GoedBericht.nl logo
UltimateGoodNews

Is De Bijbel Tijdgebonden?

15-06-2014 - Geplaatst door Andre Piet
Presentatie gehouden op 15 juni 2014 in Den Haag.

De schrijvers van de Bijbel waren mensen van vlees en bloed. Ook kinderen van hun tijd. Wat maakt dat hun woorden, duizenden jaren na dato, nog steeds levend en krachtig zijn? En autoriteit hebben? Is de Schrift tijdgebonden? Of zijn wij mensen dat?

Powered by RedCircle

📝 Samenvatting & Transcriptie van deze lezing

Samenvatting van deze toespraak

De studie behandelt de vraag of de Bijbel een menselijk, tijdgebonden boek is of een door God geïnspireerde eenheid. Hoewel de Bijbel door feilbare mensen in verschillende tijden is geschreven, is er één goddelijke Auteur die de afloop vanaf het begin verkondigt en wiens voorzeggingen feilloos uitkomen. Bepaalde elementen, zoals de wet van Mozes, hadden een tijdelijke en beperkte functie voor een specifiek volk. Terwijl de mens met al zijn wijsheid net als het gras tijdgebonden is en verdort, houdt het levende Woord van God eeuwig stand en laat het zich niet binden of boeien.

“Ik mag dan tijdgebonden zijn en ik mag dan geboeid zijn, maar het Woord van God is niet gebonden, is niet geboeid.”

Inleiding: Is de Bijbel Tijdgebonden? ↑ hoofdstukken

Goedemorgen vrienden, goed u hier weer te mogen treffen. Ik wil vanmorgen heel graag een vraag aan u voorleggen, die u hier ook geprojecteerd ziet: is de Bijbel — dit boek — tijdgebonden? Eigenlijk zeg ik het al niet helemaal goed, want het is geen boek; het is een bibliotheek, een hele verzameling van boeken. Is die Bijbel tijdgebonden?

Afgelopen week gaf ik ergens in het land, in Bodegraven, een Bijbelstudie en toen kwam die vraag ook aan de orde. Het ging over uitspraken die Paulus deed over de vrouw en de plaats van de vrouw. Dat is in onze optiek en in onze beleving zo gedateerd. Wij voelen ons bij bepaalde opmerkingen niet thuis, of in elk geval komt het ons vreemd over. Waarbij dan vervolgens de vraag is: waar mankeert wat aan? Aan onze beleving of aan die uitspraak? Wat is de norm?

Dat was voor mij eigenlijk de aanleiding om het eens wat breder te bezien. Ik ga het vanmorgen niet hebben over een specifiek vraagstuk, maar gewoon in het algemeen: hoe moet je die Bijbel, die bibliotheek — want eigenlijk betekent het woordje Bijbel dat ook: bibliotheek — nou zien?

Kijk, je kunt het zo benaderen, laat ik het eens heel kritisch naar voren brengen, zoals wellicht de mensen hier in de omgeving daarover denken en spreken: ja, die Bijbel, wat is dat? Een verzameling van boeken die zoveel duizenden jaren geleden geschreven zijn door feilbare mensen. Mensen die hun fouten hadden en bovendien kinderen van hun tijd waren. Ook zij hadden de perspectieven en de oogkleppen die bij die tijd hoorden. Die Bijbel is geschreven in een tijdsbestek van duizenden jaren; hier ontstaan, daar ontstaan, op talloze plaatsen en in zoveel verschillende situaties.

Met andere woorden: die Bijbel is toch heel sterk een menselijk boek. Hoe kun je nu aan zo’n boek dat geschreven is door mensen die feilbaar zijn en kinderen van hun tijd, goddelijke autoriteit toekennen? Ik bedoel, die vraag is toch heel reëel. En als ik hem niet zo zou hebben gesteld, dan is het ongetwijfeld een vraag die óf bij u zelf is opgekomen, óf waarop u getrakteerd bent door een kritische collega, een buurman of een vriend.

Laten we die vraag eens wat nader bezien. Ook wat de Bijbel pretendeert, dat wil zeggen wat ze claimt te zijn, en hoe ze dat waarmaakt. Natuurlijk kan dat niet anders dan summier ter sprake gebracht worden, maar toch is het bedoeld om daarmee de toon te zetten en antwoord te geven op de grote vraag: is de Bijbel tijdgebonden?

Petrus 1: de Eenheid van de Schrift ↑ hoofdstukken

Laten we eerst eens gaan naar 2 Petrus. Dat is de laatste brief die Petrus heeft geschreven, de apostel, de afgevaardigde van Jezus Christus zelf, een ooggetuige – zo zegt hij in dit bewuste hoofdstuk, 2 Petrus 1 – een ooggetuige van de opstanding van Jezus Christus. Hij heeft oog in oog gestaan, als eerste zelfs – nou ja, als eerste van de mannen – met de opgestane Christus. En een van de dingen die hij ook in zijn brieven, maar ik bedoel dus ook vooral in dit hoofdstuk, naar voren brengt, is: "Ja, wij zijn maar geen vernuftig...", zo zegt hij dat hè. In de NBG-vertaling wordt het zo weergegeven: "Wij zijn geen vernuftig gevonden verdichtsels nagevolgd." Dat wil zeggen: door mensen bedachte mythen. Nee, zegt hij, wij zijn ooggetuigen geweest van zijn majesteit.

Kijk, en dat is al heel uniek. Als ik het zo zeg, is dat niet eens een direct antwoord op de vraag, maar het is wel heel veelzeggend in dit verband. Die Bijbel – en laten we ons dan even beperken tot het Nieuwe Testament – dat zijn geen filosofieën, geen knap bedachte verhalen. Nee, wat het zijn, zijn ooggetuigenverslagen. Het zijn documenten van mensen die zelf de dingen hebben gezien die zij beschrijven. En niet één, maar vele, zodat het een hele set is, een hele verzameling van mensen die het zelf met hun eigen ogen hebben gezien. Of zoals Johannes dat zegt in zijn eerste brief: wat wij gehoord hebben, wat we hebben gezien met onze eigen ogen en wat we getast hebben. We hebben het zelfs vastgehad met onze handen, aangaande het Woord van leven, dat wil zeggen dat levende Woord, die opgewekte Christus. Nou, dat is 2 Petrus 1: we zijn geen vernuftig gevonden verdichtsels nagevolgd, nee, wij zijn ooggetuigen van Zijn majesteit.

En dan zegt hij, verwijzend naar de Schriften aan het slot van dat hoofdstuk – en ik zeg het even voor degenen die daar niet van op de hoogte zijn, die mijn Bijbelstudies of mijn toespraken niet kennen: wat u hier ziet, dat heet een interlineair. Die eerste regel is de grondtekst, zoals Petrus die heeft opgetekend. Die tweede regel is vooral de letterlijke woord-voor-woordweergave en die onderste regel is de wijze zoals dat is weergegeven door de NBG. Zodat u ook echt kunt zien: zo staat het er precies. Want dat is precies wat we willen weten. Niet hoe het door mensen is vertaald, maar hoe staat het er nou precies?

Goed, dit eerst wetende. Wat wetende? Wel, dat geen profetie van de Schrift – of dat elke profetie van de Schrift, let op hoe hij het formuleert. Let trouwens ook op dit enkelvoud. Je kunt natuurlijk zeggen: die Bijbel, dat zijn de Schriften, dat zijn boeken. Ja, dan benader je het vanuit menselijk standpunt. Het zijn allemaal verschillende geschriften. Zo spreekt de Bijbel er ook over, dat is waar. De Bijbel is een verzameling geschriften, ik heb het zojuist ook naar voren gebracht. Maar het heet hier "de Schrift". En dat betekent dat al die Schriften een eenheid vormen. Je kunt zeggen: het zijn boeken, als je het vanuit menselijk oogpunt bekijkt. Maar als je het bekijkt van boven, dat wil zeggen hoe het echt is en wie de uiteindelijke, de primaire, de echte Auteur is, dan is het één Boek met allemaal verschillende hoofdstukken.

Ik kom er straks nog even over te spreken, maar Petrus zegt daarover dat elke profetie, elke godspraak – want dat is wat het is – elke godspraak in die Schrift... wel, Petrus zegt dat geen profetie van de Schrift een eigenmachtige uitlegging toelaat. Laat ik het eerst even weergeven zoals de NBG, want anders wordt het wat verwarrend: "Dat geen profetie der Schrift een eigenmachtige uitlegging toelaat." Als u trouwens een Statenvertaling hebt, dan staat er dat geen profetie der Schrift een "eigen uitlegging" heeft. Dat komt er veel dichterbij. Het bijzondere daarvan is dat geen profetie der Schrift – geen godspraak die je in die Schrift tegenkomt – een eigen uitlegging heeft. Dat wil zeggen: die staat niet op zichzelf, die legt zichzelf niet uit.

Nee, maar als het geen eigen uitlegging heeft, hoe wordt het dan wel uitgelegd? Wel, het verhaal is: geen profetie der Schrift heeft een eigen uitlegging; profetieën in de Schrift leggen elkaar uit. En vandaar ook – nu ben ik weer terug bij dat beeld van die puzzelstukjes – kijk, dan krijg je dit: dit is een profetie der Schrift. Die profetie der Schrift heeft betekenis, maar alleen in samenhang met de rest. Het staat niet op zichzelf, het heeft geen betekenis of uitleg aan zich. Nee, de verklaring zit hem juist in het totaal. En dat is nou ook weer het bijzondere van deze bibliotheek: dat al die stukjes in elkaar passen.

En als je ze bij elkaar legt – maar dat doe je natuurlijk alleen maar als je overtuigd bent van de claims, of in ieder geval wanneer je de claims van diezelfde Schrift serieus neemt. De Schrift zegt van zichzelf dat ze het Woord van God is, en als je dat serieus neemt en bereid bent het te onderzoeken, dan zul je inderdaad daardoor bevestigd worden. Die Schrift bewijst en bevestigt zichzelf. Namelijk dat al die stukjes... Kijk, de Bijbel is niet zoals de Koran. De Koran is één boek en daarvan wordt dan geclaimd dat het uit de hemel is gekomen, maar zonder dat er een bewijs is. Deze Schrift bewijst zichzelf juist doordat al die boeken tezamen, al die documenten zo wijdverbreid, al die duizenden puzzelstukjes, in elkaar passen.

En wat bijzonder is, is dat hoe onafhankelijk ze ook van elkaar ontstaan zijn in tijd, in plaats, in situatie en in achtergrond, ze blijken – als je ze past en gewoon als puzzelstukjes bij elkaar voegt – één portret te vormen. Dat kan alleen maar betekenen dat er één Designer is, één Ontwerper, één iemand die dat zo gemaakt heeft: één Auteur die daarachter zit. En dat is precies ook het wonderlijke van deze bibliotheek. Het is geen boek, het is een bibliotheek en ze hebben geen uitlegging aan zich. Het gaat er niet om dat je die Bijbel niet voor jezelf mag uitleggen; de betekenis is dat elke profetie der Schrift wordt uitgelegd door de ander.

Om maar wat te noemen: als Daniël iets zegt, dan kun je de verklaring niet vinden in Daniël zelf. Nee, dat is een stukje en dat past dan weer bij wat er staat geschreven in, ik noem maar wat, Jeremia, of in Mattheüs 24. En daar moet je Openbaring bij leggen en zo ontstaat een totaalbeeld. Het zijn allemaal stukjes en ze passen. Geen profetie der Schrift heeft een eigen uitlegging, want nooit – zo motiveert Petrus dat dan – nooit is profetie voortgekomen uit de wil van een mens. Een godspraak, zeker als het een voorzegging betreft... Eigenlijk heeft het Griekse woord profetie ook te maken met een voorzegging; het betekent eigenlijk ook een voorzegging. Wel, dat is nooit voortgekomen uit de wil van een mens. Dat kan helemaal niet. Eén ding wat een mens niet kan, is voorspellen. Ja, voorspellen wel, maar niet voorzeggen; iets werkelijk van tevoren aanzeggen.

Ik moet me inhouden om niet te gaan praten over dat waar we het in de auto zojuist ook over hadden. Ik weet niet hoe het bij u thuis is, maar wij hebben het van de week nog wel eens een keertje over voetbal gehad. En daar waren dan – dat vind ik altijd zo leuk – experts die uitspraken deden. Voetbalexperts. Ze deden uitspraken over hoe het zou gaan met een bepaalde wedstrijd. En de experts, die wisten het allemaal zeker wat Nederland zou doen: dat wordt helemaal niks. En nou ja, u weet hoe het gegaan is. Ik bedoel dit te zeggen, maar nu hebben we het over voetbal.

Maar laten we het nu eens over het weer hebben. Ze kunnen verwachtingen uitspreken, je kunt iets voorspellen of ergens op inzetten, op een bepaalde uitkomst, maar dat kun je allemaal alleen doen omdat we het niet weten. Je weet het immers pas achteraf. Maar het bijzondere van de Bijbel is: ze voorzegt. En dat is iets wat alleen God kan doen. Daarmee bewijst de Bijbel ook zichzelf: ze voorzegt.

De hele Bijbel – dat begint al in Genesis – is een verzameling van voorzeggingen die in de loop van de geschiedenis vervolgens zijn uitgekomen. Afgelopen week hadden we nog een bespreking en dat ging over Genesis 15. Daarin lees je over Abraham die geroepen is. God zegt dan al tegen Abraham: "Ik ga jou dit land geven" – het land waar hij juist was neergestreken, het beloofde land Kanaän – "aan jouw nageslacht. Maar het gaat nog 400 jaar duren voordat zij, jouw nageslacht, hier zal arriveren. Eerst zullen ze verdrukt worden en vervolgingen ondergaan, en pas na die tijd zullen ze arriveren." En wat blijkt? Als je andere Schriften erop naslaat, blijkt dat het exact zo is uitgekomen. Je kunt het gewoon terugrekenen: op het jaar nauwkeurig. Kijk, dat is voorzegging.

Nooit is profetie voortgekomen uit de wil van een mens. Nee, dat kan ook niet, want dat is nu eenmaal niet aan een mens gegeven. Maar door de Heilige Geest gedreven – of zoals u hier ook kunt zien: onder de Heilige Geest gebracht – hebben mensen van Godswege gesproken. Dat kon slechts doordat ze werden geïnspireerd; ze werden met recht "ingeblazen" en onder Gods Heilige Geest gebracht. Alleen dan is een mens bij machte om betrouwbaar te spreken over toekomstige dingen. En nogmaals: dan voorspelt de Bijbel niet – dat doen waarzeggers en astrologen – maar de Bijbel voorzegt dat het zo zal zijn.

Kijk, dat is de Schrift: een eenheid die zichzelf uitlegt. Of laat ik het nog anders zeggen: profetieën, godspraken en schriften die elkaar uitleggen. Want geen profetie der Schrift heeft een eigenmachtige uitlegging.

Galaten 3: de Tijdelijke Functie van de Wet ↑ hoofdstukken

Is er dan niet veel dat in die Schrift inderdaad gebonden is aan een tijd? Dan wil ik daar wel in meegaan, want diezelfde Bijbel geeft dat ook wel aan. Er zijn dingen in de Bijbel tijdgebonden, niet omdat wij vinden dat dat niet meer kan of omdat dat niet meer waar zou zijn, maar gewoon omdat de Bijbel dat zelf aangeeft: namelijk dat een bepaald woord bestemd is voor een bepaald volk en bovendien ook voor een bepaalde tijd.

Ik neem u als voorbeeld mee naar Galaten 3. Daar lees je dat Paulus in die brief antwoord geeft op vragen die leefden in Galatië; eigenlijk reageert hij op een complete dwaling daar. Hij laat zien dat de wet van Mozes, de Mozaïsche wet, zijn tijd gehad heeft als tuchtmeester. Wij staan niet onder de wet, en dat werd in Galatië hevig betwist. Men meende dat de tien geboden en alles wat er in die wet staat, ook door ons gedaan zou moeten worden: de Sabbat, de feesten, hoogtijdagen, besnijdenis, enzovoort. De spijswetten zouden ook door gelovigen uit de natiën onderhouden moeten worden. Daar reageert hij op en Paulus laat juist zien dat die Torah een beperkte betekenis heeft. Laat ik het anders zeggen: weliswaar is ook dat Schriftwoord vóór ons, maar het gaat niet óver ons.

In Galaten 3, of als u een parallelpassage leest in bijvoorbeeld Romeinen 5, zegt hij het nog veel krasser. Hij vraagt: "Weet u waarom God de wet gegeven heeft?" Mensen zeggen dan — en ik vind dat contrast zo mooi — "Ja, maar waarom heeft God de wet gegeven? Dat is om de mens beter te maken." Maar in Romeinen 5 zegt Paulus iets soortgelijks als wat hij hier zegt, maar daar zegt hij het nog sterker. Daar zegt hij: "opdat de zonde zou toenemen". God gaf de wet niet opdat de zonde zou worden ingedamd. Nee, de wet is de prikkel der zonde. Het prikkelt slechts de zonde. Was het dan Gods bedoeling dat de zonde zou toenemen? Nee, dat was een subdoel, want Zijn doel was: waar de zonde toeneemt, daar is de genade meer dan overvloedig geworden. Kijk, daar hebben we het uiteindelijke doel.

Om de overtredingen te doen blijken is de wet erbij gevoegd "totdat het zaad zou komen". Dat heeft alles te maken met de uitleg van Paulus hier. Het zaad, dat is het zaad van Abraham. Daar heb je het beloofde zaad weer; God had het zaad van Abraham beloofd en daarop sloeg de belofte. Ik haal heel wat uit dit betoog, maar dit moet u weten: in zijn conclusie in vers 24 zegt hij: "De wet is dus een tuchtmeester, een voogd, een kindergeleider geweest voor ons tot Christus." Dat wil zeggen: 430 jaar nadat God de belofte had gegeven aan Abraham, gaf Hij de wet op de berg Sinaï aan het volk Israël. Was dat onbeperkt? Nee, "totdat het zaad zou komen". Dat wil zeggen: het beloofde zaad is Christus.

Die wet is dus een voogd geweest voor ons tot Christus, opdat wij uit geloof gerechtvaardigd zouden worden. Nu is het slechts geloof. Zoals dat trouwens ook gold voor Abraham; ook Abraham leefde uit de belofte, hij kende de wet niet en leefde puur uit geloof. Dat doen wij ook, waardoor er rechtvaardiging is. In vers 25 zegt hij er nog bij: "Nu echter het geloof gekomen is" — dat wil zeggen: nu de wet niet meer zijn zeggingskracht als voogd heeft — "zijn wij niet meer onder de tuchtmeester." Duidelijk.

Waarom breng ik dit nu even ter sprake? Het gaat nog steeds over de vraag: is die Bijbel tijdgebonden? Dan zeg ik: dat staat er bezien. In elk geval is het zo dat als God zegt dat die wet, de wet van Mozes die op de Sinaï gegeven werd, een voogd is voor Israël — niet eens voor de hele wereld; God gaf die wet niet aan Adam, alsof dat vanaf het begin van de wereld al de leefregel zou zijn — Hij gaf die wet pas ongeveer 2500 jaar na Adam aan één volk, en dan ook nog voor een specifieke tijd: "totdat". Daarna heeft het zijn functie gehad en staat het als het ware in het museum. Is het daarmee waardeloos geworden? Nee, natuurlijk niet, maar het heeft niet meer de functie die het toen had. Laat dat duidelijk zijn.

Dus, is de Bijbel tijdgebonden? Ja, in die zin wel. Als de Schrift dat zelf aangeeft, namelijk de beperkte houdbaarheid (als ik het zo mag zeggen), dan is dat zo. Ook hierin geldt weer: de Schrift legt zichzelf daarin uit. Dat is ook een antwoord op de vraag. Je kunt op zo'n algemene, haast generaliserende vraag niet zomaar één specifiek antwoord geven. Hoewel ik het nog weer van een wat andere kant benader, en ik neem u dan...

Jesaja 46: God Verkondigt de Afloop Vanaf het Begin ↑ hoofdstukken

Gaat u met mij mee naar Jesaja 46. Dat is een passage die in dit verband echt genoemd moet worden. In Jesaja 46 stelt God, de Beschikker, zich voor en dan klinkt de aansporing: "Denkt aan hetgeen vroeger, vanouds, gebeurde; Ik immers ben God, en er is geen ander, God, en niemand is Mij gelijk." Er is één God. "De Vader," zegt Paulus later. Één God. Ja, en er is niemand aan Hem gelijk. En wie is die ene God? Laten we verder lezen in vers 10. "Ik," zegt die ene God, "Ik, die van den beginne de afloop verkondig." Kijk, dit is God.

Nu hebben we het over de vraag: is de Bijbel tijdgebonden? Nou, als er iemand tijdgebonden is, dan zijn wij het wel. Maar God zegt dat wanneer Hij spreekt, Hij verkondigt, en Hij verkondigde al vanaf den beginne. Dan denk ik meteen aan Genesis 1, dat ook aanvangt met die woorden: "In den beginne." Welnu, vanaf het begin verkondigde God de afloop. Dit is zo’n geweldig zicht dat je daarmee krijgt op niet alleen het Woord, maar ook op de God die dat gesproken heeft. Hij is echt God, mensen. Hij is niet een 'Godje' dat achter de feiten aanloopt of dat vol verrassingen komt te staan. God is God. Hij kent vanaf den beginne de afloop.

God staat nooit voor verrassingen. Toen Hij begon, wist Hij al exact hoe het zou gaan. Kijk, dat is een beschikking, dat is God-waardig. Vandaar ook dat Hij een plan heeft, en in dat plan heeft alles een plek, ook het kwade; ook dat heeft Hij een plaats gegeven. Dat is geen bedrijfsongeval. Men zegt weleens: "Nu moeten we op Plan B overschakelen." Nee, nee, nee. God is het die van den beginne de afloop al kende. Niet alleen de volgende gebeurtenis, nee, de afloop stond toen al vast. Daarom is succes verzekerd.

Paulus zegt dat ook in 1 Timotheüs 1 vers 11. Dat sluit hier heel makkelijk bij aan. Hij zegt daar dat hij een apostel is van het "evangelie van de gelukkige God". God is gelukkig. Alles wat Hij doet en Zich voorneemt, gelukt Hem. Niets uitgezonderd. Wat Zijn liefde wil bewerken, dat ontzegt Hem Zijn vermogen nooit. "Ik, die van den beginne de afloop verkondig en vanouds wat nog niet geschied is." Hij voorzegt het. Hij zegt: "Mijn raadsbesluit zal volbracht worden." Mijn raad, mijn plan, mijn bedoeling; dat zal worden bevestigd. Dat wil zeggen: Ik spreek het uit en het kan niet anders dan gebeuren zoals Ik het spreek. Het zal volbracht worden. Dat is geen kansberekening of een statistische kans dat het zo zal gaan.

Stel je voor dat het waar zou zijn wat vaak gezegd wordt: dat het in het begin bij God is misgegaan en dat Hij toen moest overschakelen. Dan zijn we echt in de aap gelogeerd, mensen. Want dat zou betekenen dat het straks weer mis kan gaan. Dan kun je die zekere hoop echt wel op je buik schrijven. Dan is het niet meer zeker. Die hoop, die verwachting die wij hebben, is zeker. Waarom? Omdat God God is en bij Hem nooit iets tevergeefs gebeurt. Hij staat nooit voor verrassingen. "Mijn raadsbesluit zal volbracht worden," en er staat: "Ik zal al Mijn welbehagen doen."

Oké, dat klinkt wat oud-Nederlands, maar de betekenis is volstrekt helder: Ik doe alles wat Ik verlang. Wat Ik in Mijn hart heb, dat voer Ik uit. Op Mijn manier, op Mijn tijd en op de wijze die Ik Mij heb voorgenomen. Dat wil zeggen: de beste weg. Dat zingen we toch? "Gods weg is de beste." Ja, als wij Hem van advies zouden moeten dienen, hadden wij het ongetwijfeld veel 'beter' gedaan. Dat denken we tenminste. Want wij vragen ons af: "Waarom doet Hij dat nou?" Wij denken dat God fouten maakt, maar God maakt nooit fouten. Alles wat er gebeurt, heeft een plaats bij Hem. Hij is de Beschikker die alles een plek geeft.

Maakt u zich geen zorgen: alles wat Hij verlangt, Zijn welbehagen, zal Hij doen. Dat is werkelijk evangelie. Daar kun je echt op steunen. Dat kun je tegen iedereen zeggen: Hij houdt van je, je bent Zijn schepsel. En als Hij van jou houdt, dan weet je dat de goede afloop op voorhand gegarandeerd is. Al gaat het door die dalen, al gaat het zelfs door gerichten heen... het kan niet anders: Hij zal doen wat Zijn hart verlangt. Dat is de God van de Bijbel.

Jesaja 40: Alle Vlees Is Gras, Gods Woord Houdt Eeuwig Stand ↑ hoofdstukken

Ik neem u nog naar een andere schriftplaats mee: Jesaja 40. Hetzelfde Bijbelboek, ik blader er nu iets terug dus. Dit mag ook niet in zo'n vraagbespreking als vanmorgen ontbreken. Het staat midden in een bepaalde passage, maar daar staat: hoor, iemand zegt: "Roep." En de vraag klinkt: "Wat zal ik roepen?" Het idee daarbij is dat wanneer er iets gezegd moet worden, wanneer er inderdaad woorden gesproken moeten worden omdat een mens of het volk—in dit geval—verlegen zit om een woord of om raad, wat kun je dan als mens tegen een ander zeggen? We zeggen wel eens: een mens is een slechte trooster. Dat geldt voor raadgeven ook. Met al je expertise, waar ben je dan? Want wat weten we nu eigenlijk van de ander? Er is er maar één die alles weet; niet alleen over alles beschikt, maar Hij weet alle dingen en Hij kent alle details.

De vraag klinkt dus: ja, ik kan nu wel wat zeggen, maar er wordt al zoveel gepraat—om het nog netjes te zeggen—zoveel gekakeld. Maar wat is nu echt? Waar kun je van op aan? Wat wordt niet herroepen? Wat is altijd gewoon waar en wat zal blijken? Dat heeft ook niets te maken met gevoel. Nee, zo is het, of je dat nu voelt of niet. Dat maakt uiteindelijk helemaal niets uit. Wij denken dat het allemaal zo belangrijk is, maar het gaat erom hoe het is.

Goed, wat zal ik roepen? En weet u wat er dan gezegd wordt? "Alle vlees is gras." Een prachtige vergelijking: alle vlees is gras, en al zijn schoonheid als een bloem des velds. Het woord is waarschijnlijk wat breder dan ons gras, maar de vergelijking is nogal duidelijk. "Al zijn schoonheid", dat wil zeggen van het vlees. Dat wat een mens bekoorlijk maakt, wat hem charme geeft en wat hem status geeft. Welnu, al zijn schoonheid is als een bloem van het veld. Mooi? Dat is waar, maar lees even verder: "Het gras verdort." Dat wil zeggen dat vlees, dat gaat weer, dat moet het afleggen. Dat is een vrij dubbelzinnig woord als ik dit zo zeg: dat moet het afleggen, dat gaat weer. Zoals het gras opkomt en weer vergaat, zo valt de bloem ervan af. Van al die schoonheid, ja, wat blijft daarvan over?

De mens komt op. Als je dat gewoon in een mensenleven ziet... stel je voor dat het je gegeven is om zeventig of tachtig jaar te worden. Dan komt de mens tot ontwikkeling, tot volle bloei. En op een gegeven ogenblik ben je bijvoorbeeld 53. En daar gaat de schoonheid... ik moet uitkijken, want er zit een jongeman hier in de zaal. Maar het gaat er van af en de bloem valt af als de adem van de HEER daarover waait. Ziet u het voor u? Als God doet... een wegbrenger. Want we zijn helemaal niets. We verbeelden ons van alles, zeker als je in de kracht van je leven bent, maar als je er op een gegeven moment achter komt dat dat helemaal niet waar is... Een mens heeft, als het erop aankomt, helemaal niets in de hand. Het is moeilijk om toe te geven, maar het is gewoon een gegeven. Er hoeft maar dít te gebeuren—ik wijs naar mijn hoofd—er hoeft maar één adertje te springen en van al je plannen, van alles wat je had voorgenomen, is niets meer over. De HEER hoeft inderdaad maar te blazen en weg is het.

Welnu, zegt de HEER dan: het volk. Het gaat hier specifiek over Israël, want daartoe richt de profeet Jesaja zich: "Het volk is gras." Trouwens, dat geldt niet alleen voor dat volk, we lazen al: "Alle vlees is gras." En wat kun je van dat gras zeggen? Het gras verdort, de bloem valt af. Over tijdgebondenheid gesproken, mensen! Wat is er tijdgebonden? De mens is zo verschrikkelijk tijdgebonden. Niet het Woord, dat trotseert alle tijden. Maar een mens met al zijn wijsheid... ik bedoel ook de menselijke wijsheid. Want wat wij nu wijsheid noemen... laat ik het vergelijken met de wijsheid van een paar eeuwen geleden, waarvan de mensen zeiden: "Dat weten we allemaal, dat hebben we allemaal ontdekt." Nu lachen we daarom; we halen onze schouders op en denken: wat een onbenul, dat wisten ze allemaal nog niet. Maar wat dacht u? Wat ze over een paar eeuwen over onze generatie denken—als het ons allemaal gegeven is, en waarom ook niet, want deze aarde gaat nog echt een heel aantal eeuwen mee—dan wordt er over onze generatie ook echt geglimlacht. In het beste geval misschien wel keihard gelachen om wat wij nu menen te weten.

