens, maar weet dat gevoel leiding nodig heeft.

Ook als je getrouwd bent, kan het gebeuren dat je iemand ziet bij wie je een bepaald gevoel krijgt. Is dat mis? Nee, daar is helemaal niets mis mee. Weet je wanneer het wel mis wordt? Als je dat gevoel gaat volgen; dan wordt het een kwalijke zaak. Dat is een heel groot verschil. Dat is nu ook het grote probleem met het woord 'homo'. Wat bedoel je daarmee? Bedoel je iemand die homofiel is, iemand die gevoelens heeft? Zo wat. Of heb je het over iemand die dat praktiseert? Dat is natuurlijk een heel ander ding. Door alleen het woordje 'homo' te noemen, wordt dat onderscheid eigenlijk verdonkeremaand. Dat is een bijzonder woord, ik realiseerde me dat nooit zo, maar je ziet het hier ook: het mannelijke en het vrouwelijke is voor elkaar bestemd. Zo is het gemaakt als ontwerp.

Als ik weet dat ik een creatie van Hem ben en dat ik een man ben, dan is dat ook mijn bestemming. In seksueel opzicht ben ik als man gemaakt voor het vrouwelijke. Misschien voel ik dat niet zo en dan kan dat een handicap zijn. Dan heb je een grote strijd, en zulke mensen verdienen compassie. Dat meen ik werkelijk met heel mijn hart. Maar de normale, natuurlijke orde is waar het voor gemaakt is. Als je de Schepper kent, dan weet je: ik ben een man en dus in mijn seksualiteit bestemd voor het vrouwelijke. En vice versa: het vrouwelijke voor het mannelijke. Zo is het ontworpen. Als er geen Ontwerper is, ja, dan zou ik zeggen: ga je gang. Dat is precies wat ze vandaag de dag zeggen. Maar als er een Schepper is, dan heeft dit betekenis en een doel. Bovendien verwijst het naar Hem.

Evenzo wordt er gezegd: "Ook die van het mannelijk geslacht, loslatend het natuurlijk gebruik van het vrouwelijke." Vrouwen doen dat, mannen doen dat; ze laten dat natuurlijke gebruik los. Er stond onlangs in de Volkskrant notabene een artikel waarin gezegd werd dat het verhaal dat decennialang is verkocht – juist in de LHBT-beweging – namelijk dat het aangeboren zou zijn, bij nader inzien toch niet blijkt te kloppen. In de Volkskrant! Men heeft dat altijd verteld, maar het zit helemaal niet in de genen; dat was nooit bewezen. Het was altijd een heel sterk argument, en nu zijn er prominente LHBT'ers die zeggen dat het wetenschappelijk gezien volstrekte onzin is. Maar ja, de trein rijdt nu eenmaal al en die vaststelling heeft verder weinig consequenties meer.

Ik vond het wel heel bijzonder. Het mannelijke en het vrouwelijke... Als het licht uitgaat, zie je het verschil niet meer en dus richt men zich op de verkeerde kant, op alle kanten. Men laat het natuurlijk gebruik van het vrouwelijk geslacht los en men wordt ontbrand in hunkering naar elkaar: die van het mannelijk geslacht in die van het mannelijk geslacht. Zo staat het er letterlijk. De "onfatsoenlijkheid bedrijvende" verwijst naar het voorgaande, namelijk die oneer. De heerlijkheid is eruit; men ziet het licht niet meer. Men is de Schepper kwijt.

Het geweldige verhaal is dat man en vrouw – de Schepper en de schepping – in liefde bij elkaar komen. Dat de Schepper Zijn schepping bemint en door opstanding nieuw leven in haar verwekt, zodat ze in blijde verwachting is; daar gaat een geweldige sprake van uit. De seksuele gemeenschap tussen man en vrouw verwijst gewoon naar het Evangelie, naar wat de Schepper met deze schepping doet. Als je dat niet ziet, dan is het dus allemaal oneer. Dan is de heerlijkheid weg. Maar zie je wat een geweldige glorie God daarin uitdrukt?

Paulus gaat verder in vers 28, maar hier staat: "...en de noodzakelijke vergelding van hun dwaling in zichzelf terugkrijgen." Let op: eerst wordt er beschreven hoe mannen en vrouwen het natuurlijk gebruik loslaten of letterlijk naast de natuurlijke orde gaan handelen. En dan staat er dat dit de noodzakelijke vergelding van hun dwaling is. Hun dwaling, let op! Hun dwaling is hier niet de homoseksualiteit die beschreven wordt. Er zijn theologen die dat proberen weg te redeneren in Romeinen 1. Sorry dat het wat bitter klinkt, maar ik denk dan: daar ben je blijkbaar theoloog voor. Dan ben je professioneel bekwaam om zulke duidelijke dingen zomaar weg te redeneren. Maar hun dwaling is hier niet de homoseks; dat is juist het noodzakelijke resultaat van hun dwaling. Het is het logische gevolg erop, en God doet daar ook niets tegen.

Ik weet het, er zijn conservatieve bewegingen, ook in de christelijke wereld, die zeggen: we moeten daartegen optreden. Of ertegen schreeuwen met spandoeken, dat ze dat niet mogen doen of het gaan verbieden. Dan ga je in de Tweede Kamer zitten? Nee. God geeft ze daarin over. Er is geen politiek manifest om hier iets tegen te doen, helemaal niet. Het is gewoon noodzaak.

Als het licht uitgaat bij de beste mensen, weet je wat er dan gebeurt? Dan wordt het donker. Dan raak je de weg kwijt, dan raak je compleet verdwaald. En het gevolg is inderdaad ook dat je het verschil niet meer ziet tussen mannelijk en vrouwelijk. Dat kan ook niet anders; het is het logische vervolg daarop.

Conclusie: Bestrijd Duisternis met het Licht van de Schrift ↑ hoofdstukken

En ik denk dat het zo enorm belangrijk is. Daarom heb ik mijn nek ook uitgestoken om zo'n onderwerp als dit bij deze gelegenheid hier aan te pakken. Ik weet het, ik krijg er natuurlijk boze mails over en daar ben ik inmiddels aan gewend, dus daar lig ik ook niet wakker van. Maar weet u, er zijn mensen die het je niet in dank afnemen dat je deze dingen vertelt. Toch vind ik dat het verteld moet worden! Natuurlijk! De Schrift zegt het toch? En wat de wereld doet, moeten ze zelf weten.

Maar ik vind het wel heel ernstig dat mensen die pretenderen het Evangelie te hebben, je misleiden. En dan kun je zeggen: "Nou, daar moet je geen aandacht aan geven." Maar dat moet juist aan de kaak gesteld worden. Als het niet aan de kaak gesteld wordt... Je moet gewoon het onderwerp bespreken. En ik heb het, hoop ik, ook op een positieve manier gedaan, niet negatief. Het gaat erom hoe het mannelijke en het vrouwelijke verwijzen naar de Schepper. Als je dat ziet — die verwijzing naar de Schepper en de schepping — dan zie je wat God doet met deze wereld. En je ziet de blijde verwachting die wij als schepping, als vrouwelijke schepping, daarin hebben. Als u begrijpt wat ik bedoel.

Kijk, dat moet in het licht gesteld worden. Vertel het maar gewoon, laat het licht zijn. Ja, want dat is wat we doen. Wij verbieden niets, wij gaan geen bewegingen aan of met borden staan of wat dan ook. Nee. Weet je wat je moet doen als het duister is? Doe gewoon het licht aan. En weet je wat dat is? Laat het licht schijnen. De Schrift, dat is licht.

En door wat er dan gebeurt... dat is geen theorie hoor. Dan vind je wie je bent. Dan ga je ontdekken en dan is je identiteitscrisis ineens voorbij. Dan weet je waar je vandaan komt en waar je naartoe gaat. Dan krijgt je bestaan zin en betekenis. En ik zou zeggen: dat is wat we nodig hebben. Dat is echt verlichting. En ik zeg: amen.

🎧 vanwaar de genderverwarring?
Delen: