▶ 00:00 Introductie: de Mysterieuze Melchizedek ↑ hoofdstukken

Het was twee weken geleden dat we hier bij elkaar waren en een Bijbelstudie hebben gehouden over Psalm 8. In zekere zin zou je kunnen zeggen dat deze ochtend, deze Bijbelstudie, een vervolg daarop is, maar dat is slechts in beperkte zin waar. Ik wil vanmorgen namelijk uw aandacht vragen voor een figuur die nogal mysterieus is. Zijn naam ziet u hier op het scherm geprojecteerd: Melchizedek.

Ik zou voor de aardigheid eens een testje moeten doen. Ik heb het niet zelf al thuis uitgeprobeerd, maar je zou eens een testje moeten doen om te achterhalen wat daar zoal van bekend is, of wat daar juist allemaal onbekend over is. Nou moet ik u zeggen dat daar goede excuses voor te bedenken zijn, want in de Bijbel is hij namelijk ook nogal mysterieus. Er worden een heleboel dingen niet van hem vermeld en dat blijkt nou juist ook weer van groot belang te zijn voor zijn betekenis. Maar ik realiseer me terwijl ik dat zeg, dat het ook weer een mysterie op zich is. Ja, Melchizedek.

Ik heb even nagedacht hoe ik dat vanmorgen zou kunnen presenteren. Ik zou het natuurlijk heel chronologisch kunnen aanpakken: beginnen bij de eerste vermelding dat hij in de Bijbel voorkomt en dan vervolgens naar de tweede, et cetera. Maar dat werkt niet zo goed. Ik zal u vertellen: zijn naam Melchizedek komen we tien keer tegen in de Bijbel. Twee keer in het Oude Testament — en daar zullen we ons vanmorgen met name toe beperken — en nog acht keer in het Nieuwe Testament. Al die acht keren zijn te vinden in de Hebreeënbrief.

Melchizedek is een heel profetische figuur. We komen hem tegen in Genesis 14 voor het eerst, en daar gaan we straks ook naartoe. Maar de tweede keer is in Psalm 110; dat is misschien wel de belangrijkste vermelding en ik zal dat ook uitleggen. Kijk, zoals ik dat de vorige keer heb uiteengezet over Psalm 8: David heeft die psalmen gecomponeerd — we hebben er zojuist trouwens ook nog eentje van hem gezongen, op een berijmde, wat oudere stijl, Psalm 23 was dat in dit geval. Maar de psalmen van David zijn in hoge mate profetisch. Dat wil zeggen: ze spreken van dingen die komen zouden en ze spreken bovenal van de Zoon van David, Hem die uit zijn lendenen, om het even Bijbels te formuleren, zou voortkomen. Duizend jaar later zou Hij geboren worden, de Messias, in dezelfde plaats waar David zelf ooit geboren was: in Bethlehem. Psalm 8 is daar een schitterend voorbeeld van en we hebben het de vorige keer dus gehad over de Ben Adam: de Zoon van David, maar die ook de Zoon van Adam is. Nu ga ik met u naar Psalm 110.

▶ 03:23 Psalm 110: de Profetie over de Verhoogde Messias ↑ hoofdstukken

Psalm 110 is een hele beroemde profetische psalm. Als ik zeg beroemd, dan bedoel ik dat deze psalm een enorme rol speelt in het Nieuwe Testament. Er wordt vele keren naar verwezen – ik durf me niet eens aan een specifiek aantal te wagen – maar er wordt vaak naar verwezen, soms heel expliciet en soms wordt er meer zijdelings aan gerefereerd. Het is een belangrijke psalm, ook een psalm van David. Voordat we bij het vers aankomen waar inderdaad gesproken wordt over Melchizedek, moet ik iets vertellen over de context.

We beginnen gewoon bij vers 1. Het is een psalm van David, dat is duidelijk, daar hoef ik weinig aan toe te lichten. Daar lezen we: "Aldus luidt het woord des HEREN tot mijn Here." Het woord van Yahweh, God de Heer, tot mijn Adonai. Hier gaat het over God, de Naam van God, en hier gaat het over Adonai. Helaas is dat in de vertalingen allemaal wat vreemd verlopen, maar één ding moet duidelijk zijn: God spreekt tot iemand waarvan David zegt: "Het is mijn Heer." En wat blijkt? Het gaat hier over iemand die uit hemzelf zou voortkomen, de Zoon van David. Daarvan zegt David: "Het is mijn Heer."

Ik ga er vlot doorheen, want ik zou deze dingen gemakkelijk kunnen toelichten en bewijzen; in het Nieuwe Testament wordt dit immers strikt aangetoond. Maar hier wordt dus gesproken over iemand die David 'mijn Heer' noemt. Wat wordt er tegen hem gezegd? "Zet u aan mijn rechterhand, totdat Ik uw vijanden gelegd heb als een voetbank voor uw voeten." Dat wil zeggen: hier wordt iemand die David zijn Heer noemt, aangesproken en van Godswege verhoogd. "Zet u aan mijn rechterhand." De Messias wordt dus verhoogd. Dat is een enorm belangrijk gegeven waar met name in het jodendom grote problemen mee zijn, want zij kennen niet zoiets als een verhoogde Messias. De Messias zou komen en heersen als Koning, maar dat er een Messias zou zijn die eerst in vernedering zou gaan, zou sterven en opstaan, en vervolgens verhoogd zou worden aan Gods rechterhand, dat past niet in het profiel dat zij van de Messias hebben gemaakt. Maar David spreekt daar al over. De Messias zou iemand zijn die verhoogd wordt aan Gods rechterhand en die dan zou wachten totdat alle vijandige volkeren gelegd zouden worden als een voetbank voor zijn voeten. Dat wil zeggen: dat zij aan hem ondergeschikt zouden zijn.

Ik lees verder: "De HERE strekt van Sion uw machtige scepter uit." Dat wil zeggen: als de vijanden eenmaal onderworpen zullen zijn – en hieruit blijkt ook dat het een Messiaanse psalm is – gaat het over iemand die gesteld wordt tot heerschappij over alle vijanden wereldwijd. Niet alleen in Israël, maar wereldwijd. Als dat eenmaal een feit is, dan zal de HEERE, God zelf dus, van Sion de machtige scepter van die Messias uitstrekken. Met die scepter, de heersersstaf, zal hij heersen te midden van zijn vijanden. Het gaat hier dus heel uitdrukkelijk over de Messias die verhoogd zou worden.

Ik sla even één vers over omwille van de tijd en dan komen we in vers 4. Dat is het vers waar ik naartoe wil, want daar wordt gesproken over Melchizedek. Er staat: "De HERE heeft gezworen en het berouwt Hem niet." Daar moet je even bij stilstaan, want het is hoogst ongebruikelijk dat de HEERE, God zelf, zweert. Normaal gesproken is het namelijk zo dat de Heer dingen aankondigt of belooft, maar dat Hij een eed zweert, doet Hij doorgaans niet. In totaal vind je dat maar vier keer in de Bijbel. Ik heb de plaatsen hier ook vermeld: behalve hier wordt het ook in Genesis 22 en Jesaja 45 vermeld dat God zweert. Hij roept daarbij de hoogste getuige aan. Wie is dat? Wat doen mensen als ze een eed zweren? Dan zweren ze bij de hoogste getuige, bij God zelf: "Zo waarlijk helpe mij God Almachtig." Er is dan een hogere getuige. Maar hoe kan God nou zweren? Dan moet Hij zweren bij de hoogste instantie, maar wie is dat? Dat is Hijzelf. Dus dan zweert Hij bij Zichzelf. Inderdaad is dat wat we vermeld vinden: de HEERE zweert bij Zichzelf.

Met andere woorden: dit is een zodanig plechtige belofte – en nu spreek ik even met de schrijver van de brief aan de Hebreeën mee – dat het onaantastbaar en niet te weerleggen is. Het is een buitengewoon plechtige belofte als dit gebeurt. Aan Abraham heeft God niet alleen een belofte gegeven, maar Hij heeft hem ook een eed gezworen. In Jesaja 45 lees je ook dat God een eed zweert, namelijk dat elke knie voor Hem zal buigen en elke tong zal belijden. Dat is niet zomaar een belofte, dat is een eedzwering; dat zal gebeuren.

En dan: "Het berouwt Hem niet." God weet wat Hij doet. Dat is sowieso altijd het geval, want de Heer is geen mensenkind dat Hij berouw zou hebben, zoals ergens in Numeri staat. Als God iets doet, dan weet Hij wat Hij doet. Ik zei het in mijn gebed nog even – ik denk er eigenlijk dagelijks aan en ik vind het geweldig: bij God gaat er nooit iets mis. Het berouwt Hem niet. Maar hier wordt dat dus heel uitdrukkelijk, expliciet, formeel en plechtig verklaard. De Heer heeft het gezworen, het berouwt Hem niet: "Gij zijt priester voor eeuwig." Letterlijk staat er 'le olam', voor de eeuw, voor de aion.

Nu moeten we even goed onze gedachten erbij houden. "Gij zijt priester voor eeuwig." Hier wordt dus de Messias waar we het over hadden, die verhoogd was aan Gods rechterhand, die Zoon van David, aangesproken. Van hem wordt gezegd dat de HEERE tot hem zweert: "Jij bent priester voor de aion, voor die eeuw die gaat komen." Trouwens, u ziet hieronder een heleboel getalletjes staan, maar dat zijn allemaal verwijzingen naar schriftplaatsen waar dit ene vers wordt aangehaald. Dat is heel wat keren. Met name in de Hebreeënbrief speelt dit een buitengewoon grote rol.

Even tussen twee haakjes: niet aanstaande donderdag, maar die donderdag daarop hopen we in Rijnsburg een hele lange serie te gaan beginnen over de Hebreeënbrief. Daar bent u bij deze van harte voor uitgenodigd. Dat is zo'n geweldig, kolossaal boek waarin je prachtige vergezichten ziet. Er worden talloze dingen uit het Oude Testament uitgelegd: Waarom zijn de dingen zoals ze zijn? Wat betekenen al die verhalen? Welke rol spelen die rituelen en waar verwijzen ze naar? Alles blijkt een geweldige betekenis te hebben. Ja, dan moet je wel eens een keertje diep spitten. In ieder geval een spade dieper dan we normaal gesproken denken en overleggen; oppervlakkig als we meestal zijn. Nee, je moet de diepte in, want daar vind je de echte schatten. Dat weet u toch? Schatten vind je niet aan de oppervlakte, maar inderdaad in de diepte.

Goed, tegen de Messias wordt dus beloofd – wat zeg ik, gezworen: "Gij zijt priester voor de aion, le olam." En nu komt de naam naar voren waar ik vandaag uw aandacht voor vraag: Melchizedek. "Naar de wijze van Melchizedek." Dus hier in de psalm, duizend jaar voor de komst van Christus, spreekt David een profetie uit over hem die na hem zou komen, de Zoon van David, die verhoogd zou worden en van wie God zweert: "Jij bent priester le olam, voor die aion, dat wereldtijdperk dat gaat komen." Hoe dan? Op welke wijze? Naar de wijze van Melchizedek.

▶ 13:51 De Ordening van Melchizedek: Koningschap en Priesterschap Verenigd ↑ hoofdstukken

Waarom wordt dat zo genoemd? Ik kan het u verklaren; deze uitdrukking is op zich vrij eenvoudig. Hij zou priester zijn naar de wijze van Melchizedek, dat wil zeggen: priester én koning. Van Melchizedek lees je dat hij priester was en hij was koning. Dat is in Israël een bijzonder fenomeen, want dat kan normaal gesproken helemaal niet, helemaal niet zelfs. Want wat waren priesters? Dat waren per definitie Levieten; die kwamen uit de stam van Levi. Daarentegen de koningsstand, de stam waaraan de scepter was toevertrouwd, dat was al van oude dagen aangekondigd. Nog voor Mozes was dat al toegezegd aan Juda; dat had Jakob al gezegd: aan Juda zal de scepter toekomen. Dat wil zeggen: de koningsstaf is bestemd voor de stam van Juda. David en de Zoon van David komen dan ook uit de stam van Juda.

Het gevolg is dat iemand uit de stam van Juda per definitie nooit een priester kan zijn, want een priester is iemand uit de stam van Levi. Koningschap en priesterschap zijn dus twee ambten die nooit in één persoon verenigd kunnen zijn. Dat is onmogelijk. Het is op zich al zo'n geweldig onderwerp en u ziet ook hier weer aan de verwijzingen naar Hebreeën 7 en 8 dat het daar allemaal schitterend wordt uitgelegd. Wat ik nu vanmorgen doe, is eigenlijk maar een zwak, armelijk aftreksel van wat u in de Hebreeënbrief zo geweldig uiteengezet vindt. Ik bepaal u vanmorgen bij het Oude Testament, alleen nog maar bij dit woord uit de Psalmen, en we gaan naar Genesis 14 waar we de figuur Melchizedek treffen.

Hier wordt dus door David gezegd dat de Messias die zal komen, koning zal zijn. Dat is volstrekt duidelijk; de Zoon van David is uiteraard een koning. Maar Hij zal niet alleen koning zijn, Hij zal ook priester zijn. God zweert dat: zo ben Je dat. Niet alleen koning, maar priester; een bemiddelaar tussen God en mensen. De wereld zal gezegend worden middels deze priester. Want dat is de waarheid: een koning heerst, maar een priester bemiddelt en is het kanaal waardoor de zegen komt. Dat is in ieder geval één van de betekenissen die daaraan vastzitten en dat heeft ook alles te maken met wat de Messias straks zal zijn.

Hij zal straks niet alleen maar een koninkrijk vestigen in de komende aion – en dat duurt allemaal niet zo lang meer hoor, voordat dat zal aanbreken – maar Hij zal heersen in vrede en gerechtigheid. De volkerenwereld zal vervuld zijn van vrede; daar kun je je nu nog geen idee van vormen. En gerechtigheid... nou, daarvan nog minder, zou ik wel zeggen. Alles is tegenwoordig zo krom als wat. Dat is niet van gisteren hoor, maar alles is krom: onrecht, onvrede en oorlog. Dat is eigen aan deze aion, aan dit wereldtijdperk waarin wij leven. Maar er komt een tijd waarin gerechtigheid en vrede zullen heersen. En niet alleen dat: de wereld zal ook vol zijn van de kennis des Heren, zoals de wateren de zeebodem bedekken. Men zal God kennen.

Hij zal heersen in Jeruzalem. Maar Jeruzalem is niet alleen de stad van de grote Koning; Jeruzalem is ook de stad waar het huis van God gebouwd was en ook weer zal zijn. Jazeker, echt. Als u een gewoon traditioneel-christelijke achtergrond hebt, dan is dat misschien moeilijk te behappen. Want dan denk je: "Ja, Israël daar in het Midden-Oosten, dat heeft verder geen betekenis meer." Nou, dat kun je wel vergeten hoor. De grote Bijbelse profetieën gaan juist allemaal over die aion die gaat komen en over het plan dat God heeft met Israël en met die stad Jeruzalem. Daar zal de Koning heersen, gewoon letterlijk in die stad. En daar zal ook weer een huis worden gebouwd. Dan zullen de volkeren – je leest het in profetieën zoals Jesaja 2 – optrekken naar die stad en naar dat huis om onderwezen te worden aangaande Hem.

Hoe dan ook, laten we dat even vasthouden: de Messias zal een Koning-Priester zijn naar de ordening van Melchizedek. En nu wilt u natuurlijk eindelijk wel eens weten wie die Melchizedek eigenlijk was. Want over wie hebben we het nu eigenlijk? David spreekt over de Messias die duizend jaar na hem zou komen, maar hij heeft het over Melchizedek en die leefde weer duizend jaar vóór David. Inmiddels is dat, vanuit ons berekend, vierduizend jaar geleden. we gaan een hele tijd terug in de tijd en dan moeten we terug gaan bladeren.

▶ 19:47 Genesis 14: de Historische Ontmoeting met Abraham ↑ hoofdstukken

We gaan naar Genesis 14, want daar vind je de informatie over Melchizedek. En ik zal u vertellen: we komen bijna niets over hem te weten. Dus als u straks weer thuis bent en er wordt aan u gevraagd: "Waarover is er gesproken?" en u zegt: "Over Melchizedek," en men vraagt: "Wie was dat?", dan zult u moeten zeggen: "Ja, dat weet ik ook niet." Nou, zo erg is het ook weer niet, maar wat opvalt, is dat er zo weinig van hem bekend is.

In Genesis 14, in vers 18, lees je slechts drie verzen over hem, meer niet. Laat ik de context schetsen waarin zijn naam vermeld wordt. In Genesis 14 lees je dat Abraham zijn neef Lot heeft moeten bevrijden. Dat was een hele toestand. U moet zich voorstellen: dat was nog maar een paar eeuwen na de zondvloed. De wereld was nauwelijks bevolkt. Nou ja, wat heet... In ieder geval moet u niet denken in de aantallen waar we nu over spreken. De wereld begon weer bij acht zielen, en een paar honderd jaar later was de wereldbevolking wel gegroeid, maar niettemin nog niet zo groot.

Dan lees je dat het gebied van Sodom en Gomorra, de steden daar in het zuiden van wat tegenwoordig de Dode Zee is, werd ingenomen en veroverd door vijandige koningen. Dan is het Abraham die het opneemt voor zijn neef Lot, want die woonde daar ook in Sodom, en hij bevrijdt hem. Sterker nog: hij verslaat die koningen. Dat doet hij met een legertje van 318 man, zo staat er nog bij. Wat trouwens wel tekent dat we in die tijd helemaal niet over zulke grote aantallen moeten denken.

Nadat hij zijn neef Lot had bevrijd — u vindt het allemaal in het voorgaande van Genesis 14 — komt hij terug met Lot en heeft hij heel wat buit gemaakt. Op zijn terugtocht — u kunt de route ongeveer uittekenen, want die wordt in de Bijbel beschreven — komt hij de figuur Melchizedek tegen. Een interessante naam trouwens, want Melchizedek betekent... Melchi is koning en tzedek is gerechtigheid: Koning der gerechtigheid. Een mooie naam.

Er staat ook bij: de koning van Salem. Deze Melchizedek wordt hier geïntroduceerd, maar het enige wat van hem vermeld wordt, is dit: zijn naam en dat hij koning van Salem was. Je leest verder helemaal niets over wie zijn vader was. Meestal is het zo dat wanneer Bijbelse personages worden geïntroduceerd, zeker als het belangrijke mensen zijn, hun geslachtsregister wordt vermeld of hun komaf: hun vader, hun moeder, wanneer ze geboren waren, hoe oud ze waren. Niets van dat al. Ik zeg dat er expres even bij, want later in de Hebreeënbrief wordt uitgelegd dat juist het feit dat dit niet vermeld wordt, zo betekenisvol is.

Hij was de koning van Salem. Salem kennen we ook: dat is Shalom. In het Hebreeuwse Shalom, en de Arabieren zeggen op ongeveer dezelfde wijze Salim... daar blijf ik verder vanaf, maar het zijn in ieder geval dezelfde klanken. Koning van Salem betekent koning van vrede, want Salem betekent vrede. Maar ik zal u vertellen: die plaats Salem is het latere Jeruzalem. In Psalm 76 vers 3 lees je ook dat Jeruzalem 'Salem' wordt genoemd. Eigenlijk is dat een samenvoeging van twee woorden: Jeru-Salem. Jeru betekent 'er zal zijn', dus: 'er zal vrede zijn'.

Het is een stad die gedurende duizenden jaren juist gekenmerkt is door oorlogen. Hoe vaak is de stad inmiddels al niet verwoest, platgegaan en afgebrand? Zelfs tot op de dag van vandaag staat er één stad model voor oorlog en conflict, en niettemin heet de stad Jeruzalem: 'er zal vrede zijn'. Of anderen zeggen: 'er zal voorzien worden in vrede'. Dat vind ik trouwens nog veel mooier. Er zal voorzien worden in vrede, hoezeer deze stad nu ook in alles het tegendeel ademt en hoezeer de stad nu eigenlijk nog steeds de kern is van het hele Midden-Oostenconflict. Er zal vrede zijn.

Die stad heeft dus hele oude papieren. Ooit was daar een man, Melchizedek, en hij was koning van Salem, het latere Jeruzalem. Dat is dezelfde locatie als waar later — of ik kan het eigenlijk nog anders zeggen: waar straks — de Messias, de zoon van David, zal heersen. Hij zal ook de Koning van gerechtigheid zijn. Een Koning die zal heersen in recht, maar ook de Koning van vrede. Ook qua locatie zal Hij de Koning zijn in Jeruzalem, of Jerusalem moet ik zeggen: Jeru-shalom, want daar zal voorzien worden in vrede. Welnu, vierduizend jaar geleden kwam Abraham op zijn terugtocht daar die man tegen. Melchizedek, koning van gerechtigheid betekent zijn naam, en hij was koning van Salem. En dan lees je...

▶ 26:36 Brood en Wijn: Typologie van Opstandingsleven en Overvloed ↑ hoofdstukken

Van die Melchizedek staat geschreven: hij bracht brood en wijn. Dat wil zeggen dat hij Abraham tegemoetkomt en hem brood en wijn geeft. Ik had er al even uw aandacht voor gevraagd, en over brood en wijn in de Bijbel valt heel veel te vertellen, maar laten we het simpel houden. Brood is een beeld van leven. Het is door brood dat we leven, door ons dagelijks brood. Het is een embleem van leven en wordt dan ook het 'brood des levens' genoemd. Maar ook de wijn is van belang; wijn is juist een uitbeelding van overvloed, van dat wat vreugde geeft. Als ik het samenbreng, dan zeg ik het met de woorden van Johannes 10 vers 10: brood en wijn zijn een uitbeelding van leven en overvloed.

Hij bracht brood en wijn, en het is toch geen geheim als ik zeg dat brood en wijn in de Bijbel direct verwijzen naar de Messias. Het spreekt van Hem, van Zijn lichaam en van dat wat Hij tot stand brengt: leven uit de dood. Want wat wij hier doorgaans 'leven' noemen, is eigenlijk een proces van sterven. Ik blijf het zeggen: echt leven is leven dat de dood trotseert. Trouwens, daar spreekt de wijn ook van. Wijn is dat spul uit die 'druivenzak' dat in de kelder terechtkomt, onder de aarde. In de kelder wordt het bewaard en vervolgens komt het weer uit die kelder, uit dat donkere graf. Dan is het ineens wijn geworden; die drank met dat geestrijke vocht of dat wat geest is en vreugde bereidt. Het spreekt op alle mogelijke manieren van leven uit de dood. Eén ding moet echter duidelijk zijn: brood en wijn spreken van leven en overvloed.

Ik zal nog even een zijstapje maken. Kan dat? Ja, dat kan nog wel even. Wat is namelijk het geval? U kent toch de uitdrukking 'weten waar Abraham de mosterd vandaan haalt'? Welnu, er zijn goede redenen om aan te nemen dat die uitdrukking oorspronkelijk niet over 'mosterd' ging, maar over 'most' of 'morst'. Voor degenen die bekend zijn met het Bijbelse taalgebruik: 'morst' is de vrucht van de wijnstok, in het algemeen, al dan niet met alcohol. Heel vaak lees je in de Bijbel over 'morst': dat wat uit de druif komt. Ineens wordt die uitdrukking dan zoveelzeggender. Over Abraham en mosterd valt weinig te zeggen, maar over Abraham en wijn is dit het enige gegeven: hij heeft ooit 'morstwijn' gekregen van Melchizedek.

Men heeft er later 'mosterd' van gemaakt omdat men niet meer wist waar Abraham de 'most' of 'morst' vandaan haalde. In het algemene spraakgebruik bedoelen we ermee: hij weet het geheim, hij weet waar hij het zoeken moet. En als u aan mij vraagt of we echt weten waar Abraham de 'morst' vandaan haalt, dan zeg ik: ja, ik weet het. Bij Melchizedek! Daar haalde hij zijn 'morst' vandaan, daar kreeg hij namelijk brood en wijn van. Abraham was buitengewoon onder de indruk van die ontmoeting met die mysterieuze man, Melchizedek. Ik denk dat Abraham veel meer vermoed en geweten heeft dan wij wel eens denken; dat blijkt ook uit zijn reactie.

In elk geval bracht Melchizedek brood en wijn. Hij gaf. Wat ik nu doe, is u laten zien wat de Bijbel over hem zegt hier in Genesis 14. Dat is de schamele historische informatie die we in slechts drie versjes terugvinden. Maar wat ik doe, is natuurlijk hetzelfde als wat de schrijver van de Hebreeënbrief doet, namelijk verwijzen. Ik heb het over Melchizedek, maar ik verwijs naar Hem die Priester en Koning zou zijn naar de ordening van Melchizedek. Die twee haal ik gewoon door elkaar. Het is eventjes doorbijten, de Bijbel noemt dit trouwens ook 'vaste spijs'. Het is geen melk, het is wat vaster. Je moet een spade dieper gaan en niet aan de oppervlakte blijven, maar wat een geweldige dingen kom je dan op het spoor.

Als je weet waar Abraham de 'morst' vandaan had, dan weet je al heel veel. Dan weet je namelijk waar je het leven moet vinden. Dat is volgens mij precies het grote probleem: mensen hebben wel een bestaan, maar ze hebben geen leven. Ze zijn sowieso stervelingen en de vraag is: waar is er leven? Welnu, het antwoord is: na de dood. Voor de dood is er geen leven; als er leven is, dan moet het na de dood zijn. Dat wil zeggen: voorbij de dood, sterker dan de dood, opstanding. Daar spreekt het allemaal van; van wat je vindt bij Hem die Koning-Priester is naar de ordening van Melchizedek. Hij die verrezen is uit het graf. Dat is brood en wijn. Daar krijg je leven van, en ook overvloed en vreugde. Goed, de koning van Salem bracht brood en wijn.

▶ 33:30 El Elyon: Priester van God de Allerhoogste ↑ hoofdstukken

En dan staat erbij: hij nu, die Melchizedek. Hij was priester van God de Allerhoogste. Zoals we al zagen, was hij koning, en nu wordt er van hem dus gezegd dat hij ook priester was. Dat is in het boek Genesis een heel bijzonder gegeven en in het hele Oudtestamentische verhaal is dat uitzonderlijk. Dat is ook de reden waarom David later in die psalm zegt: "Priester naar de ordening van Melchizedek", dat zal de Zoon van David, de Messias, zijn. Dat wil zeggen: niet alleen koning, maar ook priester in één ambt, in één persoon. Dat is dus een heel ander priesterschap dan dat Israël kende; nee, een veel hoger priesterschap ook. Dat is een mooi woord in dit verband: een hoger priesterschap. Hij was een priester van God de Allerhoogste. Ik kom straks nog even op de term zelf terug.

En dan staat er van die Melchizedek: "En hij zegende hem." Ook dat wordt uitgelegd in de Hebreeënbrief, want wat blijkt daaruit? Dat Melchizedek groter was, hoger was dan Abraham. Want, zegt de schrijver van de Hebreeënbrief, het is ontegenzeggelijk dat het mindere door het meerdere wordt gezegend. En Abraham, die grote man in het Oude Testament, wat blijkt? Hij wordt gezegend door die Melchizedek die hij hier tegenkomt, van wie hij brood en wijn had ontvangen. Hij wordt door hem gezegend, dat wil zeggen: Melchizedek is de meerdere van Abraham. Ik zeg het er weer even bij: deze dingen worden allemaal uitgebreid toegelicht in Hebreeën 7 met name. Maar houd vast: hij zegende hem. En wat zei hij tegen Abraham? "Gezegend zij Abram door God de Allerhoogste, de Schepper van hemel en aarde."

Nu kun je je de vraag stellen: hoe wist die Melchizedek dat eigenlijk? Ik zal u vertellen – en dat mag u misschien nog even bijzetten – wat de aanleiding van deze studie was. Afgelopen donderdag gaf ik een studie over de Korinthebrief in Bodegraven en na afloop kwam Melchizedek nog even ter sprake. Toen werd de vraag opgeworpen: die Melchizedek, wat was dat eigenlijk voor iemand? Hoe kon Melchizedek eigenlijk weet hebben van God? Abraham werd geroepen en dan komt hij iemand tegen die ook weet heeft van God, die priester is van God. Hoe kwam hij aan dat priesterschap? Ik zei toen: "Ik had op dat moment nog geen knoop doorgehakt waar ik het vandaag over zou hebben, maar ik weet meteen waar ik zondag over ga spreken: over dit onderwerp dus." Eigenlijk is dit dus een soort antwoord op de vraag die ik donderdag voorgeschoteld kreeg. Ik vind het een prachtige aanleiding om wat meer te vertellen. Oké, u moet er even goed uw gedachten bij houden. Ik veronderstel soms aardig wat kennis; ik excuseer me maar, want anders kan ik het namelijk niet uit de doeken doen.

Maar goed, als je het hebt over de vraag hoe die Melchizedek aan dat priesterschap kwam: ja, dat weet ik niet. Hij heeft het niet geërfd; je leest niet van een geslachtsregister. Je leest trouwens ook niet dat hij doodging, dus in zekere zin, zoals hij in Genesis geïntroduceerd en gepresenteerd wordt, heeft hij een priesterschap dat niet eindigt. Het ging niet over op een zoon of iets dergelijks. Vandaar ook dat er staat: "Een priester voor eeuwig." Daar spreekt de Schrift van in typen. En ja, hij had kennis. Dat daar iemand was in die dagen die kennis had van God de Allerhoogste, dat is niet zo gek. Ik zei al eerder in deze toespraak: het was allemaal nog niet zo gek lang geleden sinds de dagen van Noach, en die kennis van God was er nog. Oké, het was in no-time allemaal geperverteerd en verdorven, want zo gaat dat altijd: kennis van God wordt in no-time verdraaid. Die kennis van de ene God werd al heel gauw weer meer-godendom. Maar daar was iemand in Salem, een priester van de Allerhoogste God en bovendien koning. Nou ja, hem komt Abraham dus tegen. Melchizedek zegent deze Abraham en hij zegt: "Gezegend zij Abram door God de Allerhoogste."

Ik wil daar even wat over vertellen. Ik wilde straks een lied laten horen, maar dat is door technische probleempjes even niet gelukt. Ik wilde een liedje laten horen over El Shaddai en El Elyon. El Elyon is het Hebreeuws voor 'God de Allerhoogste'. El Shaddai de Almachtige en El Elyon de Allerhoogste. Die term 'De Allerhoogste' is een term die vooral in de Bijbel gebruikt wordt om God mee te typeren. Uiteraard is er geen hogere dan Hij, dat is één ding, maar bovendien triomfeert Hij ook over de vijanden. Dat blijkt de context altijd te zijn. Als God de Almachtige genoemd wordt, dan wordt benadrukt dat Hij alles in Zijn hand heeft en macht heeft over alles. Maar als Hij genoemd wordt de Allerhoogste, dan triomfeert Hij over al Zijn vijanden. Dat blijkt ook hier het geval te zijn. Ik wil op een schriftplaats wijzen, bijvoorbeeld in Psalm 47. Daar lees je: "Want de HERE, de Allerhoogste, is geducht, een groot Koning over de ganse aarde." Ook dit gaat bij ons over die aeon waar we het eerder over hadden, dat wereldtijdperk dat straks gaat aanbreken. Wel, dan zal Hij de Allerhoogste zijn en ook blijken te zijn. Geducht, een groot Koning over de ganse aarde. "Hij brengt volken onder ons" – dat wordt gezegd door Israël – "natiën onder onze voeten. Hij kiest ons erfdeel voor ons uit, de trots van Jakob die Hij liefheeft. Sela." Ook al zo mysterieus.

Het gaat even om die Allerhoogste. Die term houdt verband met de triomf van God over Zijn wereld. Als Melchizedek genoemd wordt 'priester van de Allerhoogste', dan is daarmee aangegeven dat deze priester weet had van en in relatie stond tot Hem als de Allerhoogste. Je moet dan wat dieper graven, maar op zich is dat een verwijzing naar de triomf van God over alle vijanden. Dat blijkt hier ook, want hier staat dat Melchizedek zegt: "Geprezen zij God, de Allerhoogste, Die uw vijanden in uw macht heeft overgeleverd." Ja, dat was toentertijd natuurlijk letterlijk ook waar, op die tocht die Abram had ondernomen om zijn neef Lot te bevrijden. Hij had inderdaad de vijanden in de macht van Abram overgeleverd. Maar laat ik u dit zeggen: straks komt er een moment dat Melchizedek... ik bedoel de echte, hè? De Koning-Priester naar de ordening van Melchizedek, de Zoon van David. Hij zal straks komen en Hij zal verschijnen in Salem, Jeruzalem. Dan zal Hij het nageslacht van Abraham de macht geven over alle vijanden. Daaraan zie je dus dat wat hier gebeurde heel typologisch is; wat toen gebeurde staat model voor dat wat straks gaat gebeuren. Voor de Koning-Priester die inderdaad Koning zal zijn en Priester zal zijn, maar die bovendien Zijn volk, het letterlijke nageslacht van Abraham, de heerschappij zal geven over alle volken en over alle vijanden zal laten triomferen. Deze gebeurtenis van toen staat model voor straks. En deze Melchizedek spreekt uiteraard – dat kan niet missen – van de Koning-Priester, de Messias.

En dan het laatste wat je daar nog leest in Genesis 14 over Melchizedek: "En hij" – en dan gaat het over Abraham – "gaf hem", Melchizedek, "van alles de tiende." Dus van die hele buit die hij meester had gemaakt, daarvan geeft Abraham aan Melchizedek de tiende, het beste zelfs. Ook dat wordt weer uitgebreid uitgelegd in de Hebreeënbrief. Ik zie sommige mensen ongelovig kijken... of kan ik dat niet in uw ogen zien, dat u ongelovig kijkt? Maar het is echt zo. Want er wordt gezegd over die tienden: u moet zich voorstellen dat deze Abraham leefde pakweg 430 jaar... nee, dat zeg ik niet goed. Hij was Abraham, laat ik het goed zeggen.

Abraham was de overgrootvader van Levi, de stamvader dus van de Levieten en de priesters. Feitelijk is het zo dat terwijl Levi nog, bij wijze van spreken, in de lendenen van Abraham zat, Abraham hier de tienden geeft aan Melchizedek. Daarin zie je dat die priester Melchizedek veel groter is dan Levi.

Want hoe was het in Israël? In Israël was het wettelijk zo geregeld dat er tienden geheven werden; Israël moest tien procent van de inkomsten geven aan de stam van Levi. Maar hier lees je over de voorvader van Levi, die van alles zijn tiende geeft. Trouwens, het was op dat moment nog niet eens een wet, het was helemaal niet geregeld, maar hij geeft zijn tienden aan Melchizedek. Hoe groot moet die Melchizedek dan niet zijn?

En waar moet dat van spreken? Ik zei al eerder: Abraham was diep onder de indruk van deze ontmoeting met die koning-priester in Salem. Hij kreeg brood en wijn, hij werd gezegend, en Abraham heeft gezien dat hij inderdaad een priester is van de Allerhoogste. Het spreekt in al zijn aspecten – en ik heb zomaar een paar dingen laten zien nu vanmorgen over deze Melchizedek – als type van de opgestane Messias. Maar...

▶ 45:30 De Hebreeënbrief: Merk op Hoe Groot Deze Is ↑ hoofdstukken

Maar ik wil u nog even meenemen naar de Hebreeënbrief. En ik wil het eigenlijk alleen maar lezen, een paar verzen eruit. Want wat ik vanmorgen gedaan heb, is u alleen maar bepalen bij die twee plaatsen in het Oude Testament waar Melchizedek ter sprake wordt gebracht. Maar, zoals ik al zei, in de Hebreeënbrief wordt zijn betekenis pas echt uitgebreid uitgelegd. Ik heb er al heel wat keren naar verwezen en eraan gerefereerd, maar nu lees ik het gewoon voor.

Het is eigenlijk een aanzet. Ik bedoel, het is toch geen weer om op de schaats te gaan staan, dus ik zou zeggen: pak de draad op! Het is zo schitterend. Ga werkelijk op speurtocht, ga vaste spijs eten. Die Melchizedek, het is zo kostbaar.

In Hebreeën 6 lees je over de hoop, de verwachting. Ik lees het voor en geef daar soms een kleine correctie bij over hoe het er staat: "...haar hebben wij als een anker der ziel, dat veilig en vast is, en dat reikt tot binnen het voorhangsel," dat wil zeggen: in het heiligdom. Wij hebben een hoop, een verwachting. Waar is onze verwachting? Nou, die is niet te zien. Maar het is een anker. Een anker is trouwens nooit te zien; als het zijn werk doet, is het onzichtbaar. Maar het doet zijn werk, het is zeker en vast. En waar is dat anker? Wel, dat is achter het voorhangsel. Die hoop die wij hebben, is ongezien, maar we hebben een verwachting.

Het verwijst hier uiteraard naar de Heer Jezus Christus. Let eens op wat er staat: "...waarheen Jezus – dat wil zeggen: binnen het voorhangsel – voor ons als voorloper is binnengegaan, naar de ordening van Melchizedek hogepriester geworden tot in de aeon." Die aeon die gaat komen. Dus die Melchizedek is er al. Toen Hij opstond uit de doden en verhoogd werd aan Gods rechterhand, is Hij door God aangesproken als Koning-Priester naar de ordening van Melchizedek. Straks gaat Hij komen in die aeon. Dan zal Hij uit het voorhangsel, uit het heiligdom komen en dan zal Hij inderdaad hen gaan zegenen met brood en wijn.

Dan lezen we in Hebreeën 7 vers 1. Ik moet me aan mijn woord houden om het alleen maar voor te lezen, maar dat valt niet mee! "Want deze Melchizedek, koning van Salem, priester van de allerhoogste God, die Abraham bij zijn terugkeer na het verslaan van de koningen tegemoet kwam en hem zegende, aan wie ook Abraham een tiende van alles gegeven heeft, is vooreerst, volgens de uitlegging van zijn naam: koning der gerechtigheid; vervolgens ook koning van Salem, dat is: koning des vredes."

Zonder vader, zonder moeder, zonder geslachtsregister, zonder begin van dagen of einde des levens. Ik zei al: die had hij dan nog wel, maar dat wordt in de Bijbel allemaal niet vermeld. Zijn vader, moeder en geslachtsregister worden niet vermeld, maar hij wordt aan de Zoon van God gelijkgesteld: "de Zoon van God gelijkende, blijft hij priester onafgebroken." Want Zijn priesterschap hoeft Hij niet over te dragen aan een volgende generatie; dat is niet nodig, want Hij heeft onvergankelijk leven aan het licht gebracht. Hebreeën 7 zegt: Hij is priester krachtens onvernietigbaar leven. Vergis u niet: Degene over wie we het hebben, is opgestaan uit de doden om nooit meer te sterven. Onvergankelijk leven! Hij blijft priester onafgebroken.

En dan gaat het verder met: "Merk dan op hoe groot deze is." Vervolgens gaat de schrijver van de Hebreeënbrief uitgebreid die dingen uitleggen die hij hier even in een paar pennenstreken heeft neergezet. Hij heeft een hele lange aanloop moeten nemen voordat hij dit ter sprake kon brengen, want er zit zoveel aan vast. Dat is zo geweldig. En met die woorden wil ik deze studie ook afsluiten: "Merk op hoe groot deze is." Deze Melchizedek en Waar Hij van spreekt: de Koning-Priester, onze Heer Jezus Christus. Amen.

Ik zei zojuist dat de planning was om een lied van Amy Grant ten gehore te laten brengen, El Shaddai. Maar dat lukt technisch even niet. Maar wij zijn helemaal niet in de war, want we hebben een geweldige muzikant in ons midden – muzikanten, moet ik zeggen. Wil jij misschien iets moois ten gehore brengen ter afsluiting, terwijl wij opmerken hoe groot Deze is? Dan speelt André wat op het orgeltje. Het is geen echt orgel, maar het is wel een orgeltje.