Dat geldt trouwens ook—ik zei het in de inleiding al even—voor wat wij zeggen over bepaalde uitspraken waar we ons niet zo bij thuis voelen of die ons zo vreemd voorkomen. Ja, natuurlijk, maar waar ligt dat aan? Wij denken dat we heel ver zijn gekomen, maar we zijn soms ook heel ver van huis. Ja, dan zeg je: we zijn heel ver. Maar waarvan? Je schiet er niet zoveel mee op als je ver van huis bent. Dat wil zeggen: we zijn ook ver van onze oorsprong verwijderd, van hoe de dingen zijn. Ik noemde het net even als voorbeeld omdat ik daarover sprak: over mannelijk en vrouwelijk. We weten daar niets meer van. Vroeger wist men er nog veel meer vanaf, toen was men nog niet zo ver van huis. De symboliek van wat mannelijk en vrouwelijk betekent, die ontgaat ons. Vandaar dat wij soms onze wenkbrauwen fronzen als we uitspraken in de Bijbel lezen. Dat ligt niet aan de Bijbel, dat ligt aan onze handicap. Wij zijn ver verwijderd van de oorsprong. Je moet de dingen wel in hun proporties en in hun perspectief bezien.

Welnu, het gras verdort. Alle vlees dus, hè? Dat bent u en dat ben ik. Gewoon dat wat we hier zien: dat vlees verdort. En de bloem—dat wil zeggen de heerlijkheid, de glorie en de charme daarvan—die valt af. Maar, en nu hebben we het Woord van onze God. Dat wil zeggen: wat Hij spreekt. "Het Woord van onze God houdt eeuwig stand." Dat zal blijven tot in de aion, tot in de olam. Dat wil zeggen: dat trotseert de wereldtijden. Kijk, dat is het geweldige. Een mens is slechts generatiegebonden; hij gaat, hij verdort en de bloem valt af. Maar het Woord van God blijft altijd. Het trotseert alles; het is de Rots der eeuwen. Kijk, dat is het geweldige als je daar je leven op mag bouwen, dan ben je echt zeer, zeer behoorlijk gefundeerd.

Een heleboel mensen weten dat niet, die hebben er geen flauw benul van. Die nemen ook niet de claims van de Bijbel serieus. Die hebben van tevoren al hun vooroordeel over wat die Bijbel zou zijn en ze kijken naar een bepaalde passage en leggen dat gewoon vanuit zichzelf uit: "O, dat zal dat wel betekenen." Ja, dan mis je op voorhand de clou. Je moet de Bijbel lezen volgens de regels die zij zichzelf gesteld heeft. En op het moment dat je dat doet—je hoeft nog niet eens van tevoren te weten hoe het precies zit—maar als je de Bijbel gewoon serieus neemt, dat wil zeggen haar claims: "zo wil ik gelezen worden", als je dat gelovig doet, dat wil zeggen in vertrouwen: "oké, dat doen we", dan word je daarin bevestigd. Want dan blijkt inderdaad dat elke profetie der Schrift uitgelegd wordt door de andere profetie.

Timotheüs 2: het Woord van God Is Niet Geboeid ↑ hoofdstukken

Ik ga nu naar nog één bijbelgedeelte: 2 Timotheüs 2, een woord van de apostel Paulus. Paulus zit inmiddels in de gevangenis en verblijft daar als een misdadiger. Dat zegt hij ook in dit gedeelte. Paulus is in bepaald opzicht niet optimistisch. Als hij schrijft, zegt hij al in dezezelfde brief: "Allen in Asia hebben mij verlaten." En als hij spreekt over de toekomst van de christenheid, dan is hij ronduit pessimistisch. Hij zegt zelfs – dat is nog even verderop – dat er een tijd komt dat men de gezonde leer niet meer zal verdragen. Dat is niet erg optimistisch, hè? Ze kunnen het niet meer verdragen, ze kunnen het niet meer aanhoren. Op het moment dat je iets vertelt wat gezond is, trekken ze zich vervolgens een hele verzameling leraren aan om het gehoor te kietelen. Men trekt een hele pot open om het allemaal aantrekkelijk, leuk en aangenaam te maken, maar er wordt niet meer gevraagd: "Wat staat er geschreven?"

Dat zegt hij allemaal in zijn geestelijk testament, want dit is zijn laatste brief. Hij vertelt hoe geweldig dat woord is wat hem is toevertrouwd; dat woord waar men in de christenheid zo mee solt en waar men zo achterloos aan voorbijgaat. Men heeft geen idee, en dat is echt frappant. Ook de christenheid zegt wel – hoewel het vaak huichelarij is – dat alles op de Bijbel gebaseerd is. Maar in de praktijk blijkt dat het helemaal niet de Bijbel is. Dan is het de Bijbel én de kerk. Dat is de rooms-katholieke leer: de Bijbel is in beheer bij de kerk en de kerk bepaalt wat de Bijbel zegt. Of de Bijbel iets zegt, kun je dan niet zelf onderzoeken; nee, dat wordt bepaald door de kerk. Wie heeft dan de hoogste autoriteit?

Zo is het later ook gegaan bij het protestantisme. Toen kwam Luther en die zei: "Nee, sola scriptura. Alleen de Schrift." Maar vervolgens maakt de mens zich daar ook weer meester van en zegt: "Bijbel én belijdenis." Dat is het grote reformatorische adagium: de Schrift en de belijdenis. In de praktijk betekent het dat de belijdenisgeschriften die zij hebben opgesteld maatgevend zijn voor de manier waarop wij de Bijbel moeten lezen. Dan is het niet de Schrift alleen meer.

Maar goed, hoor eens wat Paulus tegen Timotheüs zegt: "Gedenk dat Jezus Christus uit de doden is opgewekt." Er staat eigenlijk nog iets mooiers. Het gaat er niet alleen om dat Hij uit de doden is opgewekt, maar hij zegt: "Gedenk Jezus Christus." Hoe dan? Wel, als gewekt zijnde, opgewekt zijnde van tussen de doden uit. Het gaat niet alleen maar om het herinneren van die gebeurtenis, maar gedenk Hem die opgewekt is. Ik vind dat altijd een mooi woord: opgewekt. Daar word je altijd opgewekt van! De dood is overwonnen; Hij is opgewekt, gedenk Hem.

En er staat nog bij: "Uit het geslacht van David, uit het zaad van David." Als je dat leest in het Nieuwe Testament, als daar het evangelie gepredikt wordt, dan wordt er altijd gewezen naar Hem: Jezus, die stierf en opstond uit de doden naar de Schriften. Hij was beloofd. Er werd precies gezegd wie Hij zou zijn, waar Hij geboren zou worden, wanneer Hij zou optreden, enzovoort. Hij is uit het zaad van David gekomen. Daarmee heeft God vervuld wat Hij heeft beloofd. Dat is het unieke van de Schrift: de Schrift getuigt voor zich. Welnu, uit het zaad van David is Hij gekomen; Hij is dus inderdaad de beloofde Christus, de Masjiach, de Gezalfde.

Dan zegt Paulus erbij: "Naar mijn evangelie." Dat is heel bijzonder zoals Paulus dat formuleert. Het evangelie dat hij bracht, bracht hij op een hele unieke manier. Zelfs bij de twaalf moet je daarvoor niet wezen, nee, bij Paulus. Hij zegt: "Mijn evangelie, dat mij is toevertrouwd door openbaring." Maar het gaat me nu in dit verband om het laatste vers dat ik wil lezen. Hij zegt over dat evangelie: "Waarvoor ik kwaad lijd." Hij zat in de gevangenis en het moment van zijn executie stond voor de deur. Daarom is dit ook echt zijn geestelijk testament; hij zou geëxecuteerd worden. Hij leed kwaad, trouwens ook onder christenen, want hij werd verlaten. Het was moeilijk te behappen wat hij te melden had. Hij zegt zelfs dat hij boeien draagt als een misdadiger, een crimineel.

Maar dan zegt hij – en dat is het prachtige op de vraag of de Bijbel tijdgebonden is –: "Ik mag dan tijdgebonden zijn en ik mag dan geboeid zijn, maar het Woord van God is niet gebonden, is niet geboeid." Dat doet altijd zijn werk. "Ik zit vast," zegt Paulus, "maar wat dan nog? Zo moet het zijn. Het Woord van God zal zijn weg vinden." Spreek het uit en het heeft altijd zijn kracht. Het Woord van God, zo zegt Hebreeën 4, is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard. Dat Woord hoef je niet te verdedigen, gebruik het gewoon! Het Woord is een zwaard. Een zwaard is niet een ding om verdedigd te worden, het is er juist om mee te verdedigen. Spreek het gewoon zoals het er staat en het zal zijn kracht en ook zijn scherpte bewijzen. Dat Woord van God is niet geboeid. Het is wel heel boeiend trouwens!

Samenvatting: Vijf Punten over Gods Woord ↑ hoofdstukken

Het maakt vrij, en juist dat is zo boeiend. U begrijpt wat ik bedoel: het Woord van God is niet geboeid. Als ik nu nog even samenvat wat ik vanmorgen heb willen laten zien over de vraag of de Bijbel tijdgebonden is, dan wil ik daarvan een korte samenvatting geven in vijf punten.

Ten eerste: de Bijbel is geschreven door mensen, jazeker, dat is waar. Maar er zit één Auteur achter. Gedreven door de Heilige Geest hebben zij het geschreven. Ten tweede: als er al sprake is van tijdgebondenheid, dan is het God Zelf die de woorden bindt aan een tijd en een volk. Ik doelde daarbij nu vooral op de Torah, de wet van Mozes.

Ten derde: Gods Woord overziet alle tijden, vanaf het begin tot het einde, zoals we zagen in Jesaja 46. Tijdgebonden? Nee! Ten vierde: de mens is, zoals we zagen in Jesaja 40, als het gras en als een bloem in het veld. De mens is met al zijn zogenaamde wijsheid wél tijdgebonden.

Ten slotte: dat Woord van God is niet geboeid. Het is vrij. Het Woord doet altijd wat God behaagt. Daarom is het beste wat een mens kan doen: gaan staan op het Woord en dat Woord inderdaad horen. Want geloof is uit het gehoor. Het is het beste wat u kunt doen als u wilt geloven: luister naar het Woord. Het Woord overwint u; dat Woord is levend en krachtig.

Ik ben ontzettend blij dat dit inderdaad onze leidraad is, ons leven en onze kracht. Zullen we daar nu een lied over zingen?

🎧 Is De Bijbel Tijdgebonden?
Delen: